TE RATA I TO ROMA
1 O vau o Paulo, e tavini na te Mesia ra o Iesu tei titau-manihini-hia ei aposetolo e tei faatoroahia no te faaite i te parau apî oaoa a te Atua,+ te papai atu nei ia outou. 2 Ua fafau te Atua i taua parau apî oaoa ra i mutaa iho ra na roto i ta ˈna mau peropheta i roto i te mau Papai moˈa. 3 Taua parau apî oaoa ra, no nia ïa i ta ˈna Tamaiti tei fanauhia mai i te fenua nei ei huaai no Davida,+ 4 tei faaitehia mai râ ei Tamaiti na te Atua+ na roto i te puai o te varua moˈa* i to ˈna faatiaraahia mai te pohe mai,+ oia mau o Iesu Mesia to tatou Fatu. 5 Na roto ia ˈna i fanaˈo ai au* i te hamani maitai rahi e i te toroa aposetolo+ ia auraro te mau nunaa atoa ia ˈna+ ma te faaroo e ia faahanahana ratou i to ˈna iˈoa. 6 No roto mai hoi i taua mau nunaa ra i titau-manihini-atoa-hia ˈi outou no te riro ei pǐpǐ na Iesu Mesia. 7 Te papai nei au i te taata atoa herehia e te Atua i Roma e tei titau-manihini-hia no te riro ei feia moˈa:
Ei ia outou te hamani maitai rahi e te hau no ǒ mai i te Atua to tatou Metua e no ǒ mai i te Fatu ra o Iesu Mesia.
8 Na mua roa, e haamauruuru vau i to ˈu Atua na roto ia Iesu Mesia no outou paatoa, no te mea te paraparau ra te taata ati aˈe te ao nei no nia i to outou faaroo. 9 Te pûpû nei au i te hoê taviniraa moˈa i te Atua ma to ˈu aau atoa ia faaite au i te parau apî oaoa no nia i ta ˈna Tamaiti. O ˈna to ˈu ite e e faahiti noa vau ia outou i roto i ta ˈu mau pure,+ 10 ma te ani atu ia ˈna ia nehenehe au e tere atu i ǒ outou i te hoê mahana mai te peu e tera to te Atua hinaaro no ˈu. 11 Te hinaaro roa nei hoi au e ite atu ia outou no te horoa ˈtu i te tahi mau ô pae varua ia mau papu outou, 12 aore ra ia nehenehe outou e faaitoito mai ia ˈu i to outou faaroo e ia nehenehe atoa vau e faaitoito ia outou i to ˈu faaroo.+
13 Teie râ, te hinaaro ra vau ia ite outou, taeae ma, e e rave rahi taime to ˈu opuaraa e tere atu i ǒ outou ia nehenehe au e haapii atu i to reira ia riro mai ratou ei pǐpǐ, mai ta ˈu i na reira i rotopu i te tahi atu mau nunaa. Tera râ, ua haafifihia vau. 14 E tarahu ta ˈu i te Heleni, i te feia ěê,* i te feia maramarama e i te feia maˈua. 15 No reira ïa vau e hinaaro roa ˈi e faaite i te parau apî oaoa ia outou atoa i Roma.+ 16 Aita hoi au e haama nei i te faaite i te parau apî oaoa.+ Inaha, tera te ravea puai a te Atua no te faaora i te feia atoa e tiaturi ra,+ te ati Iuda na mua,+ e oia atoa te Heleni.+ 17 Ua ite hoi te feia e tiaturi ra e na roto i te parau apî oaoa e faaite ai te Atua i ta ˈna parau-tia, a puai atu â ˈi to ratou faaroo,+ mai tei papaihia: “E ora râ te taata parau-tia i to ˈna faaroo.”+
18 Mai te raˈi mai e faaite ai te Atua i to ˈna riri rahi tahoo+ i te taata atoa aita e faatura ra ia ˈna e te feia parau-tia ore o te huna nei i te parau mau+ ma te tano ore, 19 no te mea ua papu maitai ia ratou te mau mea no nia i te Atua, ua faaite papu atu hoi te Atua i te reira ia ratou.+ 20 E ite-maitai-hia hoi to ˈna mau huru maitatai eita e ite-mata-hia, oia hoi to ˈna puai mure ore+ e o ˈna iho â te Atua,+ mai te poieteraahia mai â te taata, no te mea e taa-maitai-hia te reira na roto i te mau mea i hamanihia.+ Aita ïa ta ratou e otoheraa. 21 Noa ˈtu e ua ite ratou e o ˈna iho â te Atua, aita ratou i faahanahana e aita atoa i haamauruuru ia ˈna. Ua nenevahia râ ratou e ua poirihia to ratou aau maamaa.+ 22 A parau noa ˈi e e feruriraa paari to ratou, ua riro mai ratou ei maamaa 23 e aita i faahanahana i te Atua mure ore, ua faahanahana râ i te hohoˈa o te mau mea e pohe, to te taata anei, to te manu, to te animara avae maha e to te animara e nee haere.+
24 No te mau hinaaro o to ratou aau, vaiiho noa ˈtura ïa te Atua ia ratou ia rave i te mea faufau a viivii atu ai to ratou tino. 25 Ua maiti ratou e tiaturi i te haavare eiaha râ i te parau mau a te Atua, e ua haamori e ua pûpû i te hoê taviniraa moˈa i te mau mea i poietehia eiaha râ i te Atua poiete, o te aruehia e a muri noa ˈtu. Amene. 26 No reira te Atua i vaiiho noa ˈtu ai ia ratou ia rave i te mau peu taotoraa tia ore+ e te faufau, aita hoi te mau vahine i hinaaro e taoto i te tane, e taoto râ i te vahine noa.+ 27 Aita atoa te mau tane i taoto faahou i te vahine, ua uˈana râ to ratou hinaaro te tahi i te tahi, te tane e te tane+ i te raveraa i te mea faufau a noaa ˈtu ai ta ratou utua no to ratou hahi-ê-raa.+
28 I te mea e, i to ratou manaˈo, aita e faufaa ia ite o vai mau â te Atua, vaiiho noa ˈtura ïa te Atua ia ratou ia manaˈo noa i te mea ino a rave atu ai i te mea tano ore.+ 29 E ohipa parau-tia ore+ anaˈe ta ratou e te ino, te nounou,+ te pohehae,+ te taparahi taata,+ te tatamaˈi, te haavare,+ te totoa,+ te afai parau faaino, 30 te ohumu,+ te hae i te Atua, te vahavaha, te teoteo, te faateitei, te ite i te faatupu i te mau mea ino, te faaroo ore i te metua,+ 31 te taa ore,+ te faatura ore i te parau i faaauhia, te au-ore-raa te taata te tahi i te tahi e te aroha ore. 32 Noa ˈtu e ua ite maitai ratou i te haavaraa parau-tia a te Atua ia pohe iho â te feia e rave nei i tera mau mea,+ te tamau noa nei râ ratou i te rave i te reira e i te farii atoa i te feia e na reira atoa ra.
2 No reira oe, e taeae, noa ˈtu o vai oe,+ ia haava oe i te tahi atu, aita ta oe e otoheraa. Ia haava hoi oe i te tahi atu, te faahapa ra ïa oe ia oe iho, no te mea, o oe e haava ra, te rave atoa ra oe i taua mau mea nei.+ 2 Ua ite tatou e te haava ra te Atua i te feia e rave ra i taua mau mea nei ia faautuahia ratou, e te tu ra ta ˈna haavaraa i te parau mau.
3 Tera râ, te manaˈo ra anei oe, e taeae, i to oe haavaraa i te feia e rave ra i taua mau mea nei a rave noa ˈi râ oe i te reira, e ape ïa oe i te haavaraa a te Atua? 4 Aore ra te vahavaha ra anei oe i te rahi o to ˈna hamani maitai+ e to ˈna faaoromai,+ no te mea aita oe i ite e te hinaaro ra te Atua, no to ˈna hamani maitai, e aratai ia oe i te tatarahapa?+ 5 No to oe râ aau etaeta e te tatarahapa ore e roohia ˈi oe i te faautuaraa a te Atua. E faaite oia i te reira i te mahana e haava ˈi oia i te huitaata, e haavaraa parau-tia hoi ta ˈna.+ 6 E e faahoˈi oia i ta te taata tataitahi ia au i ta ˈna mau ohipa:+ 7 te ora mure ore no tei imi i te hanahana e te tura e te tahuti ore+ ma te faaoromai tamau i te raveraa i te mea maitai, 8 te faautuaraa râ e te riri no te feia mârô aita e pee ra i te parau mau, o tei rave râ i te mea tia ore.+ 9 E roohia te taata atoa e rave ra i te mea ino i te ati e te ahoaho, te ati Iuda na mua, e te Heleni atoa, 10 te hanahana râ e te tura e te hau no tei rave i te mea maitai, te ati Iuda na mua,+ e te Heleni atoa.+ 11 E ore hoi te Atua e maitiiti i te taata.+
12 Te feia atoa aita ratou i raro aˈe i te ture e ua hara, e pohe ïa noa ˈtu aita e ture no te haava ia ratou.+ Area te feia i hara i raro aˈe i te ture, e haavahia ïa ia au i taua ture ra.+ 13 E ere hoi o te feia e faarooroo noa i te ture te feia parau-tia i mua i te Atua, o tei haapao râ i te ture te parauhia e feia parau-tia.+ 14 Ia rave hoi te mau taata o te mau nunaa ěê i ta te ture e parau ra noa ˈtu e aita ratou i ite i taua ture ra,+ te faaite ra ïa te reira e to roto ia ratou te ture. 15 O ratou mau te haapapu ra e ua papaihia ta te ture e faaue ra i roto i to ratou aau, a riro atoa ˈi to ratou manaˈo haava ei ite no ratou, na roto hoi i to ratou mau manaˈo e parihia ˈi aore ra e paruruhia ˈi ratou. 16 E tupu te reira i te mahana e haava ˈi te Atua, na roto i te Mesia ra o Iesu, i te mau mea hunahia e te taata,+ ia au i te parau apî oaoa ta ˈu e faaite atu.
