VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • nwt Daniela 1:1-12:13
  • Daniela

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Daniela
  • Te Bibilia, Huriraa o te ao apî
Te Bibilia, Huriraa o te ao apî
Daniela

DANIELA

1 I te toru o te matahiti o te faatereraa a te arii Iehoiakima+ no Iuda, haere maira te arii Nebukanesa no Babulonia i Ierusalema e haaati ihora i taua oire ra.+ 2 I muri aˈe, tuu atura Iehova i te arii Iehoiakima no Iuda i to ˈna ra rima,+ e te tahi mau taihaa o te hiero* o te Atua mau. Hopoi maira te arii Nebukanesa i te reira i te fenua o Sinara,*+ i te hiero* o to ˈna atua. Vaiiho maira oia i te mau taihaa i roto i te vairaa taoˈa a to ˈna atua.+

3 Faaue ihora te arii ia Asepenaza to ˈna tia mana raatira o te aorai ia aratai mai vetahi no roto i te ati Iseraela,* te huaai huiarii iho â râ e to te feia mana.+ 4 Ei taurearea* ratou, e te tino maitai, mea haviti, mea î i te paari, e te ite rahi e te haroˈaroˈa,+ e e nehenehe e tavini i te arii i te aorai. E haapii Asepenaza ia ratou i te reo e te papai a te Kaladaio. 5 Hau atu â, no te mau mahana atoa, ua faaue te arii ia faataahia te tahi tuhaa maa na ratou no roto i ta ˈna iho tuhaa* e ta ˈna iho uaina. E faaineinehia* ratou e toru matahiti, e i te hopea o na matahiti ra, e tavini ratou i te arii.

6 I rotopu ia ratou, no te opu o* Iuda vetahi: Daniela,*+ Hanania,* Misaela* e Azaria.*+ 7 Topa ˈtura te tia mana rahi o te aorai ia ratou i te tahi mau iˈoa:* to Daniela o Beletesazara,+ to Hanania o Sadaraka, to Misaela o Meseka e to Azaria o Abedenego.+

8 Faaoti ihora râ Daniela i roto i to ˈna aau eiaha e haaviivii ia ˈna i te mau maa* a te arii e ta ˈna uaina. Ani ihora ïa oia i te tia mana rahi o te aorai eiaha o ˈna e amu i tera mau mea o te haaviivii ia ˈna. 9 Turai atura te Atua mau i te tia mana rahi o te aorai ia hamani maitai e ia aroha ia Daniela.+ 10 Na ô maira râ te tia mana rahi o te aorai ia Daniela: “Te mǎtaˈu ra vau i to ˈu fatu te arii, o tei faataa i ta outou e amu e e inu. Eaha te tupu ia ite oia e ere outou mea oraora mai te tahi atu mau taurearea* hoê â matahiti outou? No outou e tâpûhia ˈi to ˈu upoo e te arii.” 11 Na ô atura râ Daniela i te tiai ta te tia mana rahi o te aorai i tuu no te haapao ia ˈna, ia Hanania, Misaela e Azaria: 12 “A tamata na hoê ahuru mahana: a horoa mai i te maa tupu ia amu matou e te pape ia inu. 13 I muri iho, e hiˈo oe i to matou hohoˈa e to te tahi atu mau taurearea* o te amu ra i te maa a te arii, o vai te mea oraora aˈe. I reira oe e faaoti ai eaha te rave ia au i ta oe e ite.”

14 Farii ihora ïa oia i ta ratou aniraa e tamata ihora ia ratou hoê ahuru mahana. 15 I te hoperaa na hoê ahuru mahana, mea maitai e mea oraora aˈe to ratou hohoˈa i to te tahi atu mau taurearea* o tei amu i te maa a te arii. 16 Horoa noa ˈtura ïa te tiai i te maa tupu na ratou, eiaha râ te uaina e te maa a te arii. 17 Horoa ˈtura te Atua mau na teie e maha taurearea* i te paari, te ite e te haroˈaroˈa no te mau huru papai atoa. E horoahia ˈtura na Daniela te maramarama no te taa i te mau huru orama e moemoeâ atoa.+

18 Hope aˈera te tau faataahia e te arii Nebukanesa no te afai mai ia ratou i mua ia ˈna.+ Afai maira te tia mana rahi o te aorai ia ratou i mua ia ˈna. 19 I to te arii paraparauraa ia ratou, aita hoê mai ia Daniela, Hanania, Misaela e Azaria+ i itehia mai i rotopu ia ratou paatoa. Tamau noa ˈtura ïa ratou i te tavini i te arii. 20 Ia ui te arii ia ratou no te mau tupuraa e titauhia te paari e te maramarama, no ˈna, ua tataiahuru to ratou aravihi i to te mau tahuˈa manamana e te feia taˈu+ i te mau varua ino i te fenua taatoa e faaterehia ra e ana. 21 E faaea noa ˈtura Daniela i reira e tae roa ˈtu i te matahiti matamua o te faatereraa a te arii Kuro.+

2 I te piti o te matahiti te faatereraa Nebukanesa, mea rahi ta ˈna moemoeâ, ua peapea roa oia*+ e aita ˈtura to ˈna taoto i topa. 2 Faaue ihora ïa te arii ia titauhia mai te mau tahuˈa manamana, te feia taˈu i te mau varua ino, te feia tahutahu e te mau Kaladaio* ia faatia ratou i te arii i ta ˈna mau moemoeâ. Haere maira ïa ratou e tia i mua i te arii.+ 3 Na ô maira te arii ia ratou: “Ua moemoeâhia vau, e te peapea nei au* no te mea te hinaaro ra vau e ite eaha ta ˈu i moemoeâ.” 4 Pahono atura te mau Kaladaio i te arii na roto i te reo Arama:*+ “E te arii e, ia ora oe e a muri noa ˈtu. A faatia mai i ta oe i moemoeâ, e e horoa ˈtu matou i te auraa.”

5 Parau maira te arii i te mau Kaladaio: “Teie ta ˈu i faaoti: Ia ore outou e faaite mai i te moemoeâ e to ˈna auraa, e tâpûpûhia outou e e faarirohia to outou mau fare ei vahi haumitiraa no te taata atoa.* 6 Ia faaite mai râ outou i te moemoeâ e to ˈna auraa, e haamaitai rahi au ia outou e e faahanahana vau ia outou.+ A faaite mai ïa i te moemoeâ e to ˈna auraa.”

7 Pahono atura ratou i te piti o te taime: “Ia faatia mai te arii ia matou i te moemoeâ, e faaite atu ïa matou i to ˈna auraa.”

8 Parau maira te arii: “Ua ite maitai au e te tamata ra outou i te faataime, no te mea ua ite outou eita ta ˈu faaotiraa e taui. 9 Ia ore outou e faaite mai i te moemoeâ, hoê â utua ta outou paatoa. Ua faaoti râ outou e haavare ia ˈu a tiai noa ˈtu ai ia taui te tupuraa. A faatia mai ïa i te moemoeâ, e taa ïa ia ˈu e e nehenehe ta outou e faataa mai i to ˈna auraa.”

10 Pahono atura te mau Kaladaio i te arii: “Aita e taata i te fenua nei e tia ia rave i ta te arii e faaue ra, aita hoi e arii rahi aore ra e tavana i ani aˈenei i te hoê ohipa mai teie i te hoê tahuˈa manamana, i te hoê taata taˈu i te mau varua ino aore ra i te hoê Kaladaio. 11 Mea fifi te mea ta te arii e ani ra, e aita e taata e nehenehe e rave i te reira maori râ te mau atua, o te ore e parahi ra i rotopu i te mau taata.”*

12 I te faarooraa te arii i tera parau, riri roa ihora oia e faaue ihora oia ia haapohehia te mau tane paari atoa o Babulonia.+ 13 I te faaiteraahia tera faaueraa, e a fatata roa ˈi te mau tane paari i te haapohehia, imi-atoa-hia ihora Daniela e to ˈna mau hoa no te haapohe ia ratou.

14 Ma te haapao maitai, paraparau atura Daniela ia Arioka te raatira o te mau tiai a te arii, a faaineine ai oia i te haere e haapohe i te mau tane paari o Babulonia. 15 Ani atura oia ia Arioka te faehau a te arii: “Eaha te arii i faaue ai i te hoê ohipa ino mai teie?” Faaite maira Arioka ia Daniela i tei tupu.+ 16 Haere atura ïa Daniela i mua i te arii e ani atura ia ˈna ia horoa mai maa taime ia faaite atu oia i te auraa o te moemoeâ.

17 Hoˈi ihora Daniela i to ˈna fare e faaite atura oia i to ˈna mau hoa ra ia Hanania, Misaela e Azaria eaha tei tupu. 18 Parau atura Daniela ia ratou ia pure i te Atua o te raˈi ia faaite mai i to ˈna aroha hamani maitai no nia i teie parau huna, ia ore oia e to ˈna mau hoa ia haapohehia e te mau tane paari atoa o Babulonia.

19 Faaitehia ˈtura taua parau huna ra ia Daniela na roto i te hoê orama i te po.+ Arue aˈera ïa Daniela i te Atua o te raˈi. 20 Teie ta Daniela i parau:

“Ia aruehia te iˈoa o te Atua e a muri noa ˈtu,

No ˈna anaˈe hoi te paari e te puai.+

21 Na ˈna e taui i te taime e te mau anotau,+

E tatara i te mau arii e e haamau i te mau arii,+

E horoa i te paari i te feia paari e te ite i te feia haroˈaroˈa.+

22 Na ˈna e faaite i te mau mea hohonu e te mau mea huna,+

Ua ite oia eaha to roto i te poiri,+

E ia ˈna ra te maramarama e parahi ai.+

23 E te Atua o to ˈu mau tupuna, te haamauruuru e te arue nei au ia oe,

Ua horoa mai hoi oe i te paari e te puai ia ˈu nei.

E i teie nei, ua faaite mai oe ia ˈu i ta matou i ani ia oe.

Ua faaite mai oe ia matou i te haapeapearaa a te arii.”+

24 Haere maira Daniela ia Arioka ra, ta te arii i faaue no te haapohe i te mau tane paari o Babulonia,+ e parau maira oia ia ˈna: “Eiaha e haapohe i te mau tane paari o Babulonia. A afai ia ˈu i mua i te arii e e faaite au ia ˈna i te auraa o te moemoeâ.”

25 Afai oioi ihora Arioka ia Daniela i mua i te arii e na ô atura ia ˈna: “Ua itea mai ia ˈu hoê taata no roto i te mau tîtî no Iuda+ o te nehenehe e faaite i te auraa o te moemoeâ i te arii.” 26 Na ô atura te arii ia Daniela, tei piihia Beletesazara:+ “E nehenehe mau anei oe e faaite mai i ta ˈu moemoeâ e to ˈna auraa?”+ 27 Pahono maira Daniela i te arii: “Eita e haere i te mau tane paari, te feia taˈu i te mau varua ino, te mau tahuˈa manamana aore ra te feia hiˈo fetia ia faaite i te arii i te parau huna ta ˈna e ani ra.+ 28 Te vai ra râ te hoê Atua i te raˈi, o ˈna tei Faaite i te mau parau huna,+ e ua faaite oia i te arii Nebukanesa eaha te tupu i te pae hopea o te mau mahana. Teie ta oe moemoeâ e te mau orama ta oe i ite i nia i to oe roˈi:

29 “I nia i to oe roˈi, e te arii e, ua moemoeâ oe i te ohipa o te tupu a muri aˈe, e na tei Faaite i te mau parau huna i faaite ia oe eaha te tupu. 30 No ˈu nei, e ere no te mea ua hau aˈe to ˈu paari i to vetahi ê i faaitehia mai ai teie parau huna ia ˈu, ia ite râ te arii i te auraa o te moemoeâ, e ia ite oe i te mau manaˈo i roto i to aau.+

31 “Te mataitai noa ra oe, e te arii e, e ite aˈera oe i te hoê tii rahi. Tei mua noa tera tiapai tii anaana ia oe. E hohoˈa riaria mau to ˈna. 32 E auro maitai roa te upoo o taua tii ra,+ e ario to ˈna ouma e to ˈna rima,+ e veo to ˈna opu e to ˈna na huha,+ 33 e auri to ˈna avae i nia*+ e e auri anoihia i te araea to ˈna avae i raro.+ 34 A mataitai noa ˈi oe, iritihia ˈtura te hoê ofai, e ere na te rima taata. Tairi atura tera ofai i te avae auri e araea o te tii e huˈahuˈa roa ihora te avae.+ 35 I tera taime, huˈahuˈa atoa ihora te auri, te araea, te veo, te ario e te auro e riro atura te reira mai te ota huero i te vahi tairiiriraa huero maa* i te tau veavea. Pee atura te reira i te mataˈi e aita ˈtura i ite-faahou-hia. Area te ofai o tei tairi i te tii, ua riro mai ïa ei mouˈa rahi, o tei tapoˈi i te fenua taatoa.

