TE FAATIARAA A IOANE
1 I vai na te Parau*+ i te haamataraa, tei te Atua na te Parau,+ e e atua* na te Parau.+ 2 Tei te Atua na oia i te haamataraa. 3 Mea na roto ia ˈna i hamanihia ˈi te mau mea atoa,+ e aita hoê aˈe mea i hamanihia e ere mea na roto ia ˈna.
E tei hamanihia 4 na roto ia ˈna, o te ora ïa e riro maira taua ora ra ei maramarama no te taata.+ 5 E te anaana nei te maramarama i roto i te poiri,+ e aita te maramarama i pohe i te poiri.
6 Haere maira te hoê taata tei tonohia e te Atua ei tia no ˈna: o Ioane to ˈna iˈoa.+ 7 Haere maira teie taata ei ite no te faaite papu i te maramarama+ ia tiaturi te mau huru taata atoa no ta ˈna parau. 8 E ere o ˈna taua maramarama ra,+ ua tonohia mai râ oia no te faaite papu i taua maramarama ra.
9 Fatata te maramarama mau, o te turama i te mau huru taata atoa, i te haere mai i roto i teie nei ao.+ 10 I roto na oia i teie nei ao,+ e mea na roto ia ˈna i hamanihia ˈi teie nei ao,+ aita râ teie nei ao i ite ia ˈna. 11 Ua haere mai oia i to ˈna iho fenua, aita râ to ˈna iho mau taata i farii ia ˈna. 12 I te feia atoa râ tei farii ia ˈna e no to ratou tiaturi i to ˈna iˈoa,+ ua horoa ˈtu oia i te ravea e riro ei tamarii na te Atua,+ 13 e ere no te mea ua fanauhia ratou e te metua, e ere atoa no te hinaaro o te metua aore ra o te taata, no to te Atua râ hinaaro.+
14 Riro maira te Parau ei taata+ e parahi maira i rotopu ia tatou, e ua ite matou i to ˈna hanahana, te hanahana o te hoê tamaiti otahi+ no ǒ mai i to ˈna metua. E ua î oia i te hamani maitai a te Atua* e te parau mau. 15 (Ua faaite Ioane i to ˈna parau, o ˈna hoi tei tuô: “O te haere mai na muri mai ia ˈu: ‘e na mua ˈtu ïa ia ˈu, no te mea i vai na oia na mua ˈˈe ia ˈu.’”)+ 16 No te mea ua î oia i te hamani maitai rahi e fanaˈo noa ˈi tatou i te reira. 17 Mea na roto ia Mose i horoahia mai ai te Ture+ e mea na roto râ ia Iesu Mesia+ i itehia ˈi te hamani maitai rahi+ e te parau mau. 18 Aita roa e taata i ite i te Atua.+ Na te atua, e tamaiti otahi+ e tei pihai iho i te Metua,*+ i faataa mai o vai te Atua.+
19 Ua tono mai te ati Iuda i te mau tahuˈa e te ati Levi mai Ierusalema mai no te ui ia Ioane: “O vai oe?”+ 20 Aita oia i huna i te parau, ua pahono râ ma te haapapu atu: “E ere o vau te Mesia.” 21 Ui maira ratou ia ˈna: “O vai ïa oe? O Elia?”+ Parau ihora oia: “E ere.” “O oe anei te peropheta i tohuhia na?”+ Pahono atura oia: “E ere!” 22 Parau maira ïa ratou ia ˈna: “O vai ïa oe? A faaite mai na ia horoa ˈtu matou i te tahi pahonoraa i tei tono mai ia matou. Eaha ta oe e parau no oe iho?” 23 Na ô atura oia: “O vau te taata e tuô haere nei na te medebara: ‘A haamanina i te purumu no Iehova,’*+ mai ta Isaia te peropheta i parau.”+ 24 Na te mau Pharisea hoi i tono i taua mau tahuˈa e ati Levi ra. 25 Ui aˈera ratou ia ˈna: “Eaha ïa oe e bapetizo ai i te taata mai te peu e ere o oe te Mesia, e ere o Elia, e ere atoa te peropheta i tohuhia na?” 26 Pahono atura oia: “Te bapetizo nei au i roto i te pape. Te ora nei te hoê taata i rotopu ia outou aita outou i matau, 27 e na muri mai o ˈna ia ˈu, e ore râ e tia ia ˈu ia tatara i te taamu o to ˈna tiaa.”+ 28 Ua tupu teie mau mea i Betania i tera ˈtu pae o Ioridana, i reira Ioane e bapetizo ai i te taata.+
29 I te mahana i muri mai, ite atura Ioane ia Iesu i te haereraa mai e na ô ihora: “A hiˈo na i te Arenio*+ a te Atua o te faaore roa i te hara+ a to te ao nei!+ 30 No ˈna vau i parau ai: Na muri mai ia ˈu te haere mai nei te hoê taata o te na mua ˈtu ia ˈu, no te mea i vai na oia na mua ˈˈe ia ˈu.+ 31 Aita vau i matau ia ˈna, te tumu râ i bapetizo ai au i te taata i roto i te pape, ia itehia ïa oia e to Iseraela.”+ 32 Haapapu atoa ˈtura Ioane a na ô ai: “Ua ite au i te varua moˈa* i te pouraa mai mai te uupa ra mai nia mai i te raˈi, e faaea ihora i nia ia ˈna.+ 33 Aita vau i matau ia ˈna, ua parau mai râ te Atua tei tono mai ia ˈu e bapetizo i te taata i roto i te pape: ‘Ia ite oe i te varua moˈa ia pou mai e ia faaea i nia ia ˈna,+ o ˈna ïa te bapetizo i te taata i te varua moˈa.’+ 34 E ua ite au i te reira, e ua faaite au e o ˈna te Tamaiti a te Atua.”+
35 I to muri mai â mahana, te tia ra Ioane e e piti o ta ˈna mau pǐpǐ, 36 ite ihora oia ia Iesu e haere ra na reira e na ô ihora: “A hiˈo na, te Arenio+ a te Atua!” 37 I te faarooraa na pǐpǐ i te reira, pee maira raua ia Iesu. 38 Fariu maira Iesu i muri, ite atura ia raua e pee mai ra ia ˈna e parau atura: “Eaha ta orua e hinaaro ra?” Na ô maira raua: “Rabi (“Orometua” te auraa ia hurihia), ihea oe e faaea ˈi?” 39 Parau atura oia: “A haere mai a hiˈo.” Haere atura raua, ite atura i to ˈna vahi faaearaa e parahi ihora i ǒ ˈna i taua mahana ra. Tei te area hora 4 i te taperaa mahana.* 40 O Anederea+ te taeae o Simona Petero te hoê o na taata e piti tei faaroo i ta Ioane i parau e tei pee ia Iesu. 41 Ua farerei oia na mua i to ˈna iho taeae o Simona e parau atura: “Ua itehia ia mâua te Mesia”+ (“Kirito” te auraa ia hurihia), 42 e aratai maira ia ˈna ia Iesu ra. I to Iesu hiˈoraa ia ˈna, parau atura oia: “O Simona oe+ te tamaiti a Ioane. E parauhia oe Kepha” (oia hoi “Petero” ia hurihia).+
43 I te mahana i muri mai, hinaaro ihora Iesu e haere i Galilea. Farerei atura oia ia Philipa+ e parau atura ia ˈna: “A pee mai ia ˈu.” 44 No Betesaida o Philipa, te oire o Anederea raua Petero. 45 Farerei atura Philipa ia Natanaela+ e parau atura: “Ua itehia ia matou Iesu te tamaiti a Iosepha+ no Nazareta. No ˈna hoi te parau i roto i te Ture e te mau papai a te mau peropheta.” 46 Parau maira râ Natanaela: “E taata maitai anei no Nazareta mai?” Pahono atura Philipa: “A haere mai a hiˈo.” 47 I to Iesu iteraa ia Natanaela e haere mai ra, parau atura oia: “Teie te hoê Iseraela aita roa e haavare i roto ia ˈna.”+ 48 Parau maira Natanaela: “Mea nafea oe i te iteraa ia ˈu?” Pahono atura Iesu: “Hou Philipa a pii ai ia oe, ua ite au ia oe i raro aˈe i te tumu suke.” 49 Pahono maira Natanaela: “Rabi, o te Tamaiti a te Atua oe, e Arii oe no Iseraela.”+ 50 Pahono atura Iesu: “Te tiaturi nei oe ia ˈu no to ˈu parauraa ˈtu e ua ite au ia oe i raro aˈe i te tumu suke? E ite oe i te mau mea rahi aˈe i teie.” 51 Na ô faahou atura oia: “E parau mau ta ˈu e parau atu: E ite outou i te raˈi tei matara e ia pou mai te mau melahi a te Atua i te Tamaiti a te taata nei e ia haere i nia.”+
2 I te toru o te mahana, tupu aˈera te hoê oroa faaipoiporaa i Kana i Galilea, e to reira atoa te metua vahine o Iesu. 2 Ua titau-manihini-atoa-hia Iesu e ta ˈna mau pǐpǐ i taua oroa faaipoiporaa ra.
3 Pau aˈera te uaina e parau atura to Iesu metua vahine ia ˈna: “Aita ta ratou e uaina faahou.” 4 Teie râ parau maira Iesu: “Vahine, eaha tâua e haapeapea ˈi no te reira?* Aita â to ˈu taime i tae mai atura.” 5 Parau atura to ˈna metua vahine i te mau tavini: “Ta ˈna e faaue ia outou, a rave.” 6 E ono farii pape ofai to reira mai tei titauhia e te peu tamâraa a te ati Iuda.+ E ô e piti aore ra e toru faito pape* i roto i te farii hoê. 7 Parau atura Iesu i te mau tavini: “A faaî i te mau farii i te pape.” Faaî ihora ratou e tae roa ˈtu i te auvaha. 8 Parau atura Iesu: “A taipu na i teie nei e a hopoi atu i te tiaau o te oroa.” Hopoi atura ratou i te reira. 9 Tamata ˈtura te tiaau o te oroa i te pape o tei tauihia ei uaina, aita râ i ite nohea mai tera uaina. Ua ite râ te mau tavini o tei taipu i te pape. Pii maira te tiaau o te oroa i te tane faaipoipo 10 e parau atura: “E horoa te mau taata atoa i te uaina maitai roa na mua, e ia taero te mau manihini, te uaina ïa e ere i te mea maitai roa te horoahia. Ua faaherehere oe i te uaina maitai roa no teie nei.” 11 Ua faatupu Iesu i te reira i Kana i Galilea ei haamataraa o ta ˈna mau semeio e ua itehia to ˈna hanahana.+ Tiaturi maira ta ˈna mau pǐpǐ ia ˈna.
12 I muri aˈe i te reira, pou atura Iesu, to ˈna metua vahine, to ˈna mau taeae+ e ta ˈna mau pǐpǐ i Kaperenaumi,+ aita râ ratou i faaea maoro i reira.
13 Te piri mai ra te Pasa+ a te ati Iuda e pauma ˈtura Iesu i Ierusalema. 14 Ite ihora oia i roto i te hiero i te feia e hoo atu ra i te puaatoro, te mamoe e te uupa+ e i te feia taui moni e parahi ra. 15 Hamani ihora oia i te hoê hui, tiahi atura i te taata atoa e ta ratou mamoe e puaatoro i rapae i te hiero, hue atura i te moni a te feia taui moni e huri atura i ta ratou mau amuraa maa.+ 16 Parau atura oia i te feia hoo uupa: “A afai i teie mau mea i rapae! A faaea i te faariro i te fare o to ˈu Metua ei fare hoohooraa!”*+ 17 Haamanaˈo ihora ta ˈna mau pǐpǐ i tei papaihia: “E î roa vau i te itoito rahi no to fare.”+
18 Pahono maira te mau ati Iuda ia ˈna: “I te mea e te rave nei oe i teie mau mea,+ eaha ïa te tapao ta oe e faaite mai?” 19 Pahono atura Iesu: “A vavahi i teie hiero, e faatia vau i te reira e toru mahana.”+ 20 Parau maira te mau ati Iuda: “E 46 matahiti te paturaahia teie hiero, e toru mahana ïa oe e faatia ˈi i te reira?” 21 Te faahiti ra hoi oia i te hiero o to ˈna tino.+ 22 Teie râ i to Iesu faatiaraahia mai te pohe mai, haamanaˈo ihora ta ˈna mau pǐpǐ e i parau na hoi oia i te reira,+ e tiaturi ihora ratou i te mau Papai e i ta Iesu i parau.
23 I to Iesu parahiraa i Ierusalema i te oroa Pasa, e rave rahi taata tei tiaturi i to ˈna iˈoa, i to ratou iteraa i te mau semeio ta ˈna i rave. 24 Tera râ, aita Iesu i tiaturi roa ia ratou, ua ite hoi oia i to ratou huru 25 e aita e faufaa ia faaite atu ia ˈna i te huru o te taata, ua ite hoi oia eaha to roto i te aau o te taata.+
3 Te vai ra te hoê Pharisea o Nikodemo+ te iˈoa, e raatira ati Iuda oia. 2 Haere maira taua taata ra ia Iesu i te po+ e parau maira: “Rabi,+ ua ite matou e e orometua oe no ǒ mai i te Atua ra, aita roa hoi e taata e nehenehe e rave i teie mau semeio+ ta oe e rave nei aita anaˈe te Atua e turu ia ˈna.”+ 3 Pahono atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Ia ore te hoê taata e fanau-faahou-hia,*+ e ore oia e ite i te Faatereraa arii a* te Atua.”+ 4 Parau maira Nikodemo: “E nafea te hoê taata paari e fanau-faahou-hia mai ai? Eita oia e nehenehe e tomo faahou i roto i te opu o to ˈna metua vahine, a fanau-faahou-hia mai ai, e ere anei?” 5 Pahono atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Ia ore te hoê taata e fanauhia i te pape+ e te varua moˈa,+ e ore oia e ô i roto i te Faatereraa arii a te Atua. 6 Tei fanauhia i te tino, e tino ïa, e tei fanauhia i te varua moˈa, e varua ïa. 7 Eiaha oe e maere i to ˈu parauraa ˈtu ia oe: E fanau-faahou-hia mai outou e tia ˈi. 8 E puhi te mataˈi i te vahi ta ˈna e hinaaro, e faaroo oe i te reira, aita râ oe i ite nohea mai e te haere ra ihea. Mai tera atoa no te taata tei fanauhia i te varua moˈa.”+
9 Pahono maira Nikodemo: “E nafea teie mau mea e tupu ai?” 10 Pahono atura Iesu: “E orometua oe i Iseraela, aita oe i ite i teie mau mea? 11 E parau mau ta ˈu e parau atu: Ta matou i ite, o ta matou ïa e parau. E ta matou i hiˈo, o ta matou ïa e faatia, aita râ outou i farii i ta matou parau. 12 Ia parau atu vau i te mau mea o te fenua, eita outou e tiaturi mai, e nafea ïa outou e tiaturi mai ai ia parau atu vau i te mau mea o te raˈi? 13 Aita atoa e taata i haere i nia i te raˈi.+ Hoê anaˈe tei pou mai te raˈi mai,+ o te Tamaiti ïa a te taata nei. 14 E mai ia Mose i faateitei i te ophi i te medebara,+ ia faateitei-atoa-hia+ ïa te Tamaiti a te taata nei e tia ˈi, 15 ia noaa hoi i te taata e tiaturi ia ˈna te ora mure ore.+
16 “No to ˈna here rahi i to te ao i horoa mai ai te Atua i ta ˈna Tamaiti otahi+ ia ore ia mou te taata atoa o te faatupu i te faaroo ia ˈna, ia roaa râ ia ratou te ora mure ore.+ 17 I tono mai hoi te Atua i ta ˈna Tamaiti i te ao nei, eiaha no te haava i to te ao nei, ia ora râ to te ao nei na roto ia ˈna.+ 18 Te taata o te faatupu i te faaroo ia ˈna, e ore ïa e haavahia.+ Te taata e ore e faatupu i te faaroo ia ˈna, ua oti oia i te haavahia, no te mea aita oia i faatupu i te faaroo i te iˈoa o te Tamaiti otahi a te Atua.+ 19 I haere mai na te maramarama i roto i te ao,+ o te poiri râ ta te taata i au eiaha te maramarama, mea ino hoi ta ratou mau ohipa e no reira ratou e faautuahia ˈi. 20 Te taata hoi e rave ra i te mau mea ino mau, mea au ore roa na ˈna te maramarama, aita atoa e haere mai ra i te maramarama ia ore hoi ia itehia ta ˈna mau ohipa ino. 21 Tera râ, te taata e rave i te mea tia, e haere mai ïa i te maramarama+ ia itehia e ua tuati ta ˈna mau ohipa i te hinaaro o te Atua.”
22 I muri aˈe i teie mau mea, haere atura Iesu e ta ˈna mau pǐpǐ na te mataeinaa i Iudea, parahi ihora i reira e bapetizo atura oia i te taata.+ 23 Teie râ, te bapetizo atoa ra Ioane i te taata i Aino i pihai iho ia Salima, no te mea mea rahi te pape i reira,+ e haere noa maira te taata ia bapetizohia ratou,+ 24 aita â hoi Ioane i hurihia ˈtura i roto i te tapearaa.+
25 Mârô aˈera te mau pǐpǐ a Ioane e te hoê ati Iuda no nia i te peu tamâraa. 26 Haere maira ratou ia Ioane ra e na ô maira: “Rabi, a hiˈo na, te taata tei haere atu ia oe ra i tera ˈtu pae o Ioridana e ta oe i faahiti,+ te bapetizo nei ïa i te taata e te haere nei te taata atoa ia ˈna ra.” 27 Pahono atura Ioane: “E fanaˈo te taata i te tahi mea mai te peu noa e mea horoahia mai no te raˈi mai. 28 Ua ite outou e i parau na vau: E ere o vau te Mesia,+ teie râ ua tonohia mai au ia na mua ia ˈna.+ 29 Te taata na ˈna te vahine, o te tane faaipoipo ïa.+ Ia tia râ te hoa o te tane faaipoipo, a faaroo atu ai i to ˈna reo, e oaoa roa ïa oia. Ua hope roa ïa vau i te oaoa. 30 E haere oia i te rahiraa e tia ˈi, o vau nei râ, i te itiraa ïa.”
31 O te haere mai no nia mai,+ ua hau aˈe ïa i te taata atoa. Te taata no te fenua nei, no te fenua nei ïa e e faahiti oia i te mau mea o te fenua nei. O te haere mai no te raˈi mai, ua hau aˈe ïa i te taata atoa.+ 32 E faaite oia i ta ˈna i ite e i faaroo,+ eita râ te taata e farii i ta ˈna mau parau.+ 33 Te taata tei farii i ta ˈna mau parau, ua haapapu ïa* e e parau mau ta te Atua.+ 34 O tei tonohia mai hoi e te Atua, e faahiti ïa i te mau parau a te Atua,+ e horoa rahi hoi oia i to ˈna varua moˈa. 35 Mea here na te Metua i te Tamaiti+ e ua tuu oia i te mau mea atoa i roto i to ˈna rima.+ 36 Te taata e faatupu i te faaroo i te Tamaiti, e fanaˈo ïa i te ora mure ore.+ Te taata e ore e faaroo i te Tamaiti, e ore ïa e ite i te ora,+ e vai mai râ te riri rahi tahoo o te Atua i nia ia ˈna.+
4 Ite aˈera Iesu* e ua faaroo te mau Pharisea e mea rahi aˈe ta ˈna taata e faariro ra ei pǐpǐ e e bapetizo ra+ i ta Ioane, 2 e ere iho â ïa na Iesu e bapetizo ra, na ta ˈna râ mau pǐpǐ, 3 faarue ihora oia ia Iudea e haere faahou atura i Galilea. 4 Teie râ, ia na roto atu oia ia Samaria i te haere e tia ˈi. 5 Tae atura oia i te hoê oire i Samaria, o Sikara te iˈoa, i pihai iho i te fenua ta Iakoba i horoa no ta ˈna tamaiti o Iosepha.+ 6 Tei reira hoi te apoo pape a Iakoba.+ No to ˈna rohirohi i te haereraa mai, parahi ihora Iesu i te apoo pape.* Tei te area hora 12 i te avatea.*
7 Haere maira te hoê vahine no Samaria e huti i te pape. Na ô atura Iesu ia ˈna: “Horoa mai na maa pape ia inu vau.” 8 (Ua haere hoi ta ˈna mau pǐpǐ i te oire e hoo mai i te maa.) 9 Na ô maira te vahine Samaria: “Eaha oe te hoê ati Iuda e ani mai ai maa pape ia ˈu te hoê vahine Samaria?” (Eita hoi te ati Iuda e paraparau i to Samaria.)+ 10 Pahono atura Iesu: “Ahiri oe i ite i te ô ta te Atua e horoa noa+ e o vai te taata e parau atu ia oe: ‘Horoa mai na maa pape ia inu vau,’ o oe ïa te ani ia ˈna e e horoa ˈtu oia i te pape ora.”+ 11 Na ô maira te vahine: “Aita hoi ta oe e patete no te huti mai i te pape, e mea hohonu te apoo. Nohea mai ïa teie pape ora ta oe? 12 Eaha, mea hau aˈe oe i to matou tupuna o Iakoba, tei horoa mai i teie apoo pape? Ua inu o ˈna, ta ˈna mau tamaiti e ta ˈna mau animara i te pape o teie apoo.” 13 Pahono atura Iesu: “Te taata e inu i teie pape, e poihâ faahou ïa. 14 Te taata e inu i te pape ta ˈu e horoa ˈtu, e ore roa ïa e poihâ faahou,+ e riro râ te pape ta ˈu e horoa na ˈna mai te pape e pihaa i roto ia ˈna o te horoa ˈtu i te ora mure ore.”+ 15 Na ô maira te vahine: “Horoa mai na i taua pape ra ia ore hoi au e poihâ faahou e e hoˈi faahou mai i ǒ nei e huti i te pape.”