17 I teie nei, mai te peu e ua parauhia oe e ati Iuda,+ e te tiaturi ra oe i te ture, e haapeuraa na oe te Atua, 18 ua ite oe i to ˈna hinaaro e ua taa ia oe te mau mea faufaa roa no te mea ua haapiihia oe ia au i te Ture,+ 19 ua papu atoa ia oe e aratai oe no te matapo, e maramarama hoi no te feia i roto i te poiri, 20 e taata haapii i tei ere i te paari, e orometua no te mau tamarii, e ua taa ia oe te hohoˈa o te ite e o te parau mau e vai ra i roto i te Ture. 21 Te haapii ra oe ia vetahi ê, aita râ oe e haapii nei ia oe iho.+ Te poro ra oe: “Eiaha roa oe e eiâ,”+ e te eiâ nei oe. 22 Te parau ra oe: “Eiaha roa oe e faaturi,”+ e te faaturi nei oe. Te haafaufau ra oe i te mau idolo, te eiâ nei râ oe i roto i te mau hiero. 23 E haapeuraa na oe te ture, aita râ oe e faatura ra i te Atua a ofati ai i te Ture. 24 Mai tei papaihia hoi: “Te faaino-haere-hia ra te iˈoa o te Atua i roto i te mau nunaa, o outou hoi te tumu.”+
25 Oia hoi, e faufaa to te peritomeraa+ ia haapao oe i te ture.+ Ia ofati râ oe i te ture, aita ïa e faufaa no oe te peritomeraa. 26 Mai te peu râ e haapao te hoê taata peritome-ore-hia+ i te mau titauraa parau-tia a te Ture, no te Atua ua riro ïa oia mai te taata peritomehia, e ere anei?+ 27 E na roto i te haapaoraa i te Ture, e faahapa ïa te taata tei peritome-ore-hia ia oe e ofati ra i te ture, noa ˈtu tei ia oe ra te ture e ua peritomehia oe. 28 Te ati Iuda mau, e ere ïa tei te huru rapaeau noa,+ e te peritomeraa mau, e ere noa ïa i tei ravehia i nia i te tino.+ 29 Tera râ, te ati Iuda mau, tei te rotoraa ïa o te taata,+ e te peritomeraa mau, o ta te varua moˈa ïa i rave i nia i te aau,+ e ere na te ture.+ No ǒ mai te arueraa o taua taata ra i te Atua, e ere no ǒ mai i te taata.+
3 Mea fanaˈo aˈe te ati Iuda ia vetahi ê e ua faufaahia ratou i te peritomeraa. No te aha hoi? 2 No te tumu e rave rahi. Na mua roa, ua horoa mai te Atua ia ratou i ta ˈna mau poroi moˈa.+ 3 Eaha ïa te parau no te feia e ere ra i te faaroo? Te auraa anei ïa aita te taata e nehenehe faahou e tiaturi i te Atua? 4 E ere roa ˈtu! Ia itehia râ e e parau mau ta te Atua,+ noa ˈtu e itehia e haavare ta te taata atoa,+ mai tei papaihia: “Ia itehia e parau-tia ta oe na roto i ta oe mau parau. E ia pari mai ratou ia oe, na oe e faahapa ˈtu ia ratou.”+ 5 Na roto i ta tatou parau-tia ore e ite-maitai-hia ˈi e parau-tia ta te Atua. Ua hape anei ïa te Atua i te faaite mai i to ˈna riri rahi? (E manaˈo taata ta ˈu e parau nei.) 6 Aita roa ˈtu! E nafea hoi ïa te Atua e haava ˈi i to te ao?+
7 Ia haavare noa ˈtu vau, e ia faaite te reira e parau mau ta te Atua a faahanahana ˈtu ai te taata ia ˈna, no te aha ïa te Atua e parau ai e ua hara vau i te reira? 8 No te aha e ore ai e parau, mai ta vetahi e pari haavare mai ra e te parau nei tatou, “E rave anaˈe i te mea ino ia tupu mai te mea maitai”? E faautuaraa tia te roohia e tera mau taata.+
9 Eaha ˈtu â? Ua hau aˈe iho â anei te ati Iuda ia vetahi ê? Aita roa ˈtu! Ua haapapu aˈenei tatou e tei raro aˈe te ati Iuda, mai te Heleni atoa, i te hara,+ 10 mai tei papaihia: “Aita roa e taata parau-tia, aita hoê aˈe,+ 11 aita roa e taata feruriraa paari, aita roa e taata e imi ra i te Atua. 12 Ua hahi ê te taata atoa e ua riro ratou paatoa ei mea faufaa ore. Aita e taata e hamani maitai ra ia vetahi ê, aita roa ˈtu hoê aˈe.”+ 13 “E menema matara noa to ratou arapoa, e haavare anaˈe tei to ratou mau arero.”+ “E taero ophi to roto i to ratou vaha.”+ 14 “E ua î to ratou vaha i te parau faaino e te haamauiui.”+ 15 “Mea peepee to ratou avae i te haamanii i te toto.”+ 16 “E haamouraa e e ati tei to ratou mau haerea, 17 e aita ratou i ite i te eˈa o te hau.”+ 18 “Aita ratou e mǎtaˈu ra i te Atua.”+
19 E teie nei, ua ite tatou e te mau parau atoa a te Ture, no te feia ïa e pee ra i te Ture, ia mamû te taata atoa e ia roohia to te ao taatoa nei i te utua a te Atua.+ 20 No reira, aita e taata e parauhia e taata parau-tia i mua i te Atua na roto i te haapaoraa i te ture,+ na roto hoi i te ture e taa maitai ai ia tatou te hara.+
21 E teie nei râ, mai ta te Ture e te mau papai a te mau peropheta i haapapu mai,+ ua ite-maitai-hia e e nehenehe e riro ei taata parau-tia i mua i te Atua ma te ore e haapao i ta te ture e faaue ra,+ 22 oia hoi, te riroraa mai ei taata parau-tia i mua i te Atua na roto i te faaroo ia Iesu Mesia no te feia atoa e faatupu ra i te faaroo. Aita hoi hoê aˈe taata i taa ê i te tahi atu.+ 23 Ua hara anaˈe hoi te taata atoa e eita e raea ia ratou te hanahana o te Atua.+ 24 E te parauraahia ratou e taata parau-tia, e ô horoa-noa-hia mai+ ïa no to ˈna hamani maitai rahi+ na roto i te faatiamâraa maoti te hoo* i aufauhia e te Mesia ra o Iesu.+ 25 Ua pûpû te Atua ia Iesu ei tusia no te hara*+ maoti te faaroo i te toto i haamaniihia.+ Te faaite ra ïa te reira i ta te Atua iho parau-tia, no te mea, a faaoromai ai oia, ua faaore te Atua i te hara i tupu i mutaa iho ra. 26 E ua na reirahia no te faaite i ta ˈna iho parau-tia+ i teie tau, ia parau atoa oia no te taata e tiaturi ra ia Iesu e taata parau-tia.+
27 E tumu anei e haapeu ai? Aita hoê aˈe. Na roto i teihea ture e haapeu ai? Ta te ohipa anei?+ Aita roa ˈtu, na roto râ i te ture o te faaroo. 28 No tatou hoi, e parauhia te hoê taata e taata parau-tia na roto i te faaroo eiaha râ na roto i te ohipa i ravehia ia au i te ture.+ 29 E Atua anei o ˈna no te ati Iuda anaˈe?+ E ere anei oia i te Atua atoa no te taata o te mau nunaa ěê?+ Oia, no te taata o te mau nunaa ěê atoa.+ 30 Hoê anaˈe hoi Atua,+ e parau ïa oia no te feia peritomehia e feia parau-tia+ maoti to ratou faaroo, e te feia peritome-ore-hia e feia parau-tia+ maoti to ratou faaroo. 31 Te faaore ra anei tatou i te ture na roto i to tatou faaroo? Aita roa ˈtu! Te haafaufaa nei râ tatou i te ture.+
4 No reira, eaha ïa ta tatou e nehenehe e parau i tei noaa ia Aberahama, to tatou tupuna? 2 Ahani hoi ua parauhia Aberahama e taata parau-tia no ta ˈna i rave, e riro ïa te reira ei haapeuraa na ˈna, eiaha râ i te aro o te Atua. 3 Te nahea mai ra hoi te parau i papaihia? “Ua faatupu Aberahama i te faaroo ia Iehova* e ua hiˈohia oia ei taata parau-tia.”+ 4 No te taata hoi e rave ra i te ohipa, e ere te moni e aufauhia ˈtu na ˈna i te mea horoa-noa-hia mai, e moni* râ tei au i ta ˈna ohipa. 5 Area te taata aita e rave ra i te ohipa, o te faatupu râ i te faaroo i te Atua o te hiˈo i te taata faatura ore i te Atua ei taata parau-tia, e hiˈohia ïa to ˈna faaroo ei parau-tia.+ 6 Ua parau atoa Davida no nia i te oaoa o te taata ta te Atua i hiˈo ei taata parau-tia, noa ˈtu e aita ta ˈna mau ohipa e tu roa ra i te ture: 7 “E oaoa te feia tei faaorehia ta ratou mau ohipa iino e tei tapoˈihia* ta ratou mau hara, 8 e oaoa te taata ta Iehova* e ore e haamanaˈo faahou i ta ˈna hara.”+
9 O vai te oaoa? Te feia noa anei i peritomehia, aore ra te feia atoa aita i peritomehia?+ Te parau nei hoi tatou: “Ua hiˈohia Aberahama ei taata parau-tia no to ˈna faaroo.”+ 10 Afea to ˈna hiˈoraahia ei taata parau-tia? Ua peritome-aˈena-hia anei oia aore ra aita? Aita â oia i peritomehia ˈtura i to ˈna hiˈoraahia ei taata parau-tia. 11 Ua haamau te Atua i te peritomeraa ei tapao,+ ei haapapuraa i te parau-tia* o Aberahama no to ˈna faaroo aita â oia i peritomehia ˈtura. Ua riro ïa oia ei metua no te feia atoa i faatupu i te faaroo+ noa ˈtu aita ratou i peritomehia, ia hiˈohia ratou ei taata parau-tia. 12 Ua riro atoa ïa Aberahama ei metua, eiaha noa no te feia peritomehia, no te feia atoa râ e pee maite ra i te faaroo o to tatou metua o Aberahama+ aita â oia i peritomehia ˈtura.