36 “Tera ïa te moemoeâ. I teie nei, e faaite atu matou i to ˈna auraa i te arii. 37 O oe, e te arii, te arii o te mau arii, o ta te Atua o te raˈi i horoa i te faatereraa arii,+ te mana, te puai e te hanahana, 38 e te mana faatere i nia i te taata i te mau vahi atoa e parahi ai ratou, oia atoa i nia i te mau animara oviri e te mau manu o te raˈi, oe, o ta ˈna i tuu ei faatere ia ratou paatoa,+ o oe te upoo auro.+

39 “E tia mai râ te hoê faatereraa arii i muri mai ia oe,+ mea haihai aˈe râ ia oe. I muri iho, e tia faahou mai hoê faatereraa arii ê, o te toru ïa, e veo. E faatere oia i te fenua taatoa.+

40 “E te maha o te faatereraa arii, e riro ïa mai te auri i te paari.+ Mai te auri hoi e haaperehu e e faahuˈahuˈa i te mau mea atoa, oia mau, mai te auri e tuparari, e haaperehu e e tuparari oia i tera mau faatereraa atoa.+

41 “E mai te avae i raro e te mau manimani ta oe i ite, e araea* e e auri, e amaha atoa taua faatereraa arii ra. E itehia râ maa paari o te auri i roto, mai ta oe i ite i te auri anoihia i te araea.* 42 E mai te mau manimani avae e auri e e araea, e riro taua faatereraa arii ra i te puai, i te paruparu atoa râ. 43 Mai te auri i anoihia i te araea* ta oe i ite, e anoi atoa ratou* i te nunaa.* E ore râ raua e ati te tahi i te tahi, mai te auri e ore e piri i te araea.

44 “I te mau mahana o taua mau arii ra, e haamau te Atua o te raˈi i te hoê faatereraa arii+ o te ore roa e haamouhia.+ E e ore roa tera faatereraa arii e riro i te hoê nunaa ê atu.+ E faahuˈahuˈa e e haamou oia i tera mau faatereraa arii atoa,+ e o ˈna anaˈe te vai mai e a muri noa ˈtu.+ 45 E tupu te reira, ua ite hoi oe i te hoê ofai i te iritiraahia mai nia mai i te mouˈa, e ere râ na te rima taata, e ua faahuˈahuˈa te ofai i te auri, te veo, te araea, te ario e te auro.+ Ua faaite te Atua Rahi i te arii eaha te tupu a muri aˈe.+ E tupu iho â teie moemoeâ, e e nehenehe e tiaturi i to ˈna tatararaa.”

46 Tipapa ihora te arii Nebukanesa, i mua ia Daniela e faahanahana ihora ia ˈna. E faaue ihora oia ia pûpûhia te hoê ô e ia tutuihia te mea noˈanoˈa no ˈna. 47 Na ô atura te arii ia Daniela: “E Atua mau â to outou Atua no te mau atua, e Fatu no te mau arii e e Faaite i te mau parau huna oia, ua haere hoi ia oe ia faaite mai i teie parau huna.”+ 48 Tuu atura te arii ia Daniela i te hoê tiaraa teitei e horoa ˈtura e rave rahi ô maitatai na ˈna, e tuu atura oia ia ˈna ei faatere i te tuhaa fenua taatoa o te oire o Babulonia,+ e ei raatira tiaau i nia i te mau tane paari atoa o Babulonia. 49 Na nia i te aniraa a Daniela, tuu atura te arii ia Sadaraka, Meseka e Abedenego+ ei tiaau i te tuhaa fenua o te oire o Babulonia. Area o Daniela, tei te aorai a te arii ïa oia i te taviniraa.

3 Hamani ihora te arii Nebukanesa i te hoê tii auro e 60 kubiti* i te teitei e e 6 kubiti* i te aano. Faatia ˈtura oia i te reira i te peho o Dura, i te tuhaa fenua o te oire o Babulonia. 2 Titau atura te arii Nebukanesa i te mau tavana hau, tiaau, tavana, te feia aˈo, te feia haapao faufaa, te mau haava, tia mana e te mau raatira o te mau tuhaa fenua, no te avariraa i te tii ta te arii Nebukanesa i faatia.

3 Putuputu maira ïa te mau tavana hau, tiaau, tavana, te feia aˈo, te feia haapao faufaa, te mau haava, tia mana e te mau raatira o te mau tuhaa fenua, no te avariraa i te tii ta te arii Nebukanesa i faatia. E tia aˈera ratou i mua i te tii ta Nebukanesa i faatia. 4 Tuô maira te vea: “Teie te faauehia ˈtu nei ia outou, e te feia no te mau nunaa e reo atoa, 5 ia faaroo outou i te oto o te pu, te vivo, te kinura, te kinura porotoru, te upaupa taura, te sumephonia e te mau upaupa ê atoa, e tipapa e e haamori outou i te tii auro ta te arii Nebukanesa i faatia. 6 Te taata o te ore e tipapa e e haamori i te tii, e taorahia oia i roto i te umu auahi.”+ 7 Tipapa ihora ïa te taata atoa i te faarooraa ratou i te oto o te pu, te vivo, te kinura, te kinura porotoru, te upaupa taura e te mau upaupa ê atoa ra, te feia no te mau nunaa e reo ê, e haamori atura ratou i te tii auro ta te arii Nebukanesa i faatia.

8 I tera taime, haere maira vetahi o te mau Kaladaio e pari* i te ati Iuda. 9 Na ô maira ratou i te arii Nebukanesa: “E te arii e, ia ora oe e a muri noa ˈtu. 10 E te arii e, ua faaue oe i te taata atoa ia tipapa e ia haamori i te tii auro ia faaroo ratou i te oto o te pu, te vivo, te kinura, te kinura porotoru, te upaupa taura, te sumephonia e te mau upaupa ê atoa. 11 E te taata o te ore e tipapa e e haamori i te tii, e taorahia ïa i roto i te umu auahi.+ 12 Tera râ, te vai ra vetahi no roto i te ati Iuda ta oe i tuu ei tiaau i te tuhaa fenua o te oire o Babulonia, o Sadaraka, o Meseka e o Abedenego,+ aita ratou i faatura ia oe, e te arii. Aita ratou e tavini ra i to oe mau atua e aita ratou e hinaaro ra e haamori i te tii auro ta oe i faatia.”

13 Riri roa ihora Nebukanesa e faaue ihora ia afaihia mai Sadaraka, Meseka e Abedenego. Afaihia maira ïa teie nau tane i mua i te arii. 14 Na ô maira Nebukanesa ia ratou: “E parau mau anei teie, Sadaraka, Meseka e Abedenego, aita outou e tavini ra i to ˈu mau atua+ e aita outou e hinaaro ra e haamori i te tii auro ta ˈu i faatia? 15 I teie nei, ia tipapa outou ia faaroo outou i te oto o te pu, te vivo, te kinura, te kinura porotoru, te upaupa taura, te sumephonia e te mau upaupa ê atoa, e ia haamori outou i te tii ta ˈu i hamani, mea maitai! Ia ore râ outou e haamori i te reira, e taorahia outou i tera iho â taime i roto i te umu auahi. E o vai te atua e nehenehe e faaora ia outou i to ˈu nei rima?”+

16 Pahono atura Sadaraka, Meseka e Abedenego i te arii: “E Nebukanesa, aita e faufaa ia faarahi i te parau no teie ohipa. 17 Ia taorahia matou i roto i te umu auahi, e nehenehe te Atua ta matou e tavini nei e faaora ia matou i te reira e e faaora ia matou i to rima, e te arii.+ 18 E ia ore noa ˈtu oia e faaora mai, ia ite mai oe, e te arii, eita matou e tavini i to oe mau atua e eita matou e haamori i te tii auro ta oe i faatia.”+

19 Riri roa ihora Nebukanesa ia Sadaraka, Meseka e Abedenego, taui roa ˈtura to ˈna huru* i nia ia ratou, e faaue ihora oia ia faaâhuhia te umu e hitu taime hau aˈe i tei matauhia. 20 Faaue ihora oia i te tahi mau aito puai o ta ˈna nuu ia taamu ia Sadaraka, Meseka e Abedenego e ia taora ia ratou i roto i te umu auahi.

21 Taamuhia ihora ïa taua nau tane ra, tei nia noa â ia ratou to ratou pereue, te ahu na roto, te taupoo e to ratou mau ahu ê atu. E taorahia ihora ratou i roto i te umu auahi. 22 No te etaeta o te faaueraa a te arii e no te âhu rahi o te umu, pohe aˈera te mau tane o tei rave ia Sadaraka, Meseka e Abedenego, ua paapaa i te ura auahi. 23 Area na tane e toru, o Sadaraka, Meseka e o Abedenego, o tei taamuhia, ua marua ïa i roto i te umu auahi.

24 Riaria ihora te arii Nebukanesa. Tia aˈera oia e parau atura i to ˈna mau tia mana: “E ere anei e toru taata ta tatou i taamu e i taora i roto i te auahi?” Pahono maira ratou i te arii: “Oia, e te arii.” 25 Na ô atura oia: “A hiˈo na, e maha taata ta ˈu e ite ra te hahaere ra i roto i te auahi, e aita ratou i paapaa, e e au te maha o ratou i te hoê tamaiti a te mau atua.”

26 Faafatata maira Nebukanesa i te opani o te umu auahi e na ô maira: “Sadaraka, Meseka, e Abedenego, te mau tavini a te Atua Teitei Roa ˈˈe,+ a haere mai i rapae, e a haere mai i ǒ nei!” Haere maira ïa Sadaraka, Meseka e Abedenego i rapae i te auahi. 27 Ite aˈera te mau tavana hau, te mau tiaau, te mau tavana e te mau tia mana o te arii o tei putuputu mai i reira+ e aita te tino o teie nau tane i paapaa i te auahi,+ aita hoê rouru o to ratou upoo i paapaa, aita to ratou pereue i ino e aita te hauˈa auahi i mau i nia ia ratou.