16 Parau atura Iesu: “A haere a tii i ta oe tane faaipoipo e a hoˈi mai.” 17 Pahono maira te vahine: “Aita ta ˈu e tane faaipoipo.” Na ô atura Iesu: “Ua tano oe i te parauraa, ‘Aita ta ˈu e tane faaipoipo.’ 18 Tera te paeraa o ta oe tane faaipoipo, e te tane ta oe e faaea nei, e ere ïa i te tane faaipoipo na oe. E parau mau ïa ta oe i parau mai nei.” 19 Na ô maira te vahine: “Ia hiˈo vau, e peropheta oe.+ 20 I haamori na to matou mau tupuna i nia i teie mouˈa, te parau nei râ outou e ia haamori te taata i Ierusalema noa e tia ˈi.”+ 21 Na ô atura Iesu: “A tiaturi mai, ua fatata te taime e ore ai outou e haamori i te Atua i nia i teie nei mouˈa e i Ierusalema atoa. 22 Aita outou i ite o vai ta outou e haamori nei,+ matou râ, ua ite ïa o vai ta matou e haamori nei, o te ati Iuda hoi tei ite na mua i ta te Atua e rave no te faaora i te taata.+ 23 Tera râ ua fatata te taime, oia hoi teie te taime, e haamori ai te feia haamori mau i te Metua ma te varua e te parau mau, inaha te imi nei te Metua i te taata mai te reira no te haamori ia ˈna.+ 24 E Varua te Atua,+ e te feia e haamori ia ˈna, ia haamori ïa ma te varua e te parau mau.”+ 25 Na ô maira te vahine ia Iesu: “Ua ite au e te haere mai nei te Mesia tei parauhia te Kirito. Ia tae mai oia, e faaite roa mai oia ia matou i te mau mea atoa.” 26 Parau atura Iesu: “O vau ïa taua taata ra.”+
27 Tae maira ta Iesu mau pǐpǐ e maere ihora no te mea te paraparau ra oia i te hoê vahine. Aita hoê aˈe i ui ia ˈna no te aha oia e paraparau ai i te hoê vahine aore ra eaha ta ˈna e hinaaro ra. 28 Vaiiho ihora te vahine i ta ˈna farii pape, haere atura i te oire e na ô atura i te taata: 29 “Haere mai a hiˈo i te taata o tei parau mai i te mau mea atoa ta ˈu i rave. E ere anei te Mesia teie?” 30 Haere maira ratou i rapae i te oire ia Iesu ra.
31 Hou te taata a tae mai ai, parau onoono maira te mau pǐpǐ ia ˈna: “Rabi,*+ a tamaa.” 32 Teie râ na ô atura oia: “E maa ta ˈu e amu aita outou i ite.” 33 Na ô aˈera te mau pǐpǐ te tahi i te tahi: “Aita hoi e taata i afai mai i te maa na ˈna, e ere anei?” 34 Parau atura Iesu ia ratou: “Ta ˈu maa, o te raveraa ïa i te hinaaro o tei tono mai ia ˈu+ e te faaotiraa i ta ˈna ohipa.+ 35 Aita anei outou e parau nei e e maha avaˈe e toe ra e auhune ai? Inaha, te parau atu nei au: A hiˈo i te faaapu, ua paari te huero maa no te ootiraa.+ 36 Ua aufau-aˈena-hia te taata ooti e te haaputu nei oia i te maa no te ora mure ore, ia oaoa hoi te taata ueue e te taata ooti atoa.+ 37 E parau mau iho â ïa teie: O te taata ueue hoê e o te taata ooti te tahi. 38 Ua tono vau ia outou e ooti i ta outou i ore i rohi i te rave. Na vetahi ê i rohi i te rave, outou râ, ua fanaˈo ïa i ta ratou ohipa.”
39 E rave rahi taata Samaria o taua oire ra tei tiaturi ia Iesu no ta te vahine i faaite a na ô ai: “Ua parau mai oia i te mau mea atoa ta ˈu i rave.”+ 40 No reira, i te taeraa mai to Samaria ia Iesu ra, ani maira ratou ia ˈna ia faaea mai. Parahi ihora oia i reira e piti mahana. 41 E rave rahi atu â ïa tei tiaturi no ta Iesu mau parau, 42 e na ô atura ratou i te vahine: “Te tiaturi nei matou, e ere atura no ta oe i parau mai, no te mea râ ua faaroo matou iho e ua ite e o teie taata mau â te faaora o teie nei ao.”+
43 I muri aˈe i na mahana e piti, haere atura oia i Galilea. 44 Tera râ, parau atura Iesu e e ore te hoê peropheta e faaturahia i to ˈna iho fenua.+ 45 I to ˈna taeraa ˈtu i Galilea, farii maira to Galilea ia ˈna, no te mea i ite na ratou i te mau mea atoa ta ˈna i rave i Ierusalema i te oroa+ e tei taua oroa atoa ra hoi ratou.+
46 Hoˈi faahou atura Iesu i Kana i Galilea, i reira oia i te tauiraa i te pape ei uaina.+ Teie râ, te vai ra te tahi taata toroa a te arii e te maˈihia ra ta ˈna tamaiti i Kaperenaumi. 47 I to teie taata faarooraa e ua tae mai Iesu i Galilea na Iudea mai, haere atura oia ia ˈna ra e ani atura ia pou e faaora i te maˈi o ta ˈna tamaiti, tei fatata hoi i te pohe. 48 Teie râ na ô maira Iesu: “Ia ore outou e ite i te mau tapao e te mau ohipa faahiahia mau, e ore roa ˈtu outou e tiaturi.”+ 49 Parau atura te taata toroa a te arii: “E te Fatu, a pou na ia ore ta ˈu tamaiti e pohe.” 50 Na ô maira Iesu: “A haere, te ora ra to tamaiti.”+ Tiaturi ihora taua taata ra i ta Iesu parau e haere atura. 51 Teie râ a pou ai oia, haere maira ta ˈna mau tavini e parau ia ˈna e te ora ra* ta ˈna tamaroa. 52 Ui atura oia ia ratou i teihea hora i maitai mai ai ta ˈna tamaiti. Pahono maira ratou: “Inanahi ra i te area hora 1 i te avatea* i pee ai to ˈna fiva.” 53 Taa ihora i te metua tane e o te hora mau â i parau ai Iesu ia ˈna: “Te ora ra to tamaiti.”+ Tiaturi ihora oia e to ˈna utuafare taatoa ia Iesu. 54 O te piti teie o te semeio+ ta Iesu i rave i to ˈna haereraa ˈtu i Galilea na Iudea mai.
5 I muri aˈe, i te haamataraa te hoê oroa+ a te ati Iuda, pauma ˈtura Iesu i Ierusalema. 2 I Ierusalema i te pae Uputa o te mau mamoe,+ te vai ra te hoê pape hopu parauhia Betezeta na roto i te reo Hebera, haaatihia e pae anairaa pou. 3 E rave rahi taata maˈi, matapo, pirioi e te feia ua pohe* to ratou rima aore ra avae e tarava ra na reira. 4 *—— 5 Teie râ, to reira te hoê taata e 38 matahiti to ˈna maˈi-noa-raa. 6 I to Iesu iteraa ia ˈna e tarava noa ra e mea maoro to ˈna maˈi-noa-raa, parau atura oia: “Hinaaro anei oe ia maitai mai oe?”+ 7 Pahono maira teie taata maˈi: “Aita hoi ta ˈu e taata no te tuu ia ˈu i roto i te pape ia arepurepu te pape. E ia haere atu vau, e na mua mai te tahi atu ia ˈu.” 8 Na ô atura Iesu: “A tia, a rave i to oe roˈi e a haere.”+ 9 I reira iho, maitai maira taua taata ra, rave ihora i to ˈna roˈi e haere atura.
E Sabati hoi taua mahana ra. 10 Na ô maira te ati Iuda i te taata ua ora to ˈna maˈi: “E Sabati teie, mea opanihia ia amo oe i to oe roˈi.”+ 11 Tera râ, pahono atura oia: “Na te taata hoi o tei faaora i to ˈu maˈi i parau mai: ‘A rave i to oe roˈi e a haere.’” 12 Ui maira ratou: “O vai tei parau ia oe: ‘A rave i to oe roˈi e a haere’?” 13 Teie râ, aita te taata tei faaorahia to ˈna maˈi i ite o vai oia, no te mea ua faarue Iesu i taua vahi ra no te rahi o te taata.
14 I muri aˈe, ite atura Iesu ia ˈna i roto i te hiero e parau atura: “Ua ora mai oe. Eiaha ïa oe e hara faahou ia ore oe e roohia i te tahi mea ino roa ˈtu â.” 15 Haere atura teie taata e faaite atura i te ati Iuda e na Iesu i faaora i to ˈna maˈi. 16 No reira, haapeapea aˈera te ati Iuda ia Iesu, no te mea te rave ra oia i teie mau mea i te Sabati. 17 Teie râ, pahono maira Iesu ia ratou: “Te ohipa noa nei â to ˈu Metua e te ohipa noa nei au.”+ 18 Rahi roa ˈtura to te ati Iuda imiraa i te ravea no te haapohe ia Iesu, no to ratou manaˈo e aita oia e faatura ra i te Sabati e te parau atoa ra o ˈna e o te Atua to ˈna Metua,+ a faafaito ai ia ˈna i te Atua.+
19 Pahono maira Iesu ia ratou: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Eita ta te Tamaiti e nehenehe e rave i te tahi noa ˈˈe mea mai ta ˈna e hinaaro, i ta ˈna noa râ i ite i te Metua i te raveraa.+ O ta te Metua hoi e rave, o ta te Tamaiti atoa ïa e rave. 20 Mea here roa hoi na te Metua i te Tamaiti+ e te faaite nei oia ia ˈna i te mau mea atoa ta ˈna iho e rave ra, e e faaite atu oia i te mau ohipa rahi aˈe i teie, a faahiahia ˈtu ai paha outou.+ 21 E faatia mai hoi te Metua i tei pohe, a horoa ˈtu ai i te ora,+ e horoa atoa ïa te Tamaiti i te ora no te feia ta ˈna e hinaaro.+ 22 E ore hoi te Metua e haava i te taata, ua tuu atu râ oia i te Tamaiti ra i te mana taatoa no te haava,+ 23 ia faatura hoi te taata atoa i te Tamaiti mai ta ratou e faatura i te Metua. O te ore e faatura i te Tamaiti, e ore atoa ïa e faatura i te Metua tei tono mai ia ˈna.+ 24 E parau mau ta ˈu e parau atu: O te faaroo i ta ˈu parau e o te tiaturi i tei tono mai ia ˈu, e noaa ïa ia ˈna te ora mure ore,+ e ore atoa oia e faautuahia, ua haere mai râ oia mai te pohe mai i te ora.+
25 “E parau mau ta ˈu e parau atu: Ua fatata te taime, oia hoi teie te taime, e faaroo ai tei pohe i te reo o te Tamaiti a te Atua e te feia tei haapao i ta ˈna parau, e ora ïa. 26 E mana hoi to te Metua no te horoa i te ora,+ ua horoa atoa ïa oia i taua mana ra i te Tamaiti.+ 27 E ua horoa atoa ˈtu oia i te mana no te haava,+ no te mea o ˈna te Tamaiti a te taata nei.+ 28 Eiaha ïa e maere, no te mea ua fatata te hora e faaroo ai te feia atoa i roto i te menema* i to ˈna reo,+ 29 a haere mai ai i rapae. E tia mai te feia i rave i te mea maitai no te ora, e te feia i rave noa i te mea ino, e tia mai ïa no te haavaraa.+ 30 Eita ta ˈu e nehenehe e rave i te tahi noa ˈˈe mea mai ta ˈu e hinaaro. E haava vau mai ta te Metua e parau mai e e haavaraa parau-tia ta ˈu,+ no te mea te rave nei au eiaha i to ˈu iho hinaaro, i te hinaaro râ o te Metua tei tono mai ia ˈu.+
31 “Ia faaite au i te taata i te parau no ˈu, eita ratou e tiaturi i ta ˈu parau.+ 32 Na te tahi atu* e faaite ra i te parau no ˈu, e ua ite au e e parau mau ta ˈna.+ 33 Ua tono outou i te taata ia Ioane ra e ua faaite oia i te parau mau.+ 34 Tera râ, eiaha na te taata e faaite i te parau no ˈu, te parau nei râ vau i teie mau mea ia fanaˈo outou i te ora. 35 E au teie taata i te mori ama e anaana ra, e no te hoê taime poto i hinaaro na outou e oaoa rahi i to ˈna maramarama.+ 36 E haapapuraa rahi aˈe ta ˈu i ta Ioane, na te mau ohipa hoi ta to ˈu Metua i faaue ia ˈu e rave e ta ˈu ïa e rave nei e haapapu mai ra e na te Metua i tono mai ia ˈu.+ 37 Ua faaite atoa te Metua iho tei tono mai ia ˈu i te parau no ˈu.+ Aita roa outou i faaroo i to ˈna reo e aita atoa i ite i to ˈna aro.+ 38 Aita atoa ta ˈna parau e vai ra i roto i to outou aau, no te mea aita outou e tiaturi nei i tei tonohia mai e ana.
39 “Te hiˈopoa maite ra outou i te mau Papai,+ no te mea te manaˈo ra outou e na roto i te reira e noaa ˈi te ora mure ore e na teie hoi mau Papai e faaite ra i te parau no ˈu.+ 40 Tera râ, aita outou e hinaaro nei e haere mai ia ˈu ra+ ia fanaˈo outou i te ora. 41 Eiaha na te taata e faahanahana ia ˈu, 42 ua ite maitai râ vau e aita outou e here ra i te Atua. 43 Ua haere mai au ma te iˈoa o to ˈu Metua, aita râ outou i farii mai ia ˈu. Ia haere mai te tahi taata na nia i to ˈna iho iˈoa, e farii ïa outou ia ˈna. 44 E nafea outou e nehenehe ai e tiaturi ia ˈu, outou o te faahanahana nei te tahi i te tahi e aita e imi nei i te hanahana no ǒ mai i te Atua hoê roa?+ 45 Eiaha outou e manaˈo e e faahapa vau ia outou i te aro o to ˈu Metua. Te vai ra te hoê taata o te faahapa ia outou, o Mose,+ ta outou i tiaturi na. 46 Ia tiaturi outou ia Mose, e tiaturi atoa ïa outou ia ˈu, i papai na hoi o ˈna no nia ia ˈu.+ 47 Teie râ, ia ore outou e tiaturi i te mau parau ta ˈna i papai, e nafea ïa outou e tiaturi ai i ta ˈu parau?”
6 I muri aˈe i teie mau mea, fano atura Iesu i te tahi atu pae o te miti o Galilea, aore ra Tiberia.+ 2 E nahoa rahi tei apee noa ia ˈna,+ no to ratou iteraa ia ˈna i te raveraa i te mau semeio a faaora ˈi i te feia maˈi.+ 3 Haere atura ïa Iesu i nia i te hoê mouˈa e parahi ihora i reira e ta ˈna atoa mau pǐpǐ. 4 Te piri mai ra te Pasa,+ te oroa a te ati Iuda. 5 I to Iesu hiˈoraa e iteraa i te hoê nahoa rahi e haere mai ra ia ˈna, parau atura oia ia Philipa: “Ihea tatou e hoo mai ai i te faraoa no te faatamaa i teie mau taata?”+ 6 Ua na reira râ Iesu i te parau no te tamata ia Philipa, ua ite hoi o ˈna i ta ˈna e rave. 7 Pahono maira Philipa: “Eita e navai e 200 denari* faraoa e noaa ˈi no te taata atoa maa faraoa iti.” 8 Parau maira hoê o ta ˈna mau pǐpǐ, o Anederea te taeae o Simona Petero: 9 “Te vai ra te hoê tamaiti e pae faraoa kerite ta ˈna e e piti iˈa rii. E nafea râ teie e navai ai no teie rahiraa taata?”+
10 Parau atura Iesu: “A haaparahi i te taata.” Mea matie roa i tera vahi e parahi ihora ratou. Piri i te 5 000 tane to roto i taua nahoa ra.+ 11 Rave ihora Iesu i te mau faraoa, haamauruuru aˈera i te Atua, e opere atura na te feia e parahi ra. Opere atoa ˈtura oia i te mau iˈa, amu aˈera ratou e paia ˈtura. 12 Teie râ, i to te taata paiaraa, parau atura Iesu i ta ˈna mau pǐpǐ: “A haaputu mai i te toea faraoa ia ore ia mâuˈa.” 13 Haaputu aˈera ratou i te toea faraoa o na faraoa kerite e pae ta te taata i amu e tuu ihora i roto 12 farii î maitai.
14 I to taua mau taata ra iteraa i te mau semeio ta Iesu i rave, parau aˈera ratou: “Teie mau â te Peropheta o te haere mai i roto i te ao nei.”+ 15 No reira, reva faahou atura Iesu i nia i te mouˈa o ˈna anaˈe,+ ua ite hoi oia e e haere mai ratou e haru ia ˈna no te faaarii ia ˈna.
16 E ahiahi ihora, pou atura te mau pǐpǐ a Iesu i tai,+ 17 haere atura i nia i te hoê poti e fano atura i Kaperenaumi. Ua poiri ê na e aita â Iesu i haere mai atura ia ratou.+ 18 Te maraa atoa mai ra te miti no te mataˈi rahi.+ 19 Ua hôe ratou fatata e pae aore ra e ono kilometera i te atea,* ite atura ratou ia Iesu i te haereraa mai na nia i te miti e i te tapiriraa mai i te poti. Mehameha ihora ratou. 20 Parau atura râ Iesu ia ratou: “O vau teie, eiaha e mǎtaˈu!”+ 21 Oaoa ihora ratou i te rave mai ia ˈna i nia i te poti, e aita i maoro roa, tapae atura ratou i te vahi ta ratou e fano atu.+
22 E ao aˈera, ite ihora te nahoa tei faaea i tera ˈtu pae o te miti e hoê poti nainai to reira. E aita râ Iesu i haere i nia i taua poti ra e ta ˈna mau pǐpǐ, o ta ˈna mau pǐpǐ anaˈe tei reva. 23 Teie râ, tae maira te mau poti na Tiberia mai i pihai iho i te vahi i reira te nahoa i te amuraa i te faraoa i muri aˈe i to te Fatu haamauruururaa i te Atua. 24 Ite aˈera te nahoa e aita Iesu to reira e aita atoa ta ˈna mau pǐpǐ. Haere atura ratou na nia i taua mau poti ra e fano aˈera i Kaperenaumi no te imi ia Iesu.