13 E ere hoi mea na roto i te ture i noaa ˈi ia Aberahama aore ra i to ˈna huaai te parau fafau e e riro oia ei fatu no te hoê ao,+ mea na roto râ i to ˈna parau-tia maoti te faaroo ta ˈna i faatupu.+ 14 Ahani hoi o te feia anaˈe e haapao ra i te ture te fatu i taua ao ra, e mea faufaa ore ïa te faaroo e ua faaorehia te parau fafau. 15 No te Ture e tupu ai te riri rahi tahoo o te Atua,+ aita anaˈe râ e ture, aita atoa ïa e ofatiraa ture.+
16 No reira, mea na roto i te faaroo, ia au i te hamani maitai rahi o te Atua,+ e noaa ˈi tei fafauhia i to ˈna huaai taatoa,+ eiaha noa i te feia e haapao ra i te Ture, i te feia atoa râ e pee ra i te faaroo o Aberahama, te metua no tatou paatoa.+ 17 (Mai tei papaihia: “Ua faariro vau ia oe ei metua no te nunaa e rave rahi.”)+ Ua tupu te reira i te aro o te Atua ta Aberahama i tiaturi, te Atua hoi tei faahoˈi mai i te feia pohe i te ora e tei fafau i te parau aita â i tupu atura mai te huru ra e ua tupu ê na. 18 Noa ˈtu e aita e tumu e tiaturi ai Aberahama, no to ˈna râ faaroo i tiaturi noa ˈi oia e riro mau oia ei metua no te nunaa e rave rahi ia au i tei parauhia: “Mai tera atoa te rahi o to huaai.”+ 19 Ua ite oia e ua paruparu to ˈna tino (ua piri hoi oia i te 100 matahiti),+ e ua ruau roa Sara no te fanau i te tamarii.+ Noa ˈtu râ, aita to ˈna faaroo i paruparuhia. 20 No te parau fafau a te Atua, aita Aberahama i feaa noa ˈˈe a ere atu ai i te faaroo. Ua itoitohia râ oia no to ˈna faaroo, a faahanahana ˈtu ai i te Atua 21 e ua papu roa ia ˈna e faatupu iho â te Atua i ta ˈna i fafau.+ 22 No reira, “ua hiˈohia oia ei taata parau-tia.”+
23 Aita râ te parau “ua hiˈohia oia ei taata parau-tia no to ˈna faaroo” i papaihia no ˈna anaˈe,+ 24 no tatou atoa râ tei maitihia e te Atua ia hiˈohia tatou ei taata parau-tia, no te mea te tiaturi nei tatou i te Atua tei faatia ia Iesu to tatou Fatu mai te pohe mai.+ 25 Ua tuuhia râ Iesu ia haapohehia no ta tatou mau hara,+ e ua faatiahia mai oia mai te pohe mai ia parauhia tatou e taata parau-tia.+
5 No reira, i te mea e no te faaroo i parauhia ˈi tatou e taata parau-tia,+ e oaoa anaˈe ïa i te hau* e te Atua na roto i to tatou Fatu o Iesu Mesia,+ 2 mea na roto hoi ia ˈna e maoti te faaroo i noaa atoa ˈi ia tatou teie hamani maitai rahi e vai nei ia tatou.+ E oaoa anaˈe* no te tiaturiraa e horoahia mai te hanahana o te Atua. 3 Oia atoa râ, e oaoa anaˈe* a roohia ˈi i te ati,+ ua ite hoi tatou e no te ati e tupu ai te faaoromai tamau,+ 4 e no te faaoromai tamau, te farii maitai o te Atua,+ e no te farii maitai o te Atua, te tiaturiraa,+ 5 e eita te tiaturiraa e faatupu i te haama,+ no te mea ua î to tatou aau i te here o te Atua na roto i te varua moˈa tei horoahia mai ia tatou.+
6 Oia hoi, a vai paruparu noa ˈi tatou,+ ua pohe te Mesia no te feia faatura ore i te Atua i te taime faataahia. 7 Mea varavara te taata e hinaaro e pohe no te hoê taata parau-tia, area no te hoê taata maitai, ua ineine paha ïa i te pohe no ˈna. 8 Tera râ, te faaite mai ra te Atua i to ˈna here ia tatou i te mea e ua pohe te Mesia no tatou a vai taata hara noa ˈi tatou.+ 9 Hau atu â, i te mea e ua parauhia tatou i teie nei e taata parau-tia i to ˈna toto,+ e faaora-atoa-hia ïa tatou i te riri rahi tahoo o te Atua na roto ia ˈna.+ 10 Mai te peu hoi e, a vai enemi noa ˈi tatou, ua faatupu te Atua i te hau e o tatou na roto i te pohe o ta ˈna Tamaiti,+ eaha ˈtu â ïa i teie nei ua hau tatou e te Atua, mea papu ïa e e faaorahia tatou maoti te ora o Iesu. 11 Oia atoa râ, te oaoa atoa nei tatou e te Atua na roto i to tatou Fatu o Iesu Mesia, mea na roto ia ˈna i hau ai tatou e te Atua i teie nei.+
12 No reira, mai te hara i ô mai i te ao nei na roto i te taata hoê ra e te pohe na roto i te hara,+ e ua raea roa te mau taata atoa i te pohe no te mea ua hara ratou paatoa+ . . . 13 I vai na hoi te hara i roto i teie nei ao hou te Ture, eita râ te taata e parihia i te rave i te hara aita anaˈe e ture.+ 14 Noa ˈtu râ, ua mana te pohe ei arii i nia i te taata mai ia Adamu mai â e tae roa ia Mose, i nia atoa i te feia aita i hara mai ia Adamu i faaroo ore, o Adamu hoi te au te huru i to te taata i tiaihia na.+
15 E ere hoê â huru te ô e te hara. Mea na roto hoi i te hara a te taata hoê ra i pohe ai e rave rahi. Mea hau ê râ te hamani maitai rahi a te Atua e ta ˈna ô horoa-noa-hia mai, e e rave rahi taata te fanaˈo i te reira.+ Ua horoahia mai teie ô e te hamani maitai rahi atoa na roto i te taata hoê ra+ o Iesu Mesia. 16 Oia atoa, e ere hoê â huru te ô horoa-noa-hia mai e te ohipa tei tupu no te hara a te taata hoê ra.+ No te hara hoê ra i faautuahia ˈi te taata atoa,+ no te ô râ i horoa-noa-hia mai no te hara e rave rahi i parauhia ˈi te taata e rave rahi e taata parau-tia.+ 17 Mea na roto i te hara a te taata hoê ra i mana ˈi te pohe i nia i te taata atoa.+ Mea hau ê râ te hamani maitai rahi e te ô horoa-noa-hia mai o te parau-tia.+ O te fanaˈo i taua na mea ra, e ora e e faatere ïa ratou ei arii+ na roto i te taata hoê ra o Iesu Mesia.+
18 Mea na roto hoi i te hara hoê ra i faautuahia ˈi te mau huru taata atoa,+ oia atoa mea na roto i te ohipa tia hoê ra i parauhia ˈi te mau huru taata atoa+ e taata parau-tia no te ora.+ 19 E mea na roto hoi i te faaroo ore o te taata hoê ra i faarirohia ˈi e rave rahi ei feia hara,+ oia atoa mea na roto i te faaroo o te taata hoê ra e faarirohia ˈi e rave rahi ei taata parau-tia.+ 20 Ua horoa mai te Atua i te Ture ia taa i te taata te rahi o ta ratou mau hara.+ Teie râ, rahi noa ˈtu te hara a te taata, hau roa ˈtu â te Atua i te faaite i to ˈna hamani maitai rahi. 21 No te aha? Mai te hara e te pohe i mana i nia i te taata,+ ia nehenehe atoa ïa te hamani maitai rahi e mana na roto i te parau-tia o te aratai i te ora mure ore na roto ia Iesu Mesia to tatou Fatu.+
6 Eaha ïa te parau? E rave noa anei tatou i te hara ia rahi atu â te Atua i te faaite mai i to ˈna hamani maitai rahi? 2 Eiaha roa ˈtu! Mai te huru ra e ua pohe tatou e ua tiamâ mai i te hara,+ e ere ïa i te mea tano ia rave noa tatou i te hara.+ 3 Aita anei outou i ite, tatou paatoa tei bapetizohia i roto i te Mesia ra o Iesu,+ ua bapetizohia ia apiti tatou i to ˈna pohe?*+ 4 No reira, ua hunahia tatou e o ˈna atoa na roto i to tatou bapetizoraahia i roto i to ˈna pohe,+ mai te Mesia atoa ra hoi i faatia-faahou-hia mai te pohe mai na roto i te puai hanahana o te Metua, e tia atoa ïa ia tatou ia ora i te hoê oraraa apî.+ 5 Ia hoê tatou e o ˈna i te huru o to ˈna pohe,+ mea papu e e hoê atoa ïa tatou e o ˈna i te huru o to ˈna tia-faahou-raa.+ 6 Ua ite hoi tatou e ua patitihia to tatou huru taata tahito i nia i te pou e o ˈna atoa+ ia ore to tatou tino hara ia haavî faahou ia tatou,+ e ia ore tatou ia riro faahou ei tîtî no te hara.+ 7 Te taata hoi tei pohe, ua matara ïa oia i ta ˈna hara.*
8 Hau atu â, i te mea ua pohe tatou e te Mesia, te tiaturi nei ïa tatou e e ora atoa tatou e o ˈna. 9 Ua ite hoi tatou e eita te Mesia e pohe faahou+ e aita to te pohe e mana faahou i nia ia ˈna, i te mea hoi ua faatia-faahou-hia oia mai roto mai i te feia pohe.+ 10 Ua pohe hoi oia no te faaore i te hara, hoê noa poheraa,+ ua ora râ oia no te Atua. 11 Outou atoa, a hiˈo ia outou iho mai te mea ra e ua pohe outou e ua tiamâ mai i te hara, tera râ, te ora ra outou no te Atua na roto i te Mesia ra o Iesu.+
12 No reira, eiaha outou e vaiiho faahou i te hara ia mana i roto i to outou tino pohe+ a rave ai outou i te mau hinaaro o te tino. 13 Eiaha atoa e pûpû faahou i to outou tino* no te hara ei mauhaa no te ohipa iino. Tera râ, a pûpû i to outou tino* i te Atua ei mauhaa no te ohipa tia, e a pûpû ia outou iho i te Atua mai te taata ora ra no roto mai i tei pohe.+ 14 Eiaha roa ˈtu hoi te hara ia mana i nia ia outou, i te mea e aita outou i raro aˈe i te ture,+ i raro aˈe râ i te hamani maitai rahi o te Atua.+
15 Te auraa anei ïa e e rave tatou i te hara no te mea aita tatou i raro aˈe i te ture, i raro aˈe râ i te hamani maitai rahi o te Atua?+ E ere roa ˈtu! 16 Aita anei outou i ite? Ia pûpû outou ia outou iho i te tahi taata ei tavini auraro, e tavini ïa outou no taua taata ra ta outou e auraro,+ no te hara anei+ e aratai i te pohe+ aore ra no te auraro e aratai i te parau-tia. 17 Ia haamauruuruhia râ te Atua no te mea, na mua ˈˈe ei tîtî outou no te hara, i teie nei râ, te auraro nei outou i te Atua ma te aau tae e te pee nei outou i ta ˈna mau haapiiraa. 18 Oia mau, i te mea e ua faatiamâhia outou i te hara,+ ua riro ïa outou ei tavini no te parau-tia.+ 19 No te paruparu o to outou tino hara, te parau nei au i te mau parau ta te taata e taa. Mai ia outou hoi i pûpû na i to outou tino ei tîtî no te mau mea viivii e te ino atoa no te rave i te mea ino, i teie nei, e pûpû outou i to outou tino ei tavini no te parau-tia no te rave i te mea moˈa.+ 20 A vai tîtî noa ˈi hoi outou no te hara, aita outou i faahepohia ia rave i te mea tia.
21 Teihea hotu ta outou i faatupu i taua tau ra? E mau mea anaˈe ïa ta outou e haama ra i teie nei. O te pohe hoi te hopea o te reira.+ 22 Tera râ, i te mea e ua faatiamâhia outou i te hara e ua riro outou ei tavini na te Atua, te faatupu ra ïa outou i te hotu ia au i te mea moˈa,+ e o te ora mure ore te hopea o te reira.+ 23 Ta te hara hoi e aufau mai i te taata, o te pohe ïa.+ Area te ô ta te Atua e horoa mai, o te ora mure ore ïa+ na roto i te Mesia ra o Iesu, to tatou Fatu.+
7 Eaha e taeae ma! Aita outou i ite (te parau atu nei hoi au i te feia ua ite i te ture) e e mana te Ture i nia i te hoê taata a ora noa ˈi oia? 2 Ei hiˈoraa, ua ati te hoê vahine faaipoipo i ta ˈna tane na roto i te ture a ora noa ˈi te tane. Ia pohe noa ˈtu râ ta ˈna tane, ua matara ïa oia i te ture a ta ˈna tane.+ 3 No reira, a ora noa ˈi ta ˈna tane, e parauhia oia e vahine faaturi ia faaipoipo noa ˈtu oia i te tahi atu tane.+ Ia pohe râ ta ˈna tane faaipoipo, ua matara oia i ta ˈna ture, e ere ïa oia i te vahine faaturi ia faaipoipo oia i te tahi atu tane.+
4 Outou hoi to ˈu mau taeae, mai te mea ra e i faaipoipohia na outou i te Ture. Tera râ, ua hope te reira na roto i te tusia o te tino o te Mesia, ia ati outou ia ˈna+ tei faatia-faahou-hia mai te pohe mai+ e ia faatupu tatou i te hotu no te hanahana o te Atua.+ 5 A ora noa ˈi hoi tatou no ta te tino, oia hoi te mau hinaaro iino e hara ˈi tatou, ta te Ture hoi i faaite mai, ua ohipa ïa te reira i roto i to tatou tino* no te faatupu i te hotu e aratai i te pohe.+ 6 I teie nei râ, ua matara mai tatou i te Ture+ no te mea aita to te reira e mana faahou i nia ia tatou, ia nehenehe tatou ia riro ei tavini na te Atua na roto i te varua moˈa,+ e huru raveraa apî hoi teie, eiaha faahou na roto i te ture papaihia+ mai te raveraa tahito ra.