28 Na ô aˈera Nebukanesa: “Ia aruehia te Atua o Sadaraka, Meseka e o Abedenego,+ o tei tono mai i ta ˈna melahi e faaora i ta ˈna mau tavini. Ua tiaturi ratou i to ratou Atua, ua patoi i te faaueraa a te arii e ua ineine i te pohe, eiaha râ i te tavini aore ra i te haamori i te tahi atu atua maori râ to ratou iho Atua.+ 29 Teie ïa ta ˈu e parau atu nei: te feia no te mau nunaa e reo ê o te faaino i te Atua o Sadaraka, Meseka e o Abedenego, e tâpûpûhia ratou e e faarirohia to ratou mau fare ei vahi haumitiraa no te taata atoa.* Aita hoi e atua ê atu e nehenehe e faaora mai taua Atua ra.”+

30 Tuu atura te arii ia Sadaraka, Meseka e Abedenego i te hoê tiaraa teitei atu â i te tuhaa fenua o te oire o Babulonia.+

4 “Te arii Nebukanesa i te feia no te mau nunaa e reo ê, o te parahi ra i te fenua nei: Te hau ia rahi! 2 Mea tia ia ˈu ia faaite i te mau tapao e te mau ohipa faahiahia mau ta te Atua Teitei Roa ˈˈe i rave no ˈu. 3 E tapao rahi mau â ta ˈna e mea faahiahia mau ta ˈna mau ohipa! Ta ˈna faatereraa arii, e faatereraa arii ïa o te vai e a muri noa ˈtu, e e vai to ˈna mana faatere i tera uˈi e tera uˈi.+

4 “O vau, o Nebukanesa, te parahi hau noa ra vau i roto i to ˈu fare, e te maitai noa ra vau i roto i to ˈu aorai. 5 Moemoeâhia ˈtura vau e mǎtaˈu ihora vau i taua moemoeâ ra. Tei nia vau i to ˈu roˈi e riaria ihora vau i te mau hohoˈa e orama ta ˈu i ite.+ 6 Faaue ihora ïa vau ia afaihia mai i mua ia ˈu te mau tane paari atoa o Babulonia, ia faaite mai ratou ia ˈu i te auraa o taua moemoeâ ra.+

7 “Haere maira ïa te mau tahuˈa manamana, te feia taˈu i te mau varua ino, te mau Kaladaio* e te feia hiˈo fetia.+ Faatia ˈtura vau ia ratou i taua moemoeâ ra, aita râ i haere ia ratou ia faaite mai i to ˈna auraa.+ 8 I te pae hopea, o Daniela tei haere mai i mua ia ˈu, tei piihia Beletesazara+ (mai te iˈoa o to ˈu atua),+ tei roto ia ˈna te varua o te mau atua moˈa.+ Faaite atura vau ia ˈna i te moemoeâ:

9 “‘E Beletesazara, te raatira o te mau tahuˈa manamana,+ ua ite maitai au e tei roto ia oe te varua o te mau atua moˈa+ e aita e parau huna aita oe i ite.+ A faataa mai na ïa i te mau orama ta ˈu i ite i roto i ta ˈu moemoeâ e a faaite mai i te auraa.

10 “‘I roto i te mau orama ta ˈu i ite i nia i to ˈu roˈi, ua ite au i te hoê tumu raau+ i ropu i te fenua nei, e mea teitei roa ino.+ 11 Ua tupu tera tumu raau e ua haere i te etaetaraa. Raea roa ˈtura ia ˈna te raˈi, e itehia ˈtura oia e tae noa ˈtu i te mau hopea o te fenua. 12 Mea nehenehe to ˈna mau rauere, mea hotu maitai to ˈna maa, e mea navai te maa i nia iho no te taatoaraa. E haere mai te mau animara i raro aˈe e imi i te marumaru, i nia i to ˈna mau amaa te mau manu o te raˈi e faaea ˈi, e e amu te mau mea ora atoa i tei hotu mai i nia i taua tumu ra.

13 “‘Te hiˈo noa ra vau i te mau orama i nia i to ˈu roˈi, ite aˈera vau i te hoê tiai, te hoê vea moˈa, i te pouraa mai te raˈi mai.+ 14 Tuô aˈera oia: “A tâpû i te tumu raau,+ a tâpû i to ˈna mau amaa, a ueue i to ˈna mau rauere e a haapurara i to ˈna mau maa! Ia horo te mau animara mai raro aˈe mai i taua tumu ra, e ia maue ê te mau manu mai nia mai i to ˈna mau amaa. 15 A vaiiho râ i te raroraa o te tumu e to ˈna mau aˈa i roto i te repo i roto i te aihere, e a tamau i te tapea auri e te tapea veo i nia iho. Ia rari te reira i te hupe o te raˈi, e ei te mau animara ra ta ˈna tuhaa, i rotopu i te mau raau rii o te fenua nei.+ 16 Ia tauihia to ˈna aau, eiaha ei aau taata faahou, ei aau animara râ, e ia mairi noa ˈtu e hitu tau.+ 17 Na te mau tiai teie faaueraa mana e faaite ra,+ na te mau vea moˈa teie parau e faaite ra, ia ite te feia e ora nei e o Tei Teitei Roa ˈˈe te Faatere i te faatereraa arii a te huitaata+ e e horoa oia i te mana faatere i te taata ta ˈna e hinaaro, i te taata haihai roa atoa.”

18 “‘Tera ta ˈu, te arii Nebukanesa, i moemoeâ. I teie nei, e Beletesazara, a faaite mai i to ˈna auraa, aita hoi e haere ra i te mau tane paari atoa o ta ˈu faatereraa arii ia faaite mai ia ˈu i to ˈna auraa.+ E haere râ ia oe, tei roto hoi ia oe te varua o te mau atua moˈa.’

19 “Huru ê ihora Daniela, tei piihia Beletesazara,+ e riaria ihora oia i to ˈna mau manaˈo.

“Na ô atura te arii: ‘E Beletesazara, eiaha oe e riaria i teie moemoeâ e to ˈna tatararaa.’

“Pahono maira Beletesazara: ‘To ˈu fatu, ia tupu teie moemoeâ i nia i te feia e hae ra ia oe, e to ˈna tatararaa, i nia i to oe mau enemi.

20 “‘Te tumu raau ta oe i ite, o tei tupu, o tei haere i te etaetaraa e raea roa ˈtura ia ˈna te raˈi, o tei itehia e ati aˈe te fenua,+ 21 te tumu raau mea nehenehe to ˈna mau rauere, mea hotu e mea navai te maa no te taatoaraa, i raro aˈe ia ˈna te mau animara e faaea ˈi e i nia i to ˈna mau amaa te mau manu o te raˈi e faaea ˈi,+ 22 tera tumu raau, o oe ïa, e te arii, no te mea ua haere oe i te rahiraa e i te etaetaraa, e to oe teitei, ua raea roa te raˈi,+ e to oe mana faatere, te hopea o te fenua.+

23 “‘E ite atura te arii i te hoê tiai, te hoê vea moˈa,+ te pou mai ra mai te raˈi mai, e tei parau: “A tâpû i te tumu raau e a faaore ia ˈna, a vaiiho noa râ i te raroraa o te tumu e to ˈna mau aˈa i roto i te repo i roto i te aihere, e a tamau i te tapea auri e te tapea veo i nia iho. Ia rari te reira i te hupe o te raˈi, e ei te mau animara ra ta ˈna tuhaa e mairi noa ˈtu e hitu tau.”+ 24 Teie te tatararaa, e te arii. Teie te mau mea e roohia ˈi to ˈu fatu te arii, ia au i te faaotiraa a Tei Teitei Roa ˈˈe: 25 E tiahihia oe mai rotopu mai i te taata nei, e ei pihai iho i te mau animara oe e parahi ai, e e amu oe i te aihere mai te mau puaatoro. E rari oe i te hupe o te raˈi,+ e e hitu tau te mairi+ e tae roa i te taime e ite ai oe e o Tei Teitei Roa ˈˈe te Faatere i te faatereraa arii a te huitaata e e horoa oia i te mana faatere i te taata ta ˈna e hinaaro.+

26 “‘No te mea râ ua parauhia ia vaiihohia te raroraa o te tumu raau e to ˈna mau aˈa,+ e faahoˈihia mai to oe mana faatere i te taime e taa ˈi ia oe e te faatere ra te Atua i te raˈi. 27 No reira, e te arii, ia farii oe i ta ˈu aˈoraa. A fariu ê i ta oe mau hara e a rave i te mea maitai, a fariu ê i ta oe mau hape e a hamani maitai i te feia veve. Peneiaˈe ïa e parahi hau â oe ma te au e te maitai.’”+

28 Roohia ˈtura te arii Nebukanesa i tera mau mea atoa.

29 Ahuru ma piti avaˈe i muri aˈe, te hahaere ra oia i nia i te tafare o te aorai o Babulonia. 30 Te na ô ra te arii: “E ere anei teie o Babulonia rahi o ta ˈu i patu ei fare arii maoti to ˈu puai e to ˈu mana, ia itehia to ˈu hanahana e to ˈu teitei?”

31 Tei roto noa â te parau i te vaha o te arii, faaroohia ihora te hoê reo no te raˈi mai: “Te parauhia ˈtu nei oe, e te arii Nebukanesa: ‘Te faaerehia ra oe i te mana faatere,+ 32 e te tiahihia ra oe mai rotopu mai i te taata nei. I pihai iho i te mau animara oe e parahi ai, e e amu oe i te aihere mai te mau puaatoro, e e hitu tau te mairi e tae roa ˈtu i te taime e ite ai oe e o Tei Teitei Roa ˈˈe te Faatere i te faatereraa arii a te huitaata e e horoa oia i te reira i te taata ta ˈna e hinaaro.’”+

33 I tera iho â taime, tupu ihora taua parau nei i nia ia Nebukanesa. Tiahihia ihora oia mai rotopu mai i te huitaata, e haamata ihora oia i te amu i te aihere mai te mau puaatoro. Ua rari to ˈna tino i te hupe o te raˈi e ua tupu to ˈna rouru mai te huruhuru aeto i te roa, e to ˈna maiuu, mai to te manu.+

34 “I te hoperaa taua tau ra,+ hiˈo aˈera vau, o Nebukanesa, i te raˈi, e hoˈi maira to ˈu maramarama. Arue ihora vau i Tei Teitei Roa ˈˈe, arue e faahanahana ihora vau i te Atua o te ora e a muri noa ˈtu, no te mea e mana faatere mure ore to ˈna e e vai noa ta ˈna faatereraa arii i tera uˈi e tera uˈi.+ 35 Aita rea faufaa to te taata atoa o te fenua nei ia faaauhia i te Atua. E rave oia mai ta ˈna e hinaaro i nia i te nuu o te raˈi e te taata atoa o te fenua nei. E aita e taata e nehenehe e tapea i ta ˈna ohipa+ aore ra e parau atu: ‘Eaha ta oe i rave?’+

36 “I tera taime, hoˈi maira to ˈu maramarama e faahoˈihia maira te hanahana o to ˈu mana faatere, to ˈu tura e to ˈu unauna.+ Imi atura to ˈu mau tia mana rahi e te huimana i ta ˈu mau aˈoraa. Hoˈi maira ia ˈu to ˈu mana faatere e ua rahi atu â to ˈu hanahana i na mua ˈtu.

37 “I teie nei, te arue, te faateitei e te faahanahana nei au, o Nebukanesa, i te Arii o te raˈi,+ e parau mau hoi ta ˈna mau ohipa atoa e mea tia to ˈna mau eˈa,+ e e nehenehe hoi ta ˈna e faahaama i te feia teoteo.”+

5 Ua faatupu te arii Belesazara+ i te hoê tamaaraa rahi no hoê tausani o to ˈna huimana, e ua inu oia i te uaina i mua ia ratou.+ 2 I roto i to ˈna taero, faaue ihora Belesazara ia afaihia mai te mau farii auro e ario ta Nebukanesa to ˈna metua tane i rave mai i roto i te hiero i Ierusalema,+ na te arii e to ˈna huimana, ta ˈna mau vahine faaipoipo tavini* e ta ˈna mau vahine faaipoipo ê atu, ia inu ratou i roto. 3 Afaihia maira te mau farii auro tei ravehia mai i roto i te nao* o te fare o te Atua i Ierusalema, i te arii ra e to ˈna huimana, ta ˈna mau vahine faaipoipo tavini e ta ˈna mau vahine faaipoipo ê atu, e inu aˈera ratou i roto. 4 Inu aˈera ratou i te uaina e arue aˈera i te mau atua auro e ario, veo, auri, raau e ofai.

5 I tera iho â taime, fa maira te hoê rima e papai ihora i nia i te pǎpai o te aorai o te arii, i mua i te vairaa mori, e te mataitai ra te arii i te rima e papai ra. 6 Horuhoru ihora te arii* e riaria ihora oia i to ˈna mau manaˈo, rûrû atura to ˈna tauupu+ e tairiiri ihora to ˈna na turi avae te tahi i te tahi.