25 Ite atura ratou ia ˈna i te tahi atu pae o te miti e parau aˈera ia ˈna: “Rabi,*+ no afea ra oe i te taeraa mai i ǒ nei?” 26 Pahono atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Te imi ra outou ia ˈu e ere no te mea ua ite outou i te mau semeio, no te mea râ ua amu outou i te faraoa e ua paia.+ 27 A rave i te ohipa eiaha no te maa o te pê, no te maa râ o te vai noa e noaa ˈi te ora mure ore+ ta te Tamaiti a te taata nei e horoa ˈtu, ua tuu hoi te Metua, te Atua iho, i ta ˈna tapao i nia iho ia ˈna ei faaiteraa e ua mauruuru oia ia ˈna.”+
28 Parau maira ratou: “Eaha ïa ta matou e rave e mauruuru ai te Atua ia matou?” 29 Pahono atura Iesu: “E mauruuru te Atua ia faatupu outou i te faaroo i ta ˈna i tono mai.”+ 30 Parau maira ratou: “Eaha ïa ta oe e rave ei tapao+ ia ite matou i te reira e ia tiaturi ia oe? Eaha ta oe e rave? 31 I amu na to matou mau tupuna i te mâna i te medebara,+ mai tei papaihia: ‘Ua horoa mai oia i te maa no te raˈi mai.’”+ 32 Na ô atura ïa Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Aita Mose i horoa na outou i te maa mau no te raˈi mai, na to ˈu râ Metua e horoa ˈtu nei i te maa mau no te raˈi mai. 33 Te maa ta te Atua e horoa mai, no te raˈi mai ïa e e horoa te reira i te ora no to te ao nei.” 34 Parau maira ïa ratou: “E te Fatu, a horoa noa mai i taua maa ra na matou.”
35 Parau atura Iesu: “O vau te maa o te horoa i te ora. O te pee mai ia ˈu, e ore roa ïa e poia faahou e o te faatupu i te faaroo ia ˈu, e ore roa ïa e poihâ faahou.+ 36 Teie râ, i parau na vau ia outou: Ua ite mai outou ia ˈu e aita râ i tiaturi ia ˈu.+ 37 Te taata atoa ta te Metua e horoa mai na ˈu, e pee mai ïa ia ˈu, e o te pee mai ia ˈu, eita roa ïa vau e tiahi atu,+ 38 no te mea ua pou mai au mai te raˈi+ mai no te rave, eiaha i to ˈu hinaaro, i te hinaaro râ o tei tono mai ia ˈu.+ 39 Teie te hinaaro o tei tono mai ia ˈu, ia ore roa ia moˈe ia ˈu hoê aˈe o te taata ta ˈna i horoa mai, ia faatia faahou mai+ râ vau ia ˈna i te mahana hopea. 40 Teie hoi te hinaaro o to ˈu Metua, te taata o te ite i te Tamaiti e o te faatupu i te faaroo ia ˈna, ia noaa ïa ia ˈna te ora mure ore,+ e ia faatia faahou mai+ au ia ˈna i te mahana hopea.”
41 Ohumu ihora te ati Iuda ia ˈna no to ˈna parauraa: “O vau te maa tei pou mai te raˈi mai.”+ 42 Na ô aˈera ratou: “E ere anei o Iesu teie te tamaiti a Iosepha, ua ite hoi tatou i to ˈna metua tane e metua vahine?+ Eaha ïa oia e parau ai: ‘Ua pou mai au mai te raˈi mai’?” 43 Pahono atura Iesu: “A faaea i te ohumu. 44 E ore roa te taata e pee mai ia ˈu aita anaˈe te Metua tei tono mai ia ˈu e faafatata mai ia ˈna ia ˈu ra,+ e e faatia faahou mai au ia ˈna i te mahana hopea.+ 45 Ua papaihia e te mau peropheta: ‘E haapiihia ratou pauroa e Iehova.’*+ Te taata tei faaroo i te Metua e tei farii i ta ˈna haapiiraa, e pee mai ïa ia ˈu. 46 Aita e taata i ite mata i te Metua,+ o vau anaˈe râ no ǒ mai i te Atua ra. O vau anaˈe tei ite mata i te Metua.+ 47 E parau mau ta ˈu e parau atu: O te tiaturi ra, e noaa ïa ia ˈna te ora mure ore.+
48 “O vau te maa o te horoa i te ora.+ 49 I amu na to outou mau tupuna i te mâna i te medebara e ua pohe hoi.+ 50 Te taata râ o te amu i te maa no te raˈi mai, e ore ïa e pohe. 51 O vau te maa ora tei pou mai te raˈi mai. Ia amu te taata i teie maa, e ora ïa e a muri noa ˈtu. Inaha te maa ta ˈu e horoa, o to ˈu ïa tino ia ora to te ao nei.”+
52 Mârô aˈera te ati Iuda te tahi i te tahi a na ô ai: “Eaha hoi teie taata e horoa mai ai i to ˈna tino ia amu tatou?” 53 Na ô atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Ia ore outou e amu i te tino o te Tamaiti a te taata nei e e inu i to ˈna toto, aita ïa e ora i roto ia outou.+ 54 O te amu i to ˈu tino e o te inu i to ˈu toto, e noaa ïa ia ˈna te ora mure ore, e e faatia faahou mai+ au ia ˈna i te mahana hopea. 55 Inaha e maa mau to ˈu tino e e inu mau to ˈu toto. 56 O te amu i to ˈu tino e o te inu i to ˈu toto, e vai hoê noa ïa mâua.+ 57 Mai te Metua e ora ra e tei tono mai ia ˈu e te ora ra vau maoti te Metua, oia atoa ïa te taata e amu i to ˈu tino, e ora oia maoti ia ˈu.+ 58 O te maa ïa no te raˈi mai. E ere mai ta to outou mau tupuna i amu na e ua pohe hoi. O te amu i teie maa, e ora ïa e a muri noa ˈtu.”+ 59 Te haapii ra hoi Iesu i te taata i roto i te hoê sunago* i Kaperenaumi i parau ai oia i teie mau mea.
60 Na ô aˈera e rave rahi o ta ˈna mau pǐpǐ o tei faaroo i te reira: “Mea huru ê roa teie parau, o vai hoi te farii i te reira?” 61 Teie râ, ua ite Iesu e te ohumu ra ta ˈna mau pǐpǐ no taua parau ra, na ô atura oia: “Te huru ê ra outou no te reira? 62 Eaha râ to outou huru ia ite outou i te Tamaiti a te taata nei ia haere i nia no reira mai o ˈna?+ 63 Na te varua moˈa o te Atua e horoa i te ora.+ Mea faufaa ore te tino. No ǒ mai te mau parau ta ˈu i faahiti atu i te varua moˈa e e horoa te reira i te ora.+ 64 Tera râ, aita vetahi o outou e tiaturi ra ia ˈu.” Ua ite hoi Iesu mai te omuaraa mai â o vai ma aita i tiaturi ia ˈna e na vai e tuu ia ˈna i te rima o te enemi.+ 65 Na ô atura oia: “No reira vau i parau atu ai ia outou: E ore roa te taata e pee mai ia ˈu aita anaˈe i faatiahia e to ˈu Metua.”+
66 No reira, hoˈi atura ta ˈna mau pǐpǐ i ta ratou mau ohipa na mua ˈˈe+ e aita ˈtura i pee faahou ia ˈna. 67 Na ô atura ïa Iesu i na 12: “Hinaaro atoa anei outou e haere?” 68 Pahono maira Simona Petero: “E te Fatu, e haere ïa matou ia vai ra?+ Tei ia oe ra hoi te mau parau o te ora mure ore.+ 69 Ua tiaturi matou e ua ite e o oe te tavini Moˈa a te Atua.”+ 70 Pahono atura Iesu: “Na ˈu i maiti ia outou na 12, e ere anei?+ E pari haavare* râ hoê o outou.”+ 71 O Iuda hoi te tamaiti a Simona Isakariota ta ˈna e parau ra, hoê o na 12, na ˈna hoi e tuu ia Iesu i te rima o te enemi.+
7 I muri aˈe i te reira, tere* atura Iesu na Galilea, aita hoi oia i hinaaro e tere na Iudea no te mea te imi ra te ati Iuda i te haapohe ia ˈna.+ 2 Tera râ, te piri mai ra te Oroa patiaraa tiahapa+ a te ati Iuda. 3 Parau maira ïa to ˈna mau teina+ ia ˈna: “A faarue i teie vahi e a haere i Iudea ia ite atoa ta oe mau pǐpǐ i te mau ohipa ta oe e rave nei. 4 Aita roa hoi e taata e rave huna i te tahi mea ia hinaaro oia ia itehia o ˈna e te taata. Te rave ra oe i teie mau mea, a rave ïa i mua i te taata atoa.” 5 Aita hoi to ˈna mau teina e faatupu ra i te faaroo ia ˈna.+ 6 Parau atura ïa Iesu: “Aita â to ˈu taime i tae mai atura,+ no outou râ e tano ïa te mau taime atoa. 7 Aita e tumu e hae ai teie nei ao ia outou, te hae nei râ ia ˈu no te mea te faaite nei au e mea ino ta ratou mau ohipa.+ 8 A pauma outou i te oroa. Eita vau e haere i taua oroa ra i teie nei, no te mea aita â to ˈu taime i tae mai atura.”+ 9 I muri aˈe i to ˈna parauraa i te reira, faaea ihora oia i Galilea.
10 Teie râ, haere atura to ˈna mau teina i te oroa, i muri iho haere huna atoa ˈtura oia. 11 Paimi atura te ati Iuda ia ˈna i te oroa a na ô ai: “Teihea tera taata?” 12 Mea rahi hoi te paraparau mǎrû noa ra te tahi i te tahi no ˈna. Te na ô ra vetahi: “E taata maitai o ˈna.” Te na ô ra te tahi atu: “E ere, te haavare nei hoi oia i te nahoa.”+ 13 Teie râ, aita hoê aˈe e paraparau ra no ˈna i mua i te taata no to ratou mǎtaˈu i te ati Iuda.+
14 E tae aˈera i ropu i te oroa, pauma ˈtura Iesu i te hiero e haapii atura i te taata. 15 Maere ihora te ati Iuda e na ô aˈera: “Nohea mai te ite o teie taata i te mau Papai,+ aita hoi oia i haere i te haapiiraa?”*+ 16 Pahono ihora Iesu ia ratou: “E ere na ˈu iho ta ˈu e haapii nei, na tei tono mai râ ia ˈu.+ 17 Ia opua te hoê taata e rave i te hinaaro o te Atua, e ite oia e no ǒ mai anei i te Atua ra ta ˈu e haapii nei+ aore ra o to ˈu iho mau manaˈo ta ˈu e faahiti nei. 18 Te taata o te faahiti i to ˈna iho mau manaˈo, te imi ra ïa i to ˈna iho hanahana. Te taata râ o te faahanahana i tei tono mai ia ˈna,+ e parau mau ïa ta ˈna e aita e parau-tia ore i roto ia ˈna. 19 Ua horoa ˈtu Mose i te Ture ia outou,+ e ere anei? Aita râ hoê aˈe o outou e haapao ra i te Ture. Eaha outou e imi ai i te haapohe ia ˈu?”+ 20 Pahono maira te nahoa: “E demoni to oe. O vai teie e imi nei i te haapohe ia oe?” 21 Na ô atura Iesu: “Hoê noa ohipa ta ˈu i rave, e ua maere outou pauroa. 22 No reira Mose i horoa ˈtu ai ia outou i te Ture o te peritomeraa,+ no ǒ mai hoi i te mau tupuna e ere no ǒ mai ia Mose,+ e te peritome ra outou i te tamaroa i te Sabati. 23 Ia peritome outou i te tamarii tamaroa i te Sabati ia ore te Ture a Mose ia ofatihia, eaha ïa outou e hae mai ai ia ˈu no to ˈu faaora-roa-raa i te maˈi o te hoê taata i te Sabati?+ 24 A faaea i te haava ma te haapao i te huru rapaeau, a haava râ ma te parau-tia.”+
25 Parau aˈera vetahi mau taata no Ierusalema: “Teie te taata ta ratou e imi nei i te haapohe, e ere anei?+ 26 A hiˈo na râ, te paraparau nei oia i te vahi taata e aita ratou i parau noa ˈˈe ia ˈna. Aita paha ïa i papu i to matou mau raatira e o te Mesia teie. 27 Tatou râ, ua ite ïa nohea mai teie taata.+ Ia haere mai râ te Mesia, aita roa ïa e taata e ite nohea mai o ˈna.” 28 Faateitei atura Iesu i te reo a haapii ai oia i te taata i roto i te hiero, a na ô ai: “Ua ite outou ia ˈu e ua ite outou nohea mai au. Aita vau i haere mai ia au i to ˈu iho hinaaro,+ te vai mau nei râ tei tono mai ia ˈu e aita outou i ite ia ˈna.+ 29 Ua ite au ia ˈna+ no te mea e tia vau no ˈna, e na ˈna i tono mai ia ˈu.” 30 Tamata aˈera te mau raatira ati Iuda i te haru ia ˈna,+ aita râ oia i noaahia no te mea aita â to ˈna taime i tae mai atura.+ 31 Teie râ, mea rahi o taua mau taata ra tei tiaturi ia ˈna+ e tei na ô: “Ia tae mai te Mesia, eita e rahi aˈe ta ˈna semeio e rave i ta teie taata e rave nei.”
32 Faaroo aˈera te mau Pharisea i te nahoa i te paraparau-mǎrû-raa no ˈna, e tono maira te mau tahuˈa tiaau e te mau Pharisea i te mau tiai e haru ia ˈna. 33 Parau atura ïa Iesu: “E parahi rii mai â vau ia outou ra hou vau a haere ai i tei tono mai ia ˈu.+ 34 E imi outou ia ˈu, e ore râ vau e itehia e outou. I te vahi ta ˈu e haere, eita outou e tae.”+ 35 Na ô aˈera ïa te ati Iuda te tahi i te tahi: “E haere teie taata ihea, a ore atu ai oia e itehia e tatou? Te opua ra anei o ˈna e haere i ǒ te mau ati Iuda tei purara i rotopu i to Heleni, a haapii atu ai i to Heleni? 36 Eaha ïa te auraa o ta ˈna i parau mai: ‘E imi outou ia ˈu, e ore râ vau e itehia e outou. I te vahi ta ˈu e haere, eita outou e tae’?”
37 I te mahana hopea, oia hoi te mahana faufaa roa ˈˈe o te oroa,+ tia aˈera Iesu e parau atura ma te reo puai: “Te taata e poihâ ra, ia haere mai ïa ia ˈu nei, e na ˈu e horoa ˈtu i te pape ia inu oia.+ 38 O te tiaturi ia ˈu, mai ta te mau Papai e parau ra: ‘No roto roa mai ia ˈna e tahe rahi mai ai te pape ora.’”+ 39 Teie râ, te faahiti ra oia i te varua moˈa, ta te feia e tiaturi ra ia ˈna e fatata i te fanaˈo. Aita â ratou i fanaˈo atura i te reira,+ no te mea aita â Iesu i faahanahanahia ˈtura.+ 40 Parau aˈera ïa vetahi o taua mau taata ra o tei faaroo i teie mau parau: “Teie mau â te Peropheta i tohuhia na.”+ 41 Na ô aˈera te tahi pae: “Teie te Mesia.”+ Te tahi atu râ: “E ere te Mesia no ǒ mai i Galilea.+ 42 Aita anei te mau Papai i parau e no te huaai o Davida+ te Mesia e no ǒ mai o ˈna i Betelehema+ te oire rii o Davida?”+ 43 Amahamaha ihora te nahoa no nia ia ˈna. 44 Te hinaaro ra hoi vetahi o ratou e haru ia ˈna, aita râ hoê aˈe i na reira.
45 I to te mau tiai hoˈiraa mai, ui atura te mau tahuˈa tiaau e te mau Pharisea: “No te aha outou i ore ai i aratai mai ia ˈna?” 46 Pahono maira te mau tiai: “Aita roa e taata i paraparau aˈenei mai tera.”+ 47 Na ô atura te mau Pharisea: “Outou atoa tei vare i ta ˈna parau, e ere anei? 48 Aita hoê aˈe raatira aore ra Pharisea i tiaturi ia ˈna, e ere anei?+ 49 Teie râ mau taata aita i ite i te Ture, ia vai noa te ino i nia ia ratou.” 50 Na ô atura Nikodemo, e Pharisea tei haere ê na e hiˈo ia Iesu: 51 “Ia au i ta tatou Ture, ia faautua tatou i te hoê taata, ia faaroo ïa tatou ia ˈna na mua e tia ˈi no te ite eaha ta ˈna e rave nei, e ere anei?”+ 52 Pahono atura ratou: “Eaha hoi, no Galilea atoa oe? A imi na, e ite oe e aita e peropheta e tia mai no Galilea mai.”*
8 12 Parau faahou atura Iesu i te mau taata: “O vau te maramarama o teie nei ao.+ O te pee mai ia ˈu, e ore roa ïa e haere na te poiri, e noaa râ ia ˈna te maramarama+ o te horoa mai i te ora.” 13 Parau maira te mau Pharisea ia ˈna: “Te faaite ra oe i te parau no oe. E ere i te mea mau ta oe e faaite ra.” 14 Pahono atura Iesu: “Ia faaite noa ˈtu vau i te parau no ˈu, e parau mau ta ˈu, no te mea ua ite au nohea mai au e te haere ra vau ihea.+ Outou râ, aita ïa i ite nohea mai au e te haere ra vau ihea. 15 Te haava ra outou ia au i te tino.*+ Aita vau e haava ra i te hoê noa ˈˈe taata. 16 E ia haava noa ˈtu vau, e haavaraa tia ta ˈu, no te mea e ere o vau anaˈe te haava ra, o mâua râ te Metua tei tono mai ia ˈu.+ 17 Ua papai-atoa-hia i roto i ta outou Ture tei horoahia ˈtu e Mose: ‘E parau mau te faaiteraa a e piti taata.’+ 18 Te faaite ra vau i te parau no ˈu, e te faaite atoa ra te Metua tei tono mai ia ˈu i te parau no ˈu.”+ 19 No reira, ui aˈera ratou ia ˈna: “Teihea roa ïa to oe Metua?” Pahono atura Iesu: “Aita outou i ite o vai au e o vai to ˈu Metua.+ Ahiri outou i ite o vai au, e ite atoa ïa outou o vai to ˈu Metua.”+ 20 Ua parau oia i te reira i te vahi to reira te mau afata moni+ a haapii ai oia i te taata i roto i te hiero. Aita râ hoê noa ˈˈe taata i haru ia ˈna, no te mea aita â to ˈna taime i tae mai atura.+
21 Na ô faahou atura oia i te mau Pharisea: “Te reva nei au, e imi outou ia ˈu, tera râ, e feia hara noa â outou.+ I te vahi ta ˈu e haere nei, e ore outou e tae.”+ 22 Parau aˈera te ati Iuda: “Te manaˈo ra anei o ˈna e haapohe ia ˈna i parau ai oia: ‘I te vahi ta ˈu e haere nei, e ore outou e tae?’” 23 Na ô faahou atura oia: “No raro outou, no nia vau.+ No teie nei ao outou, e ere au no teie nei ao. 24 No reira vau i parau atu ai e e feia hara noa â outou. Ia ore outou e tiaturi e o vau te Mesia, e feia hara noa â outou.” 25 Parau maira ratou ia ˈna: “O vai hoi oe?” Na ô atura Iesu: “Mâuˈa noa to ˈu taime i te paraparauraa ia outou. 26 E rave rahi mea ta ˈu e faahiti â no nia ia outou e ta ˈu e haava. E parau mau ta tei tono mai ia ˈu, e te mau mea atoa ta ˈu i faaroo ia ˈna ra, te parau nei ïa vau i to teie nei ao.”+ 27 Aita i taa ia ratou e o te Metua ta ˈna e parau ra. 28 Na ô atura Iesu: “Ia faateitei outou i te Tamaiti a te taata nei+ e ite ai outou e o vau te Mesia+ e eita roa vau e rave i te tahi noa ˈˈe mea mai ta ˈu e hinaaro.+ Mai ta te Metua râ i haapii mai, o ta ˈu ïa e parau. 29 Tei pihai iho ia ˈu tei tono mai ia ˈu. Aita oia i faarue ia ˈu, no te mea e rave noa vau i te mau mea atoa e mauruuru ai o ˈna.”+ 30 A faahiti ai oia i teie mau parau, e rave rahi tei tiaturi ia ˈna.