7 Eaha ïa te parau? E hape* anei te Ture? Eita roa ˈtu! Eita vau e ite i te hara ahiri aita te Ture.+ Ei hiˈoraa, eita vau e ite eaha te nounou ahiri aita te Ture i parau: “Eiaha roa oe e nounou.”+ 8 No taua râ faaueraa ra, ua itea i te hara te hoê ravea no te faatupu i roto ia ˈu i te nounou e rave rau. Aita anaˈe e ture, eita atoa ïa vau e ite eaha te hara.+ 9 Inaha hoi, i ora na vau hou te Ture a horoahia mai ai. I te taeraa mai râ taua faaueraa ra, ua ora mai te hara, area o vau, ua pohe ïa.+ 10 E taua faaueraa ra tei haapaohia no te ora,+ ua riro te reira ei pohe no ˈu. 11 No taua râ faaueraa ra, ua itea i te hara te hoê ravea no te faahema e te haapohe ia ˈu. 12 No reira, mea moˈa te Ture, mea moˈa atoa taua faaueraa ra e te tia e te maitai.+
13 Te auraa anei ïa e na te mea maitai e haapohe ra ia ˈu? E ere roa ˈtu! Na te hara râ. Na roto i te mea maitai, ua hopoi mai te hara i te pohe no ˈu ia itehia eaha te hara.+ E te faaite ra taua faaueraa ra e mea ino mau te hara.+ 14 Te Ture, no ǒ mai ïa i te Atua ra,* area o vau nei, e taata noa ïa tei hoohia ˈtu ei tîtî na te hara.+ 15 Aita vau i ite no te aha vau e na reira ˈi. Eita hoi au e rave noa i ta ˈu e hinaaro e rave, o ta ˈu râ e au ore roa nei, o ta ˈu ïa e rave. 16 Ia rave râ vau i ta ˈu e au ore nei, te farii ra ïa vau e mea maitai te Ture. 17 I teie nei râ, e ere faahou o vau teie e rave nei, o te hara râ i roto ia ˈu.+ 18 Ua ite hoi au e i roto ia ˈu, i roto i to ˈu nei tino, aita hoê aˈe mea maitai. Te hinaaro nei hoi au e rave i te mea maitai, aita râ ta ˈu e nehenehe e na reira.+ 19 Te mea maitai hoi ta ˈu e hinaaro i te rave, aita ïa vau e rave ra. Area te mea ino ta ˈu e ore e hinaaro i te rave, o ta ˈu ïa e rave noa na. 20 No reira, ia rave noa ˈtu vau i ta ˈu e ore e hinaaro i te rave, e ere faahou ïa o vau teie e rave nei, o te hara râ i roto ia ˈu.
21 Ua ite au i teie ture no ˈu nei: Ia hinaaro vau e rave i te mea maitai, te ite ra vau i roto ia ˈu te hinaaro e rave i te mea ino.+ 22 Mea au roa na ˈu te ture a te Atua i roto i to ˈu aau,+ 23 i roto râ i to ˈu tino,* te ite nei au i te tahi atu ture o te aro ra i te ture o to ˈu feruriraa+ e o te faatîtî nei ia ˈu i raro aˈe i te ture o te hara+ e vai ra i roto i to ˈu nei tino.* 24 Auê hoi au te taata ati rahi e! O vai te faaora mai ia ˈu i te tino e aratai ra ia ˈu i teie huru pohe? 25 Ia haamauruuruhia te Atua na roto ia Iesu Mesia to tatou Fatu! No reira, o vau iho nei, te auraro nei* to ˈu feruriraa i te ture a te Atua, to ˈu nei râ tino, tei raro aˈe ïa i te ture o te hara.+
8 No reira, tei hoê e te Mesia ra o Iesu, eita ratou e faahapahia. 2 No te mea, te ture a te varua o te Atua o te horoa i te ora na roto i te Mesia ra o Iesu, ua faatiamâ+ ïa ia outou i te ture a te hara e te pohe. 3 Ta te Ture i ore i tia e rave+ no te hara a te taata,+ ua tia i te Atua i to ˈna tonoraa mai i ta ˈna iho Tamaiti+ mai te taata hara ra te hohoˈa+ no te faaore i te hara, a faahapa ˈtu ai i te hara i roto i te tino nei, 4 ia haapao tatou i te mau titauraa tia a te Ture,+ ma te pee i ta te varua o te Atua,+ eiaha râ i ta te tino. 5 Te feia hoi e ora ra ia au i ta te tino, e manaˈo noa ïa i ta te tino.+ Area o tei ora ra ia au i ta te varua o te Atua, e manaˈo noa ïa ratou i ta te varua.+ 6 Inaha hoi, te manaˈo-noa-raa i te mau hinaaro o te tino,+ o te pohe ïa. Area te manaˈo-noa-raa i te mau ohipa o te varua o te Atua, o te ora ïa e te hau.+ 7 No te mea, te manaˈo-noa-raa i te mau hinaaro o te tino, o te riroraa ïa ei enemi no te Atua,+ eita hoi te tino e auraro i te ture a te Atua, eita atoa iho â e nehenehe. 8 No reira, eita te Atua e mauruuru i te feia e ora ra ia au i ta te tino.
9 Tera râ, mai te peu e te parahi mau ra te varua o te Atua+ i roto ia outou, te ora nei ïa outou ia au i ta te varua o te Atua, eiaha râ ia au i ta te tino. Mai te peu râ aita te tahi taata e pee ra i te huru feruriraa* o te Mesia e ere ïa taua taata ra no te Mesia. 10 Mai te peu râ ua hoê te Mesia e outou,+ ua pohe ïa te tino i te hara, e horoa mai râ te varua o te Atua i te ora na roto i te parau-tia. 11 I teie nei, mai te peu te parahi ra i roto ia outou te varua o te Atua tei faatia mai ia Iesu mai te pohe mai,+ e faaora atoa ïa te Atua i to outou mau tino pohe+ maoti to ˈna varua.
12 No reira e taeae ma, e tarahu ta tatou, eiaha râ i te tino a ora ˈtu ai ia au i te mau hinaaro o te tino.+ 13 Ia ora noa ˈtu hoi outou ia au i te mau hinaaro o te tino, e pohe mau â outou. Ia haapae roa râ outou i ta te tino+ maoti te varua o te Atua, e ora ïa outou.+ 14 E te taata atoa e arataihia e te varua o te Atua, e tamaiti anaˈe ïa ratou na te Atua.+ 15 Aita hoi te varua o te Atua e faariro ia tatou ei tîtî a mǎtaˈu faahou ai tatou, na roto râ i taua varua ra i farii ai te Atua ia tatou ei tamaiti na ˈna a pii atu ai tatou: “Aba,* to ˈu Metua!”+ 16 Te haapapu mai ra te varua moˈa ia tatou*+ e tamarii mau tatou na te Atua.+ 17 E mai te peu e tamarii tatou, e fatu atoa ïa tatou i te tuhaa ta te Atua e horoa mai. E horoa mai te Atua na tatou hoê â tuhaa e ta ˈna e horoa+ na te Mesia. E ia apiti tatou i te mauiui o te Mesia,+ e faahanahana-atoa-hia ïa tatou e oia.+
18 Ia ˈu nei hoi, mea iti te mauiui ta tatou e faaruru nei ia faaauhia i te tau e faaite mai ai te Atua i te hanahana ta tatou e fanaˈo.+ 19 Te tiai ru nei hoi te mau mea i poietehia i te tau e itehia ˈi ta te Atua mau tamaiti.+ 20 E oraraa faufaa ore hoi to te mau mea i poietehia,+ e ere i te mea hinaarohia, na te Atua râ i na reira a horoa atoa mai ai oia i te tiaturiraa e 21 e faaorahia te mau mea i poietehia i te faatîtîraa+ o te hara e te pohe ia roaa ia ratou te tiamâraa hanahana o te mau tamarii a te Atua. 22 Ua ite hoi tatou, te autâ amui nei te mau mea atoa i poietehia e te mauiui ra ratou paatoa e tae roa mai i teie nei. 23 Oia atoa râ, tei ia tatou te hotu matamua, oia hoi te varua o te Atua, te autâ atoa ra tatou i roto ia tatou iho+ a tiai ru noa ˈi e ia fariihia tatou ei tamaiti na te Atua+ e ia faatiamâhia to tatou tino maoti te hoo. 24 Ua faaorahia hoi tatou i teie tiaturiraa. Ia tupu râ te mea i tiaihia, e ere faahou ïa i te tiaturiraa. E nafea hoi e nehenehe ai e tiai i te mea e itehia ˈtu ra? 25 Ia tiai râ tatou+ i tei ore â i tupu,+ e tiai ru noa ïa tatou ma te faaoromai tamau.+
26 Na reira atoa, te turu mai ra te varua o te Atua no to tatou paruparu,+ no te mea aita tatou i ite eaha te tano ia ani atu na roto i te pure, na te varua râ o te Atua e ani onoono atu no tatou a autâ noa ˈi tatou i roto i to tatou aau.* 27 Area te Atua, o tei hiˈopoa i to tatou aau,+ ua ite ïa oia i ta to ˈna varua e ani ra no te feia moˈa, e tuati hoi te reira i to ˈna hinaaro.
28 Ua ite tatou e ua faanaho maitai te Atua i ta ˈna mau raveraa atoa no te maitai o te feia e here ra ia ˈna, te feia hoi i titau-manihini-hia no ta ˈna opuaraa,+ 29 no te mea te feia ta te Atua i farii na mua, o ta ˈna atoa ïa i faataa aˈena ia tia maitai ratou i te hohoˈa o ta ˈna Tamaiti+ ia riro oia ei tamaiti fanau-matamua-hia+ i rotopu e rave rahi taeae.+ 30 Hau atu â, te feia ta te Atua i faataa,+ o ta ˈna atoa ïa i titau manihini,+ e ta ˈna i titau manihini, o ta ˈna atoa ïa i parau e taata parau-tia.+ E o ta ˈna i parau e taata parau-tia, o ta ˈna atoa ïa i faahanahana.+
31 Eaha ïa te parau no nia i te reira? Mai te peu e tei to tatou pae te Atua, o vai ïa te patoi mai ia tatou?+ 32 I te mea e aita oia i faaherehere i ta ˈna iho Tamaiti, ua tuu mai râ ia ˈna no tatou paatoa,+ eita anei ïa te Atua raua ta ˈna Tamaiti e horoa noa mai na tatou i te mau mea atoa ma te oaoa? 33 O vai te tuu mai i te pariraa i te feia maitihia e te Atua?+ Ua hiˈo hoi te Atua ia ratou ei taata parau-tia.+ 34 O vai te faahapa mai ia ratou? Ua pohe hoi te Mesia ra o Iesu e ua faatia-faahou-hia mai te pohe mai, e tei te rima atau o te Atua+ oia e te tia atoa ra ei arai no tatou.+
35 Na te aha e faataa ê ia tatou i te here o te Mesia?+ Na te ati anei, te ahoaho, te hamani-ino-raa, te ereraa i te maa aore ra i te ahu, te tupuraa atâta aore ra na te ˈoˈe?+ 36 Mai tei papaihia: “No oe matou e faaruru ai i te pohe i te roaraa o te mahana, e ua riro matou mai te mamoe ra i faataahia no te tupairaa.”+ 37 Area tatou, e upootia roa+ tatou i nia i taua mau mea atoa ra na roto ia ˈna tei here mai ia tatou. 38 Ua papu roa hoi ia ˈu e ore roa ˈtu te pohe, te ora, te mau melahi, te mau faatereraa, te mau mea e vai nei aore ra te mau mea e tupu mai, te mau puai atoa,+ 39 e to te vahi teitei aore ra to te hohonuraa, e ore roa ˈtu te tahi atu mea i poietehia e nehenehe e faataa ê ia tatou i te here o te Atua e faaitehia ra na roto i te Mesia ra o Iesu to tatou Fatu.