7 Tuô aˈera te arii ia arataihia mai te feia taˈu i te mau varua ino, te mau Kaladaio* e te feia hiˈo fetia.+ Na ô atura te arii i te mau tane paari o Babulonia: “Te taata o te taio mai i teie papai e o te faaite mai i to ˈna auraa, e ahuhia oia i te ahu vareau, e tamauhia te fifi auro i nia i to ˈna arapoa+ e o ˈna te toru o te faatere i roto i te faatereraa arii.”+

8 Haere maira te mau tane paari atoa a te arii, aita râ i haere ia ratou ia taio i te papai e ia faaite i te auraa i te arii.+ 9 Mǎtaˈu roa ihora ïa te arii Belesazara e horuhoru ihora oia. Huru ê ihora to ˈna huimana.+

10 I to te arii vahine faarooraa i ta te arii e to ˈna huimana e parau ra, tomo maira oia i roto i te piha tamaaraa e na ô maira: “E te arii, ia ora oe e a muri noa ˈtu. Eiaha oe e riaria i to mau manaˈo, e eiaha oe e horuhoru. 11 Te vai ra hoê tane* i roto i ta oe faatereraa arii, tei ia ˈna ra te varua o te mau atua moˈa. I te tau o to metua tane, ua itea mai te maramarama, te haroˈaroˈa e te paari mai to te mau atua i roto ia ˈna.+ Faatoroa ˈtura te arii Nebukanesa to metua tane ia ˈna ei raatira o te mau tahuˈa manamana, te feia taˈu i te mau varua ino, te mau Kaladaio e te feia hiˈo fetia.+ Tera ta to metua tane i rave, e te arii. 12 E huru feruriraa faahiahia hoi to Daniela, o ta te arii i topa i te iˈoa o Beletesazara.+ E ite e e haroˈaroˈa to ˈna no te faaite i te auraa o te mau moemoeâ, faataa i te mau piri, e no te tatara i te auraa o te mau mea fifi.*+ A titau mai ïa ia Daniela, e faaite atu oia i te auraa o tera papai.”

13 Afaihia maira ïa Daniela i mua i te arii. Ani atura te arii ia ˈna: “O oe anei o Daniela, hoê o na tîtî ta to ˈu metua tane te arii i hopoi mai mai Iuda mai?+ 14 Ua faaroo vau e tei roto ia oe te varua o te mau atua+ e ua itea mai te maramarama, te haroˈaroˈa e te paari rahi i roto ia oe.+ 15 Ua afaihia mai i mua ia ˈu te mau tane paari e te feia taˈu i te mau varua ino no te taio i teie papai e no te faaite mai i to ˈna auraa. Aita râ i haere ia ratou ia faaite mai i te auraa o tera papai.+ 16 Ua faaroo râ vau e haere ia oe ia horoa i te auraa o te mau parau huna e ia tatara i te auraa+ o te mau mea fifi.* I teie nei, mai te peu e haere ia oe ia taio i tera papai e ia faaite mai i to ˈna auraa, e ahuhia oe i te ahu vareau, e tamauhia te fifi auro i nia i to arapoa e o oe te toru o te faatere i roto i te faatereraa arii.”+

17 Pahono maira Daniela i te arii: “A tapea i ta oe mau ô e a horoa i ta oe mau taoˈa na vetahi ê. E taio noa râ vau i tera papai i te arii e e faaite au i to ˈna auraa. 18 Teie te poroi no oe, e te arii, ua horoa te Atua Teitei Roa ˈˈe i te faatereraa arii e te mana e te hanahana e te tura+ ia Nebukanesa to metua tane. 19 No te mana ta te Atua i horoa na ˈna, ua mǎtaˈu te feia no te mau nunaa e reo ê ia ˈna.+ Tei ia ˈna noa te parau e haapohe aore ra e vaiiho i te hoê taata ia ora, tei ia ˈna noa te parau e faateitei aore ra e faahaehaa.+ 20 Tera râ, teoteo atura to ˈna aau, etaeta ihora to ˈna feruriraa e haa ˈtura oia ma te teoteo.+ I reira, faaerehia ihora oia i te terono o ta ˈna faatereraa arii, ere atoa ihora oia i to ˈna tura. 21 Tiahihia ihora oia mai rotopu mai i te huitaata, e riro atura to ˈna aau mai to te animara, e i pihai iho i te mau asini oviri oia i te parahiraa. Ua amu oia i te aihere mai te mau puaatoro, e ua rari to ˈna tino i te hupe o te raˈi e tae roa ˈtu i te taime i ite ai oia e o te Atua Teitei Roa ˈˈe te Faatere i te faatereraa arii a te huitaata e e horoa oia i te mana faatere i te taata ta ˈna e hinaaro.+

22 “O oe râ, ta ˈna tamaiti o Belesazara, aita oe i faahaehaa i to aau, noa ˈtu ua ite oe i tera mau mea atoa. 23 Ua faateitei râ oe ia oe i mua i te Fatu o te raˈi,+ e ua faaue oe ia afaihia mai ia oe ra te mau farii o to ˈna fare.+ Inu aˈera oe i te uaina i roto, oe e to oe huimana, ta oe mau vahine faaipoipo tavini e ta oe mau vahine faaipoipo ê atu, e arue aˈera outou i te mau atua ario e auro, veo, auri, raau e ofai, e atua o te ore e ite, o te ore e faaroo e o te ore e taa i te haapaoraa.+ Aita râ oe i faahanahana i te Atua tei roto i to ˈna rima to aho+ e to mau haerea atoa. 24 No reira oia i hopoi mai ai i tera rima e papai i tera parau.+ 25 Teie ïa te parau i papaihia: MENE, MENE, TEKELE e PARISINE.

26 “Teie te auraa o tera mau taˈo: MENE, ua taio te Atua i te mau mahana o ta oe faatereraa arii e ua faaore oia i te reira.+

27 “TEKELE, ua faitohia oe i nia i te faito e mea mâmâ roa oe.

28 “PERESE, ua vahihia ta oe faatereraa arii e ua horoahia i to Medai e to Peresia.”+

29 I reira, mai ta Belesazara i faaue, ahuhia ihora Daniela i te ahu vareau e tamauhia ihora te fifi auro i nia i to ˈna arapoa. E faaitehia ihora e o ˈna te riro o te toru o te faatere i roto i te faatereraa arii.+

30 I tera iho â po, haapohehia ihora Belesazara te arii Kaladaio.+ 31 E riro atura te faatereraa arii ia Dariu+ no Medai. Ua piri i te 62 matahiti to ˈna.

6 Faaoti ihora Dariu e faatoroa 120 tavana hau no te faatereraa arii taatoa.+ 2 E toru tia mana ta te arii i faatoroa no te tiaau i te ohipa a te mau tavana hau,+ no te paruru i te faufaa a te arii. O Daniela+ hoê o ratou e toru. 3 Mea hau aˈe râ Daniela i te tahi atu mau tia mana e tavana hau, e huru feruriraa faahiahia hoi to ˈna,+ e ua opua te arii e tuu ia ˈna i nia i te faatereraa arii taatoa.

4 I tera ra tau, ua imi te mau tia mana e te mau tavana hau i te tahi pariraa ia Daniela no ta ˈna huru tiaauraa i te mau ohipa a te faatereraa arii. Aita râ i itea mai ia ratou te pariraa aore ra te ohipa piˈo, e nehenehe hoi oia e tiaturihia, mea haapao maitai e aita oia i rave aˈenei i te ohipa piˈo. 5 Na ô aˈera ïa tera mau taata: “Eita e itea mai ia tatou te pariraa i teie taata o Daniela, maori râ ia imi tatou i roto i te ture a to ˈna Atua.”+

6 Haere ru maira ïa na tia mana e te mau tavana hau i mua i te arii e na ô maira ia ˈna: “E te arii Dariu, ia ora oe e a muri noa ˈtu. 7 Ua putuputu te mau tia mana, te mau tiaau, te mau tavana hau, te feia aˈo a te arii e te mau tavana, ia ravehia te hoê faaotiraa mana e ia haamanahia teie opaniraa, oia hoi i roto i te hoê roaraa 30 mahana, ia titau te hoê taata i te tahi mea i te tahi taata aore ra atua ê atu maori râ ia oe, e te arii, ia taorahia oia i roto i te apoo liona.+ 8 I teie nei, e te arii, a haamana e a tarima i teie faaotiraa,+ eiaha te reira ia tauihia, mai ta te ture a to Medai e to Peresia e titau, eita e nehenehe e faaore.”+

9 Tarima ihora ïa te arii Dariu i tera faaotiraa e tera opaniraa.

10 I to Daniela râ iteraa e ua tarimahia te faaotiraa mana, hoˈi atura oia i roto i to ˈna fare, e haamaramarama to to ˈna piha i nia i te tafare, mea matara noa i te pae o Ierusalema.+ E e toru taime i te mahana oia i te tuturiraa a pure ai e a arue ai i to ˈna Atua, mai ta ˈna i matau i te rave. 11 I tera taime, tomo maira tera mau taata i ǒ Daniela e ite maira ia ˈna te pure ra e te taparuparu ra i te hamani maitai i to ˈna Atua.

12 Haere aˈera ïa ratou e farerei i te arii e haamanaˈo atura ia ˈna i te opaniraa mana: “Aita anei oe i tarima i te hoê opaniraa e parau ra e, i roto i te hoê roaraa 30 mahana, ia titau te hoê taata i te tahi mea i te tahi taata aore ra atua ê atu maori râ ia oe, e te arii, ia taorahia oia i roto i te apoo liona?” Pahono maira te arii: “Tera iho â tei haamanahia, ia au i te ture a to Medai e to Peresia, eita e nehenehe e faaore.”+ 13 Na ô atura ïa ratou i te arii: “Aita o Daniela, hoê o te mau tîtî no Iuda,+ i haapao ia oe, e te arii, i te opaniraa atoa ta oe i tarima. Te pure ra oia e toru taime i te mahana.”+ 14 I to te arii faarooraa i tera parau, ahoaho roa ihora oia e feruri ihora oia i te hoê ravea e ora ˈi Daniela. Rohi noa ˈtura oia no te faaora ia Daniela e topa noa ˈtu te mahana. 15 I te pae hopea, haere ru maira taua mau taata ra i mua i te arii e na ô maira ia ˈna: “A haamanaˈo, e te arii, ia au i te ture a to Medai e to Peresia, eita e nehenehe e taui i te tahi faaotiraa aore ra te tahi opaniraa ta te arii i haamana.”+

16 Faaue aˈera ïa te arii ia afaihia mai Daniela e taorahia ˈtura oia i roto i te apoo o te mau liona.+ Na ô atura te arii ia Daniela: “To Atua ta oe e tamau nei i te tavini, na ˈna e faaora ia oe.” 17 Afaihia maira te hoê ofai e tuuhia ˈtura na nia iho i te auvaha o te apoo e titiro ihora te arii i te reira i to ˈna tapea rima titiro e te tapea rima titiro a to ˈna huimana, eiaha te tahi parau ia tauihia no Daniela.

18 Hoˈi atura te arii i to ˈna aorai. Aita oia i tamaa i taua po ra e aita i farii i te mea e faanavenave ia ˈna,* e aita to ˈna taoto i topa. 19 I te aahiata roa, tia aˈera te arii e haere oioi ihora i te apoo o te mau liona. 20 A faafatata ˈtu ai oia i te apoo, pii atura te arii ia Daniela ma te reo oto. Parau atura te arii: “E Daniela, te tavini a te Atua ora, to Atua ta oe e tamau noa ra i te tavini, ua haere anei ia ˈna ia faaora ia oe i te mau liona?” 21 Na ô maira Daniela i te arii: “E te arii, ia ora oe e a muri noa ˈtu. 22 Ua tono mai to ˈu Atua i ta ˈna melahi no te tapiri i te vaha o te mau liona+ e aita ˈtura vau i pepe ia ratou,+ no te mea aita ta ˈu e hapa i mua ia ˈna, aita atoa vau i rave i te tahi ohipa ino i nia ia oe, e te arii.”