31 No reira, parau faahou atura Iesu i te ati Iuda tei tiaturi ia ˈna: “Ia haapao noa outou i ta ˈu parau, e pǐpǐ mau ïa outou na ˈu, 32 e e ite outou i te parau mau+ e na te parau mau e faatiamâ ia outou.”+ 33 Pahono maira ratou: “E huaai matou no Aberahama e aita roa matou i riro aˈenei ei tîtî na te taata. No te aha ïa oe e parau ai: ‘E tiamâ outou’?” 34 Pahono atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Te taata atoa e rave i te hara, e tîtî ïa no te hara.+ 35 Eita atoa te tavini e parahi noa i te fare o te fatu, o te tamaiti râ te parahi tamau i reira. 36 Ia faatiamâ te Tamaiti ia outou, e tiamâ mau â outou. 37 Ua ite au e e huaai outou no Aberahama, te imi nei râ outou i te haapohe ia ˈu, no te mea aita outou e farii ra i ta ˈu parau. 38 Te mau mea ta ˈu i ite a ora ˈi au i pihai iho i to ˈu Metua ra,+ o ta ˈu ïa e parau. Outou râ, te rave nei ïa i te mau mea ta outou i faaroo i to outou metua.” 39 Na ô maira ratou: “O Aberahama to matou metua.” Parau atura Iesu: “E tamarii outou na Aberahama,+ a rave ïa i te mau ohipa a Aberahama. 40 Teie râ, te imi nei outou i te haapohe ia ˈu, tei faaite atu i te parau mau ta ˈu i faaroo i te Atua.+ Aita Aberahama i na reira. 41 Te rave nei outou i te mau ohipa a to outou metua.” Na ô maira ratou: “Aita matou i fanauhia i roto i te peu tia ore.* Hoê anaˈe to matou Metua, o te Atua.”
42 Parau atura Iesu: “Ahiri o te Atua to outou Metua, e here ïa outou ia ˈu,+ na te Atua hoi i tono mai ia ˈu i ǒ nei. Aita vau i haere mai na nia noa i to ˈu manaˈo, na ˈna râ i tono mai ia ˈu.+ 43 Aita outou e hinaaro ra e farii i ta ˈu parau, no reira outou e ore ai e taa i ta ˈu e parau nei. 44 O te Diabolo to outou metua e te hinaaro ra outou e rave i te hinaaro o to outou metua.+ E taparahi taata oia i to ˈna haamataraa,*+ e aita oia i mau papu i roto i te parau mau, no te mea aita te parau mau i roto ia ˈna. E parau oia i te haavare no te mea mai tera iho â o ˈna, e haavare e te metua no te haavare.+ 45 O vau nei râ, te faaite nei hoi i te parau mau, aita outou e tiaturi ra ia ˈu. 46 O vai o outou e tia ia haapapu e e taata rave hara vau? E parau mau ta ˈu e faaite ra, no te aha ïa outou e ore ai e tiaturi ia ˈu? 47 Te taata no te Atua ra, e faaroo ïa i te mau parau a te Atua.+ Outou râ, aita ïa e faaroo ra, no te mea e ere outou i te taata no te Atua.”+
48 Parau maira te ati Iuda: “Ua tano iho â ïa to matou parauraa e e taata Samaria oe+ e e demoni to oe, e ere anei?”+ 49 Pahono atura Iesu: “Aita e demoni to ˈu, te faatura nei râ vau i to ˈu Metua, e te faaino nei outou ia ˈu. 50 Aita vau e imi nei i te faahanahana ia ˈu iho,+ te vai nei râ te tahi o te na reira ra e o ˈna te haava. 51 E parau mau ta ˈu e parau atu: O te haapao i ta ˈu parau, e ore roa ïa e pohe.”+ 52 Parau maira te ati Iuda: “I teie nei, ua papu atura ia matou e e demoni to oe. Ua pohe Aberahama e te mau peropheta atoa, e te parau nei oe: ‘O te haapao i ta ˈu parau, e ore roa ïa e pohe.’ 53 Mea faufaa aˈe oe i to matou metua o Aberahama tei pohe? Ua pohe atoa te mau peropheta. O vai hoi oe?” 54 Pahono atura Iesu: “Ia faahanahana vau ia ˈu iho, e hanahana faufaa ore ïa to ˈu.+ Na to ˈu Metua e faahanahana ra ia ˈu, o ˈna ta outou e parau ra to outou Atua. 55 Teie râ, aita outou i ite o vai o ˈna.+ O vau râ, ua ite ïa o vai o ˈna.+ Ahiri au i parau e aita vau i ite o vai o ˈna, e haavare ïa vau mai ia outou. Ua ite râ vau o vai o ˈna e te haapao nei au i ta ˈna parau. 56 Ua oaoa roa Aberahama to outou metua i te tiaturiraa e ite i to ˈu mahana. Ua ite oia e ua oaoa.”+ 57 Na ô maira ïa te ati Iuda: “Aita â to oe i 50 matahiti atura, e ua ite ïa oe ia Aberahama?” 58 Pahono atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: Aita â Aberahama i fanauhia ˈtura, i vai na vau.”+ 59 Ohi ihora ratou i te ofai no te taora i nia ia ˈna. Tapuni atura Iesu e haere atura i rapae i te hiero.
9 Te haere noa ra Iesu, ite atura oia i te hoê taata matapo mai to ˈna fanauraahia mai. 2 Ui maira ta ˈna mau pǐpǐ ia ˈna: “Rabi,*+ o vai tei hara, teie taata aore ra to ˈna na metua, i fanau-matapo-hia mai ai oia?” 3 Pahono atura Iesu: “Aita teie taata i hara, aita atoa to ˈna na metua i hara, na roto râ ia ˈna e itehia ˈi te mau ohipa a te Atua.+ 4 Ia rave tatou i te mau ohipa a tei tono mai ia ˈu e tia ˈi e te ao noa ra.+ Ua fatata hoi i te po, eita e nehenehe e rave i te ohipa. 5 A vai noa ˈi au i roto i teie nei ao, o vau te maramarama o teie nei ao.”+ 6 I muri aˈe i to ˈna parauraa i te reira, tutuha ihora oia i raro, ôi aˈera i te repo e te huare, parai atura i nia i te mata o taua taata ra+ 7 e na ô atura: “A haere a horoi i to mata i te pape hopu o Siloama” (“Tonohia” te auraa). Haere atura oia, horoi ihora i to ˈna mata e hoˈi maira ua araara to ˈna mata.+
8 Na ô aˈera te feia tapiri e te feia tei ite noa na ia ˈna ia taparu haere: “E ere anei teie te taata tei parahi noa na a taparu haere ai?” 9 Parau maira vetahi: “O ˈna iho â.” Te tahi atu râ: “E ere, hohoˈa râ raua.” Na ô maira taua taata ra: “O vau iho â.” 10 Ui atura ratou: “Mea nafea ïa to oe mata i te araararaa?” 11 Pahono maira oia: “Ua ôi te taata o Iesu te iˈoa i te repo e te huare, ua parai maira i nia i to ˈu mata e ua na ô maira: ‘A haere i Siloama e horoi i to mata.’+ Haere atura vau, horoi ihora i to ˈu mata e ite aˈera vau.” 12 Ui atura ratou: “Teihea tena taata?” Na ô maira oia: “Aita vau i ite.”
13 Aratai atura ratou i te taata e matapo na mua ˈˈe i te mau Pharisea ra. 14 Teie râ, e Sabati te mahana i ôi ai Iesu i te repo e te huare, a faaaraara ˈtu ai i te mata+ o taua taata ra.+ 15 Ui atoa maira te mau Pharisea ia ˈna mea nafea oia i ite ai. Parau atura oia: “Ua parai oia i nia i to ˈu mata i te repo e te huare ôihia, horoi ihora vau i to ˈu mata e ite aˈera vau.” 16 Na ô aˈera te tahi mau Pharisea: “E ere tena taata no te Atua, no te mea aita oia e faatura ra i te Sabati.”+ Parau aˈera te tahi atu: “E nafea e tia ˈi i te hoê taata rave hara ia rave i te semeio mai tera te huru?”+ Amahamaha ihora ratou.+ 17 Parau faahou maira ratou i taua taata ra: “Eaha ta oe e parau no ˈna, na ˈna hoi i faaaraara i to oe mata?” Pahono atura oia: “E peropheta oia.”
18 Teie râ, aita te ati Iuda i tiaturi e e matapo oia na mua ˈˈe e te ite ra oia i teie nei. I to ratou noa tiiraa i to ˈna na metua i tiaturi ai ratou. 19 Ui maira ratou ia raua: “Na orua teie tamaiti? E matapo o ˈna i to ˈna fanauraahia mai? Mea nafea ïa o ˈna i ite ai i teie nei?” 20 Pahono atura to ˈna na metua: “E, na mâua teie tamaiti e e matapo o ˈna i to ˈna fanauraahia mai. 21 Aita râ mâua i ite mea nafea to ˈna iteraa i teie nei, aita atoa mâua i ite na vai i faaaraara i to ˈna mata. A ui ia ˈna. E taata paari o ˈna. Na ˈna iho e pahono ia outou.” 22 Te mǎtaˈu ra hoi to ˈna na metua i te ati Iuda i na reira ˈi raua i te parau.+ Ua faaau ê na hoi ratou i te parau e tiavaruhia i rapae i te sunago te taata o te faaite noa ˈtu e o Iesu te Mesia.+ 23 No reira to ˈna na metua i parau ai: “E taata paari o ˈna. A ui ia ˈna.”
24 Pii faahou maira ratou i teie taata e matapo na mua ˈˈe e na ô maira ia ˈna: “A faahanahana i te Atua ma te faaite i te parau mau. Ua ite matou e e taata rave hara tena.” 25 Pahono atura oia: “Aita vau i ite e e taata rave hara anei o ˈna. Ta ˈu râ i ite, e matapo vau na mua ˈˈe, i teie nei te ite ra vau.” 26 Na ô maira ïa ratou: “Ua nafea o ˈna ia oe? Mea nafea to ˈna faaaraararaa i to oe mata?” 27 Pahono atura oia: “Ua faaite aˈena vau ia outou, aita râ outou i faaroo mai. No te aha ïa outou e hinaaro faahou ai e faaroo i ta ˈu pahonoraa? Te hinaaro ra outou e riro ei pǐpǐ na ˈna?” 28 Faaino ihora ratou ia ˈna e na ô maira: “E pǐpǐ oe na tera taata, matou râ, e pǐpǐ ïa na Mose. 29 Ua ite matou e ua paraparau te Atua ia Mose, teie râ taata, aita ïa matou i ite nohea mai o ˈna.” 30 Pahono atura oia: “Te maere nei au e aita outou i ite nohea mai o ˈna, e na ˈna hoi i faaaraara i to ˈu mata. 31 Ua ite tatou e eita te Atua e faaroo i te feia rave hara,+ te taata râ e mǎtaˈu i te Atua e e rave i to ˈna hinaaro, o ˈna ta ˈna e faaroo.+ 32 Aita hoi i faaroohia aˈenei e ua faaaraara te tahi taata i te mata o te hoê matapo mai to ˈna fanauraahia mai. 33 Ahiri e ere o ˈna i te taata no te Atua, aita roa ïa e mea e tia ia ˈna ia rave.”+ 34 Pahono maira ratou: “Ua fanau-roa-hia oe i roto i te hara, e na oe ïa e haapii mai ia matou?” Tiavaru ihora ratou ia ˈna!+
35 Faaroo aˈera Iesu e ua tiavaru ratou ia ˈna. I to ˈna iteraa ˈtu ia ˈna, na ô atura oia: “Te tiaturi ra anei oe i te Tamaiti a te taata nei?” 36 Pahono maira taua taata ra: “E te Fatu, o vai ïa oia? A faaite mai ia tiaturi au ia ˈna.” 37 Na ô atura Iesu: “Ua ite oe ia ˈna, inaha te taata e paraparau nei ia oe, o ˈna ïa.” 38 Parau maira oia: “E te Fatu, te tiaturi nei au ia ˈna.” Tipapa ihora oia i mua ia Iesu. 39 Na ô atura Iesu: “Ua haere mai au i roto i teie nei ao ia haavahia te taata: ia ite hoi te feia aita e ite nei,+ e ia riro te feia e ite nei ei matapo.”+ 40 Faaroo maira te mau Pharisea e tia ra i pihai iho mai e na ô maira ia Iesu: “E matapo atoa anei ïa matou?” 41 Na ô atura Iesu: “Ahiri e matapo outou, aita ïa e hara ta outou. Te parau nei râ outou: ‘Te ite nei matou.’ E ore ïa ta outou hara e faaorehia.”+
10 “E parau mau ta ˈu e parau atu: O te ore e tomo mai i roto i te aua mamoe na te uputa, o te pauma râ na te tahi atu vahi, e eiâ ïa taua taata ra e te haru.+ 2 O te tomo mai râ na te uputa, o te tiai mamoe ïa.+ 3 E iriti mai te tiai uputa ia ˈna,+ e faaroo te mau mamoe i to ˈna reo,+ e pii oia i ta ˈna iho mau mamoe ma te faahiti i to ratou iˈoa, a aratai atu ai ia ratou i rapae. 4 Ua aratai anaˈe oia i ta ˈna iho mau mamoe atoa i rapae, e haere oia na mua ia ratou, a pee mai ai ratou ia ˈna, no te mea ua matau ratou i to ˈna reo. 5 E ore roa ratou e pee i te hoê taata ê, e horo ê râ, no te mea aita ratou i matau i te reo o te taata ê.” 6 Ua faahiti Iesu i teie faahohoˈaraa ia ratou, aita râ i taa ia ratou te auraa o ta ˈna e parau atu ra.
7 Na ô faahou atura Iesu: “E parau mau ta ˈu e parau atu: O vau te uputa e na reira te mau mamoe e haere ai i roto e i rapae.+ 8 Te feia atoa tei haere mai ma te parau e o ratou te tiai mamoe mau, e eiâ ïa e te haru. Aita râ te mau mamoe i faaroo ia ratou. 9 O vau te uputa. O te na roto atu ia ˈu i te tomo, e ora ïa. E haere oia i roto e i rapae, a ite atu ai i te vahi e aihere to reira ei maa na ˈna.+ 10 Ia haere mai te eiâ, no te eiâ ïa, no te haapohe e no te haamou.+ Ua haere mai au ia noaa ia ratou te ora e ia ora maoro atu â. 11 O vau te tiai mamoe maitai.+ E horoa te tiai mamoe maitai i to ˈna ora* no te mau mamoe.+ 12 Te taata râ tei tarahuhia, e ere i te tiai mamoe e e ere na ˈna te mau mamoe, e faarue ïa i te mau mamoe, a horo atu ai ia ite oia i te luko ia haere mai. E haru te luko vetahi mau mamoe, a purara ˈtu ai te toea. 13 Eita oia e haapao i te mau mamoe, no te mea e taata tarahuhia oia. 14 O vau te tiai mamoe maitai, ua ite au o vai ta ˈu mau mamoe e ua ite ta ˈu mau mamoe o vai au,+ 15 mai te Metua tei ite o vai au e mai ia ˈu tei ite o vai te Metua.+ E horoa vau i to ˈu ora* no te mau mamoe.+
16 “E mamoe ê atu ta ˈu, e ere i to teie nei aua.+ Ia aratai atoa mai au ia ratou e tia ˈi, e faaroo mai ratou i to ˈu reo, a riro atu ai ei hoê noa nǎnǎ, hoê noa tiai.+ 17 Mea here na te Metua ia ˈu,+ no te mea e horoa vau i to ˈu ora*+ ia noaa faahou mai ia ˈu te reira. 18 Aita roa e taata e rave i to ˈu ora,* na ˈu iho râ e horoa ˈtu. E tiaraa to ˈu no te horoa ˈtu, e tiaraa atoa to ˈu no te fanaˈo faahou i te reira.+ Ta to ˈu ïa Metua i faaue mai.”
19 Amahamaha faahou atura te ati Iuda+ no teie mau parau. 20 Te na ô ra e rave rahi o ratou: “E demoni to ˈna e ua maamaahia o ˈna. Eaha outou e faaroo ai ia ˈna?” 21 Te tahi atu, te na ô ra ïa: “E ere teie mau parau na te hoê taata e demoni to ˈna. E nehenehe anei te hoê demoni e faaaraara i te mata o te matapo?”
22 I taua taime ra te tupu ra te Oroa avariraa i Ierusalema. Mea toˈetoˈe hoi, 23 e to roto Iesu i te hiero, te hahaere noa ra na te vahi parauhia ‘Anairaa pou a Solomona.’+ 24 Haaati maira te ati Iuda ia ˈna e ui maira: “Afea oe e parau mai ai ia matou* o vai oe? Mai te peu o oe te Mesia, a faaite roa mai ïa.” 25 Pahono atura Iesu: “Ua parau atu vau, aita râ outou i tiaturi mai. Na te mau ohipa ta ˈu e rave nei ma te iˈoa o to ˈu Metua e faaite o vai au.+ 26 Teie râ, eita outou e tiaturi mai, no te mea e ere outou i te mamoe na ˈu.+ 27 E faaroo ta ˈu mau mamoe i to ˈu reo, ua ite au o vai ratou, e e pee mai ratou ia ˈu.+ 28 E horoa vau i te ora mure ore no ratou,+ e ore roa ratou e haamouhia, e aita roa e taata e haru ia ratou no roto atu i ta ˈu rima.+ 29 E faufaa rahi to te mau mamoe tei horoahia mai e to ˈu Metua, e aita roa e taata e nehenehe e haru ia ratou no roto atu i te rima o te Metua.+ 30 Mea hoê* mâua te Metua.”+
31 Ohi faahou ihora te ati Iuda i te ofai no te pehi ia ˈna. 32 Na ô atura Iesu ia ratou: “Ua faaite atu vau e rave rahi ohipa maitatai ta te Metua i faaue mai. No teihea ïa ohipa e pehi ai outou ia ˈu i te ofai?” 33 Pahono maira te ati Iuda: “E ere no te tahi ohipa maitai e pehi ai matou ia oe i te ofai, no te faaino râ i te Atua,+ no te mea te parau nei oe e e atua oe, e taata noa hoi oe.” 34 Na ô atura Iesu: “Aita anei i papaihia i roto i ta outou mau Papai moˈa,* ‘I parau na vau: “E atua outou”’?*+ 35 Ua parau te Atua e e ‘atua’+ te feia ta ta ˈna parau e faautua ra, e eita hoi e tia ia taui i te mau Papai. 36 O vau nei râ ta te Atua i haamoˈa e i tono mai i roto i teie nei ao. No te aha ïa outou e parau mai ai: ‘Te faaino ra oe i te Atua,’ no to ˈu parauraa e e Tamaiti au na te Atua?+ 37 Ia ore au e rave i te mau ohipa a to ˈu Metua, eiaha ïa e tiaturi mai ia ˈu. 38 Teie râ, ia rave au i te reira, noa ˈtu e eita outou e tiaturi mai ia ˈu, a tiaturi no te mau ohipa ta ˈu e rave nei,+ ia taa e ia taa ˈtu â ia outou e mea hoê mâua to ˈu Metua.”+ 39 Tamata ihora ratou i te haru ia ˈna, aita râ i noaa.
40 Reva faahou atura Iesu i tera pae mai i Ioridana i te vahi i bapetizo ai Ioane i te taata i te omuaraa,+ e parahi ihora i reira. 41 Mea rahi te taata tei haere mai ia ˈna ra e tei na ô: “Aita iho â Ioane i rave hoê noa ˈˈe semeio, teie râ e parau mau anaˈe ta Ioane i faahiti no teie taata.”+ 42 E rave rahi tei tiaturi ia Iesu i reira.