9 E parau mau ta ˈu e parau atu nei na roto i te Mesia e te arataihia nei to ˈu manaˈo haava e te varua moˈa. Aita ïa vau e haavare nei a na ô atu ai 2 e oto rahi to ˈu e te mauiui noa ra to ˈu aau. 3 Ahiri e nehenehe ta ˈu, ua ineine au i te amo i te utua no to ˈu mau taeae, to ˈu hoi mau fetii aita e pee ra i te Mesia, 4 oia hoi te ati Iseraela ta te Atua i farii na ei tamaiti na ˈna.+ Ua faateitei te Atua ia ratou, ua faaau atu i te mau faufaa+ e ua horoa ˈtu i te Ture+ e te taviniraa moˈa+ e te mau parau fafau.+ 5 No roto mai ratou i to matou mau tupuna,+ e no roto mai i taua mau tupuna ra te Mesia i te fanauraahia mai.+ Ia haamaitaihia te Atua e a muri noa ˈtu, e mana hoi to ˈna i nia i te mau mea atoa. Amene.
6 Tera râ, e ere mai te mea ra e aita te parau a te Atua i tupu. E ere hoi i te “Iseraela” mau te taata atoa i fanauhia no roto mai ia Iseraela.+ 7 E ere atoa te taatoaraa o te huaai o Aberahama i te tamarii mau na ˈna,+ ua papaihia hoi: “Na roto mai ia Isaaka te parauhia to huaai.”+ 8 Te auraa, e ere ïa tei fanauhia no roto mai ia Aberahama i te tamarii mau na te Atua,+ te mau tamarii râ i faaitehia mai e te parau fafau,+ o ratou mau ïa te huaai o Aberahama i te aro o te Atua. 9 Teie taua parau fafau ra: “E tae mai au i teie taime faataahia e e fanau Sara i te hoê tamaiti.”+ 10 Oia atoa râ, ua tô Rebeka i na maehaa no roto mai ia Isaaka to tatou tupuna.+ 11 Aita te taata ta te Atua i maiti no ta ˈna opuaraa i maitihia ia au i ta ˈna mau ohipa, ia au râ i te hinaaro o te Atua. No reira, hou na maehaa a fanauhia mai ai e hou raua a rave ai i te mea maitai aore ra i te mea ino 12 ua parau te Atua ia Rebeka: “E riro te tuaana ei tavini no te teina.”+ 13 Mai tei papaihia: “Mea here na ˈu ia Iakoba. Area o Esau, mea hae na ˈu ia ˈna.”*+
14 Eaha ïa ta tatou e parau, mea tia ore te Atua? Eiaha roa ˈtu!+ 15 Ua parau hoi oia ia Mose: “E aroha hamani maitai au i ta ˈu e aroha hamani maitai e e faaite au i te aumihi i ta ˈu e faaite atu i te aumihi.”+ 16 No reira, tei te Atua ïa te parau, e Atua aroha hamani maitai hoi oia, e ere râ tei te taata e hinaaro ra aore ra e tutava ra.*+ 17 Te parau ra hoi te mau Papai no nia ia Pharao: “Te tumu i vaiiho ai au ia oe ia ora, no te faaite ïa i to ˈu puai na roto ia oe e ia faaitehia to ˈu iˈoa na te fenua atoa nei.”+ 18 No reira, e aroha oia i ta ˈna e hinaaro e aroha ˈtu, i te feia râ e hinaaro e faaetaeta i to ratou aau, e vaiiho noa ïa oia ia faaetaeta ˈtu.+
19 E parau mai ïa oe: “No te aha oia e faahapa noa ˈi i te taata? O vai hoi te nehenehe e patoi atu i to ˈna hinaaro?” 20 O vai ïa oe te taata nei no te pahono atu i te Atua?+ E parau anei te mea i hamanihia i tei hamani ia ˈna: “Eaha oe i na reira ˈi i te hamani ia ˈu?”+ 21 Eaha? Aita anei to te potera e mana i nia i te araea+ ia hamani oia no roto mai i te hoê â puea araea e piti farii, hoê no te ohipa tura, area te tahi atu, e ere ïa no te ohipa tura? 22 Eaha ïa ia hinaaro noa ˈtu te Atua e faaite i to ˈna riri rahi tahoo i te feia ino a itehia ˈtu ai to ˈna puai? E eaha ïa ia faaoromai roa oia i taua feia ra e au i te tahi mau farii o te riri e tano ia haamouhia? 23 Eaha ïa ia tupu noa ˈtu taua mau mea ra ia faaitehia te rahi o to ˈna hanahana i te feia e au i te mau farii arohahia,*+ ta ˈna hoi i faataa atea no te hanahana, 24 oia hoi o tatou nei ta ˈna i titau manihini, eiaha no roto mai i te ati Iuda anaˈe, no roto atoa mai râ i te mau nunaa ěê?+ 25 Mai ta ˈna atoa i parau na roto ia Hosea: “Te feia e ere i te nunaa no ˈu,+ o ta ˈu ïa e parau atu ‘to ˈu nunaa,’ e te vahine tei ore i herehia, ‘tei herehia’ ïa,+ 26 e i te vahi i parau ai au ia ratou: ‘E ere outou i to ˈu nunaa,’ e parau vau ia ratou: ‘E tamaiti outou na te Atua ora.’”+
27 E ua poro atoa Isaia no Iseraela: “Noa ˈtu e mai te one tahatai te rahi o te mau tamaiti a Iseraela, mea iti te faaorahia.+ 28 E titau hoi Iehova* i to te fenua ia au i ta ratou i rave, e haapoto* e e rave faahope roa oia i te reira.”+ 29 Mai ta Isaia atoa i tohu na: “Ahiri aita Iehova* o te mau nuu* i vaiiho mai i te hoê huaai no tatou, ua riro ïa tatou mai ia Sodoma ra e mai ia Gomora atoa ra.”+
30 Eaha ïa ta tatou e parau? Oia hoi, ore noa ˈtu â te feia o te mau nunaa ěê e tapi i te parau-tia,+ ua raea râ ia ratou te parau-tia, te parau-tia ïa no roto mai i te faaroo.+ 31 Area to Iseraela, tapi noa ˈtu â ratou i te ture o te parau-tia, aita i noaa ia ratou ia haapao i taua ture ra. 32 Eaha te tumu? No te mea ua tapi ratou i te reira, eiaha na roto i te faaroo, na roto râ i te ohipa mai ta ratou i manaˈo. Ua turori ratou i nia i te “ofai turoriraa,”+ 33 mai tei papaihia: “Inaha, te haamau nei au i Ziona+ i te hoê ofai turoriraa e i te hoê mato hiˈaraa. Te taata râ e haamau i to ˈna faaroo i te reira, e ore roa ïa e tatarahapa.”+
10 Taeae ma, teie te hinaaro o to ˈu aau e ta ˈu taparuparuraa i te Atua, ia ora to Iseraela.+ 2 Te haapapu nei au e e itoito rahi to ratou no te Atua,+ e ere râ ia au i te ite mau no nia ia ˈna. 3 No to ratou hoi taa ore i te parau-tia a te Atua+ a imi ai râ i te haamau i ta ratou iho,+ aita ˈtura ratou i auraro i te parau-tia a te Atua.+ 4 Ua hope te Ture+ na roto i te Mesia ia hiˈohia te taata e faatupu ra i te faaroo ei taata parau-tia.+
5 Ua papai hoi Mose no nia i te parau-tia e noaa mai na roto i te Ture: “Te taata e rave i taua mau mea ra, e ora ïa i te reira.”+ 6 No nia râ i te parau-tia e noaa mai na roto i te faaroo, te na ô nei te mau Papai: “Eiaha e parau i roto to oe aau,+ ‘O vai te haere i nia i te raˈi?’+ oia hoi, no te haapou mai i te Mesia i raro nei, 7 aore ra, ‘O vai te pou atu i roto i te abuso?’+ oia hoi, no te faatia i te Mesia mai roto mai i te feia pohe.” 8 Eaha râ ta te mau Papai e parau ra? “Tei pihai iho te parau ia oe, to roto i to oe iho vaha e to roto i to oe iho aau,”+ oia hoi, te “parau” e titau ra i te faaroo e o ta tatou e poro nei. 9 Ia parau hoi to oe vaha i mua i te taata e o Iesu te Fatu+ e ia faatupu oe i te faaroo i roto i to oe aau e ua faatia te Atua ia ˈna mai roto mai i te feia pohe, e ora ïa oe. 10 Ia faatupu te hoê taata i te faaroo i roto i to ˈna aau e noaa ˈi ia ˈna te parau-tia. Ia parau râ to ˈna vaha no te faaite i taua poroi ra+ e ora ˈi oia.
11 Te parau nei hoi te mau Papai: “Te taata e haamau i to ˈna faaroo ia ˈna, e ore roa ïa e tatarahapa.”+ 12 Aita e taa-ê-raa i rotopu i te ati Iuda e te Heleni.+ Hoê anaˈe Fatu i nia i te taata atoa e e haamaitai rahi oia* i te feia atoa e tiaoro ia ˈna. 13 No te mea “e faaorahia te taata atoa o te tiaoro i te iˈoa o Iehova.”*+ 14 Tera râ, e nafea hoi ratou e tiaoro ai ia ˈna ia ore ratou ia faatupu i te faaroo ia ˈna? E nafea hoi ratou e faatupu ai i te faaroo ia ore ratou ia ite o vai o ˈna? E nafea hoi ratou e ite ai ia ore te tahi taata ia poro? 15 E nafea hoi ratou e poro ai ia ore ratou ia tonohia ˈtu?+ Mai tei papaihia: “Auê te nehenehe te avae o te feia e faaite i te parau apî oaoa no nia i te mau mea maitai!”+
16 Tera râ, aita ratou paatoa i haapao i te parau apî oaoa. Ua parau hoi Isaia: “Iehova,* o vai tei tiaturi i te mau parau ta matou i faaite atu?”*+ 17 E tiaturi ïa te hoê taata i muri aˈe i to ˈna faarooraa i te parau.+ E e faaroohia taua parau ra ia poro te tahi no nia i te Mesia. 18 Tera râ, e ui atu vau: Aita anei ratou i faaroo i te reira? Inaha, “ati aˈe i te fenua nei, i te hopea o te fenua e parahihia ra e te taata, ua atutu ta ratou poroi.”+ 19 Tera râ, e ui atu vau, Aita anei Iseraela i ite?+ I parau na Mose: “Na roto i te tahi nunaa ê e faatupu ai au i roto ia outou i te pohehae. E faatupu vau i roto ia outou i te riri rahi na roto i te hoê nunaa maamaa.”+ 20 E ma te mǎtaˈu ore ua parau Isaia: “Ua itehia mai au e te feia aita i imi ia ˈu,+ ua faaite atu vau ia ˈu iho i te feia aita i ani mai ia ˈu.”+ 21 No nia râ ia Iseraela, ua na ô te Atua: “I te mahana taatoa, ua toro noa vau i to ˈu rima i te hoê nunaa faaroo ore e te etaeta.”+
11 E ui atu ïa vau: Ua faarue anei te Atua i to ˈna nunaa?+ Aita roa ˈtu! E taata Iseraela atoa hoi au nei no te huaai o Aberahama, no te opu o Beniamina. 2 Aita te Atua i faarue i te nunaa ta ˈna i ite aˈena.+ Aita anei outou i ite i ta te mau Papai e parau ra no nia ia Elia a faahapa ˈi oia i to Iseraela i mua i te Atua? 3 “Iehova,* ua haapohe ratou i ta oe mau peropheta, ua huri ratou i ta oe mau fata i raro. O vau noa teie e toe nei e i teie nei, te imi ra ratou i te haapohe ia ˈu.”*+ 4 Tera râ, eaha ta te Atua i pahono ia ˈna? “E 7 000 â o to ˈu mau taata tei ore i tuturi i mua ia Baala.”+ 5 Oia atoa i teie tau, te toe ra te tahi pae+ o tei maitihia maoti te hamani maitai rahi. 6 Mai te peu e ua maitihia ratou maoti te hamani maitai rahi,+ e ere atura ïa maoti te ohipa.+ Ahiri mea na roto â i te ohipa, e ere atura ïa i te hamani maitai rahi.