23 Oaoa roa ihora te arii, e faaue ihora ia tatarahia mai Daniela i rapae i te apoo. I te matararaa mai Daniela, aita oia i pepe noa ˈˈe no te mea ua tiaturi oia i te Atua.+

24 Na nia i te faaueraa a te arii, afaihia maira te mau taata o tei pari* ia Daniela e taorahia ˈtura ratou i roto i te apoo o te mau liona, ratou, ta ratou mau tamaiti e ta ratou mau vahine faaipoipo. Aita ratou i tae i raro i te apoo, apu maira te mau liona ia ratou e faahuˈahuˈa roa aˈera i to ratou mau ivi.+

25 Papai atura te arii Dariu i te feia no te mau nunaa e reo ê e parahi ra na te fenua atoa nei:+ “Te hau ia rahi! 26 Teie ta ˈu faaueraa i te mau tuhaa fenua atoa o ta ˈu faatereraa: ia mǎtaˈu e ia faatura te taata atoa i te Atua o Daniela.+ O ˈna hoi te Atua ora e e ora oia e a muri noa ˈtu. Eita roa ta ˈna faatereraa arii e haamouhia, e mea mure ore to ˈna mana faatere.*+ 27 E paruru,+ e faaora e e faatupu oia i te tapao e te ohipa faahiahia mau i te raˈi e i te fenua,+ ua faaora hoi oia ia Daniela ia ore oia ia haapohehia e te mau liona.”

28 Maitai noa ˈtura ïa Daniela i raro aˈe i te faatereraa a Dariu+ e te faatereraa a Kuro no Peresia.+

7 I te matahiti matamua te faatereraa Belesazara+ te arii o Babulonia, moemoeâhia ˈtura Daniela e ite atura oia i te orama i nia i to ˈna roˈi.+ Papai ihora oia i taua moemoeâ+ ra e faatia pauroa ˈtura oia i te reira. 2 Teie ta Daniela i faatia:

“I roto i te mau orama ta ˈu i ite i te po, te mataitai noa ra vau e inaha, faaarepurepu ihora na mataˈi e maha no te raˈi mai i te miti rahi.+ 3 Faura maira e maha tiapai animara+ mai te miti mai, mea taa ê te tahi i te tahi.

4 “E au te matamua i te hoê liona,+ e e pererau aeto+ to ˈna. Te mataitai noa ra vau e iriti-ê-hia ihora to ˈna na pererau, amohia ihora oia i nia e faatiahia maira oia i nia e piti avae, mai te hoê taata, e e aau taata tei horoahia ˈtu ia ˈna.

5 “E inaha, te tahi atu animara, o te piti, e au ïa i te daba.+ Te tia ra oia i nia hoê pae, e e toru ivi aoao to roto i to ˈna vaha. Ua parauhia o ˈna: ‘A tia, e a amu faarahi i te iˈo.’+

6 “I muri aˈe i te reira, tamau noa ˈtura vau i te mataitai, e inaha, te tahi atu animara, e au i te hoê nemera,+ e maha râ pererau mai to te manu to nia i to ˈna tua. E maha afii+ to taua animara ra, e ua horoahia ˈtu ia ˈna te mana no te faatere.

7 “I muri aˈe i te reira, i roto i te mau orama o te po, te mataitai noa ra vau e ite atura vau i te maha o te animara, mea riaria, mea mehameha e mea puai roa ino, e e niho auri rarahi to ˈna. Ua amu e ua faahuˈahuˈa oia, e tei toe mai, ua taataahihia ïa e ana i to ˈna avae.+ Mea taa ê oia i te tahi atu mau animara na mua ˈtu ia ˈna. E hoê ahuru tara to ˈna. 8 A mataitai noa ˈi au i te mau tara, inaha, tupu ihora te hoê tara i ropu i te tahi atu mau tara, mea nainai.+ Iriti-ê-hia ihora e toru o na tara matamua i mua i teie. E inaha, e mata mai to te taata to taua tara ra, e e vaha to ˈna o te paraparau ra ma te teoteo.*+

9 “Te mataitai noa ra vau, haamauhia ihora te tahi mau terono e parahi ihora To te mau Mahana Tahito+ ra i nia i to ˈna terono.+ Mea uouo to ˈna ahu mai te hiona,+ e te rouru o to ˈna upoo, mai te huruhuru mamoe mâ ïa. E ura auahi to ˈna terono. E auahi ama to ˈna mau huira.+ 10 Te tahe noa mai ra te auahi mai mua mai ia ˈna.+ E rave rahi tausani* te tavini ra ia ˈna, e e rave rahi mirioni* te tia ra i mua ia ˈna.+ Putuputu maira te Tiripuna,+ e tatarahia ihora te tahi mau buka.

11 “Te mataitai noa ra vau no te mau parau teoteo* ta taua tara ra e parau noa ra.+ A mataitai noa ˈi au, haapohehia ˈtura taua animara ra, taorahia ihora to ˈna tino i roto i te auahi e mou atura. 12 No te toea râ o na animara ra,+ tatarahia ihora to ratou mana faatere e vaiihohia ˈtura ratou ia ora no te hoê taime.

13 “I roto i te mau orama o te po, te mataitai noa ra vau e, inaha, ite atura vau i te hoê taata e au i te tamaiti a te taata,+ i te haereraa mai e te mau ata o te raˈi. Faatiahia ˈtura oia ia haere i mua i To te mau Mahana Tahito+ ra, e arataihia ihora oia i mua roa ia ˈna. 14 E horoahia ˈtura te mana faatere ia ˈna,+ te hanahana+ e te hoê faatereraa arii, ia tavini te feia no te mau nunaa e reo ê ia ˈna.+ E mana faatere mure ore to ˈna, o te ore roa e hope e e ore roa ta ˈna faatereraa arii e haamouhia.+

15 “O vau râ, o Daniela, ahoaho ihora vau no te mea ua riaria roa vau i te mau orama ta ˈu i ite.+ 16 Faafatata ˈtura vau i te hoê melahi o te tia noa ra i reira no te ani eaha mau te auraa o teie mau mea. Pahono maira ïa oia ma te faaite mai i te auraa o teie mau mea:

17 “‘Teie na animara e maha,+ e maha ïa arii o te tia mai i te fenua nei.+ 18 E horoahia râ te faatereraa arii+ i tei moˈa o Tei Hau ê+ e e fatu ratou i te faatereraa arii+ e a muri, e a muri noa ˈtu.’

19 “Hinaaro atura vau e ite atu â no nia i te maha o te animara. Mea taa ê oia i te tahi atu mau animara. Mea mehameha roa ino oia, e niho auri to ˈna e te maiuu veo. Ua amu e ua faahuˈahuˈa oia, e tei toe mai, ua taataahihia ïa e ana i to ˈna avae.+ 20 Ua hinaaro atoa vau e ite atu â no nia i na tara hoê ahuru+ i nia i to ˈna upoo e te tahi atu tara o tei tupu mai e marua ˈtu ai e toru tara.+ E mata to tera tara e e vaha to ˈna e paraparau ra ma te teoteo.* E au ra e mea roa aˈe oia i te toea.

21 “Mataitai noa ˈtura vau a aro ai taua tara ra i tei moˈa, e te upootia ra oia i nia ia ratou,+ 22 e tae noa mai To te mau Mahana Tahito+ ra, e upootia aˈera tei moˈa o Tei Hau ê+ i te haavaraa, e tae maira te tau faataahia e riro ai te faatereraa arii+ i tei moˈa.

23 “Teie tei faataahia mai ia ˈu: ‘Te maha o te animara, o te maha ïa o te faatereraa arii o te tia mai i te fenua nei. Mea taa ê oia i te tahi atu mau faatereraa, e amu haapau oia i te fenua taatoa, e taataahi e e faahuˈahuˈa oia i te reira.+ 24 No na tara hoê ahuru, e tia mai hoê ahuru arii no roto i tera faatereraa. E e tia faahou mai hoê i muri aˈe, mea taa ê i te tahi atu mau arii matamua, e e faahaama oia e toru arii.+ 25 E tuhi oia i Tei Teitei Roa ˈˈe,+ e e tamau oia i te hamani ino i tei moˈa o Tei Hau ê. E tamata oia i te taui i te tau e te mau ture, e e tuuhia ˈtu ratou i to ˈna ra rima no te hoê tau, na tau e hoê afaraa tau.*+ 26 Haaputuputu maira râ te Tiripuna e tatarahia ˈtura te mana faatere i tera arii ra ia haamouhia oia e ia faaore-roa-hia.+

27 “‘E te faatereraa arii, te mana faatere e te hanahana o te mau faatereraa arii i raro aˈe i te raˈi taatoa, ua horoahia ïa i te pǔpǔ o tei moˈa o Tei Hau ê.+ E faatereraa arii+ mure ore ta ratou, e tavini e e auraro te mau faatereraa atoa ia ratou.’

28 “Tera te hopea o te faatiaraa. O vau nei, o Daniela, ua riaria roa vau i to ˈu mau manaˈo, horuhoru ihora ïa vau.* Ua tapea noa râ vau i teie mau mea i roto i to ˈu aau.”

8 I te toru o te matahiti o te faatereraa a te arii Belesazara,+ fa maira te hoê orama ia ˈu, ia Daniela, i muri aˈe i te orama i fa mai ia ˈu na mua noa ˈtu.+ 2 A mataitai noa ˈi au i taua orama ra, ite atura vau tei ǒ vau i Susana*+ te pare,* i te tuhaa fenua o Elama.+ I roto i taua orama ra, ite atura vau tei pihai iho vau i te taheraa pape o Ulai. 3 I te hiˈoraa vau, inaha, e mamoe oni+ te tia ra i mua i te taheraa pape, e e piti tara to ˈna.+ Mea roa na tara e piti, mea roa ˈtu â râ hoê i te tahi atu, e ua tupu mai te mea roa roa ˈˈe i muri aˈe.+ 4 Te tui noa ra te mamoe oni i te pae tooa o te râ, te pae apatoerau e te pae apatoa, aita e animara oviri i mau i mua ia ˈna, e aita i haere ia faaora ia ratou i to ˈna puai.*+ I rave noa na oia i te mea ta ˈna i hinaaro a faateitei noa ˈtu ai ia ˈna iho.

5 A mataitai noa ˈi au, inaha, haere maira te hoê puaaniho oni+ mai te pae tooa o te râ.* No te vitiviti ia haaati oia i te fenua taatoa, aita to ˈna avae i taahi i raro. E tara rahi to tera puaaniho i ropu i to ˈna mata.+ 6 Te afaro mai ra oia i nia i te mamoe oni e piti tara o ta ˈu i ite te tia noa ra i mua i te taheraa pape. Te horo mai ra oia i nia ia ˈna ma te riri rahi.

7 Ite atura vau ia ˈna i te piriraa ˈtu i te mamoe oni ma te riri rahi ia ˈna. Tairi ihora oia i te mamoe oni e ofati aˈera i to ˈna na tara e piti, e aita i haere i te mamoe oni ia aro ia ˈna. Taora ihora oia i te mamoe oni i raro i te repo e taataahi atura ia ˈna e aita i haere ia faaora ia ˈna i to ˈna puai.*

8 Faateitei roa ˈtura te puaaniho oni ia ˈna. I te puairaa mai râ oia, ofatihia ihora to ˈna tara rahi. Monohia maira ïa te reira i e maha tara rahi, mea huri i nia i na mataˈi e maha o te raˈi.+

9 Faura maira te tahi tara nainai no roto hoê o na tara e rarahi roa ˈtura oia i te pae apatoa, hitia o te râ* e i te pae o te Unauna.+ 10 Ua rahi roa mai hoi oia, naea roa ˈtura ia ˈna te nuu o te raˈi. Haamarua maira oia i raro i te fenua vetahi o taua nuu ra e te tahi mau fetia e taataahi ihora oia ia ratou. 11 Faateitei atoa ˈtura oia ia ˈna i mua i te Huiarii o te nuu, rave-ê-hia ihora te tusia tamau* i te Huiarii ra e hurihia ihora te nao* ta ˈna i haamau i raro.+ 12 E no te hara, tuuhia ˈtura te hoê nuu i taua tara ra, oia atoa te tusia tamau. Ua taora noa te tara i te parau mau i raro i te repo, ua rave oia i ta ˈna i opua e ua manuïa.