11 Te vai ra te hoê taata maˈi o Lazaro te iˈoa. No Betania oia, te oire iti, o Maria raua Mareta to ˈna na tuahine.+ 2 O taua Maria ra hoi tei ninii i te monoˈi noˈanoˈa i nia i te avae o te Fatu e tei tamǎrô atu i to ˈna rouru.+ O to ˈna ïa taeae o Lazaro te maˈihia ra. 3 Tono ihora na tuahine i te tahi taata ia Iesu ra no te parau atu: “E te Fatu, inaha te maˈihia nei to oe hoa mea here na oe.” 4 Teie râ, parau ihora Iesu i to ˈna faarooraa ˈtu: “Te faahopearaa o tena maˈi, e ere ïa o te pohe, ia hanahana râ te Atua,+ ia faahanahanahia hoi te Tamaiti a te Atua maoti te reira.”
5 Mea here hoi na Iesu ia Mareta, ia Maria e ia Lazaro. 6 Tera râ, i to ˈna faarooraa e te maˈihia ra Lazaro, ua faaea ˈtu Iesu e piti atu â mahana i te vahi to reira oia. 7 Na ô atura oia i te mau pǐpǐ: “Mai, haere â tatou i Iudea.” 8 Parau maira te mau pǐpǐ: “Rabi,*+ no imi noa mai nei to Iudea i te pehi ia oe i te ofai,+ e te hoˈi faahou ra oe i ǒ?” 9 Pahono atura Iesu: “E ere anei 12 hora to te ao?+ Ia haere te taata i te ao, eita oia e tano i nia i te tahi mea, no te mea ua ite oia i te maramarama o teie nei ao. 10 Tera râ, ia haere oia i te po, e tano ïa oia i nia i te tahi mea, no te mea aita te maramarama i roto ia ˈna.”
11 I muri aˈe i to ˈna faahitiraa i teie mau parau, na ô faahou atura oia: “Te taoto nei to tatou hoa o Lazaro,+ te haere nei râ vau i ǒ e faaara ia ˈna.” 12 Na ô maira ïa te mau pǐpǐ: “E te Fatu, mai te peu te taoto ra oia, e maitai mai ïa o ˈna.” 13 Teie râ, o te pohe o Lazaro ta Iesu e faahiti ra. O ratou râ, ua manaˈo ïa e o te taoto ta ˈna e parau ra. 14 I reira ïa to Iesu parau-roa-raa ˈtu: “Ua pohe Lazaro,+ 15 e te oaoa nei au e aita vau i ǒ, no te mea e puai mai to outou faaroo no ta ˈu e fatata i te rave. Mai, haere anaˈe ia ˈna ra.” 16 Na ô atura Toma parauhia te Maehaa i te tahi atu mau pǐpǐ: “Mai, haere atoa tatou, ia pohe hoi tatou e o ˈna.”+
17 I to Iesu taeraa ˈtu, ite atura oia e a maha ˈtura mahana o Lazaro i roto i te menema.* 18 Mea piri Betania ia Ierusalema fatata e toru kilometera.* 19 Mea rahi te ati Iuda tei haere aˈena mai e tamahanahana ia Mareta e ia Maria no te mea ua pohe to raua taeae. 20 I to Mareta faarooraa e te haere mai ra Iesu, haere atura oia e farerei ia ˈna. O Maria râ,+ ua faaea noa ïa i te fare. 21 Parau atura Mareta ia Iesu: “E te Fatu, ahani oe i ǒ nei, e ore ïa to ˈu taeae e pohe. 22 Tera râ, te tiaturi nei au e noa ˈtu eaha ta oe e ani i te Atua, e horoa mai iho â oia.” 23 Na ô maira Iesu: “E tia faahou mai to taeae.” 24 Parau atura Mareta: “Ua ite au e e tia faahou mai oia i te tia-faahou-raa+ i te mahana hopea.” 25 Na ô maira Iesu: “O vau te tia-faahou-raa e te ora.+ Ia pohe noa ˈtu te taata o te faatupu i te faaroo ia ˈu, e ora faahou mai oia. 26 E te taata atoa e ora nei e e faatupu i te faaroo ia ˈu, e ore roa ïa e pohe.+ Tiaturi anei oe i te reira?” 27 Parau atura Mareta: “E, e te Fatu. Te tiaturi nei au e o oe te Mesia te Tamaiti a te Atua, tei haere mai i teie nei ao.” 28 I muri aˈe i to ˈna parauraa i te reira, tii atura oia i to ˈna tuahine ia Maria e parau mǎrû atura: “Tei ǒ nei te Orometua+ e te ani mai ra ia oe.” 29 I to Maria faarooraa i te reira, tia oioi aˈera oia e haere atura ia Iesu ra.
30 Aita â Iesu i tomo atura i te oire iti, tei te vahi â oia i farerei ai Mareta ia ˈna. 31 I taua taime ra, tei te fare o Maria te tahi mau ati Iuda, te tamahanahana ra ia ˈna. I to ratou iteraa ia Maria i te tia-oioi-raa e te revaraa, pee maira ratou ia ˈna no to ratou manaˈo e te haere ra oia i te menema*+ e taˈi ai. 32 I to Maria taeraa ˈtu i te vahi to reira Iesu e to ˈna iteraa ˈtu ia ˈna, tuturi ihora oia i te pae avae o Iesu e na ô atura: “E te Fatu, ahani oe i ǒ nei, e ore ïa to ˈu taeae e pohe.” 33 Autâ ihora Iesu e horuhoru ihora i to ˈna iteraa ia Maria e te ati Iuda atoa tei pee mai ia ˈna i te taˈiraa. 34 Na ô maira Iesu: “Ihea to outou vaiihoraa ia ˈna?” Pahono atura ratou: “E te Fatu, a haere mai a hiˈo.” 35 Taˈi ihora Iesu.+ 36 Na ô aˈera te ati Iuda: “A hiˈo na, mea here mau â na Iesu ia ˈna!” 37 Tera râ, parau aˈera vetahi o ratou: “Ua faaaraara teie taata i te mata o te hoê matapo.+ Aita ïa i tia ia ˈna ia rave i te tahi mea ia ore Lazaro e pohe?”
38 Autâ faahou ihora Iesu e haere atura i te menema.* E ana hoi teie tei opanihia i te hoê ofai. 39 Na ô atura Iesu: “A turai i te ofai.” Parau maira Mareta te tuahine o taua taata pohe ra: “E te Fatu, ua hauˈa oia i teie nei, a maha ˈtura hoi mahana.” 40 Na ô atura Iesu: “Aita anei au i parau ia oe e ia tiaturi oe, e ite ïa oe i te hanahana o te Atua?”+ 41 Turai atura ratou i te ofai. Hiˈo aˈera Iesu i nia i te raˈi+ e na ô ihora: “To ˈu Metua, te haamauruuru nei au ia oe no to oe faarooraa i ta ˈu pure. 42 Ua ite au e e faaroo noa mai oe ia ˈu. No teie râ rahiraa taata e haaati nei ia ˈu i pure atu ai au, ia tiaturi hoi ratou e na oe i tono mai ia ˈu.”+ 43 I muri aˈe i to ˈna faahitiraa i teie mau parau, tuô atura oia: “Lazaro, haere mai i rapae!”+ 44 Haere maira te taata tei pohe na i rapae, ua vehîhia to ˈna avae e rima e ua puohuhia to ˈna upoo i te hoê ahu. Na ô atura Iesu ia ratou: “A tatara i te ahu i vehîhia ˈi oia e a tuu ia ˈna ia haere.”
45 Te ati Iuda e rave rahi tei haere aˈena mai ia Maria ra, tiaturi aˈera ïa ia Iesu i to ratou iteraa i ta ˈna i rave.+ 46 Tera râ, haere atura vetahi o ratou i te mau Pharisea ra e faatia ˈtura i ta Iesu i rave. 47 Haaputuputu maira te mau tahuˈa tiaau e te mau Pharisea i te Sunederi e na ô aˈera: “E nafea ïa tatou? Mea rahi hoi te semeio ta tera taata e rave nei.+ 48 Ia vaiiho noa tatou ia ˈna ia na reira, e tiaturi ïa te taata atoa ia ˈna, e e haere mai to Roma e rave i ta tatou vahi haamoriraa* e to tatou nunaa.” 49 Tera râ, na ô atura te hoê o ratou, o Kaiapha+ te tahuˈa rahi i taua matahiti ra: “Aita outou e taa ra? 50 Aita outou e ite ra e mea maitai aˈe no outou ia pohe hoê noa taata no te nunaa eiaha râ ia mou te nunaa taatoa?” 51 Tera râ, e ere no ˈna iho teie manaˈo. No te mea râ o ˈna te tahuˈa rahi i taua matahiti ra, ua tohu oia e ia pohe Iesu no te ati Iuda e tia ˈi. 52 E ere no te ati Iuda noa, no te haaputuputu atoa râ i te mau tamarii a te Atua tei purara ê. 53 Mai taua mahana mai ra, opua ihora ratou e haapohe ia Iesu.
54 Aita ˈtura Iesu i haere faahou e ia itehia mai oia e te taata,* reva ˈtura râ i te hoê vahi fatata i te medebara, i te hoê oire o Epheraima te iˈoa,+ e parahi ihora i reira e te mau pǐpǐ. 55 Teie râ, te piri mai ra te Pasa+ a te ati Iuda, e mea rahi to te mataeinaa tei haere i Ierusalema hou te Pasa no te tamâ ia ratou ia au i te peu a te ati Iuda. 56 Te imi ra ratou ia Iesu e te na ô ra te tahi i te tahi a tia noa ˈi i roto i te hiero: “I to outou manaˈo, eita iho â o ˈna e haere mai i te oroa?” 57 Tera râ, i faaue ê na te mau tahuˈa tiaau e te mau Pharisea e ia ite noa ˈtu te hoê taata teihea roa Iesu, ia faaite atu ïa oia i te reira e tia ˈi ia haru hoi ratou ia ˈna.
12 E ono mahana hou te Pasa, tae atura Iesu i Betania, te vahi e faaeahia ra e Lazaro+ ta Iesu i faatia mai te pohe mai. 2 Faaineine ihora te tahi mau taata i te maa na ˈna i reira, o Mareta te tuati+ e o Lazaro te hoê o te feia e tamaa atoa ra* e o Iesu. 3 Rave ihora Maria afa litera* monoˈi noˈanoˈa, e naradi mau moni rahi, ninii ihora i nia i te avae o Iesu e tamǎrô atura i to ˈna rouru. Mâˈi aˈera te noˈanoˈa o taua monoˈi ra i roto i te fare.+ 4 Area Iuda Isakariota,+ hoê o ta Iesu mau pǐpǐ, o te tuu ia ˈna i te rima o te enemi, na ô maira ïa: 5 “No te aha teie monoˈi noˈanoˈa i ore ai i hoohia no e 300 denari,* a horoa ˈtu ai i te moni na te feia veve?” 6 E ere no to ˈna haapeapea no te feia veve i na reira ˈi oia i te parau, no te mea râ e eiâ o ˈna. Na ˈna hoi e haapao ra i te afata moni e e eiâ noa na oia i te moni i roto. 7 Parau atura Iesu: “A vaiiho na ia ˈna, ia rave hoi oia i te reira no te faaineine ia ˈu no to ˈu hunaraa.+ 8 E faaea noa mai hoi te feia veve ia outou ra.+ O vau nei râ, eita ïa e faaea noa mai ia outou ra.”+
9 Faaroo aˈera e rave rahi ati Iuda e tei Betania Iesu e haere maira eiaha no te ite ia Iesu noa, ia Lazaro atoa râ ta ˈna i faatia mai te pohe mai.+ 10 Opua ihora te mau tahuˈa tiaau e haapohe ia Lazaro atoa, 11 no te mea no ˈna i haere ai e rave rahi ati Iuda i Betania, a tiaturi atu ai ia Iesu.+
12 I te mahana i muri iho, faaroo ihora te nahoa tei haere mai i Ierusalema no te oroa e te haere mai ra Iesu. 13 Rave aˈera ratou i te mau amaa tamara, haere atura e farerei ia ˈna e pii atura: “A faaora na ia ˈna! Ia haamaitaihia tei haere mai ma te iˈoa o Iehova!*+ Ia haamaitaihia te Arii o Iseraela!”+ 14 Ite ihora Iesu i te hoê fanauˈa asini e parahi ihora i nia iho,+ mai tei papaihia: 15 “Eiaha e mǎtaˈu, te tamahine o Ziona. A hiˈo na! Te haere mai ra to arii, o te parahi ra i nia iho i te hoê fanauˈa asini.”+ 16 I te omuaraa aita i taa i ta ˈna mau pǐpǐ i te reira. I to Iesu râ faahanahanaraahia,+ haamanaˈo ihora ratou e ua papaihia taua mau parau ra no ˈna e ua na reira-mau-hia oia.+
17 Te feia o tei ite ia Iesu i te piiraa ia Lazaro ia haere mai i rapae i te menema,*+ a faatia mai ai ia ˈna mai te pohe mai, ua faaite haere noa ïa i ta ratou i ite.+ 18 No reira atoa te nahoa i haere mai ai e farerei ia ˈna, ua faaroo hoi ratou e i rave na oia i taua semeio ra. 19 Na ô aˈera te mau Pharisea: “Te ite ra outou, aita tatou i manuïa. A hiˈo na, te pee ra to te ao atoa ia ˈna.”+
20 I rotopu i te feia tei haere mai i te oroa e haamori i te Atua, e taata Heleni vetahi. 21 Haere maira ratou ia Philipa+ ra no Betesaida i Galilea e na ô maira ia ˈna: “Te hinaaro nei matou e ite ia Iesu.” 22 Haere atura Philipa e faaite ia Anederea e haere atura raua e parau ia Iesu.
23 Tera râ, pahono maira Iesu ia raua: “Ua tae i te taime e faahanahanahia ˈi te Tamaiti a te taata nei.+ 24 E parau mau ta ˈu e parau atu: Ia ore te hoê huero sitona ia topa i raro i te repo e ia ore ia pohe, e vai noa ïa te reira ei hoê noa huero. Ia pohe râ,+ e hotu mai ïa e rave rahi maa. 25 Te taata e nounou i to ˈna ora,* e erehia ïa oia i te reira. O tei ineine râ i te pohe*+ i roto i teie nei ao, e tapea ïa i to ˈna ora* no te fanaˈo i te ora mure ore.+ 26 Ia hinaaro te tahi taata e tavini ia ˈu, ia pee mai ïa oia ia ˈu, e i te vahi to reira vau, to reira atoa ïa ta ˈu tavini.+ Ia hinaaro te tahi taata e tavini ia ˈu, e haamaitai te Metua ia ˈna. 27 Te horuhoru nei au,*+ eaha ïa ta ˈu e parau? To ˈu Metua, faaora mai ia ˈu i teie taime ahoaho.+ No teie râ taime ahoaho i haere mai ai au. 28 To ˈu Metua, a faahanahana i to iˈoa.” Na ô maira te hoê reo+ mai te raˈi mai: “Ua faahanahana vau e e faahanahana â vau i te reira.”+
29 I to te nahoa e tia ra i reira faarooraa i taua reo ra, parau aˈera ratou e e patiri tei haruru. Te tahi atu râ, na ô aˈera ïa: “E melahi tei paraparau ia ˈna.” 30 Pahono atura Iesu: “E ere no ˈu i faaroohia ˈi taua reo ra, no outou râ. 31 Te haava nei te Atua i teie nei ao e e tiavaru oia i te arii o teie nei ao+ i rapae.+ 32 O vau nei râ, ia faateiteihia vau,+ e faafatata mai au i te mau huru taata atoa ia ˈu.” 33 Te faahiti ra oia i teie mau parau no te faataa e nafea oia e pohe ai i roto tau mahana noa.+ 34 Pahono maira ïa te nahoa ia ˈna: “Ua ite matou i roto i te Ture e e ora te Mesia e a muri noa ˈtu.+ Eaha ïa oe e parau ai e ia faateiteihia te Tamaiti a te taata nei e tia ˈi?+ O vai tena Tamaiti a te taata nei?” 35 Parau atura ïa Iesu: “E vai rii mai â te maramarama i rotopu ia outou. A haere a vai noa mai ai te maramarama ia outou ra, ia ore outou ia roohia i te poiri. O te haere na roto i te poiri, e ore ïa e ite e te haere ra oia ihea.+ 36 A vai noa mai ai te maramarama ia outou ra, a faatupu i te faaroo i te maramarama ia riro hoi outou ei tamarii na te maramarama.”+
I muri aˈe i to Iesu faahitiraa i teie mau parau, haere atura oia e tapuni atura ia ˈna. 37 Noa ˈtu te semeio e rave rahi ta ˈna i rave na i mua ia ratou, aita ratou i tiaturi ia ˈna, 38 ia tupu hoi ta Isaia te peropheta i parau: “Iehova,* o vai tei tiaturi i te mau parau ta matou i faaite atu?*+ E ua faaitehia te puai o te rima o Iehova* ia vai?”+ 39 Ua faahiti atoa Isaia i te tumu i ore ai i nehenehe ia ratou ia tiaturi: 40 “Ua haamatapo oia ia ratou e ua faaetaeta i to ratou aau, ia ore hoi to ratou mata e ite e to ratou aau e taa i te auraa, e ia ore ratou e hoˈi mai, a ore atu ai au e faaora ia ratou.”+ 41 Ua faahiti Isaia i teie mau parau no nia i te Mesia no te mea ua ite oia i to ˈna hanahana.+ 42 Mea rahi atoa te raatira ati Iuda tei tiaturi mau â ia ˈna,+ no to ratou râ mǎtaˈu i te mau Pharisea, aita ratou i faaite e te tiaturi ra ratou ia ˈna, ia ore hoi ratou ia tiavaruhia i rapae i te sunago.+ 43 Mea au aˈe hoi na ratou te hanahana no ǒ mai i te taata eiaha râ te hanahana no ǒ mai i te Atua.+
44 Tera râ, tuô atura Iesu e na ô ihora: “O te tiaturi ia ˈu, te tiaturi ra ïa eiaha ia ˈu noa, i tei tono atoa mai râ ia ˈu.+ 45 E o tei ite mai ia ˈu, ua ite atoa ïa i tei tono mai ia ˈu.+ 46 Ua haere mai au i roto i teie nei ao mai te maramarama,+ ia ore hoi te taata atoa e tiaturi ia ˈu e parahi noa i roto i te poiri.+ 47 Tera râ, ia faaroo te tahi taata i ta ˈu mau parau e ia ore o ˈna e haapao, eita vau e faautua ia ˈna. Ua haere mai hoi au, eiaha no te haava i to te ao, no te faaora râ i to te ao.+ 48 Te taata o te patoi mai ia ˈu e o te ore e farii i ta ˈu mau parau, te vai ra ïa o te faautua ia ˈna. Na te parau ta ˈu i faahiti e haava ia ˈna i te mahana hopea. 49 E ere na ˈu iho ta ˈu i parau, ua horoa mai râ te Metua tei tono mai ia ˈu i te hoê faaueraa no nia i ta ˈu e parau e ta ˈu e haapii i te taata.+ 50 Ua ite atoa vau e maoti ta ˈna faaueraa e noaa ˈi te ora mure ore.+ No reira te mau mea ta ˈu e parau, mai ta te Metua i faaue mai, e parau ïa vau.”+
13 Ua ite Iesu hou te oroa Pasa e ua tae i te taime+ e faarue mai ai oia i teie nei ao no te haere i to ˈna Metua ra.+ E no te mea e mea here na ˈna ta ˈna mau pǐpǐ e ora ra i roto i teie nei ao, here noa ˈtura oia ia ratou e tae atu i te hopea.+ 2 Te tamaa ra ratou i taua taime ra. Ua tuu ê na te Diabolo i roto i te aau o Iuda Isakariota+ tamaiti a Simona, i te manaˈo e tuu ia Iesu i te rima o te enemi.+ 3 I te mea ua ite Iesu e i tuu mai na te Metua i te mau mea atoa i roto i to ˈna rima e no ǒ mai o ˈna i te Atua e te haere ra oia i te Atua ra,+ 4 tia aˈera oia mai te amuraa maa mai, iriti aˈera i to ˈna ahu tapoˈi, rave maira i te hoê tauera e taamu atura i nia i to ˈna tauupu.+ 5 Ninii ihora oia i te pape i roto i te hoê farii e haamata ˈtura i te horoi i te avae o te mau pǐpǐ e i te tamǎrô atu i te tauera ta ˈna i taamu i nia i to ˈna tauupu. 6 I to ˈna taeraa ˈtu ia Simona Petero, na ô maira Petero: “E te Fatu, e horoi oe i to ˈu avae?” 7 Pahono atura Iesu: “Aita e taa ra ia oe i teie nei i ta ˈu e rave nei, e taa râ ia oe a muri aˈe.” 8 Na ô maira Petero: “Eiaha oe e horoi i to ˈu avae.” Pahono atura Iesu: “Ia ore au e horoi i to avae,+ e ere ïa oe i te pǐpǐ na ˈu.” 9 Parau maira Simona Petero: “E te Fatu, eiaha ïa to ˈu noa avae, to ˈu rima atoa râ e to ˈu upoo.” 10 Na ô atura Iesu: “O tei hopu ê na i te pape, ua mâ ïa to ˈna tino taatoa, o to ˈna noa ïa avae te horoi. Mea mâ outou, e ere râ outou pauroa.” 11 Ua ite hoi oia na vai e tuu ia ˈna i te rima o te enemi.+ No reira oia i parau ai: “E ere outou pauroa i te mea mâ.”