7 Eaha ïa ta tatou e parau? Ta to Iseraela i tutava i te imi, aita te reira i noaa ia ratou paatoa, ua noaa noa râ i tei maitihia e te Atua.+ Ua etaetahia te aau o te tahi atu pae,+ 8 mai tei papaihia: “Ua haavarea te Atua ia ratou i te hoê taoto rahi,+ e ua horoa oia ia ratou i te mata o te ore e ite e i te tariˈa o te ore e faaroo, e tae roa mai i teie mahana.”+ 9 Ua parau atoa Davida: “Ia riro ta ratou amuraa maa ei marei, ei herepata e ei turoriraa no ratou e ia faautuahia ratou. 10 Ia poirihia to ratou mata ia ore ratou ia ite e ia piˈo noa to ratou tua i raro i te hopoia teiaha mau.”+
11 E ui atu vau: Ua turori anei to Iseraela e ua topa roa anei i raro? Aita roa ˈtu! No to ratou râ hahi-ê-raa i faaorahia ˈi te taata o te mau nunaa ěê, e pohehae atura to Iseraela.+ 12 No reira, mai te peu e no to ratou hahi-ê-raa ua faufaahia to te ao nei e no to ratou itiraa mai ua faufaahia te feia o te mau nunaa ěê,+ eaha ˈtu â ïa ia raea to ratou numera taatoa!
13 I teie nei, teie ta ˈu parau ia outou, te feia o te mau nunaa ěê. I te mea e aposetolo vau i tonohia ˈtu i te mau nunaa ěê,+ te faahanahana* nei au i ta ˈu taviniraa+ 14 e peneiaˈe e nehenehe ta ˈu e faatupu i te pohehae i roto i to ˈu iho nunaa e e faaora mai vetahi i rotopu ia ratou. 15 I te mea hoi e no to te Atua faarueraa i to Iseraela+ i tupu ai te faahauraa i rotopu i te Atua e to te ao nei, eaha ˈtu â ïa ia farii faahou mai te Atua i to Iseraela? Mai te huru ra e i pohe na hoi ratou e ua ora faahou mai. 16 Oia atoa, mai te peu e mea moˈa te tuhaa matamua i ravehia mai i te faraoa i ôihia, mea moˈa atoa ïa te puea taatoa. E mai te peu e mea moˈa te aˈa, mea moˈa atoa ïa te mau amaa.
17 Ua ofatihia te tahi o te mau amaa, area oe, noa ˈtu e amaa olive oviri oe, ua poihia* oe i taua tumu olive ra e te maitai-atoa-hia ra oe i to ˈna aˈa. 18 No reira, eiaha oe e vahavaha* i te mau amaa i ofatihia. Ia vahavaha* noa ˈtu oe,+ a haamanaˈo e e ere no oe e mau ai te aˈa, no te aˈa râ oe e mau ai. 19 E parau ïa oe: “Ua ofatihia te amaa ia nehenehe au ia poihia i nia i te tumu.”+ 20 Parau mau! No to ratou ereraa i te faaroo i ofatihia ˈi ratou.+ Area oe, ua mau papu noa ïa maoti to oe faaroo.+ Eiaha e teoteo, e ara râ. 21 I te mea e aita te Atua i faaherehere i te mau amaa o te tumu olive i tanuhia, eita atoa ïa oia e faaherehere ia oe ia na reira noa ˈtu oe. 22 A hiˈo na i te hamani maitai o te Atua+ e to ˈna faaherehere ore. Eita oia e faaherehere i te feia i hahi ê.+ Ia rave noa râ oe i tei au i to ˈna hamani maitai, e hamani maitai ïa te Atua ia oe. Ia ore râ, e iriti-ê-atoa-hia oe. 23 Oia atoa to Iseraela, mai te peu e e faatupu faahou ratou i te faaroo, e poihia ratou i nia i te tumu i tanuhia,+ e nehenehe hoi te Atua e poi faahou mai ia ratou i nia i taua tumu ra. 24 Mai te peu hoi e ua tâpûhia oe no nia mai i te hoê tumu olive oviri a poihia ˈtu ai i nia i te tumu olive i tanuhia, e ere râ hoi tera te raveraa matauhia, eaha ˈtu ïa no te mau amaa olive mau ia poi-faahou-hia ˈtu i nia i to ratou iho tumu!
25 E hinaaro vau ia ite outou, taeae ma, i te parau huna moˈa,+ ia ore outou ia manaˈo e mea ite aˈe outou. Teie hoi taua parau huna ra: E etaetahia te aau o te tahi pae o to Iseraela e ia tia roa te numera o te feia o te mau nunaa ěê i te haaputuputuhia. 26 Mea na reira e faaorahia ˈi Iseraela taatoa.+ Mai tei papaihia: “E haere mai te faaora no roto mai ia Ziona+ e e haafariu ê oia i te mau tamarii a Iakoba i ta ratou mau ohipa ino. 27 O ta ˈu ïa faufaa e o ratou,+ ia faaore au i ta ratou mau hara.”+ 28 Oia mau, e enemi ratou no te Atua i to ratou patoiraa i te parau apî oaoa, area outou, ua faufaahia ïa i te reira. Mea herehia râ te tahi pae o ratou no te parau i fafauhia i to ratou mau tupuna.+ 29 Eita hoi te Atua e tatarahapa i te horoaraa i te ô e te titau-manihini-raa i te tahi pae. 30 Na mua aˈe hoi mea faaroo ore outou i te Atua.+ I teie nei râ, no te faaroo ore o Iseraela,+ ua arohahia* mai outou+ e te Atua. 31 No reira, ua arohahia* mai outou e ana no te faaroo ore o Iseraela, ia nehenehe atoa râ ratou ia arohahia* mai i teie nei. 32 Ua vaiiho te Atua ia ratou paatoa ia riro mai te feia i tapeahia no to ratou faaroo ore,+ ia nehenehe oia e faaite i to ˈna aroha* ia ratou paatoa.+
33 Auê te rahi hau ê o ta te Atua mau haamaitairaa e te hohonu mau hoi o to ˈna ite e to ˈna paari! Eita e noaa ia tatou ia taa i ta ˈna mau haavaraa e to ˈna mau haerea! 34 Ua papaihia hoi: “O vai te nehenehe e ite i te manaˈo o Iehova* aore ra e parau atu ia ˈna ia na ô i te rave?”+ 35 Aore ra “o vai te taata tei na mua i te horoa ˈtu i te Atua a tiai ai ia faahoˈihia mai ta ˈna ra?”+ 36 No te mea no ǒ mai i te Atua e mea na roto ia ˈna e no ˈna hoi te mau mea atoa. Ei ia ˈna te hanahana e a muri noa ˈtu. Amene.
12 No reira, taeae ma, te taparu atu nei au ia outou, na roto i te aroha o te Atua, ia pûpû atu i to outou tino+ ei tusia ora e te moˈa+ e te au i te Atua, oia hoi te hoê taviniraa moˈa ma to outou feruriraa atoa.+ 2 Eiaha atoa outou ia faaau faahou i to outou haerea i to teie nei ao,* ia taui râ outou a faaapî ai i to outou feruriraa,+ ia papu ia outou iho+ te maitai e te au e te tia roa o te hinaaro o te Atua.
3 No te hamani maitai rahi hoi tei horoahia mai ia ˈu, te parau atu nei au i te taata tataitahi i rotopu ia outou eiaha ia manaˈo e mea maitai aˈe o ˈna,+ ei manaˈo au noa râ to ˈna, ia au i te faito o te faaroo ta te Atua i horoa* mai ia outou tataitahi.+ 4 E rave rahi hoi mero to te tino hoê ra,+ e ere râ hoê â ohipa ta te mau mero atoa, 5 oia atoa tatou, rahi noa ˈtu â tatou, ua riro râ tatou ei hoê tino e te Mesia atoa, e ua tuatiatihia tatou te tahi i te tahi.+ 6 No te hamani maitai rahi hoi o te Atua, ua rau te ô ta ˈna i horoa mai ia tatou:+ e parau tohu ra, e tohu anaˈe ïa ia au i te faito o to tatou faaroo, 7 e taviniraa ra, e tavini anaˈe ïa i te tahi atu, o te haapii ra, ia haapii atu oia,+ 8 o te faaitoito* ra, ia faaitoito* atu oia,+ o te opere* ra, ia na reira oia ma te aau tae,+ o te aratai ra, ia na reira oia ma te haapao maitai,*+ o te aroha ra,* ia na reira ˈtu oia ma te aau atoa.+
9 Ei here haavare ore to outou.+ A faufau atu i te mea ino,+ a mau papu i te mea maitai. 10 A here mau â outou te tahi i te tahi i te here taeae. Ia ru outou i te faatura ˈtu te tahi i te tahi.+ 11 Eiaha ia faahupehupe*+ i te rave i ta outou ohipa. Ia faaitoitohia outou e te varua moˈa.+ A tavini ia Iehova.*+ 12 A oaoa no to outou tiaturiraa. A faaoromai tamau i roto i te ati.+ A tamau maite i te pure.+ 13 A opere atu i te feia moˈa i ta ratou e hinaaro mau ra.+ Ei peu aˈe na outou te farii maitai i te manihini.+ 14 A ani i te Atua ia haamaitai i tei hamani ino mai.+ A haamaitai atu, eiaha roa e faaino atu.+ 15 A oaoa e te feia e oaoa ra, a taˈi e te feia e taˈi ra. 16 A hiˈo ia vetahi ê mai ta outou e hiˈo ra ia outou iho. Eiaha outou e manaˈo noa i te mea teitei,* a tapi râ i te mea haehaa.+ Eiaha ia manaˈo e mea paari outou i ta outou hiˈoraa.+
17 Eiaha te ino ia tahoohia ˈtu i te ino i te taata atoa.+ A rave i te mea maitai roa i te hiˈoraa a te taata atoa.* 18 A tutava i te rave i te mea e tia ia outou tataitahi no te parahi hau noa e te taata atoa.+ 19 Taeae ma, eiaha outou e tahoo atu, a vaiiho râ na te Atua e faaite atu i to ˈna riri rahi tahoo.+ Ua papaihia hoi: “‘Na ˈu te tahoo. Na ˈu e faautua,’ te na reira mai ra Iehova.”*+ 20 Tera râ, “ia poia to oe enemi, a faatamaa ˈtu ia ˈna, ia poihâ oia, a horoa ˈtu i te tahi mea ia inu oia. Ia na reira oe, te haapue ra ïa oe i te arahu ama i nia i to ˈna upoo.”*+ 21 Eiaha te ino ia upootia mai i nia ia oe, tera râ, ia upootia noa oe i nia i te ino ma te hamani maitai atu.+
13 Ia auraro te taata atoa i te feia mana, aita hoi e tiaraa mana+ e ere no ǒ mai i te Atua.+ Na te Atua hoi i tuu i te mana taotiahia i te feia mana e vai nei.+ 2 No reira, o te patoi atu i te feia mana ra, ua tia ˈtu ïa no te patoi i ta te Atua i faanaho. E te feia i tia ˈtu no te patoi i ta te Atua i faanaho, e noaa ïa ta ratou utua. 3 E riro hoi taua feia faatere ra ei mǎtaˈuraa, eiaha no te taata e rave i te mea maitai, no te taata râ e rave i te mea ino.+ A rave noa i te mea maitai ia ore oe ia mǎtaˈu i te feia mana e e haapopou ratou ia oe,+ 4 no te mea e tavini teie na te Atua no to oe maitai. Ia rave râ oe i te mea ino, a mǎtaˈu ïa! Aita hoi oia e amo faufaa ore ra i te ˈoˈe. E tavini teie na te Atua, o te faaite i to ˈna riri rahi tahoo* i te feia e rave noa i te mea ino.