13 Faaroo atura vau hoê melahi e paraparau ra, e ui maira hoê melahi ê atu ia ˈna: “Ehia maororaa teie orama o te tusia tamau, o te hara o te faaano ra,+ e te taataahiraa o te vahi moˈa e te nuu?” 14 Na ô maira ïa oia ia ˈu: “E mairi noa ˈtu 2 300 po e poipoi. I muri iho, e haamau-faahou-hia iho â te vahi moˈa i te tiaraa e au i te reira.”

15 Te mataitai noa ra vau, o Daniela, i te orama a imi atu ai i te auraa. Ite atura vau hoê te tia noa ra i mua ia ˈu mai te taata ra te huru. 16 Faaroo atura vau i te hoê reo taata i ropu ia Ulai+ e tuô aˈera oia: “Gaberiela,+ a faataa ˈtu ia ˈna i ta ˈna i ite.”+ 17 Haere maira ïa oia i te vahi to reira vau. I te piriraa mai râ oia, riaria roa ihora vau, tipapa roa ˈtura vau. Na ô maira oia ia ˈu: “Ia ite oe, e te tamaiti a te taata, e no te anotau o te hopea te orama.”+ 18 A paraparau mai ai râ oia ia ˈu, varea ihora vau i te taoto e to ˈu hohoˈa i raro. Tapea maira ïa oia ia ˈu e faatia aˈera oia ia ˈu i te vahi to reira vau.+ 19 Na ô maira oia: “E faaite au ia oe eaha te tupu i te pae hopea o te riri, e tupu hoi te reira i te taime faataahia o te hopea.+

20 “Te mamoe oni e piti tara ta oe i ite, o na arii ïa no Medai e no Peresia.+ 21 Te puaaniho oni huruhuru, o te arii o Heleni ïa.+ E te tara rahi i ropu i to ˈna mata, o te arii matamua ïa.+ 22 Ua ofatihia taua tara ra, e e maha tei mono mai ia ˈna.+ E maha ïa faatereraa no roto i to ˈna nunaa te tia mai, eiaha râ e te hoê â mana e to ˈna.

23 “E i te pae hopea o ta ratou faatereraa, ua tae anaˈe ta ratou mau hara i te hoê faito aita â i naea aˈenei, e tia mai te hoê arii mea riaria ia hiˈo e o te taa i te mau parau fifi ia taa. 24 E puai roa mai oia, eiaha râ ma to ˈna iho puai. E faatae mai oia i te hoê haamouraa e maere roa ˈi te taata, e e manuïa te mau mea ta ˈna e rave. E haamou oia i te feia puai, oia atoa te nunaa moˈa.+ 25 Ma te maramarama, e haavare oia no te manuïa mai. E faateitei oia ia ˈna iho i roto i to ˈna aau. E i te hoê taime ati ore,* mea rahi ta ˈna e haamou. E tia atoa mai oia no te aro i te Huiarii o te mau huiarii. E ofatifatihia râ oia, e ere na te rima taata e na reira ia ˈna.

26 “Mea mau tei parauhia i roto i te orama no nia i te mau po e te mau poipoi, eiaha râ oe e faaite i teie orama, no te hoê tau atea â hoi te reira.”+

27 O vau râ, o Daniela, ua rohirohi roa vau e ua maˈihia vau tau mahana.+ I muri aˈe, tia aˈera vau e rave atura i ta ˈu ohipa na te arii.+ Ua paruparu râ vau i te ohipa ta ˈu i ite e aita i haere i te taata ia taa i taua orama ra.+

9 I te matahiti matamua o Dariu+ te tamaiti a Ahasueru, e huaai no to Medai o tei faaariihia i nia i te faatereraa a te mau Kaladaio,+ 2 i te matahiti matamua oia i te faatereraa, taa ˈtura ia ˈu, o Daniela, na roto i te mau buka,* ia au i ta Iehova i parau i te peropheta Ieremia, i te rahiraa matahiti e vai ano ai Ierusalema:+ 70 matahiti.+ 3 Fariu atura ïa vau ia Iehova ra te Atua mau, taparuparu atura vau ia ˈna na roto i te pure, ma te haapae i te maa,+ e ma te ahu oto e te rehu auahi i nia ia ˈu. 4 Pure atura vau ia Iehova to ˈu Atua, e faˈi atura vau:

“E Iehova te Atua mau, te Atua rahi ia mǎtaˈuhia o te haapao i ta ˈna faufaa e o te faaite i te here taiva ore+ i te feia e here ra ia ˈna e e haapao ra i ta ˈna mau faaueraa,+ 5 ua hara matou e ua rave i te mea ino, ua hamani ino matou e ua orure hau.+ Ua fariu ê matou i ta oe mau faaueraa e ta oe mau faaotiraa haavaraa. 6 Aita matou i faaroo i to mau tavini te mau peropheta+ o tei paraparau ma to iˈoa i to matou mau arii, huiarii, tupuna e te nunaa taatoa o te fenua. 7 Na oe, e Iehova, te parau-tia, na matou râ te haama* mai teie mahana, na te mau taata no Iuda, to Ierusalema, e to Iseraela taatoa, te feia mea fatata e to te atea ê, i te mau fenua atoa i haapurara ˈi oe ia ratou no te mea ua taiva ratou ia oe.+

8 “E Iehova, na matou te haama,* na to matou mau arii, huiarii e tupuna, no te mea ua hara matou ia oe. 9 Na oe, e Iehova to matou Atua, te aroha hamani maitai e te faaoreraa i te hara,+ ua orure hau hoi matou ia oe.+ 10 Aita matou i faaroo ia oe, e Iehova to matou Atua, ma te haapao i ta oe mau ture ta oe i horoa mai na roto i to mau tavini te mau peropheta.+ 11 Ua ofati Iseraela taatoa i ta oe Ture e ua fariu ê atu ratou ma te ore e faaroo ia oe. No reira oe i manii ai i nia ia matou te faainoraa e te horeo i papaihia i roto i te Ture a Mose te tavini a te Atua mau,+ ua hara hoi matou ia oe. 12 Ua faatupu oe i te mau parau ta oe i faaite no matou+ e to matou mau aratai o tei faatere ia matou,* ma te faatae mai i te ati rahi i nia ia matou. Aita e ati mai tei tupu i Ierusalema+ i tupu aˈenei i raro aˈe i te raˈi taatoa. 13 Mai tei papaihia i roto i te Ture a Mose, ua roohia matou i teie ati,+ aita râ matou i taparu i to hamani maitai,* e Iehova to matou Atua, ma te fariu ê i ta matou hape+ a imi atu ai i te taa i ta oe parau mau.*

14 “Tiai noa ˈtura ïa Iehova e faatae maira oia i te ati i nia ia matou, e Atua parau-tia hoi to matou Atua Iehova i te mau ohipa atoa ta ˈna e rave. Aita râ matou i faaroo ia ˈna.+

15 “E Iehova to matou Atua, Tei aratai i to nunaa i rapae i te fenua o Aiphiti ma te rima puai,+ e o tei faaite i to iˈoa e tae roa mai i teie mahana,+ ua hara matou e ua rave i te mea ino. 16 E Iehova, ia au i ta oe mau ohipa parau-tia atoa,+ ia fariu ê to oe riri e to oe riri rahi tahoo i to oire o Ierusalema, to mouˈa moˈa. No ta matou hoi mau hara e te mau hape a to matou mau tupuna i riro ai Ierusalema e to nunaa ei vahavaharaa no te taata atoa ati aˈe ia matou.+ 17 E i teie nei, e to matou Atua, a faaroo mai i te pure a to tavini e ta ˈna mau taparuparuraa, e no to oe iˈoa, e Iehova, ia anaana to aro i nia i to nao*+ e vai ano nei.+ 18 A fariu mai i to tariˈa, to ˈu Atua, e a faaroo mai! Ia araara to mata e ia ite oe i to matou ati e te oire i topahia i to iˈoa. E ere hoi no ta matou mau ohipa parau-tia e taparu ai matou ia oe, no to oe râ aroha hamani maitai rahi.+ 19 E Iehova, a faaroo mai na. E Iehova, a faaore na i te hara.+ E Iehova, a hiˈo mai na ia matou e a ohipa! No to iˈoa, eiaha e haamarirau, to ˈu Atua e, ua topahia hoi to oire e to nunaa i to iˈoa.”+

20 A paraparau noa ˈi au, a pure ai e a faˈi ai i ta ˈu hara e te hara a to ˈu nunaa o Iseraela, a taparu ai au i te hamani maitai ia Iehova to ˈu Atua no te mouˈa moˈa o to ˈu Atua,+ 21 oia, a paraparau noa ˈi au na roto i te pure, haere maira te taata ra o Gaberiela,+ o ta ˈu i ite na mua ˈtu i roto i te orama.+ Ua rohirohi roa vau. Tei te taime ïa e pûpûhia ˈi te tusia ahiahi. 22 Tauturu maira oia ia ˈu ia taa eaha te tupu ma te parau:

“E Daniela, ua haere mai au no te horoa ˈtu i te haroˈaroˈa e te maramarama ia taa ia oe teie mau ohipa atoa. 23 I te haamataraa oe i te pure, tae maira te hoê poroi ia ˈu nei no ǒ mai i te Atua e te haere mai ra vau e faaite atu ia oe, no te mea e taata faufaa rahi* oe.+ A faaroo maitai ïa i teie poroi e ia taa ia oe te orama.

24 “E 70 hebedoma* tei faataahia no to oe nunaa e to oe oire moˈa,+ no te iriti ê i te ohipa ino, tumâ i te hara,+ faaore i te hape,+ no te haamau i te parau-tia mure ore,+ no te titiro i te orama e te parau tohu,*+ e no te faatavai i te Vahi Moˈa Roa. 25 Ia ite oe e ia taa ia oe e, mai te faaiteraa o te parau e patu faahou ia Ierusalema+ e tae roa mai i te Mesia*+ te Aratai,+ e 7 ïa hebedoma, oia atoa 62 hebedoma.+ E patu-faahou-hia oia, e te hoê mahora e te hoê taheraa pape ati aˈe, tei te tau ati râ te reira e ravehia ˈi.

26 “E i muri aˈe i na 62 hebedoma, e iriti-ê-hia* te Mesia,+ aita e ohipa ta ˈna e toe mai.+

“E haamou te nuu* a te hoê aratai o te haere mai ra, i te oire e te vahi moˈa.+ E mea na roto i te pape pue e ore roa ˈi to ˈna parau. E tupu te tamaˈi e tae roa ˈtu i te hopea. Tei faaotihia, o te haamouraa ïa.+

27 “E e haapao oia ia mana noa te faufaa no te taata e rave rahi hoê hebedoma. E i te afaraa o taua hebedoma ra, e faaore oia i te mau tusia e te mau ô.+

“E e haere mai tei faaano na nia i te pererau o te mau mea faufau.+ E tae roa ˈtu i te haamouraa, e maniihia te mea i faaotihia i nia atoa i tei ano.”

10 I te toru o te matahiti te faatereraa te arii Kuro+ no Peresia, faaitehia maira te hoê parau ia Daniela, tei piihia Beletesazara.+ E parau mau taua poroi ra, e no nia i te hoê tamaˈi rahi. Taa aˈera ia ˈna te poroi e faataahia maira ia ˈna te mea ta ˈna i ite.