12 I muri aˈe i to ˈna horoiraa i to ratou avae e oomoraa mai i to ˈna ahu tapoˈi, tarava faahou ihora oia i te amuraa maa e na ô atura i ta ˈna mau pǐpǐ: “Te taa ra ia outou ta ˈu i rave iho nei ia outou? 13 E parau mai outou ia ˈu ‘Orometua’ e ‘Fatu,’ ua tano outou, e Orometua e e Fatu iho â vau.+ 14 No reira, ua horoi au, te Fatu e te Orometua, i to outou avae,+ ia horoi atoa ïa outou i te avae o te tahi e te tahi e tia ˈi.+ 15 Ua horoa ˈtu hoi au i te hiˈoraa, mai ta ˈu i rave ia outou, ia na reira atoa ïa outou e tia ˈi.+ 16 E parau mau ta ˈu e parau atu: Aita te hoê tavini i hau aˈe i to ˈna fatu, aita atoa tei tonohia i hau aˈe i tei tono ia ˈna. 17 Ua ite outou i teie mau mea, e oaoa outou ia rave outou i te reira.+ 18 E ere no outou pauroa teie parau. Ua ite au i te feia ta ˈu i maiti. Ia tupu râ tei papaihia:+ ‘Tei amu noa na i ta ˈu faraoa, ua amo ïa i to ˈna poro avae i nia e taahi mai ia ˈu.’*+ 19 Te faaara ˈtu nei au ia outou i teie parau, ia tiaturi hoi outou e no ˈu tera parau i papaihia ia tupu te reira.+ 20 E parau mau ta ˈu e parau atu: O tei farii i ta ˈu e tono atu, ua farii atoa ia ˈu.+ E tei farii ia ˈu, ua farii atoa i Tei tono mai ia ˈu.”+
21 I muri aˈe i to Iesu faahitiraa i teie mau parau, horuhoru roa ihora oia e na ô atura: “E parau mau ta ˈu e parau atu: E tuu atu te hoê o outou ia ˈu i te rima o to ˈu mau enemi.”+ 22 Hiˈo aˈera te mau pǐpǐ te tahi i te tahi, aita hoi e taa ra o vai ta ˈna e parau ra.+ 23 I pihai iho ia* Iesu, te tarava ra hoê o ta ˈna mau pǐpǐ i te amuraa maa. Mea here na Iesu ia ˈna.+ 24 Hiˈo noa maira Simona Petero i taua pǐpǐ ra e na ô maira: “Ani atu na o vai ta ˈna e parau ra.” 25 Fariu maira taua pǐpǐ ra ia Iesu ra e ui maira: “E te Fatu, o vai ta oe e parau ra?”+ 26 Pahono atura Iesu: “O te taata ïa ta ˈu e horoa ˈtu i te pane ofatihia* ta ˈu e tuu i roto i te auˈa.”+ Tuu ihora oia i te pane i roto i te auˈa, rave maira e horoa ˈtura ia Iuda ra te tamaiti a Simona Isakariota. 27 Rave ihora Iuda i te pane e tomo ihora Satani i roto ia ˈna.+ Na ô atura ïa Iesu ia Iuda: “Ta oe e rave nei, haaviti atu â ïa i te rave.” 28 Tera râ, aita hoê aˈe o te tarava ra i te amuraa maa i ite no te aha oia i na reira ˈi i te parau. 29 Te manaˈo ra hoi vetahi e i te mea tei ia Iuda ra te afata moni,+ te na ô atu ra ïa Iesu ia ˈna: “A hoo mai i tei hinaaro-mau-hia e tatou no te oroa,” aore ra ia horoa oia i te tahi mea na te feia veve. 30 I muri aˈe i te horoaraahia ˈtu te pane, haere atura Iuda i rapae i reira iho. E po hoi.+
31 I to Iuda revaraa ˈtu, na ô atura Iesu: “I teie nei, te faahanahanahia ra te Tamaiti a te taata nei,+ e te faahanahanahia ra te Atua na roto ia ˈna. 32 E faahanahana atoa te Atua i te Tamaiti a te taata nei+ e ua fatata roa oia i te na reira. 33 Ta ˈu mau tamarii here e, e parahi rii mai â vau ia outou ra. E imi outou ia ˈu. Mai ta ˈu râ i parau i te ati Iuda: ‘I te vahi ta ˈu e haere, eita outou e tae,’+ o ta ˈu atoa ïa e parau atu ia outou. 34 E faaueraa apî ta ˈu e horoa ˈtu nei, ia here outou te tahi i te tahi. Mai ia ˈu i here ia outou,+ ia here atoa outou te tahi i te tahi.+ 35 I te mea e mea here outou te tahi i te tahi, e ite ïa te taata atoa e e pǐpǐ outou na ˈu.”+
36 Na ô maira Simona Petero: “E te Fatu, e haere oe ihea?” Pahono atura Iesu: “I te vahi ta ˈu e haere, eita oe e nehenehe e pee mai ia ˈu i teie nei, e pee mai râ oe ia ˈu a muri aˈe.”+ 37 Parau maira Petero: “E te Fatu, no te aha e ore ai e tia ia ˈu ia pee ia oe i teie nei? E horoa vau i to ˈu ora* no oe.”+ 38 Pahono atura Iesu: “E horoa oe i to oe ora* no ˈu? E parau mau ta ˈu e parau atu: Hou te hoê moa e totereo ai, e haavare oe e toru taime e aita oe i ite ia ˈu.”+
14 “Eiaha to outou aau ia horuhoru.+ A faatupu i te faaroo i te Atua,+ a faatupu atoa i te faaroo ia ˈu. 2 Mea rahi te vahi faaearaa i roto i te fare o to ˈu Metua. Ahiri aita, eita ïa vau e parau atu. Teie râ, te haere nei au e faaineine i te tahi vahi no outou.+ 3 E ia reva vau e faaineine i te tahi vahi no outou, e hoˈi mai â vau e aratai ia outou i ǒ ˈu ra, i te vahi hoi to reira vau, to reira atoa ïa outou.+ 4 I te vahi ta ˈu e haere nei, ua ite outou i te eˈa.”
5 Na ô maira Toma+ ia Iesu: “E te Fatu, aita matou i ite i te vahi ta oe e haere nei. Mea nafea ïa matou i ite ai i te eˈa?”
6 Parau atura Iesu: “O vau te eˈa+ e te parau mau+ e te ora.+ Aita roa e taata e tae i te Metua ra, na roto noa râ ia ˈu.+ 7 Ia ite outou o vai au, ua ite atoa ïa outou o vai to ˈu Metua. I teie nei, e ite outou o vai o ˈna. Inaha, ua ite ê na outou ia ˈna.”+
8 Na ô maira Philipa: “E te Fatu, a faaite mai i te Metua, atira ˈtu ai.”
9 Parau atura Iesu: “Ahia ˈtura maororaa to ˈu parahiraa mai ia outou ra, aita â oe e Philipa i ite atura o vai au? O tei ite mai ia ˈu, ua ite atoa ïa i te Metua.+ No te aha ïa oe i parau mai ai: ‘A faaite mai i te Metua’? 10 Aita oe e tiaturi ra e mea hoê mâua te Metua?+ Te mau mea ta ˈu e parau ia outou e ere ïa i to ˈu iho mau manaˈo.+ Teie râ, te rave nei te Metua i ta ˈna mau ohipa na roto ia ˈu mea hoê noa hoi mâua. 11 A tiaturi mai ia parau atu vau e mea hoê mâua te Metua. Aita anaˈe, a tiaturi mai ïa no te mau ohipa ta ˈu i rave.+ 12 E parau mau ta ˈu e parau atu: O te faatupu i te faaroo ia ˈu, e rave atoa ïa oia i te mau ohipa ta ˈu e rave nei. E ohipa rahi aˈe i teie ta ˈna e rave,+ no te mea te haere nei au i te Metua ra.+ 13 E te mau mea atoa ta outou e ani ma to ˈu iˈoa, e rave au, ia faahanahanahia hoi te Metua na roto i te Tamaiti.+ 14 Ia ani outou i te tahi mea ma to ˈu iˈoa, e rave au.
15 “Mea here na outou ia ˈu, a haapao ïa i ta ˈu mau faaueraa,+ 16 e na ˈu e ani i te Metua e na ˈna e horoa ˈtu i te tahi atu tauturu* o te vai noa mai ia outou ra e a muri noa ˈtu.+ 17 O te varua moˈa ïa o te parau mau+ e ore e noaa i teie nei ao, no te mea aita teie nei ao e ite ra i te reira e aita atoa i ite eaha te reira.+ Outou râ, ua ite ïa, no te mea e vai noa mai te reira ia outou ra e tei roto ia outou. 18 Eita vau e vaiiho otare noa mai ia outou. E hoˈi mai â vau ia outou ra.+ 19 E maa taime â e ore teie nei ao e ite faahou mai ia ˈu.+ Outou râ, oia ïa no te mea te ora nei au, e ora ïa outou. 20 I tera ïa mahana outou e ite ai e mea hoê mâua to ˈu Metua e mea hoê tatou.+ 21 O te farii i ta ˈu mau faaueraa e o te haapao i te reira, mea here ïa na ˈna ia ˈu. E o te here ra ia ˈu, e herehia ïa o ˈna e to ˈu Metua. E here atoa vau ia ˈna, a faaite maitai atu ai ia ˈna o vai au.”
22 Na ô maira Iuda,+ eiaha o Iuda Isakariota: “E te Fatu, no te aha oe e hinaaro ai ia ite maitai matou o vai oe, eiaha râ to te ao?”
23 Pahono atura Iesu: “Ia here te hoê taata ia ˈu, e haapao ïa o ˈna i ta ˈu parau,+ e here to ˈu Metua ia ˈna e e haere atu mâua ia ˈna ra, a faaea roa ˈtu ai i ǒ ˈna.+ 24 O te ore e here ia ˈu, eita ïa e haapao i ta ˈu mau parau. Te parau ta outou e faaroo nei, e ere na ˈu, na te Metua râ tei tono mai ia ˈu.+
25 “Ua parau atu vau i teie mau mea a parahi ai au ia outou ra. 26 Area te tauturu, te varua moˈa ta te Metua e tono atu ma to ˈu iˈoa, na ˈna e haapii ia outou i te mau mea atoa e e haamanaˈo ia outou i te mau mea atoa ta ˈu i parau atu.+ 27 E vaiiho atu vau i te hau, e horoa ˈtu vau i to ˈu nei hau.+ Te hau ta ˈu e horoa ˈtu, mea taa ê ïa i te hau ta teie nei ao e horoa ˈtu. Eiaha to outou aau ia horuhoru, eiaha atoa ia taiâ. 28 Ua faaroo outou ia ˈu i te parauraa ˈtu, te reva nei au e e hoˈi mai â vau ia outou ra. Mea here na outou ia ˈu, e oaoa ïa outou e te haere nei au i te Metua ra, no te mea mea hau aˈe te Metua ia ˈu.+ 29 Ua parau atu vau i teie mea hou te reira e tupu ai, ia tiaturi hoi outou ia tupu te reira.+ 30 Eita vau e paraparau rahi faahou ia outou, te haere mai nei hoi te arii o teie nei ao+ e aita to ˈna e mana i nia ia ˈu.+ 31 Teie râ, ia ite to te ao e mea here na ˈu te Metua, te rave nei au i ta te Metua i faaue mai.+ A tia, mai, haere anaˈe.
15 “O vau te tumu vine mau, e na to ˈu Metua i tanu. 2 E tâpû oia i te mau amaa hotu ore atoa i roto ia ˈu, e e tope* oia i te mau amaa hotu atoa, ia rahi atu â hoi te hotu.+ 3 Ua mâ ê na outou maoti te parau ta ˈu i faahiti ia outou.+ 4 A ati noa mai ia ˈu e e ati noa ˈtu ïa vau ia outou. Eita te amaa e hotu mai tera noa ia ore te reira e vai noa i nia i te tumu vine. Na reira atoa ïa outou ia ore outou e ati noa mai ia ˈu.+ 5 O vau te tumu vine, o outou te mau amaa. O te ati noa mai ia ˈu, a ati atu ai au ia ˈna, e hotu rahi mai ïa.+ Ia taa ê hoi outou ia ˈu, aita roa ïa e mea e tia ia outou ia rave. 6 O te ore e ati noa mai ia ˈu, e hurihia ïa i rapae mai te hoê amaa, a mǎrô atu ai. E ohihia taua mau amaa ra, e hurihia i roto i te auahi, a paapaa ˈtu ai. 7 Ia ati noa mai outou ia ˈu e ia vai noa ta ˈu mau parau i roto i to outou aau, e horoahia ˈtu ïa ia ani outou i ta outou atoa e hinaaro.+ 8 O te mea teie e faahanahanahia ˈi to ˈu Metua, ia hotu rahi noa outou e ia faaite atoa e e pǐpǐ outou na ˈu.+ 9 Mea here na te Metua ia ˈu e mea here na ˈu ia outou.+ A rave noa i te mau mea e here ai au ia outou. 10 Ia haapao outou i ta ˈu mau faaueraa, e here noa ïa vau ia outou, mai ia ˈu hoi e haapao nei i te mau faaueraa a te Metua, a here noa ˈi o ˈna ia ˈu.
11 “Ua faahiti atu vau i teie mau parau ia outou ia oaoa outou mai ia ˈu e ia oaoa roa.+ 12 Teie ta ˈu faaueraa, ia here outou te tahi i te tahi mai ia ˈu e here nei ia outou.+ 13 Ia horoa te hoê taata i to ˈna ora* no to ˈna mau hoa, tera te here rahi aˈe.+ 14 E hoa outou no ˈu ia rave outou i ta ˈu e faaue atu nei ia outou.+ 15 Eita vau e parau faahou ia outou e tavini, no te mea aita te tavini i ite i ta to ˈna fatu e rave ra. Teie râ, ua parau vau ia outou e hoa, no te mea ua faaite atu vau ia outou i te mau mea atoa ta ˈu i faaroo i to ˈu Metua. 16 E ere na outou i maiti ia ˈu, na ˈu râ i maiti ia outou ia tamau noa outou i te hotu rahi e ia vai noa mai ta outou hotu, a horoa ˈtu ai te Metua i ta outou atoa e ani ia ˈna ma to ˈu iˈoa.+
17 “Te faaue atu nei ïa vau ia outou i te reira ia here hoi outou te tahi i te tahi.+ 18 Ia hae teie nei ao ia outou, a haamanaˈo e ua hae ratou ia ˈu na mua ˈˈe e hae ai ia outou.+ 19 Ahiri outou no teie nei ao, e au mai ïa ratou ia outou. No te mea râ e e ere outou no teie nei ao, ua maiti râ vau ia outou no roto mai i teie nei ao,+ no reira ïa ratou e hae ai ia outou.+ 20 A haamanaˈo i ta ˈu i parau ia outou: Aita te tavini i hau aˈe i to ˈna fatu. Ua hamani ino ratou ia ˈu, e hamani ino atoa ïa ratou ia outou.+ Ahiri ratou i haapao i ta ˈu parau, e haapao atoa ïa ratou i ta outou. 21 Tera râ, e na reira mai ratou ia outou no to ˈu iˈoa, aita hoi ratou i ite i tei tono mai ia ˈu.+ 22 Ahiri aita vau i haere mai na e aita vau i paraparau na ia ratou, eita ïa ratou e hara.+ I teie nei râ, eita ratou e nehenehe e parau e aita ratou i hara.+ 23 O te hae ia ˈu, e hae atoa oia i to ˈu Metua.+ 24 Ahiri aita vau i rave na i rotopu ia ratou i te mau semeio aita hoê aˈe i rave aˈenei, eita ïa ratou e hara.+ I teie nei râ, ua ite ratou i taua mau semeio ra e ua hae atoa ia ˈu e i to ˈu Metua. 25 Tera râ, ia tupu tei papaihia i roto i ta ratou Ture: ‘Ua hae ratou ia ˈu aita e tumu.’+ 26 E tono atu vau i te hoê tauturu ia outou no ǒ mai i te Metua ra, oia hoi te varua moˈa o te parau mau no ǒ mai i te Metua ra.+ Ia tae mai taua tauturu ra, na ˈna e faaite i te parau no ˈu.+ 27 Ia faaite atoa outou i te parau no ˈu e tia ˈi,+ no te mea i pihai iho na outou ia ˈu mai te omuaraa mai â.
16 “Ua parau atu vau i te reira ia ore outou e taiva. 2 E tiavaruhia outou i rapae i te sunago.+ Inaha, ua fatata te taime e manaˈo ai te feia o te haapohe ia outou+ e te pûpû ra ratou i te hoê taviniraa moˈa i te Atua. 3 Tera râ, e na reira ratou no te mea aita ratou i ite o vai te Metua e o vai au.+ 4 Ua parau atu râ vau i te reira ia haamanaˈo outou e ua parau atu vau i teie mau mea ia tae i te taime e tupu ai te reira.+
“Aita vau i parau atu i te reira i te omuaraa, no te mea i pihai iho na vau ia outou. 5 I teie nei râ, te haere nei au i tei tono mai ia ˈu,+ e aita roa râ hoê o outou e ui mai e te haere nei au ihea. 6 Tera râ, no to ˈu parauraa ˈtu i te reira i oto ai to outou aau.+ 7 Teie râ, o te parau mau ta ˈu e parau atu nei, no to outou hoi maitai e haere ai au. Ia ore hoi au e haere, e ore te tauturu e tae mai ia outou ra.+ Ia haere râ vau, e tono mai au i taua tauturu ra ia outou ra. 8 E ia tae mai taua tauturu ra, e faaite roa oia i to te ao eaha te hara, eaha te parau-tia e eaha te haavaraa no ǒ mai i te Atua ra. 9 E faaite roa oia i to te ao eaha te hara,+ no te mea aita ratou e faatupu nei i te faaroo ia ˈu.+ 10 E faaite roa oia i to te ao eaha te parau-tia, no te mea te haere nei au i te Metua ra. Eita ïa outou e ite faahou mai ia ˈu. 11 E faaite roa atoa oia i to te ao eaha te haavaraa no ǒ mai i te Atua ra, no te mea ua haava-ê-hia na te arii o teie nei ao.+
12 “Mea rahi â ta ˈu e parau ia outou, eita râ e taa ia outou i teie nei. 13 Teie râ ia tae mai taua tauturu ra, te varua moˈa o te parau mau,+ e arataihia outou ia taa roa i te parau mau. E ore hoi oia e faaite i ta ˈna iho parau, i ta ˈna râ e faaroo i te Atua, e e faaite oia ia outou i te mau mea e tupu a muri aˈe.+ 14 E faahanahana taua tauturu ra ia ˈu,+ no te mea e faaite oia ia outou i ta ˈna i faaroo ia ˈu.+ 15 Te mau mea atoa a te Metua, na ˈu ïa.+ No reira vau i parau ai e e faaite oia ia outou i ta ˈna i faaroo ia ˈu. 16 E maa taime â e ore outou e ite faahou mai ia ˈu,+ e e maa taime â e ite mai outou ia ˈu.”
17 Na ô aˈera vetahi o ta ˈna mau pǐpǐ te tahi i te tahi: “Eaha te auraa o ta ˈna i parau mai: ‘E maa taime â e ore outou e ite mai ia ˈu, e e maa taime â e ite mai outou ia ˈu,’ e ‘no te mea te haere nei au i te Metua ra’?” 18 Te ui ra hoi ratou: “Eaha te auraa o ta ˈna i parau: ‘E maa taime â’? Aita tatou i ite eaha ta ˈna e parau ra.” 19 Ite ihora Iesu e te hinaaro ra ratou e uiui ia ˈna, na ô atura ïa oia: “Te uiui ra outou te tahi i te tahi no te aha vau i parau ai e ‘e maa taime â e ore outou e ite mai ia ˈu, e e maa taime â e ite mai outou ia ˈu’? 20 E parau mau ta ˈu e parau atu: E taˈi e e auê outou, e oaoa râ to te ao. E oto outou, e riro râ to outou oto ei oaoa.+ 21 E mauiui* te hoê vahine i te taime e fanau ai oia. Ua fanau anaˈe râ oia i ta ˈna aiû iti, eita oia e haamanaˈo faahou i to ˈna mauiui no to ˈna oaoa e e tamarii tei fanauhia mai i te ao nei. 22 Outou atoa ïa, te oto nei outou i teie nei. Tera râ, e ite faahou vau ia outou e e oaoa to outou aau,+ e aita e taata e rave ê atu i to outou oaoa. 23 I taua mahana ra, e ore roa outou e uiui mai ia ˈu. E parau mau ta ˈu e parau atu: Ia ani outou i te tahi mea+ i te Metua ma to ˈu iˈoa, e horoa ˈtu oia.+ 24 Aita outou i ani noa ˈˈe i te tahi mea ma to ˈu iˈoa e tae roa mai i teie nei. A ani, e noaa ïa ta outou, ia oaoa roa hoi outou.
25 “Ua parau atu vau i te reira ia outou na roto i te mau faahohoˈaraa. Ua fatata i te taime e ore ai au e paraparau faahou ia outou mai te reira, e faaite roa ˈtu râ vau i te parau o te Metua. 26 I taua mahana ra, e pure outou i te Metua ma to ˈu iˈoa. Aita vau e parau atu ra e na ˈu e pure no outou. 27 Mea here hoi na te Metua ia outou, no te mea mea here na outou ia ˈu+ e ua tiaturi e no ǒ mai au i te Metua ra.+ 28 No ǒ mai au i te Metua ra i te haereraa mai i teie nei ao. I teie nei, te faarue nei au i teie nei ao no te hoˈi i te Metua ra.”+
29 Na ô maira ta ˈna mau pǐpǐ: “I teie nei, mea maramarama ta oe parau, e ere mea na roto i te mau faahohoˈaraa. 30 Te tiaturi ra matou i teie nei e ua ite oe i te mau mea atoa e aita e faufaa ia uiui te taata ia oe. No reira matou e tiaturi ai e no ǒ mai oe i te Atua ra.” 31 Pahono atura Iesu: “Te tiaturi ra outou i teie nei? 32 Inaha, ua fatata te taime e ua fatata roa hoi, e horo ai outou pauroa i to outou iho fare, a faarue mai ai ia ˈu o vau anaˈe.+ E ere râ o vau anaˈe, no te mea tei pihai iho te Metua ia ˈu.+ 33 Ua parau atu vau i te reira ia outou ia noaa ia outou te hau na roto ia ˈu.+ E ati to outou i roto i teie nei ao, a faaitoito râ! Ua vî teie nei ao ia ˈu.”+
17 I muri aˈe i to Iesu faahitiraa i teie mau parau, hiˈo aˈera oia i nia i te raˈi e na ô atura: “To ˈu Metua, ua tae i te taime. A faahanahana i to tamaiti ia faahanahana hoi to tamaiti ia oe.+ 2 Inaha, ua horoa oe i to tamaiti i te mana i nia i te taata atoa,+ ia horoa ˈtu hoi oia i te ora mure ore+ i te feia atoa ta oe i horoa no ˈna.+ 3 No te fanaˈo i te ora mure ore,+ ia ite ïa ratou o vai oe te Atua mau hoê roa+ e ta oe i tono mai o Iesu Mesia e tia ˈi.+ 4 Ua faahanahana vau ia oe i te fenua nei+ e ua faaoti au i te ohipa ta oe i horoa mai ia rave au.+ 5 I teie nei, to ˈu Metua, a faahanahana mai ia ˈu i pihai iho ia oe i te hanahana ta ˈu i fanaˈo na i pihai iho ia oe hou te huitaata i fanauhia mai ai.+
6 “Ua faaite au i to iˈoa i te mau pǐpǐ ta oe i horoa mai no ˈu no roto mai i teie nei ao.+ No oe ratou e ua horoa mai oe ia ratou no ˈu e te haapao* ra ratou i ta oe parau. 7 I teie nei, ua ite ratou e no ǒ mai ia oe ra te mau mea atoa ta oe i horoa mai. 8 Inaha, i to ˈu faaiteraa ia ratou i ta oe i parau mai,+ ua farii ratou e ite papu atura e no ǒ mai au ia oe ra,+ a tiaturi atoa ˈi e na oe i tono mai ia ˈu.+ 9 Te pure nei au no ratou. Aita vau e pure nei no to te ao, no te mau pǐpǐ râ ta oe i horoa mai. No oe hoi ratou, 10 e ta ˈu mau mea atoa, na oe ïa e ta oe na ˈu ïa,+ e ua faahanahanahia vau i rotopu i te mau pǐpǐ ta oe i horoa mai.
11 “E faarue au i teie nei ao, o ratou râ, to roto â ïa i teie nei ao+ e te haere nei au ia oe ra. To ˈu Metua moˈa, paruru na oe ia ratou+ no to iˈoa ta oe i horoa mai no ˈu, ia hoê* hoi ratou mai ia tâua.+ 12 A parahi ai au ia ratou ra, i paruru noa na vau ia ratou+ no to iˈoa ta oe i horoa mai no ˈu. Ua paruru vau ia ratou e aita ratou i mou,+ hoê anaˈe râ, oia hoi te taata o te haamouhia,+ ia tupu hoi tei papaihia.+ 13 I teie nei râ, te haere nei au ia oe ra, e te parau nei au i teie mau mea to roto noa â vau i teie nei ao, ia oaoa roa hoi ratou mai ia ˈu.+ 14 Ua faaite au i ta oe parau ia ratou, ua hae râ teie nei ao ia ratou, no te mea e ere ratou no teie nei ao,+ mai ia ˈu nei e ere no teie nei ao.
15 “Aita vau e pure nei ia oe ia hopoi ê ia ratou i teie nei ao, ia paruru râ ia ratou i te varua ino.+ 16 E ere ratou no teie nei ao,+ mai ia ˈu nei e ere no teie nei ao.+ 17 A haamoˈa* na ia ratou maoti te parau mau.+ E parau mau ta oe parau.+ 18 Mai ia oe i tono mai ia ˈu i roto i teie nei ao, ua tono atoa vau ia ratou i roto i teie nei ao.+ 19 E te haamoˈa nei au ia ˈu no ratou, ia moˈa atoa hoi ratou maoti te parau mau.
20 “Aita vau e pure nei no ratou noa, no te feia atoa râ e tiaturi ia ˈu no ta ratou haapiiraa, 21 ia hoê hoi ratou+ mai ia tâua to ˈu Metua, e ia hoê atoa ratou ia tâua,+ a tiaturi atu ai to te ao e na oe i tono mai ia ˈu. 22 Ua horoa ˈtu vau ia ratou i te hanahana ta oe i horoa mai no ˈu, ia hoê hoi ratou mai ia tâua.+ 23 Mea hoê matou e mea hoê tâua, ia hoê mau â* hoi ratou, ia ite to te ao e na oe i tono mai ia ˈu e mea here na oe ia ratou mai ia oe e here nei ia ˈu. 24 To ˈu Metua, te hinaaro nei au e i te vahi to reira vau, to reira atoa te mau pǐpǐ ta oe i horoa mai,+ ia ite hoi ratou i to ˈu hanahana ta oe i horoa mai no to here ia ˈu hou te omuaraa mai â o teie nei ao.+ 25 To ˈu Metua parau-tia, aita iho â to te ao nei i ite o vai oe,+ ua ite râ vau o vai oe,+ e ua ite ratou e na oe i tono mai ia ˈu. 26 Ua faaite au i to iˈoa ia ratou e e faaite â vau,+ ia here hoi ratou ia vetahi ê mai ia oe e here atoa nei ia ˈu e ia hoê matou.”+
18 I muri aˈe i to Iesu faahitiraa i teie mau parau, haere atura oia e ta ˈna mau pǐpǐ i tera ˈtu pae o te peho no Kiderona.+ E aua to reira, tomo atura ratou i roto.+ 2 Ua ite atoa Iuda, o te tuu ia Iesu i te rima o te enemi, i taua vahi ra, no te mea i haere pinepine na Iesu i ǒ e ta ˈna mau pǐpǐ. 3 Tii atura Iuda i te hoê pǔpǔ faehau e te mau tiai a te mau tahuˈa tiaau e a te mau Pharisea e haere atura ratou i ǒ e te mori e te mauhaa.+ 4 Haere maira Iesu ia ratou ra, ua ite pauroa hoi oia i te ohipa e tupu i nia ia ˈna, e na ô maira: “O vai ta outou e imi nei?” 5 Pahono atura ratou: “O Iesu no Nazareta.”+ Na ô maira oia: “O vau ïa.” Teie râ, to reira atoa Iuda, o te tuu ia Iesu i te rima o te enemi.+
6 Tera râ, i to Iesu parauraa: “O vau ïa,” otohe aˈera ratou e topa ihora.+ 7 Ui faahou maira oia: “O vai ta outou e imi nei?” Na ô atura ratou: “O Iesu no Nazareta.” 8 Pahono maira Iesu: “Ua parau atu hoi au e o vau. O vau ta outou e imi nei, a tuu ïa ia ratou ia haere.” 9 Ia tupu hoi ta ˈna i parau na: “O te mau pǐpǐ ta oe i horoa mai, aita hoê noa ˈˈe i moˈe.”+
10 Huti maira Simona Petero i ta ˈna ˈoˈe, tairi ihora i te tavini a te tahuˈa rahi e mutu ê atura to ˈna tariˈa atau.+ O Malako te iˈoa o taua tavini ra. 11 Teie râ, na ô atura Iesu ia Petero: “A oomo i te ˈoˈe i roto i te vehî.+ Te auˈa ta te Metua i horoa mai, eiaha ïa vau e inu?”+
12 Haru aˈera te mau faehau, te raatira o te nuu e te mau tiai a te ati Iuda ia Iesu e taamu aˈera i to ˈna na rima. 13 Afai atura ratou ia ˈna ia Ana ra na mua, e metua tane hoovai hoi oia no Kaiapha,+ te tahuˈa rahi i taua matahiti ra.+ 14 Na Kaiapha hoi i aˈo i te ati Iuda e mea maitai aˈe no ratou ia pohe hoê noa taata no te nunaa.+
15 Pee maira Simona Petero e te tahi atu pǐpǐ matauhia e te tahuˈa rahi, ia Iesu.+ Tomo atura taua pǐpǐ ra e o Iesu i roto i te aua o te tahuˈa rahi. 16 Area Petero, te tia noa ra ïa i rapaeau i te uputa ra. Haere maira taua pǐpǐ ra tei matauhia e te tahuˈa rahi i rapae, paraparau atura i te tavini vahine tiai opani e aratai maira ia Petero i roto. 17 Na ô maira te tavini vahine ia Petero: “E ere oe i te pǐpǐ atoa na tera taata?” Parau atura oia: “E ere.”+ 18 Te tia noa ra te mau tavini e te mau tiai na reira. I tahu na hoi ratou i te auahi no te toˈetoˈe e te tamahanahana ra ia ratou. Tei rotopu atoa Petero ia ratou e tamahanahana ra ia ˈna.
19 Uiui maira te tahuˈa tiaau ia Iesu no nia i ta ˈna mau pǐpǐ e ta ˈna haapiiraa. 20 Pahono atura Iesu: “Ua paraparau vau i mua i te taata atoa. I haapii noa na vau ia vetahi ê i roto i te sunago e te hiero,+ i reira hoi te ati Iuda atoa e ruru ai, e aita vau i parau huna noa ˈˈe i te tahi parau. 21 No te aha ïa oe e uiui mai ai ia ˈu? A uiui i te feia o tei faaroo i ta ˈu i parau ia ratou. Ua ite hoi ratou i ta ˈu i parau.” 22 I muri aˈe i to Iesu parauraa ˈtu, poara maira te hoê tiai e tia ra na reira ia Iesu+ e na ô maira: “Mea na ô oe ia pahono i te tahuˈa tiaau?” 23 Pahono atura Iesu: “Mai te peu ua hape ta ˈu parau, a faaite mai ïa eaha ta ˈu hape. Teie râ, ua tano ta ˈu parau, no te aha ïa oe i poara ˈi ia ˈu?” 24 Tuu atura Ana ia Iesu, tei taamuhia te rima, ia afaihia ia Kaiapha ra te tahuˈa rahi.+
25 Te tia noa ra Simona Petero na pihai iho i te auahi a tamahanahana ˈi ia ˈna. Na ô maira ratou ia ˈna: “E ere oe i te pǐpǐ atoa na ˈna?” Parau atura oia: “E ere.”+ 26 Na ô maira te hoê tavini a te tahuˈa rahi, e fetii no te taata ta Petero i tâpû i te tariˈa:+ “Ua ite au ia oe i roto i te aua e o ˈna, aita?” 27 Teie râ, parau faahou atura Petero e aita, e totereo ihora te hoê moa.+
28 I te poipoi roa, aratai atura ratou ia Iesu mai ia Kaiapha mai ra i te aorai o te tavana ra o Pilato.+ Aita râ ratou i tomo i roto i te aorai o te tavana, aˈunei ratou e viivii ai,+ a ore atu ai e nehenehe e amu i te Pasa. 29 Haere maira Pilato i rapaeau ia ratou ra e na ô maira: “Eaha ta outou pariraa i tena taata?” 30 Pahono atura ratou: “Ahiri o ˈna e ere i te taata ohipa ino, eita ïa matou e tuu ia ˈna ia oe ra.” 31 Na ô maira ïa Pilato: “A rave atu ia ˈna e a haava ˈtu ia au i ta outou ture.”+ Parau atura te ati Iuda: “Ua opanihia matou ia haapohe i te taata.”+ 32 Ia tupu hoi ta Iesu i parau na i to ˈna faaiteraa e nafea oia e pohe ai.+
33 Hoˈi faahou atura Pilato i roto i te aorai, pii maira ia Iesu e na ô maira: “O oe anei te Arii o te ati Iuda?”+ 34 Pahono atura Iesu: “Na oe noa anei tena parau, aore ra na vetahi ê i parau ia oe?” 35 Na ô maira Pilato: “E ere au i te ati Iuda. Na to oe iho nunaa e na te mau tahuˈa tiaau i tuu mai ia oe ia ˈu nei. Eaha hoi ta oe i rave?” 36 Pahono atura Iesu:+ “E ere ta ˈu Faatereraa arii* no teie nei ao.+ Ahiri no teie nei ao ta ˈu Faatereraa arii, e aro ïa to ˈu mau taata ia ore au ia tuuhia i te ati Iuda ra.+ Tera râ, e ere ta ˈu Faatereraa arii no teie nei ao.” 37 Na ô maira Pilato: “E arii ïa oe?” Pahono atura Iesu: “Na oe noa iho â e parau ra e arii au.+ Teie te tumu i fanauhia mai ai au e i haere mai ai i teie nei ao: Ia faaite au i te parau mau e tia ˈi.+ O te pee maite i te parau mau, e faaroo ïa i to ˈu reo.” 38 Na ô maira Pilato: “Eaha te parau mau?”
I muri aˈe i to ˈna na reiraraa i te parau, haere faahou atura oia i rapaeau i te ati Iuda ra e na ô ihora: “Aita e tumu e faautua ˈi au ia ˈna.+ 39 E peu matau-atoa-hia i ǒ outou ia tuu atu vau i te hoê taata tapeahia i te Pasa.+ Hinaaro outou ia tuu atu vau i to outou Arii?” 40 Tuô faahou aˈera ratou: “Eiaha tena taata, ia Baraba râ!”+ Teie râ, e eiâ o Baraba.
19 Faaue ihora Pilato i te mau faehau ia rave ia Iesu e ia hui ia ˈna.+ 2 Firi aˈera te mau faehau i te hoê hei taratara, tuu atura i nia i to Iesu upoo, faaahu maira ia ˈna i te hoê ahu roa vareau,+ 3 e haere noa maira ratou ia ˈna ra a na ô ai: “Ia ora na* te Arii o te ati Iuda!” Poara noa atoa maira ratou ia ˈna.+ 4 Haere faahou maira Pilato i rapae e na ô maira i te nahoa: “Te aratai mai nei au ia ˈna i rapae ia outou ra ia ite outou e aita e tumu e faautua ˈi au ia ˈna.”+ 5 Haere maira ïa Iesu i rapae ma te hei taratara i nia i te upoo e te ahu roa vareau i nia ia ˈna. Parau maira Pilato i te nahoa: “Teie taua taata ra!” 6 I to te mau tahuˈa tiaau râ e to te mau tiai iteraa mai ia ˈna, tuô ihora ratou: “I nia i te pou!* I nia i te pou!”+ Parau maira Pilato: “Na outou iho e rave ia ˈna no te haapohe atu, aita hoi e tumu e faautua ˈi au ia ˈna.”+ 7 Pahono atura te ati Iuda: “E ture ta matou, e ia au i ta matou ture, ia pohe oia e tia ˈi,+ no te mea ua parau oia e e tamaiti oia na te Atua.”+
8 I to Pilato faarooraa i ta ratou e parau ra, rahi roa ˈtura to ˈna mǎtaˈu, 9 hoˈi faahou atura oia i roto i te aorai e na ô atura ia Iesu: “Nohea mai oe?” Aita râ Iesu i pahono atu.+ 10 Na ô atura Pilato: “Eita oe e pahono mai? Aita oe i ite e e mana to ˈu no te tuu ia oe aore ra no te haapohe ia oe?”* 11 Pahono maira Iesu: “Aita to oe e mana i nia ia ˈu mai te peu aita taua mana ra i horoahia mai ia oe ra e te Atua. No reira, te taata tei tuu ia ˈu ia oe ra, e hara rahi aˈe ïa ta ˈna.”
12 No reira, imi noa ˈtura Pilato i te tahi ravea no te tuu ia Iesu. Tuô maira râ te ati Iuda: “Ia tuu oe i tena taata, e ere ïa oe i te hoa no Kaisara. Te taata o te faaarii ia ˈna iho, te patoi ra ïa ia Kaisara.”+ 13 I muri aˈe i to Pilato faarooraa i teie mau parau, afai atura oia ia Iesu i rapae e parahi ihora i nia i te terono haavaraa i te vahi parauhia Tahua ofai aore ra Gabata na roto i te reo Hebera. 14 O te mahana Faaineineraa+ ïa i te Pasa, i te area hora 12 i te avatea.* Na ô atura oia i te ati Iuda: “Teie to outou arii!” 15 Tera râ, tuô maira ratou: “Haapohe ia ˈna! Haapohe ia ˈna! I nia i te pou!”* Na ô atura Pilato: “E haapohe au i to outou arii?” Pahono maira te mau tahuˈa tiaau: “O Kaisara to matou arii, aita ˈtu.” 16 Tuu atura oia ia Iesu ia ratou ra ia haapohehia i nia i te pou.+
Afai aˈera ratou ia Iesu. 17 A amo noa ˈi Iesu i te pou haamauiuiraa,* haere atura oia i te vahi parauhia Apu upoo+ aore ra Gologota na roto i te reo Hebera.+ 18 Patiti atura ratou ia ˈna i nia i te pou+ e e piti taata ê atu, hoê i te pae atau o Iesu, hoê i te pae aui.+ 19 Papai atoa ihora Pilato i teie parau: “Iesu no Nazareta te Arii o te ati Iuda”+ e tamau atura i nia i te pou haamauiuiraa.* 20 Mea rahi te ati Iuda tei taio i taua parau ra, no te mea te vahi i patitihia ˈi Iesu i nia i te pou, mea fatata ïa i te oire, e ua papaihia te reira na roto i na reo Hebera, Latino e Heleni. 21 Teie râ, na ô maira te mau tahuˈa tiaau a te ati Iuda ia Pilato: “Eiaha e papai ‘te Arii o te ati Iuda,’ a papai râ i ta ˈna i parau: ‘O vau te Arii o te ati Iuda.’” 22 Pahono atura Pilato: “Ta ˈu i papai, ua oti ïa parau.”
23 I muri aˈe i to te mau faehau patitiraa ia Iesu i nia i te pou, rave aˈera ratou i to ˈna mau ahu, pahae atura ei maha tuhaa, hoê faehau hoê tuhaa, e rave atoa maira i to ˈna ahu e au i te piriaro. Aita râ e niraraa to taua ahu ra, mea raraa-noa-hia mai nia mai e raro roa. 24 Na ô aˈera te tahi i te tahi: “Eiaha e pahae i teie ahu, e tuu kelero râ tatou no te faaoti na vai e rave atu.”+ Ia tupu hoi tei papaihia: “Ua opere ratou i to ˈu mau ahu i rotopu ia ratou e ua tuu kelero i to ˈu ahu e au i te piriaro.”+ Na reira ˈtura iho â te mau faehau.
25 Tera râ, i pihai iho i te pou haamauiuiraa* o Iesu, te tia noa ra to ˈna metua vahine,+ te tuahine o to ˈna metua vahine, o Maria te vahine faaipoipo a Kelopa e o Maria Magadala.+ 26 I to Iesu hiˈoraa i to ˈna metua vahine e te pǐpǐ herehia e ana+ e tia noa ra i pihai iho mai, na ô atura oia i to ˈna metua vahine: “O ˈna ta oe tamaiti i teie nei!” 27 E na ô atura oia i te pǐpǐ: “O ˈna to oe metua vahine i teie nei!” E mai reira mai, rave maira taua pǐpǐ ra ia Maria i ǒ ˈna.
28 I muri iho, i to Iesu iteraa e ua hope ia ˈna i te rave i ta to ˈna Metua i te raˈi i ani mai ia ˈna, na ô ihora oia: “Te poihâ ra vau.”+ Ua na reira oia i te parau ia tupu hoi tei papaihia. 29 E farii to reira ua î i te uaina toavaava. Tutau ihora ratou i te hoê rimu i roto, tuu aˈera i taua rimu ra i nia iho i te hoê amaa hisopa e haafatata ˈtura i te vaha o Iesu.+ 30 Tamata ihora Iesu i taua uaina toavaava ra e na ô atura: “Ua hope ia ˈu i te rave i ta oe i ani mai!”+ I muri iho, piˈo ihora to ˈna upoo i raro e pohe atura oia.*+
31 E no te mea o te mahana Faaineineraa teie,+ ani maira te ati Iuda ia Pilato ia ofatihia te avae o na taata tei patitihia i nia i te pou e ia hopoi-ê-hia to ratou tino, ia ore hoi taua mau tino ra ia vai noa i nia i te pou haamauiuiraa+ i te Sabati (e mahana rahi hoi taua Sabati ra).+ 32 Haere maira te mau faehau e ofati ihora i te avae o na taata e piti tei patitihia i nia i te pou e o Iesu. 33 Tera râ, i to ratou taeraa ia Iesu, ite ihora ratou e ua pohe ê na o ˈna, aita ˈtura ratou i ofati i to ˈna avae. 34 Teie râ, patia ˈtura te hoê faehau i te aoao o Iesu i te hoê omore.+ I reira iho, tahe maira te toto e te pape. 35 E o tei ite mata i te reira, ua faaite mai ïa, e e parau mau ta ˈna i faaite mai. Ua ite taua taata ra e e parau mau ta ˈna i parau, ia tiaturi hoi outou atoa.+ 36 Ua tupu hoi teie mau mea ia tupu tei papaihia: “E ore hoê noa ˈˈe o to ˈna mau ivi e ofatihia.”+ 37 E teie atoa parau tei papaihia: “E hiˈo ratou i tei patiahia e ratou.”+
38 I muri iho, ani atura Iosepha no Arimataio ia Pilato e nehenehe anei ta ˈna e rave i te tino o Iesu. E pǐpǐ oia na Iesu, aita râ i faaite no to ˈna mǎtaˈu i te ati Iuda.+ Faatia maira Pilato, haere atura Iosepha e hopoi ê atura i te tino o Iesu.+ 39 Haere atoa maira Nikodemo,+ o tei haere aˈena mai ia Iesu ra i te po. Ua afai mai oia piri i te 30 kilo mura tei anoihia i te aloe.+ 40 Rave maira raua i te tino o Iesu e vehî atura i te ahu lino ma te raau noˈanoˈa atoa,+ mai ta te ati Iuda i matau i te rave no te faaineine i te hoê hunaraa. 41 Teie râ, i te vahi i haapohehia ˈi Iesu,* te vai ra te hoê aua e menema* apî to roto,+ aita e taata i tuuhia aˈenei i roto. 42 Tuuhia ˈtura Iesu i reira, no te mea o te mahana Faaineineraa+ na te ati Iuda teie e mea fatata taua menema ra.
20 I te mahana matamua o te hebedoma, haere atura Maria Magadala i te menema* i te poipoi roa,+ te poiri noa ra hoi, e ite atura e ua turaihia na te ofai e opani ra i te menema.*+ 2 Horo atura oia ia Simona Petero ra e i te tahi atu pǐpǐ mea here na Iesu,+ e na ô atura ia raua: “Ua hopoi-ê-hia te Fatu mai roto atu i te menema,+ e aita matou i ite ihea o ˈna i te tuuraahia.”
3 Reva ˈtura Petero e te tahi atu pǐpǐ i te menema. 4 Haamata ˈtura raua i te horo, o te tahi atu râ pǐpǐ tei tae na mua i te menema, no te mea mea vitiviti aˈe oia i te horo ia Petero. 5 Fâao ihora taua pǐpǐ ra i roto e ite atura i te ahu lino i reira.+ Aita râ oia i tomo atu. 6 Tae atoa maira Simona Petero, tei na muri mai ia ˈna, e tomo ihora i roto i te menema. Ite atoa ˈtura oia i te ahu lino i reira. 7 Te ahu i vehîhia ˈi to Iesu upoo, aita ïa i amuihia i te tahi atu mau ahu. Ua potarohia râ a tuuhia ˈtu ai i te tahi atu vahi. 8 Tomo atoa ˈtura te pǐpǐ tei tae na mua i te menema, ite atura e tiaturi ihora. 9 Aita â hoi i taa ˈtura ia raua tei papaihia e ia ora faahou mai oia mai te pohe mai e tia ˈi.+ 10 Hoˈi atura Simona Petero i ǒ ˈna e te tahi atu pǐpǐ i ǒ ˈna.
11 O Maria râ, te tia noa ra ïa i rapaeau i pihai iho i te menema e te taˈi ra. E a taˈi noa ˈi oia, fâao ihora oia i roto i te menema 12 e ite atura e piti melahi,+ e ahu uouo to raua, o te parahi noa ra i te vahi i tuuhia ˈi te tino o Iesu, hoê i te pae upoo e hoê i te pae avae. 13 Na ô maira raua ia ˈna: “No te aha oe e taˈi ai?” Parau atura oia: “Ua ravehia to ˈu Fatu e aita vau i ite ihea o ˈna i te tuuraahia.” 14 I muri aˈe i to ˈna parauraa i te reira, hiˈo aˈera oia i muri e ite ihora i te hoê taata. Aita râ i taa ia ˈna e o Iesu tera.+ 15 Na ô maira Iesu: “No te aha oe e taˈi ai? O vai ta oe e imi nei?” Manaˈo ihora Maria e o te taata tamâ aua tera e na ô atura: “Mai te peu e na oe i hopoi ê ia ˈna, faaite mai ïa ihea to oe tuuraa ia ˈna, e rave hoi au ia ˈna.” 16 Na ô maira Iesu: “Maria!” Fariu ihora Maria e parau atura na roto i te reo Hebera: “Raboni!” (“Orometua!” te auraa.) 17 Na ô maira Iesu: “A faaea na i te turui noa i nia ia ˈu. Aita â hoi au i haere atura i nia i te Metua ra. A haere na râ i to ˈu mau taeae ra+ e a parau atu: ‘Te haere nei au i nia i to ˈu Metua ra+ e to outou Metua e i to ˈu Atua+ e to outou Atua.’” 18 Haere atura Maria Magadala e faaite i te parau apî i te mau pǐpǐ: “Ua ite au i te Fatu!” E faatia ˈtura i ta Iesu i parau.+
19 I te ahiahi o taua mahana matamua ra o te hebedoma, to roto te mau pǐpǐ i te hoê fare ua ponaohia te mau opani no to ratou mǎtaˈu i te ati Iuda. Fa maira Iesu i rotopu ia ratou e na ô maira: “Ei ia outou na te hau.”+ 20 I muri aˈe i to ˈna parauraa i te reira, faaite atura oia i to ˈna na rima e to ˈna atoa aoao.+ Oaoa ihora te mau pǐpǐ i te iteraa ˈtu i te Fatu.+ 21 Na ô faahou atura Iesu: “Ei ia outou na te hau.+ Mai te Metua i tono mai ia ˈu,+ te tono atoa nei au ia outou.”+ 22 I muri aˈe i to ˈna parauraa i te reira, puhi atura oia i te aho i nia iho ia ratou e na ô atura: “A farii i te varua moˈa.+ 23 Ia faaore outou i te hara a te tahi taata, ua faaorehia ïa te reira. Ia ore râ outou e faaore i ta ˈna hara, aita te reira i faaorehia.”
24 Area Toma+ parauhia te Maehaa, hoê o na 12, aita ïa ia ratou ra i to Iesu faraa mai. 25 No reira ïa te tahi atu mau pǐpǐ i parau ai ia ˈna: “Ua ite matou i te Fatu!” Na ô maira râ oia: “Ia ore au e ite i te puta naero i nia i to ˈna na rima, e ia ore au e fafa i te reira i to ˈu manimani rima e to ˈna aoao i to ˈu rima,+ e ore roa vau e tiaturi.”
26 E vaˈu mahana i muri iho, to roto faahou te mau pǐpǐ a Iesu i te fare e to reira atoa Toma. Noa ˈtu e ua ponaohia te mau opani, fa maira Iesu i rotopu ia ratou e na ô maira: “Ei ia outou na te hau.”+ 27 Na ô maira oia ia Toma: “Fafa mai na i to ˈu na rima i to manimani rima e to ˈu aoao i to rima, e a faaea i te feaa, a tiaturi râ.” 28 Pahono atura Toma: “To ˈu Fatu e to ˈu Atua!” 29 Na ô maira Iesu: “No to oe iteraa mai ia ˈu i tiaturi ai oe? E oaoa te feia aita e ite ra, o te tiaturi râ.”
30 Mea rahi atu â hoi te semeio ta Iesu i rave i mua i ta ˈna mau pǐpǐ, aita i papaihia i roto i teie otaro.+ 31 Tera râ, ua papaihia teie mau mea ia tiaturi outou e o Iesu iho â te Mesia te Tamaiti a te Atua e ia noaa ia outou te ora na roto i to ˈna iˈoa no te mea te tiaturi ra outou.+
21 I muri iho, fa faahou atura Iesu i te mau pǐpǐ i te miti o Tiberia. Mai teie to ˈna faraa ˈtu: 2 Te vai ra i reira o Simona Petero, Toma parauhia te Maehaa,+ Natanaela+ no Kana i Galilea, na tamaiti a Zebedaio+ e e piti pǐpǐ ê atu a Iesu. 3 Na ô atura Simona Petero ia ratou: “Te haere nei au e taiˈa.” Parau maira ratou: “E na muri atoa matou ia oe.” Haere atura ratou i nia i te poti, aita râ i noaa ta ratou iˈa i taua po ra.+
4 E ao aˈera, te tia noa ra Iesu i tatahi, aita râ i taa i te mau pǐpǐ e o Iesu tera.+ 5 Na ô atura Iesu ia ratou: “Ta ˈu mau tamarii here, e maa* ta outou?” Pahono maira ratou: “Aita!” 6 Na ô atura oia: “A taora i te upeˈa i te pae atau o te poti, e noaa ta outou iˈa.” Taora ihora ratou i te upeˈa, aita râ i haere ia ratou ia huti mai no te rahi o te iˈa.+ 7 Parau maira te pǐpǐ herehia e Iesu+ ia Petero: “O te Fatu!” I to Simona Petero faarooraa i taua parau ra, oomo ihora oia i to ˈna ahu, aita hoi e ahu i nia iho ia ˈna,* e ouˈa ˈtura i roto i te miti. 8 Teie râ, hôe maira te tahi atu mau pǐpǐ i te poti, a huti atoa mai ai i te upeˈa ua î i te iˈa, aita hoi ratou i atea roa, piri i te 90 metera* i tai.
9 Tera râ, i to ratou pouraa mai, ite aˈera ratou i tatahi i te arahu e ama noa ra e te iˈa i nia iho, e te faraoa. 10 Na ô atura Iesu: “Afai mai na maa iˈa i noaa mai nei ia outou.” 11 Haere atura Simona Petero i nia i te poti e huti maira i uta i te upeˈa ua î roa i te iˈa rarahi, 153 rahiraa. Noa ˈtu râ tera rahiraa iˈa, aita te upeˈa i mutu. 12 Na ô atura Iesu: “Haere mai e tamaa.” Taiâ ihora te mau pǐpǐ i te ui ia ˈna o vai o ˈna, no te mea ua ite ratou e o te Fatu tera. 13 Rave ihora Iesu i te faraoa e horoa ˈtura ia ratou ra, e te iˈa atoa. 14 Teie ïa te toru o te taime+ i fa ˈtu ai Iesu i te mau pǐpǐ i muri aˈe i to ˈna faatiaraahia mai te pohe mai.
15 Paia aˈera ratou e na ô atura Iesu ia Simona Petero: “Simona tamaiti a Ioane, mea here anei na oe ia ˈu hau aˈe i teie mau mea?” Parau maira Petero: “E, e te Fatu, ua ite oe e mea here na ˈu ia oe.” Na ô atura Iesu: “A faaamu i ta ˈu mau fanauˈa mamoe.”+ 16 Na ô faahou atura oia, te piti ïa o te taime: “Simona tamaiti a Ioane, mea here anei na oe ia ˈu?” Parau maira Petero: “E, e te Fatu, ua ite oe e mea here na ˈu ia oe.” Na ô atura Iesu: “A aupuru i ta ˈu mau fanauˈa mamoe.”+ 17 Na ô atura oia, te toru ïa o te taime: “Simona tamaiti a Ioane, mea here anei na oe ia ˈu?” Oto ihora Petero i te mea e teie te toru o te taime to Iesu parauraa ˈtu: “Mea here anei na oe ia ˈu?” Na ô maira Petero: “E te Fatu, ua ite oe i te mau mea atoa. Ua ite oe e mea here na ˈu ia oe.” Na ô atura Iesu: “A faaamu i ta ˈu mau fanauˈa mamoe.+ 18 E parau mau ta ˈu e parau atu: I to apîraa, na oe iho i faaahu noa na ia oe e i haere na oe i te vahi ta oe i hinaaro. Ia ruhiruhia râ oe, e toro oe i to oe na rima e na te tahi ê e faaahu ia oe e e amo ia oe i te vahi eita oe e hinaaro e haere.” 19 Te faaite atu ra hoi Iesu i teihea huru pohe e hanahana ˈi te Atua. I muri iho, na ô atura oia ia Petero: “A pee noa mai ia ˈu.”+
20 Fariu maira Petero e ite maira i te pǐpǐ herehia e Iesu+ e pee mai ra ia raua. O taua pǐpǐ ra hoi tei tarava na i pihai iho ia Iesu a tamaa ˈi ratou e tei na ô atu: “E te Fatu, o vai te tuu ia oe i te rima o te enemi?” 21 I to Petero iteraa i taua pǐpǐ ra, na ô maira oia ia Iesu: “E te Fatu, e teie taata ïa?” 22 Na ô atura Iesu: “Ia hinaaro vau ia faaea mai o ˈna e ia hoˈi roa mai au, no te aha ïa oe e haapeapea ˈi? O oe, a pee noa mai ia ˈu.” 23 Tae atura te parau i te mau pǐpǐ ra e e ore taua pǐpǐ ra e pohe. E ere hoi te reira ta Iesu i parau atu, teie râ: “Ia hinaaro vau ia faaea mai o ˈna e ia hoˈi roa mai au, no te aha ïa oe e haapeapea ˈi?”
24 Na taua pǐpǐ ra+ i faaite e i papai i teie mau mea, e ua ite matou e e parau mau ta ˈna i faaite.
25 Mea rahi atu â te ohipa ta Iesu i rave. Ahiri te reira i papai-pauroa-hia, i to ˈu manaˈo, eita tera mau otaro papaihia e ô i te fenua nei.+
Aore ra “Logo.”
Aore ra “mai te Atua.”
Aore ra “i te hamani maitai rahi.”
Aore ra “tei nia i te ouma o te Metua.” E haamaitairaa taa ê teie.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “Fanauˈa mamoe.”
Aore ra “puai ohipa o te Atua.”
Hel: “Piri i te ahuru o te hora.”
Hel: “Eaha ta tâua?” E patoiraa teie. E ere te parau “vahine” i te mea faatura ore.
O te bato paha te hoê faito pape. 1 bato: 22 L. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Aore ra “ei matete,” “ei fare tapihooraa.”
Huri-atoa-hia “fanauhia mai nia mai.”
Aore ra “Basileia o.”
Hel: “ua tuu ïa i ta ˈna tapao.”
Hel: “te Fatu.”
Aore ra “pape pihaa.”
Hel: “Piri i te ono o te hora.”
“Orometua” te auraa.
Aore ra “ua ora te maˈi o.”
Hel: “i te hitu o te hora.”
Aore ra “mǎrô.”
Hiˈo i te tuhaa hau A3.
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Oia hoi te Atua.
Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Hel: “fatata e 25 aore ra e 30 setadia.” 1 setadia: 185 m. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
“Orometua” te auraa.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Huri-atoa-hia “amuiraa.”
Aore ra “E diabolo.”
Aore ra “haere.”
Oia hoi te haapiiraa a te mau Rabi.
Aita te irava 53 e tae atu i te pene 8 irava 11 i roto i te tahi mau papai tahito faaturahia.
Aore ra “mai ta te taata e rave ra.”
Aore ra “peu taotoraa tia ore.” Heleni poreneia. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “mai te haamataraa mai â.”
“Orometua” te auraa.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “tahoê.”
Hel: “Ture.”
Aore ra “Mai te mau atua outou.”
“Orometua” te auraa.
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Hel: “fatata 15 setadia.” 1 setadia: 185 m.
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Oia hoi te hiero.
Hel: “te ati Iuda.”
Aore ra “e tarava atoa ra i te amuraa maa.”
Hel: “hoê paunu.” Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Hel: “O tei au ore roa râ i to ˈna ora.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “i faatia ˈtu?”
Hiˈo i te tuhaa hau A5.
Aore ra “ua patoi mai ïa ia ˈu.”
Hel: “I nia i te ouma o.”
Aore ra “tâpû faraoa hopue ore.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “tamahanahana.”
Aore ra “tamâ.”
Heleni pusuke. Hiˈo i te titionare.
Hel: “E oto.”
Aore ra “pee.”
Aore ra “tahoê.”
Aore ra “faataa ê.”
Aore ra “ia tahoê roa.”
Aore ra “to ˈu Basileia.”
Aore ra “Maeva.”
Aore ra “Haapohe ia ˈna i nia i te pou!”
Aore ra “haapohe ia oe i nia i te pou?”
Hel: “Piri i te ono o te hora.”
Aore ra “Haapohe ia ˈna i nia i te pou!”
Hiˈo i te titionare.
Hiˈo i te titionare.
Hiˈo i te titionare.
Aore ra “faaea ˈtura oia i te huti i te aho.”
Aore ra “i haapohehia ˈi Iesu i nia i te pou.”
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Aore ra “menema haamanaˈoraa.”
Aore ra “e iˈa.”
Aore ra “e tihere noa hoi to ˈna.”
Hel: “200 kubiti.” Hiˈo i te tuhaa hau B14.