5 No reira, mea titauhia ia auraro atu outou, eiaha noa no taua riri rahi tahoo ra, no to outou atoa râ manaˈo haava.+ 6 No reira atoa outou e aufau ai i te tute, no te mea e tavini ratou na te Atua no te tavini atu i te huiraatira. 7 E faahoˈi atu i tei au ia ratou atoa: i te titau ra i te tute, te tute,+ i te titau ra i te aufauraa, te aufauraa, i te titau ra i te mǎtaˈu, te mǎtaˈu+ e i te titau ra i te faatura, te faatura.+
8 Eiaha outou e tarahu i tei ore e tia ia outou ia faahoˈi atu,+ ia here râ outou te tahi i te tahi e tia ˈi. Te taata hoi e here i to ˈna taata tupu, ua haapao maite ïa i te ture.+ 9 Oia hoi te mau faaueraa: “Eiaha roa oe e faaturi,+ eiaha roa oe e taparahi pohe i te taata,+ eiaha roa oe e eiâ,+ eiaha roa oe e nounou,”+ teie mau faaueraa e te tahi atu, hoê anaˈe hoi ïa faaueraa o te na ô ra: “Ia here oe i to oe taata tupu mai ia oe iho.”+ 10 Eita te here e hamani ino i te taata tupu.+ No reira, te haapao maite ra ïa te here i te ture.+
11 A rave i te reira no te mea ua ite outou i te tau ta tatou e ora nei, ua hora ê na no outou no te ara mai,+ i teie nei hoi mea fatata ˈtu â to tatou faaoraraa i te taime i tiaturi ai tatou ia Iesu. 12 Ua mairi te tuiraa po, ua fatata te ao. E haapae anaˈe ïa i te mau ohipa o te poiri,+ e rave mai râ i te mau mauhaa o te maramarama.+ 13 Ei haerea au noa to tatou+ mai to te taata ia haere i te ao, eiaha ei arearearaa ahoahoa e ei taeroraa ava, eiaha ei taotoraa tia ore e ei peu faufau,*+ eiaha ei tatamaˈiraa e ei pohehae.+ 14 A pee râ i te haerea o te Fatu ra o Iesu Mesia,+ e eiaha e hamani i te manaˈo no te haamâha i te hinaaro tia ore o te tino.+
14 A farii maitai i te taata faaroo paruparu ra,+ eiaha râ e faahapa ia ˈna no to ˈna mau manaˈo.* 2 Te tiaturi nei te tahi e mea tano ia amu i te mau huru maa atoa, te taata râ aita e papu ra, e amu noa ïa i te maa tupu. 3 Eiaha te taata e amu i te mau huru maa atoa ia vahavaha i te taata e amu noa i te maa tupu, e eiaha te taata e amu noa i te maa tupu ia faahapa i te taata e amu i te mau huru maa atoa,+ ua farii hoi te Atua ia ˈna. 4 O vai hoi oe no te faahapa i ta te tahi atu tavini?+ Tei to ˈna ra Fatu e mau papu ai aore ra e topa ˈi oia.+ E mau papu hoi oia no te mea e nehenehe Iehova* e tauturu ia ˈna ia mau papu.
5 Te tiaturi nei te tahi e mea taa ê tera mahana i tera ˈtu.+ No te tahi atu râ, hoê â ïa huru te mau mahana atoa.+ Ia papu maitai râ i te taata atoa e ua tano ta ˈna e tiaturi ra. 6 Te taata hoi e faatura i te hoê mahana taa ê, te faatura ra oia i te reira no Iehova.* Oia atoa te taata e amu i te mau huru maa atoa, te na reira ra oia no Iehova,* te haamauruuru ra hoi oia i te Atua.+ E te taata e amu noa i te maa tupu, te na reira ra oia no Iehova,* te haamauruuru atoa ra hoi oia i te Atua.+ 7 Oia hoi, eita tatou e ora no tatou noa iho+ e eita tatou e pohe no tatou noa iho. 8 Te ora nei tatou, te ora nei ïa no Iehova.*+ E pohe noa ˈtu tatou, e pohe ïa tatou no Iehova.* No reira, ora noa ˈtu â aore ra pohe noa ˈtu â tatou, no Iehova* tatou.+ 9 Teie te tumu i pohe ai e i ora faahou mai ai te Mesia, oia hoi ia riro oia ei Fatu no te feia pohe e no te feia ora atoa.+
10 No te aha râ oe e faahapa ˈi i to taeae?+ Aore ra no te aha oe e vahavaha ˈi i to taeae? E tia paatoa hoi tatou i mua i te terono haavaraa o te Atua.+ 11 Ua papaihia hoi: “‘Te horeo nei au i to ˈu nei ora,’+ te parau mai ra Iehova,* ‘mea papu ta ˈu e parau atu e e tuturi te taata atoa i mua ia ˈu nei e e faaite te taata atoa e o vau te Atua.’”+ 12 No reira, e haava ïa te Atua ia tatou tataitahi ia au i ta tatou mau ohipa.+
13 Eiaha atoa ïa tatou e faahapa faahou atu te tahi i te tahi+ e eiaha roa ˈtu e tuu i te hoê ofai turoriraa aore ra i te tahi haafifiraa i mua i te hoê taeae.+ 14 Na roto i te Fatu ra o Iesu, ua ite au e ua papu ia ˈu e aita hoê aˈe mea e mea viivii mau iho.+ Ia manaˈo râ te tahi taata e mea viivii te tahi mea, mea viivii ïa no ˈna. 15 No te mea, ia huru ê to taeae no te maa ta oe e amu, aita ïa oe e here faahou ra ia ˈna.+ Ua pohe hoi te Mesia no to taeae, eiaha ïa oe e tuino* i to ˈna faaroo i te maa ta oe e amu.+ 16 Eiaha te mea maitai ta outou e rave ia parauhia e mea ino. 17 No te ô atu i roto i te Faatereraa arii a* te Atua e ere ïa tei te amuraa e te inuraa,+ tei te faatupuraa râ i te parau-tia e te hau e te oaoa maoti te varua moˈa. 18 Ia na reira te tahi i te tavini i te Mesia, e farii-maitai-hia ïa oia e te Atua e te taata atoa.
19 No reira, e tapi anaˈe i te mau mea o te faatupu i te hau+ e o te faaitoito te tahi i te tahi.+ 20 Atira na i te vavahi i ta te Atua ohipa no te maa noa.+ Parau mau, mea viivii ore te mau mea atoa, mea ino râ no te hoê taata ia amu i te tahi maa e turori ai te tahi atu.+ 21 Mea maitai aˈe eiaha e amu i te inaˈi aore ra e inu i te uaina aore ra e rave i te tahi atu ohipa e turori ai to taeae.+ 22 To oe faaroo, no oe noa iho ïa i te aro o te Atua. E oaoa te taata o te ore e faahapa ra ia ˈna iho no te mea o ta ˈna i faaoti no ˈna. 23 Te taata râ e feaa ra, ua faahapa ê na ïa oia ia ˈna iho no ta ˈna e amu, no te mea aita oia i amu ma te faaroo. Te mau mea atoa hoi aita i ravehia ma te faaroo, e hara ïa.
15 Area tatou o tei puai i roto i te faaroo, e turu ïa tatou i tei ere ra i te puai a faaruru ai ratou i te paruparu+ e eiaha tatou ia imi noa i to tatou iho maitai e tia ˈi.+ 2 E imi tatou tataitahi i te maitai o to ˈna taata tupu no te haapuai i to ˈna faaroo.+ 3 Aita atoa hoi te Mesia i imi i to ˈna iho maitai,+ tera râ, mai tei papaihia: “Ua faaruru vau i te mau faainoraa a te feia tei faaino ia oe.”+ 4 Te mau parau atoa hoi i papaihia mai tahito mai â, ua papaihia ïa ei haapiiraa ia tatou+ e ia noaa atoa te tiaturiraa na roto i te faaoromai tamau+ e te tamahanahanaraa a te mau Papai.+ 5 E tamahanahana mai te Atua ia tatou e e faaitoito mai oia ia faaoromai tamau. No reira, te taparu nei au i te Atua ia noaa ia outou tataitahi te hoê â huru feruriraa e to te Mesia ra o Iesu, 6 e ma te reo* hoê,+ ia faahanahana amui outou paatoa i te Atua, te Metua o to tatou Fatu ra o Iesu Mesia.
7 Mai te Mesia i farii maitai ia outou,+ e farii maitai anaˈe ïa te tahi i te tahi+ ia faahanahanahia te Atua. 8 Te parau atu nei hoi au ia outou e ua riro te Mesia ei tavini no tei peritomehia+ ia itehia e e parau mau ta te Atua e ia haapapuhia e e tupu iho â ta ˈna i fafau i to ratou mau tupuna,+ 9 ia nehenehe te mau nunaa ěê ia faahanahana i te Atua no to ˈna aroha.*+ Mai tei papaihia: “No reira, e arue ïa vau ia oe i mua i te taata o te mau nunaa atoa e e himene au i te himene arueraa no to oe iˈoa.”+ 10 Ua papai-atoa-hia: “A oaoa outou te mau nunaa, e to ˈna atoa mau taata.”+ 11 Oia atoa: “A arue ia Iehova,* outou to te mau nunaa atoa, e ia arue te mau opu atoa ia ˈna.”+ 12 I roto i te tahi atu â papai, ua parau Isaia: “E itehia te aˈa o Iese+ e o ˈna te tia mai no te faatere i te mau nunaa+ e na roto ia ˈna te mau nunaa e tiai ai i te mea maitai.”+ 13 Ia horoa mai te Atua i te oaoa e te hau rahi no to outou tiaturiraa ia ˈna, no ǒ mai hoi ia ˈna te tiairaa i te mea maitai, e ia haapuaihia ˈtu â to outou tiairaa i te mea maitai na roto i te mana o te varua moˈa.+
14 E ua papu roa ia ˈu, to ˈu mau taeae, e e ohipa maitai anaˈe ta outou e aita outou e ere ra i te ite, e mea aravihi atoa outou i te aˈo* atu te tahi i te tahi. 15 Teie râ, ua papai roa ˈtu vau ia outou no nia i te tahi atu mau parau ei haamanaˈoraa ia outou e no te hamani maitai rahi tei horoahia mai ia ˈu nei e te Atua 16 i riro ai au ei tavini na te Mesia ra o Iesu no te mau nunaa ěê.+ Te apiti nei au i teie ohipa moˈa e poro i te parau apî oaoa a te Atua+ ia riro taua mau nunaa ra ei tusia pûpûhia e te au, tei haamoˈahia i te varua moˈa.