2 I taua mau mahana ra, e toru hebedoma taatoa vau, o Daniela, i te otoraa.+ 3 E toru hebedoma taatoa aita vau i amu i te maa maitai no te tino, aita e iˈo e aita e uaina i haere i roto i to ˈu vaha, e aita vau i parai ia ˈu i te monoˈi. 4 I te 24 o te mahana o te avaˈe matamua, tei te hoê pae au o te anavai rahi o Hidekela.+ 5 Hiˈo atura vau e ite atura i te hoê taata e ahu lino to ˈna,+ e e auro no Uphaza te haaati ra i to ˈna tauupu. 6 To ˈna tino, e au i te tarisisa,+ to ˈna hohoˈa, e au i te uira, to ˈna mata, e au i te mori auahi, to ˈna rima e to ˈna avae, e au i te veo faaanaanahia,+ e te puai o to ˈna reo, e au i te maniania o te hoê nahoa taata. 7 O vau anaˈe, o Daniela, tei ite i teie orama.+ Aita te mau taata i pihai iho ia ˈu i ite i te reira. Tera râ, hotaratara roa ihora ratou e horo aˈera ratou e tapuni.

8 Toe noa maira o vau anaˈe. I to ˈu iteraa i taua orama maere rahi ra, ere atura vau i to ˈu puai, taui roa aˈera to ˈu hohoˈa e paruparu roa ihora vau.+ 9 Faaroo atura vau i to ˈna reo. I to ˈu râ faarooraa ˈtu ia ˈna e paraparau ra, varea ihora vau i te taoto e to ˈu hohoˈa i raro.+ 10 Tapea maira râ te hoê rima ia ˈu+ e faaara maira ia ˈu ia tia mai au i nia. 11 Na ô maira oia ia ˈu:

“E Daniela, e taata faufaa rahi* oe,+ a faaroo maitai i te mau parau ta ˈu e faaite atu ia oe. I teie nei, a tia mai i nia, ua tonohia hoi au ia oe ra.”

I to ˈna parauraa mai i te reira, tia aˈera vau ma te rûrû.

12 Na ô maira oia ia ˈu: “Eiaha e mǎtaˈu,+ e Daniela. Ua faaroohia ta oe mau parau mai te mahana matamua mai â i fariu ai oe i to aau i te taaraa e i te faahaehaaraa ia oe i mua i to Atua, e no reira vau i haere mai ai.+ 13 Tera râ, patoi maira te huiarii+ o te faatereraa o Peresia ia ˈu 21 mahana. Haere maira Mihaela,*+ hoê o na huiarii rahi, e tauturu ia ˈu. Faaea noa ˈtura ïa vau i reira, i pihai iho i te mau arii o Peresia. 14 Ua haere mai au e faaite ia oe eaha te tupu no to oe nunaa i te pae hopea o te mau mahana,+ e orama hoi teie no nia i te tupu a muri aˈe.”+

15 I to ˈna parauraa mai i te reira, hiˈo atura vau i raro e mamû noa ˈtura vau. 16 Tapea maira hoê tei hohoˈa i te taata i to ˈu utu,+ hamǎmǎ ˈtura vau i to ˈu vaha e na ô atura vau i tei tia mai i mua ia ˈu: “To ˈu fatu, te rûrû nei au no tera orama e aita to ˈu e puai faahou.+ 17 E nafea ïa vau, te tavini a to ˈu fatu, e paraparau ai ia oe, to ˈu fatu?+ Ua pau hoi to ˈu puai e aita e aho faahou i roto ia ˈu.”+

18 Tapea faahou maira o ˈna o tei hohoˈa i te taata, e faaitoito maira ia ˈu.+ 19 Na ô maira oia: “Eiaha e mǎtaˈu,+ e te taata faufaa rahi.*+ Ei ia oe te hau.+ Ia puai oe, oia mau, ia puai oe.” A paraparau noa ˈi oia ia ˈu, itoito faahou atura vau e na ô atura vau: “A parau mai, e to ˈu fatu, ua faaitoito mai hoi oe ia ˈu.”

20 Na ô maira oia: “Ua ite oe eaha vau i haere mai ai e farerei ia oe? E hoˈi au e aro i te huiarii o Peresia.+ Ia reva vau, e haere mai te huiarii o Heleni. 21 Tera râ, e faaite atu vau ia oe i te mau parau i papaihia i roto i te buka o te parau mau. Aita hoê e turu mai ra ia ˈu no tera mau ohipa maori râ o Mihaela,+ to outou huiarii.+

11 “I te matahiti matamua te faatereraa Dariu+ no Medai, haere atura vau e turu e e faaitoito ia ˈna. 2 E parau mau ta ˈu e parau atu ia oe i teie nei:

“Inaha, e toru â arii o te tia mai no Peresia, e e haaputu te maha i te taoˈa, hau aˈe i te tahi atu mau arii. E ia puai mai oia i te rahi o ta ˈna mau taoˈa, e turai oia i te taata atoa ia patoi i te faatereraa arii a Heleni.+

3 “E e tia mai te hoê arii puai, e faatere oia ma te mana rahi+ a rave ai mai ta ˈna e hinaaro. 4 Ia tia mai râ oia, e tupararihia e e operehia ta ˈna faatereraa i na mataˈi e maha o te raˈi,+ eiaha râ na to ˈna mau huaai, eiaha atoa ma te mana i faatere ai oia. E iriti-tumu-hia ta ˈna faatereraa e e riro ia vetahi ê.

5 “E puai mai te arii no apatoa, oia hoi hoê o to ˈna mau taata rahi. E upootia râ hoê i nia ia ˈna e e faatere oia ma te mana rahi, rahi aˈe i to ˈna.

6 “I muri aˈe tau matahiti, e faaau raua i te faufaa, e e haere mai te tamahine a te arii no apatoa i te arii no apatoerau no te faaau i te parau. Eita râ te tamahine e tapea i te mana o to ˈna rima, e e ere te arii i to ˈna mana. E hoohia te tamahine, oia atoa te feia i aratai mai ia ˈna, e to ˈna metua tane, e te taata o tei turu ia ˈna i taua tau ra. 7 E e tia mai hoê ohi no roto mai i to ˈna mau aˈa ei mono ia ˈna,* e haere mai oia i te nuu ra e e aro oia i te pare o te arii no apatoerau, e aro oia ia ratou e e upootia mai oia. 8 E hopoi atoa oia i Aiphiti i to ratou mau atua, ta ratou mau tii faatôhia,* ta ratou mau taoˈa ario e auro* e te tahi mau tîtî. E faaea oia tau matahiti na te atea ê i te arii no apatoerau. 9 E haere mai oia* e aro i te faatereraa a te arii no apatoa. Tera râ, e hoˈi oia i to ˈna iho fenua.

10 “Area ta ˈna* mau tamaiti, e faaineine ratou no te tamaˈi e e haaputuputu mai ratou i te hoê tiapai nuu. E haere mau â oia a manii atu ai mai te tahora. E hoˈi râ oia ma te aro e tae roa ˈtu oia i to ˈna pare.

11 “E riri te arii no apatoa e e haere oia e aro ia ˈna, oia hoi i te arii no apatoerau. E e haaputuputu mai teie* i te hoê nahoa rahi. E tuuhia râ taua nahoa ra i te rima o te tahi atu.* 12 E e hopoi-ê-hia te nahoa. E teoteo mai to ˈna* aau, e e hiˈa e rave rahi tausani ia ˈna. Eita râ oia e faaohipa i to ˈna mana rahi.

13 “E hoˈi mai te arii no apatoerau e e haaputuputu mai oia i te hoê nahoa rahi aˈe i te matamua. Tau taime i muri aˈe, tau matahiti, e haere mai mau â oia e te hoê nuu rahi e te mauhaa e rave rahi. 14 I tera taime, mea rahi te tia mai e aro i te arii no apatoa.

“E tamata te feia hamani ino no roto i to nunaa i te faatupu i te orama. Eita râ ratou e manuïa.

15 “E haere mai te arii no apatoerau e faatia i te hoê aua haaati a haru atu ai i te hoê oire auahia i te patu. E eita te mau nuu a to apatoa e mau mai, to ratou atoa mau aito, e ere ratou i te puai no te patoi atu. 16 E rave tei haere mai e aro ia ˈna* mai ta ˈna e hinaaro, e eita hoê e mau i mua ia ˈna. E tia oia i te fenua o te Unauna,+ e i roto i to ˈna rima te mana no te haamou e vai ai. 17 E opua oia e haere mai e te nuu taatoa o ta ˈna faatereraa arii. E faaau oia i te tahi parau faaau i tera arii. E faatiahia oia ia faatae mai i te ati i nia i te tamahine a te mau vahine. Eita te tamahine e faaoromai e eita oia e faaea i to ˈna pae. 18 E fariu oia i to ˈna mata i te mau fenua pae miti e e haru mai oia e rave rahi. E faaore râ te hoê raatira i te haama i roohia ˈi oia, ia ore roa te reira. E e faahoˈi oia i te haama i nia ia ˈna. 19 I reira, e hoˈi oia* i te mau pare* o to ˈna iho fenua. E turori oia a hiˈa ˈtu ai, e eita oia e ite-faahou-hia.

20 “Ei mono ia ˈna, e tia mai hoê o te tono i te tahi titau tute* na taua faatereraa arii unauna ra. Tau mahana noa râ e ofatihia ˈtu ai oia, eiaha râ i roto i te riri, eiaha atoa i roto i te tamaˈi.

21 “Ei mono ia ˈna, e tia mai te tahi taata vahavahahia,* e eita te hanahana e au i te hoê arii e horoahia ˈtu. E haere mai oia i te hoê tau ati ore,* a rave atu ai i te faatereraa arii ma te haavarevare. 22 E haavî oia i te mau nuu e au i te pape pue e e taataahihia ratou, mai te Aratai+ o te faufaa.+ 23 E no te faufaa i faaauhia ia ˈna, e haavare oia, e tia mai oia a puai roa mai ai maoti te hoê nunaa iti. 24 I te hoê tau ati ore,* e haere oia i te mau vahi maitai roa ˈˈe* o te tuhaa fenua a rave atu ai i ta to ˈna mau metua tane e ta to ratou mau metua tane i ore i rave. E opere oia na roto ia ratou i te taoˈa e te mau taihaa i haruhia mai. E opua oia i te ohipa ino i te mau vahi paruru-maitai-hia, no te hoê noa râ tau.

25 “E amui oia i to ˈna itoito e to ˈna puai no te patoi i te arii no apatoa, ma te hoê nuu rahi. E e faaineine te arii no apatoa ia ˈna iho no te tamaˈi e te hoê tiapai nuu puai. E eita oia* e upootia, e opuahia hoi te ohipa ino ia ˈna. 26 E imi te feia o te amu i ta ˈna maa faahiahia ia hiˈa oia.

“Area ta ˈna nuu, e ninahia ïa, e mea rahi o te taparahi-pohe-hia.

27 “E no teie na arii e piti, e fariu to raua aau i te mea ino, e e parahi raua i te hoê amuraa maa a haavare noa ˈi te tahi i te tahi. Aita râ e ohipa e manuïa, no te taime faataahia hoi te hopea.+

28 “E e hoˈi oia* i to ˈna fenua e te taoˈa rahi. E aro oia i te faufaa moˈa. E ohipa maitai oia a hoˈi atu ai i to ˈna fenua.

29 “I te taime faataahia, e haere faahou oia e aro i to apatoa. I tera râ taime, eita te ohipa e tupu mai na mua ˈtu, 30 e haere mai hoi te mau pahi o Kitima+ e aro ia ˈna, e e faahaamahia oia.