17 No reira, e tumu ta ˈu no te oaoa i te Mesia ra o Iesu no ta ˈu taviniraa i te Atua. 18 Eita vau e faahiti i te tahi noa ˈˈe parau, ta te Mesia anaˈe râ i rave na roto ia ˈu ia auraro te mau nunaa, na roto hoi i ta ˈu nei mau parau e ta ˈu nei mau ohipa 19 e na roto atoa i te mana o te mau semeio e te mau ohipa faahiahia mau*+ e maoti te mana o te varua o te Atua. No reira, ua ati i te poro-haere-hia e au te parau apî oaoa no nia i te Mesia+ mai Ierusalema mai e tae atu i Iliriko. 20 No reira, ua tutava maite au eiaha e faaite i te parau apî oaoa i te mau vahi ua ite ê na to reira i te iˈoa o te Mesia, ia ore au ia patu i nia i te niu ta te tahi atu i patu, 21 tera râ, mai tei papaihia: “E ite te feia aita i faaitehia ˈtu te parau no nia ia ˈna e te feia aita i faaroo i to ˈna parau, e taa ïa ia ratou.”+
22 Teie atoa ïa te tumu i taupupu ai to ˈu tere i ǒ outou. 23 I teie nei râ, ua ati ïa teie mau fenua i te poro-haere-hia e au, e e rave rahi matahiti* i teie nei to ˈu hinaaro-noa-raa e haere atu i ǒ outou. 24 No reira, ia tere atu vau i te fenua Paniora, e hinaaro vau e ite ia outou e ia oaoa rii tatou na mua a apee mai ai outou ia ˈu maa taime i to ˈu tere. 25 I teie nei râ, e tere atu vau i Ierusalema no te tavini i te feia moˈa.+ 26 Ua oaoa mau â hoi to Makedonia e to Ahaia i te horoa i te tahi ô no te turu i tei veve i rotopu i te feia moˈa i Ierusalema.+ 27 Oia mau, ua oaoa mau â ratou i te na reira, mai te huru ra e e tarahu ta ratou i te feia moˈa i Ierusalema. I te mea e ua apiti te mau nunaa i te mau mea pae varua a teie feia moˈa, e mea tia atoa ïa ia tauturu ratou i teie feia moˈa i ta ratou mau mea materia.+ 28 E ua oti anaˈe te reira i te ravehia, e taua mau ô* ra i te horoa-maite-hia ia ratou, e na ǒ atu ïa vau i ǒ outou i te haere atu i Paniora. 29 Hau atu â, ua ite au e ia haere atu vau i ǒ outou, e hopoi atoa ˈtu vau i te rahi o te mau haamaitairaa no ǒ mai i te Mesia.
30 Taeae ma, te faaitoito nei au ia outou, na roto i to tatou Fatu ra o Iesu Mesia e na roto i te here ta te varua moˈa e faatupu, ia pure uˈana outou e o vau atoa i te Atua no ˈu,+ 31 ia faaorahia mai au+ i te rima o te feia i Iudea o te ore e tiaturi ra ia Iesu, e ia farii maitai te feia moˈa i ta ˈu taviniraa i to Ierusalema,+ 32 e ia tia i te Atua, ia haere atu vau i ǒ outou ma te oaoa e ia faaitoitohia tatou paatoa. 33 Ei ia outou paatoa te Atua o te horoa i te hau.+ Amene.
16 Teie atu o Phebe,* to tatou tuahine, o te tavini ra i roto i te amuiraa i Keneherea,+ 2 e, mai tei au i te feia moˈa, a farii maitai ia ˈna i roto i te Fatu e a horoa ˈtu i te tauturu atoa ta ˈna e hinaaro mau,+ ua paruru hoi oia i te taeae e rave rahi e ia ˈu atoa nei.
3 A aroha ˈtu ia Periseka raua Akuila no ˈu,+ to ˈu nau hoa ohipa i te Mesia ra o Iesu, 4 mai pohe hoi raua no ˈu.+ E ere o vau anaˈe teie e haamauruuru nei ia raua, oia atoa râ te mau amuiraa atoa o te mau nunaa. 5 A aroha atoa ˈtu i te amuiraa e putuputu ra i ǒ raua.+ A aroha ˈtu i to ˈu taeae herehia o Epeneto, hoê o te mau pǐpǐ matamua a te Mesia i Asia. 6 A aroha ˈtu ia Maria, e rave rahi hoi ohipa ta ˈna i rave no outou. 7 A aroha ˈtu ia Anederoniko raua Iunia to ˈu nau fetii,+ matou hoi i roto i te tapearaa. E roo maitai atoa to raua i te mau aposetolo e mea maoro aˈe raua i te riroraa ei pǐpǐ a te Mesia ia ˈu nei.
8 A aroha ˈtu ia Amepelia, to ˈu taeae herehia i te Fatu. 9 A aroha ˈtu ia Urobano to tatou hoa ohipa i te Mesia, e i to ˈu taeae herehia o Setahu. 10 A aroha ˈtu ia Apele, tei fariihia e te Mesia. A aroha ˈtu i to te utuafare o Arisetobulu. 11 A aroha ˈtu ia Herodiona to ˈu fetii. A aroha ˈtu i to te utuafare o Narekisu e pee ra i te Fatu. 12 A aroha ˈtu ia Teruphaina raua Terophosa, mea rahi te ohipa ta teie nau tuahine e rave nei i te Fatu. A aroha ˈtu ia Peresi, to tatou tuahine herehia, mea rahi atoa hoi ta ˈna i rave i te Fatu. 13 A aroha ˈtu ia Rupho tei maitihia i roto i te Fatu e i to ˈna metua vahine, mai te metua vahine atoa hoi oia no ˈu. 14 A aroha ˈtu ia Asunekerito, ia Phelegona, ia Hereme, ia Pateroba, ia Herema, e i to reira mau taeae. 15 A aroha ˈtu ia Philologo raua Iulia, ia Nerea e i to ˈna tuahine, ia Olumepa, e te taatoaraa o to reira feia moˈa. 16 A apa maitai i te tahi e te tahi ma te here taeae. Te aroha ˈtu nei te mau amuiraa atoa a te Mesia ia outou.
17 Taeae ma, i teie nei, te faaitoito atu nei au ia outou ia ara i te feia e faatupu i te amahamaha e te turoriraa. Te patoi nei te reira i ta outou i haapii mai na e eiaha e amuimui faahou ia ratou.+ 18 No te mea, e ere tera mau taata i te tavini no to tatou Fatu te Mesia, e tîtî râ ratou no to ratou iho mau hinaaro tia ore o te tino.* E na roto i te tahi mau parau aminamina e te faatietie, te haavare nei ratou i te aau o te feia vare hanoa. 19 Ua atutu te parau o to outou auraro i rotopu i te taata atoa, i oaoa ˈi au ia outou. E hinaaro râ vau ia noaa ia outou te paari a tapi atu ai outou i te mea maitai, ia vai hapa ore râ i te mea ino.+ 20 Area te Atua o te horoa mai i te hau, ua fatata ïa oia i te tuu ia Satani+ i raro aˈe i to outou avae ia taahi-roa-hia o ˈna. Ei ia outou te hamani maitai rahi o to tatou Fatu ra o Iesu.
21 Te aroha ˈtu nei to ˈu hoa ohipa o Timoteo ia outou. Oia atoa to ˈu mau fetii+ o Lukio, o Iasona e o Sosipatera.
22 O vau iho nei, o Teretio tei papai i teie nei rata a Paulo, te aroha ˈtu nei au ia outou i te Fatu.
23 Te arohahia ˈtu nei outou e Gaio,+ tei farii maitai ia ˈu e i te amuiraa taatoa i to ˈna fare. Te arohahia ˈtu nei outou e Eraseto, te haapao faufaa* a te oire, oia atoa to ˈna taeae o Kuareto. 24 *——
25 Te faaite nei te parau apî oaoa ta ˈu e poro ra e te poroi no nia ia Iesu Mesia e e nehenehe te Atua e haapuai ia outou, ia au i te maramaramaraa o te parau huna moˈa+ i heheuhia e tei hunahia mai tahito mai â. 26 I teie nei râ, ua faaitehia* mai taua parau huna ra. E ua ite te mau nunaa atoa i te reira na roto i te mau Papai a te mau peropheta ia au i te faaueraa a te Atua mure ore o te hinaaro ia auraro ratou ia ˈna ma te faaroo. 27 Ei te Atua paari hoê roa+ te hanahana na roto ia Iesu Mesia e a muri noa ˈtu. Amene.
Aore ra “puai ohipa o te Atua.”
Hel: “matou.”
Aore ra “te feia e ere i te Heleni.”
Hiˈo i te titionare.
Aore ra “tapoˈi i te hara,” “faahauraa.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “e moni tarahu.”
Aore ra “faaorehia.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hel: “ei tapao no te parau-tia.”
Huri-atoa-hia “ia vai hau tatou.”
Huri-atoa-hia “Te oaoa nei tatou.”
Huri-atoa-hia “te oaoa nei tatou.”
Hel: “ua bapetizohia ïa i roto i to ˈna pohe.”
Aore ra “ua faaorehia ta ˈna hara.”
Hel: “to outou mau mero.”
Hel: “to outou mau mero.”
Hel: “to tatou mau mero.”
Hel: “hara.”
Hel: “no te varua ïa.”
Hel: “to ˈu mau mero.”
Hel: “to ˈu mau mero.”
Hel: “e tîtî.”
Heleni peneuma. Hiˈo i te titionare.
E taˈo Hebera e Arama teie, “Papa e!” te auraa.
O te taata o roto te parauhia ra. Heleni peneuma. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “ma te ore e faaroohia.”
“Mea iti râ to ˈu here no Esau” te auraa.
Hel: “aore ra e horo ra.”
Aore ra “aroha-hamani-maitai-hia.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “faaoti oioi.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “sabaota.”
Aore ra “e horoa rahi mai oia.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “i faatia ˈtu?”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “rave i to ˈu ora.”
Aore ra “faateitei.”
Te poiraa, o te tapiriraa ïa, te puohuraa e te taamuraa i te hoê amaa i nia i te tahi atu tumu ia tupu taua amaa ra.
Aore ra “e teoteo i mua.”
Aore ra “ia teoteo.”
Aore ra “aroha-hamani-maitai-hia.”
Aore ra “aroha-hamani-maitai-hia.”
Aore ra “aroha-hamani-maitai-hia.”
Aore ra “aroha hamani maitai.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “teie tau,” “teie faanahoraa o te ao.” Hiˈo i te titionare.
Aore ra “tufa,” “opere.”
Aore ra “aˈo.”
Aore ra “aˈo.”
Aore ra “turu.”
Aore ra “ma te ru.”
Aore ra “o te aroha hamani maitai ra.”
Aore ra “haamarirau.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “e faatupu i te mau manaˈo faateitei.”
Aore ra “i mua i te taata atoa.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Oia hoi te tamǎrûraa i te aau o te taata ia pee to ˈna riri.
Aore ra “o te faautua.”
Aore ra “haerea haama ore.” Heleni aselegeia. Hiˈo i te titionare.
Huri-atoa-hia “te mau uiuiraa no roto mai ia ˈna.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “vavahi.”
Aore ra “Basileia o.”
Hel: “vaha.”
Aore ra “aroha hamani maitai.”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “haapii.”
Aore ra “tapao.”
Huri-atoa-hia “tau matahiti.”
Hel: “hotu.”
Aore ra “Mea tiaturi na ˈu ia Phebe.”
Aore ra “no to ratou iho opu.”
Aore ra “te tiaau.”
Hiˈo i te tuhaa hau A3.
Aore ra “heheuhia.”