“E hoˈi mai oia, e faaino rahi oia* i te faufaa moˈa+ a ohipa maitai atu ai. E hoˈi mai oia a haapao atu ai i tei faarue i te faufaa moˈa. 31 E tia mai te tahi mau nuu* e tonohia e ana. E haaviiviihia te nao,*+ te pare, e e iriti-ê-hia te tusia tamau.+

“E e haamauhia te mea faufau o te haamou.+

32 “E tei rave i te mea ino a ofati atu ai i te faufaa, e aratai oia ia ratou i roto i te orureraa hau na roto i te parau aminamina.* Tera râ, e upootia e e ohipa maitai te nunaa o tei ite i to ratou Atua. 33 E tauturu te feia haroˈaroˈa+ i rotopu i te nunaa i te taata e rave rahi ia taa. E hiˈa ratou tau mahana i te ˈoˈe e te auahi, i te tîtîraa e te eiâraa. 34 Ia hiˈa râ ratou, e fanaˈo ratou maa tauturu. Mea rahi te apiti atu ia ratou na roto i te parau aminamina.* 35 E e hiˈa vetahi o te feia haroˈaroˈa, ia tamâhia e ia haamaitaihia+ te nunaa e tae roa ˈtu i te anotau o te hopea, no te taime faataahia hoi te reira.

36 “E rave te arii mai ta ˈna e hinaaro, e faarahi oia ia ˈna iho a faateitei atu ai ia ˈna i nia ˈˈe i te mau atua atoa. E faaino oia i te Atua o te mau atua.+ E manuïa ta ˈna mau ohipa atoa e hope roa ˈtu te riri, ia tupu te mea i faaotihia. 37 Eita oia e faatura i te Atua o to ˈna mau metua tane, eita atoa oia e haapao i te hiaai o te mau vahine e i te tahi atu mau atua. E faateitei râ oia ia ˈna iho i nia i te taatoaraa. 38 E faahanahana râ oia i te atua o te mau pare. Te hoê atua ta to ˈna mau metua i ore i ite, e faahanahana ïa oia e te auro e te ario e te ofai maitai roa e te mau taoˈa faufaa rahi. 39 E rave oia i ta ˈna i opua i te mau pare paruru-maitai-hia ma te tiaturi i* te hoê atua ê. E faahanahana rahi oia i tei faatura ia ˈna,* e e tuu oia ia ratou ia faatere i rotopu e rave rahi. E tufa* oia i te mau tâpû fenua no te hoê tino moni.

40 “I te anotau o te hopea, e turai te arii no apatoa ia ˈna, e e haere mai te arii no apatoerau mai te hoê vero e aro ia ˈna, e te pereoo, te feia faahoro puaahorofenua e te pahi e rave rahi. E tomo oia i te mau fenua a manii mai ai mai te tahora. 41 E tomo atoa oia i te fenua o te Unauna,+ e e rave rahi fenua o te hiˈa. Teie râ te mau fenua o te ora ˈtu i to ˈna rima: o Edoma e o Moabi e te tuhaa rahi roa ˈˈe o te ati Amona. 42 E tamau oia i te aro i te mau fenua. Area o Aiphiti, eita oia e ora ˈtu. 43 E mana oia i nia i te mau taoˈa hunahia, te auro, te ario e te mau taoˈa ê atu* a Aiphiti. E apee to Libia e to Etiopia ia ˈna.

44 “E haapeapea râ oia no te tahi mau parau no hitia o te râ e no apatoerau, e e haere oia ma te riri rahi no te taparahi e no te haamou* e rave rahi. 45 E patia oia i to ˈna mau fare ie e au i te aorai i ropu i te miti rahi e te mouˈa moˈa o Unauna.+ Ei reira to ˈna hopea e tae mai ai, e eita hoê e tauturu ia ˈna.

12 “I tera tau e tia mai ai Mihaela,*+ te huiarii rahi+ o te tia ra i reira no to nunaa.* E tupu te hoê tau ahoaho o tei ore i itehia aˈenei mai te taime a tia mai ai te hoê nunaa e tae roa ˈtu i tera tau. E i te roaraa o tera tau, e ora ˈtu to nunaa,+ te taata atoa i papaihia te iˈoa i roto i te buka.+ 2 E mea rahi o te taoto ra i raro i te repo o te fenua o te ara mai, vetahi no te ora mure ore e vetahi atu no te haama e te vahavaha mure ore.

3 “E e anaana te feia haroˈaroˈa mai te anaana o te raˈi, e te feia o te aratai ra i te taata e rave rahi i te parau-tia, e anaana ïa mai te mau fetia, e a muri noa ˈtu.

4 “Area oe, e Daniela, a tapea noa i teie mau parau na oe, e a tapiri i te buka e tae roa ˈtu i te anotau o te hopea.+ Mea rahi o te imi maite i roto i te buka e e haere te ite mau i te rahiraa.”+

5 Hiˈo atura vau, o Daniela, e ite atura vau e piti â melahi o te tia ra i reira, hoê i te tahi hiti anavai e hoê i te tahi atu hiti anavai.+ 6 Na ô atura hoê i te taata e ahu lino to ˈna+ i nia ˈˈe i te anavai: “Ehia maororaa hou e hope ai teie mau tupuraa faahiahia?” 7 Faaroo atura vau i te taata e ahu lino to ˈna i nia ˈˈe i te anavai i te paraparauraa. Ma te afai i to ˈna rima atau e to ˈna rima aui i te raˈi, horeo ihora oia i Tei ora e a muri noa ˈtu:+ “Hoê tau faataahia, na tau faataahia e hoê afaraa tau* te maoro. I te otiraa iho â te puai o te nunaa moˈa i te ofatihia,+ e hope teie mau mea atoa.”

8 Ua faaroo vau, aita râ vau i taa i te auraa.+ Na ô atura ïa vau: “To ˈu fatu, eaha te tupu i te pae hopea?”

9 Na ô maira oia: “A haere, e Daniela, e hunahia hoi tera mau parau e e tapirihia e tae roa ˈtu i te anotau o te hopea.+ 10 Mea rahi te tamâhia, te haamaitaihia e te tamatahia.+ E rave te feia ino i te mea ino, e eita hoê taata ino e taa i tera mau parau. E taa râ i te feia haroˈaroˈa te auraa o te reira.+

11 “E mai te taime e tatarahia ˈi te tusia tamau+ e e haamauhia ˈi te mea faufau o te haamou,+ e mairi 1 290 mahana.

12 “E oaoa te taata o te tiai maite* e tae roa ˈtu i te hopea o na 1 335 mahana!

13 “O oe râ, ia mau papu oe e tae roa ˈtu i te hopea. E faafaaea oe e, i te hopea o te mau mahana, e tia mai oe a fanaˈo atu ai i ta oe tuhaa.”*+

Heb: “fare.”

Oia hoi Babulonia.

Heb: “fare.”

Heb: “te mau tamaiti a Iseraela.”

Heb: “tamarii.”

Heb: “maa faahiahia.”

Huri-atoa-hia “faatamaahia.”

Heb: “e tamaiti na.”

“O te Atua to ˈu Haava” te auraa.

“Ua hamani maitai Iehova” te auraa.

Peneiaˈe “O vai mai te Atua ra?” te auraa.

“Ua tauturu Iehova” te auraa.

Oia hoi i te iˈoa no Babulonia.

Heb: “maa faahiahia.”

Heb: “tamarii.”

Heb: “tamarii.”

Heb: “tamarii.”

Heb: “tamarii.”

Hebera rua. Hiˈo i te titionare.

Oia hoi e feia peu hiˈohiˈo e hiˈo fetia ta ratou ohipa.

Hebera rua. Hiˈo i te titionare.

Ua papaihia Da 2:4b tae roa 7:28 na roto i te reo Arama.

Huri-atoa-hia “ei faarueraa pehu,” “haapueraa pera.”

Ar: “e te iˈo.”

Aore ra “ate avae.”

Hiˈo i te titionare.

Ar: “araea a te potera.”

Ar: “araea mǎrû.”

Ar: “araea mǎrû.”

E au ra e o te mea teie e faahohoˈahia ra i te auri.

Aore ra “te huaai o te huitaata,” oia hoi te mau taata rii atoa.

Piri i te 27 m. Hiˈo i te tuhaa hau B14.

Piri i te 2,7 m. Hiˈo i te tuhaa hau B14.

Aore ra “faaino.”

Ar: “hohoˈa.”

Huri-atoa-hia “ei faarueraa pehu,” “haapueraa pera.”

Oia hoi e feia peu hiˈohiˈo e hiˈo fetia ta ratou ohipa.

Hiˈo i te titionare.

Hiˈo i te titionare.

Aore ra “taui ihora to te arii hohoˈa.”

Oia hoi e feia peu hiˈohiˈo e hiˈo fetia ta ratou ohipa.

Aore ra “tane aravihi.”

Ar: “tatara i te mau mea i tafifi.”

Ar: “tatara i te mau mea i tafifi.”

Huri-atoa-hia “aita e taata hauti upaupa i afaihia mai i mua ia ˈna.”

Aore ra “pari haavare.”

Aore ra “mana arii hau ê.”

Aore ra “faatietie.”

Ar: “hoê tausani te tausaniraa.”

Ar: “hoê ahuru tausani te ahuru tausaniraa.”

Aore ra “faatietie.”

Aore ra “faatietie.”

Oia hoi e toru tau e te afa.

Aore ra “taui ihora ïa to ˈu hohoˈa.”

Aore ra “Susa.”

Aore ra “aorai.”

Heb: “rima.”

Aore ra “toparaa o te mahana.”

Heb: “rima.”

Aore ra “hitiraa o te mahana.”

Aore ra “no te mau mahana atoa.”

Hiˈo i te titionare.

Huri-atoa-hia “Ma te ore e faaara.”

Oia hoi te mau buka moˈa.

Heb: “haama o te hohoˈa.”

Heb: “haama o te hohoˈa.”

Heb: “haava o tei haava ia matou.”

Aore ra “tamǎrû i to aro.”

Aore ra “to taiva ore.”

Hiˈo i te titionare.

Aore ra “hinaaro-rahi-hia,” “here-rahi-hia,” “faatura-rahi-hia.”

Oia hoi hebedoma matahiti.

Heb: “peropheta.”

Aore ra “tei Faatavaihia.”

Aore ra “haapohehia.”

Heb: “nunaa.”

Aore ra “hinaaro-rahi-hia,” “here-rahi-hia,” “faatura-rahi-hia.”

“O vai mai te Atua ra?” te auraa.

Aore ra “hinaaro-rahi-hia,” “here-rahi-hia,” “faatura-rahi-hia.”

E au ra e o te arii no apatoa tera.

Aore ra “faatahehia.”

Aore ra “faufaa rahi.”

E au ra e o te arii no apatoerau tera.

E au ra e o te arii no apatoerau tera.

E au ra e o te arii no apatoerau tera.

E au ra e o te arii no apatoa tera.

E au ra e o te arii no apatoa tera.

E au ra e o te arii no apatoa tera.

E au ra e o te arii no apatoerau tera.

Heb: “e faafariu faahou oia i to ˈna mata i te mau pare.”

Aore ra “te tahi o te tapao i te mau tane no te ohipa faehau.”

Aore ra “ririhia.”

Huri-atoa-hia “ma te ore e faaara.”

Huri-atoa-hia “Ma te ore e faaara.”

Heb: “hinuhinu.”

E au ra e o te arii no apatoerau tera.

E au ra e o te arii no apatoerau tera.

Aore ra “faafariu oia i to ˈna riri i nia.”

Heb: “rima.”

Hiˈo i te titionare.

Aore ra “faatietie,” “haavarevare.”

Aore ra “faatietie,” “haavarevare.”

Aore ra “e te tauturu a.”

Huri-atoa-hia “i te feia ta ˈna i ite o vai.”

Aore ra “opere.”

Aore ra “faufaa rahi.”

Heb: “faataa no te haamouraa.”

“O vai mai te Atua ra?” te auraa.

Heb: “te mau tamaiti a to nunaa.”

Oia hoi e toru tau e te afa.

Aore ra “tiai ru.”

Aore ra “i te vahi i faataahia no oe.”

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono