TE BUKA MATAMUA O TE MAU ARII
1 Ua paari roa te arii Davida,+ e noa ˈtu e tapoˈihia oia i te ahu, eita oia e mahanahana. 2 Na ô atura ïa ta ˈna mau tavini ia ˈna: “To matou fatu te arii, e imi matou i te hoê tamahine apî* no te tavini e no te haapao ia oe. E taoto o ˈna i roto ia oe ia mahanahana oe.” 3 Imi aˈera ratou i te hoê tamahine haviti na te tuhaa fenua taatoa o Iseraela. Itea maira ia ratou o Abisaga+ no Sunema+ e aratai maira ratou ia ˈna i te arii ra. 4 Mea haviti roa taua tamahine ra. Riro maira oia ei tavini na te arii e haapao noa ˈtura oia ia ˈna. Aita râ te arii i taoto ia ˈna.
5 I taua atoa ra taime, te faateitei ra o Adonia+ te tamaiti a Hagita ia ˈna iho, a parau ai: “O vau te riro ei arii!” Faaau ihora oia i te hoê pereoo no ˈna e rave maira i te feia faahoro puaahorofenua e 50 taata no te horo na mua ia ˈna.+ 6 Aita to ˈna metua tane i tamaˈi aˈenei ia ˈna ma te parau: “Eaha oe i na reira ˈi?” Mea haviti roa atoa oia, e ua fanauhia mai oia i muri aˈe ia Abasaloma. 7 Paraparau ihora Adonia ia Ioaba te tamaiti a Zeruia e ia Abiatara+ te tahuˈa. Tauturu e turu aˈera ïa raua ia ˈna.+ 8 Aita râ Zadoka+ te tahuˈa, Benaia+ te tamaiti a Iehoiada, Natana+ te peropheta, Simei,+ Rei, e ta Davida mau aito puai+ i turu ia Adonia.
9 Pûpû atura Adonia i te mamoe, te puaatoro e te animara haaporiahia ei tusia+ i pihai iho i te ofai o Zoheleta, i pihai iho ia Ene-rogela, e titau manihini atura oia i to ˈna mau taeae atoa, oia hoi te tahi atu mau tamaiti a te arii, e te mau tane no Iuda o te tavini ra i te arii. 10 Aita râ oia i titau ia Natana te peropheta, ia Benaia, te mau aito puai a Davida e ia Solomona to ˈna teina. 11 Parau atura ïa Natana+ ia Bate-seba,+ to Solomona metua vahine:+ “Ua faaroo oe e ua riro Adonia+ te tamaiti a Hagita ei arii, e aita to tatou fatu o Davida i ite i te tahi ohipa no nia i te reira? 12 A faaroo mai na ïa i teie nei i teie parau, ia nehenehe oe e paruru ia oe e ta oe tamaiti o Solomona.+ 13 A haere i ǒ te arii Davida e a parau ia ˈna: ‘To ˈu fatu te arii, na oe i horeo mai e o ta ˈu tamaiti o Solomona te riro mai ei arii i muri aˈe ia oe, e o ˈna te parahi i nia i to terono.+ Eaha ïa o Adonia i arii ai?’ 14 A paraparau noa ˈi oe i te arii, e tomo atoa ˈtu vau e e haapapu atu vau i ta oe mau parau.”
15 Haere atura ïa Bate-seba i ǒ te arii, i roto i to ˈna piha taotoraa. Ua paari roa te arii, e na Abisaga+ no Sunema i haapao ia ˈna. 16 Piˈo ihora Bate-seba e tipapa ihora i mua i te arii. Na ô maira te arii: “Eaha ta oe e hinaaro?” 17 Pahono atura oia: “To ˈu fatu, na oe i horeo ia ˈu i te ora o Iehova to Atua e o ta ˈu tamaiti o Solomona te riro mai ei arii i muri aˈe ia oe, e o ˈna te parahi i nia i to terono.+ 18 Ua faaroo râ vau e ua arii mai o Adonia, e aita oe, to ˈu fatu te arii, i ite i te tahi mea no nia i taua ohipa ra.+ 19 Ua pûpû oia i te puaatoro oni, te animara haaporiahia, e te mamoe e rave rahi ei tusia. Ua titau oia i ta oe mau tamaiti atoa, ia Abiatara te tahuˈa e ia Ioaba te raatira o te nuu.+ Aita râ oia i titau i to tavini o Solomona.+ 20 E teie nei, to ˈu fatu te arii, te tiai ra Iseraela taatoa ia faaite atu oe o vai te tia mai i muri aˈe ia oe. 21 Aita anaˈe, ia taoto oe i roto i te pohe e to oe mau tupuna, e parihia vau e ta ˈu atoa tamaiti o Solomona ei feia haavare.”
22 Te paraparau noa ra oia i te arii, tae maira te peropheta Natana.+ 23 Faaitehia ˈtura i te arii: “Te hinaaro ra Natana te peropheta e farerei ia oe!” Haere maira oia i mua i te arii e tipapa ihora i mua ia ˈna. 24 Parau atura Natana ia ˈna: “To ˈu fatu te arii, ua parau anei oe e o Adonia te riro mai ei arii i muri aˈe ia oe, e o ˈna te parahi i nia i to terono?+ 25 Ua haere hoi oia i teie mahana e pûpû i te puaatoro oni, te animara haaporiahia, e te mamoe e rave rahi ei tusia,+ e ua titau oia i te mau tamaiti atoa a te arii, te mau raatira o te nuu e ia Abiatara te tahuˈa.+ Te tamaa ra ratou e te inu ra na muri ia ˈna, e te parau noa ra ratou: ‘Ia ora te arii Adonia!’ 26 Aita râ oia i titau manihini ia ˈu. Aita atoa i titau i te tahuˈa Zadoka, ia Benaia+ te tamaiti a Iehoiada e i to tavini o Solomona. 27 To ˈu fatu te arii, na oe anei i faatia i tera ohipa ma te ore e faaite ia ˈu o vai te tia mai i muri aˈe ia oe?”
28 Pahono maira te arii Davida: “A parau ia Bate-seba ia haere mai.” I reira, tomo maira oia e tia aˈera i mua i te arii. 29 Horeo maira te arii: “Te ora ra Iehova, o tei faaora* ia ˈu i te mau ati atoa,+ 30 e rave au mai ta ˈu i horeo ia oe i te ora o Iehova te Atua o Iseraela a parau ai au ia oe e o to tamaiti o Solomona te riro mai ei arii i muri aˈe ia ˈu, e o ˈna te parahi i nia i to ˈu terono ei mono ia ˈu. Tera ta ˈu e rave i teie mahana.” 31 Piˈo ihora ïa Bate-seba, tipapa ihora i mua i te arii e na ô atura: “Ia ora to ˈu fatu te arii Davida e a muri noa ˈtu!”
32 Parau ihora te arii Davida: “A tuô mai i te tahuˈa Zadoka, ia Natana te peropheta e ia Benaia+ te tamaiti a Iehoiada.”+ Haere maira ïa ratou i mua i te arii. 33 Parau maira te arii ia ratou: “A rave i ta ˈu mau tiai* na muri ia outou, a haaparahi i ta ˈu tamaiti ia Solomona i nia i ta ˈu pheradi*+ e a aratai ia ˈna i Gihona.+ 34 I reira, na te tahuˈa Zadoka raua te peropheta Natana e faatavai ia ˈna+ ei arii no Iseraela. I muri iho, a faaoto i te pu tara a parau ai: ‘Ia ora te arii Solomona!’+ 35 I muri aˈe, a hoˈi mai na muri ia ˈna, e e parahi oia i nia i to ˈu terono. E riro oia ei arii ei mono ia ˈu, e e faatoroa vau ia ˈna ei aratai i nia ia Iseraela e i nia ia Iuda.” 36 Na ô atura Benaia te tamaiti a Iehoiada i te arii: “Amene! Ia farii Iehova to Atua i ta oe i faaoti, to ˈu fatu te arii. 37 Mai ia Iehova i faaea i pihai iho ia oe, to ˈu fatu te arii, ei pihai iho oia ia Solomona,+ e ia faarahi oia i te hanahana o to ˈna terono hau aˈe i to te terono o to ˈu fatu te arii Davida.”+
38 Haere aˈera Zadoka te tahuˈa, Natana te peropheta, Benaia+ te tamaiti a Iehoiada, te mau Kereti, e te mau Peleti,+ haaparahi aˈera ia Solomona i nia i te pheradi a te arii Davida,+ e aratai aˈera ratou ia ˈna i Gihona.+ 39 Rave aˈera Zadoka te tahuˈa i te farii* monoˈi+ no roto mai i te tiahapa+ e faatavai atura ia Solomona.+ Faaoto ihora ratou i te pu, e tutuô aˈera te taata atoa: “Ia ora te arii Solomona!” 40 I muri aˈe, apee maira te taata atoa ia Solomona e pauma aˈera i nia. Te hautihia ra te vivo ma te umere rahi e rûrû roa ˈtura te fenua i ta ratou maniania.+
41 No paia noa ˈtura Adonia e ta ˈna mau manihini+ i te faarooraa ratou i tera maniania. I te faarooraa Ioaba i te taˈi o te pu, na ô aˈera oia: “Eaha teie maniania rahi i te oire?” 42 Te paraparau noa ra oia, tae maira Ionatana+ te tamaiti a Abiatara te tahuˈa. Na ô atura Adonia: “Haere mai, e taata maitai* hoi oe, e eita e ore e te hopoi mai ra oe i te tahi parau apî maitai.” 43 Pahono maira râ Ionatana ia Adonia: “Eita! Ua faaarii to tatou fatu te arii Davida ia Solomona. 44 Ua tono te arii i te tahuˈa Zadoka, te peropheta Natana, Benaia te tamaiti a Iehoiada, te mau Kereti e te mau Peleti na muri ia Solomona. Ua haaparahi ratou ia ˈna i nia i te pheradi a te arii.+ 45 I muri iho, na te tahuˈa Zadoka raua te peropheta Natana i faatavai ia ˈna ei arii, i Gihona. I muri aˈe, hoˈi maira ratou ma te oaoa, e arepurepu roa aˈera te oire. No reira mai te maniania ta outou i faaroo. 46 Hau atu â, ua parahi Solomona i nia i te terono o te arii. 47 Ua haere atoa mai te mau tia mana a te arii e haapopou i to tatou fatu te arii Davida ma te parau: ‘Ia faarahi to Atua i te hanahana o to Solomona iˈoa hau aˈe i to oe iˈoa, e ia faarahi oia i te hanahana o to ˈna terono hau aˈe i to to oe terono!’ I reira, tipapa ihora te arii Davida i nia i to ˈna roˈi. 48 Parau atura te arii: ‘Ia aruehia Iehova te Atua o Iseraela, ua maiti hoi oia i teie mahana i te tahi taata no te parahi i nia i to ˈu terono e ua farii oia ia ite to ˈu mata i te reira!’”
49 Mǎtaˈu ihora ta Adonia mau manihini. Tia aˈera ratou paatoa e reva ˈtura. 50 Mǎtaˈu atoa ihora Adonia ia Solomona. Tia aˈera ïa oia, haere atura i te sekene e tapea ˈtura i na tara o te fata.+ 51 Faaitehia ˈtura ia Solomona: “Ua mǎtaˈu Adonia ia oe, e te arii Solomona. Te tapea ra oia i na tara o te fata a parau ai: ‘E faarue au i teie vahi mai te peu noa e horeo mai te arii Solomona ia ˈu e eita oia e haapohe i ta ˈna tavini i te ˈoˈe.’” 52 Parau aˈera ïa Solomona: “Ia faaafaro mai o ˈna ia ˈna, eita hoê rouru to ˈna e hautihia.* Ia rave râ o ˈna i te tahi ohipa ino,+ e haapohehia oia.” 53 Tono aˈera ïa te arii Solomona i te taata no te haapou ia ˈna i raro i te fata. Haere maira oia e tipapa ihora i mua i te arii Solomona. Parau atura Solomona ia ˈna: “A hoˈi i ǒ oe.”
2 Te fatata mai ra te mahana e pohe ai Davida. Horoa ˈtura oia ia Solomona ta ˈna tamaiti i teie mau faaueraa: 2 “Fatata vau i te pohe.* No reira, ia puai+ e ia itoito oe.+ 3 E rave oe i ta to Atua ra o Iehova e titau ia oe, e rave oe i ta ˈna e faaue ia oe.* E haapao oe i ta ˈna mau faatureraa, ta ˈna mau faaueraa, ta ˈna mau faaotiraa haavaraa e ta ˈna mau haamanaˈoraa mai tei papaihia i roto i te Ture a Mose.+ E manuïa ïa oe* i roto i te mau mea atoa ta oe e rave e i te mau vahi atoa e haere ai oe. 4 E e faatupu Iehova i ta ˈna i fafau ia ˈu: ‘Ia haapao ta oe mau tamaiti i to ratou haerea ma te auraro maite ia ˈu,* ma to ratou aau e ora* taatoa,+ e vai â te huaai no oe i mua ia ˈu e o te parahi i nia i te terono o Iseraela.’+
5 “Ua ite maitai atoa oe i ta Ioaba te tamaiti a Zeruia i rave i nia ia ˈu, eaha ta ˈna i rave i nia i na raatira e piti o te nuu o Iseraela, o Abinera+ te tamaiti a Nere raua Amasa+ te tamaiti a Ietera. Ua haapohe+ oia ia raua i te hoê taime aita e tamaˈi e viivii ihora te hatua i nia i to ˈna tauupu e te tiaa i to ˈna avae i te toto. 6 E ohipa oe ma te paari. Eiaha to ˈna upoo hinahina ia tae ma te hau i roto i te Apoo.*+
7 “E faaite râ oe i te here taiva ore i te mau tamaiti a Barazilai+ no Gileada. E tamaa ratou i ta oe amuraa maa, ua tauturu mai hoi ratou ia ˈu+ a tapuni ai au no to tuaana o Abasaloma.+
8 “Te vai atoa ra o Simei te tamaiti a Gera ati Beniamina no Bahurima. O ˈna tei faaino rahi mai ia ˈu+ i te mahana a haere ai au i Mahanaima.+ I to ˈna râ haereraa mai e farerei ia ˈu i Ioridana, horeo ihora vau ia ˈna i te ora o Iehova e eita vau e haapohe ia ˈna i te ˈoˈe.+ 9 O oe râ, eiaha e vaiiho ia ˈna ma te utua ore.+ E taata feruriraa paari oe, e ua ite oe eaha te rave ia ˈna. E hopoi oe i to ˈna upoo hinahina i roto i te Apoo* na roto i te toto.”+
10 Taoto atura Davida i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna e hunahia ihora oia i te Oire o Davida.+ 11 E 40 matahiti to Davida faatereraa ia Iseraela. I Heberona+ ua faatere oia 7 matahiti, e i Ierusalema ua faatere oia 33 matahiti.+
12 Parahi ihora ïa Solomona i nia i te terono o Davida to ˈna metua tane e riro maira oia ei arii mana rahi.+
13 I muri aˈe, haere maira Adonia te tamaiti a Hagita ia Bate-seba ra, to Solomona metua vahine. Ani atura Bate-seba: “E opuaraa maitai anei ta oe a haere mai ai oe i ǒ nei?” Pahono maira oia: “E. 14 E ohipa ta ˈu e hinaaro e parau ia oe.” Na ô atura ïa Bate-seba: “A parau.” 15 Na ô maira oia: “Ua ite maitai oe e, te tanoraa, na ˈu te mana arii, e ua manaˈo to Iseraela taatoa e o vau te riro mai ei arii.+ Aita râ te reira i horoahia mai ia ˈu e ua riro i to ˈu teina, o to Iehova hoi hinaaro ia riro te reira ia ˈna.+ 16 I teie nei râ, e aniraa ta ˈu ia oe. Eiaha oe e patoi ia ˈu.” Pahono atura ïa Bate-seba ia ˈna: “A parau.” 17 Parau maira Adonia: “A ani na i te arii Solomona ia horoa mai ia Abisaga+ no Sunema ei vahine faaipoipo na ˈu. Ua ite au e eita oia e patoi i ta oe aniraa.” 18 Na ô atura Bate-seba: “Na reira! E paraparau vau i te arii no oe.”
19 Haere atura ïa Bate-seba i te arii Solomona ra no te paraparau ia ˈna no Adonia. Haere maira te arii e farerei ia ˈna e piˈo ihora i mua ia ˈna. Parahi ihora oia i nia i to ˈna terono e faaue ihora ia afaihia mai te hoê terono no to ˈna metua vahine, ia parahi oia i to ˈna pae atau. 20 Parau atura oia: “E aniraa iti ta ˈu ia oe. Eiaha oe e patoi i te reira ia ˈu.” Na ô maira ïa te arii ia ˈna: “A parau mai to ˈu metua vahine, eita vau e patoi i te reira ia oe.” 21 Parau atura Bate-seba: “A farii na ia horoahia Abisaga no Sunema ei vahine faaipoipo na Adonia to tuaana.” 22 I reira, na ô maira te arii Solomona i to ˈna metua vahine: “Eaha oe e ani ai ia Abisaga no Sunema na Adonia? A ani atoa ia horoahia te mana arii ia ˈna ra,+ e tuaana+ hoi o ˈna no ˈu, e te turuhia ra oia e Abiatara te tahuˈa raua Ioaba+ te tamaiti a Zeruia.”+
23 I reira, horeo atura te arii Solomona i te ora o Iehova: “Ia faautua rahi mai te Atua ia ˈu ia ore Adonia e pohe ia ˈu no to ˈna aniraa i teie ohipa. 24 Te horeo nei au i te ora o Iehova te Atua ora, o tei haaparahi ia ˈu i nia i te terono o Davida to ˈu metua tane, o tei haamau papu i ta ˈu faatereraa,+ e o tei horoa mai i te hoê utuafare huiarii no ˈu+ mai ta ˈna i fafau, e haapohehia Adonia+ i teie mahana.” 25 Tono ihora te arii Solomona ia Benaia+ te tamaiti a Iehoiada no te haapohe ia ˈna. Mea na reira Adonia i te poheraa.
26 Parau atura te arii ia Abiatara+ te tahuˈa: “A hoˈi i to oe mau tuhaa fenua ra i Anatota!+ Mea tano ia pohe oe. Eita râ vau e haapohe ia oe i teie mahana. Ua amo hoi oe i te Afata a te Arii hau ê e Fatu ra o Iehova i mua ia Davida to ˈu metua tane+ e ua faaruru atoa oe i te mau ati i roohia to ˈu metua tane.”+ 27 Opani atura ïa Solomona ia Abiatara ia tavini ei tahuˈa na Iehova. Mea na reira te parau a Iehova i te tupuraa no te utuafare o Eli+ i Silo.+
28 I te faaiteraahia tera mau ohipa ia Ioaba, horo ihora Ioaba i te tiahapa o Iehova+ e tapea ihora i na tara o te fata. Inaha, noa ˈtu aita Ioaba i turu ia Abasaloma,+ ua turu râ oia ia Adonia.+ 29 Faaitehia ˈtura i te arii Solomona: “Ua horo Ioaba i te tiahapa o Iehova e tei pihai iho oia i te fata.” Tono atura ïa Solomona ia Benaia te tamaiti a Iehoiada ma te parau: “A haere e a haapohe ia ˈna!” 30 Haere atura ïa Benaia i te tiahapa o Iehova e parau atura ia Ioaba: “Te parau mai ra te arii ia oe ia haere mai i rapae!” Pahono maira râ Ioaba: “Eita! Ei ǒ nei au e pohe ai.” Haere maira Benaia e faaite i te arii eaha ta Ioaba i pahono. 31 Parau atura te arii ia ˈna: “A rave mai ta ˈna i parau, a haapohe e a huna ia ˈna. E mâ ïa vau e te utuafare o to ˈu metua tane i te toto ta Ioaba i haamanii aita e tumu.+ 32 Ua haapohe hoi oia e piti taata tia aˈe e te maitai aˈe ia ˈna i te ˈoˈe: Abinera+ te tamaiti a Nere, te raatira o te nuu o Iseraela,+ e Amasa+ te tamaiti a Ietera, te raatira o te nuu o Iuda.+ Aita râ to ˈu metua tane o Davida i farii i tera ohipa. E faahoˈi Iehova i to ˈna toto i nia i to ˈna iho upoo. 33 E hoˈi mai to raua toto i nia i te upoo o Ioaba e i nia i te upoo o to ˈna huaai e a muri noa ˈtu.+ Area no Davida, to ˈna huaai, to ˈna utuafare e to ˈna terono, ei hau ïa no ǒ mai ia Iehova ra e a muri noa ˈtu.” 34 Haere atura Benaia te tamaiti a Iehoiada e haapohe ihora ia Ioaba. Hunahia ˈtura oia i pihai iho i to ˈna fare, i te medebara. 35 Faatoroa aˈera te arii ia Benaia+ te tamaiti a Iehoiada ei raatira o te nuu ei mono ia Ioaba. Rave atoa maira oia ia Zadoka+ te tahuˈa no te mono ia Abiatara.
36 Titau atura te arii ia Simei+ e parau atura ia ˈna: “A patu i te hoê fare no oe i Ierusalema a parahi atu ai i reira. Eiaha roa oe ia haere i rapae i te oire. 37 Ia haere oe i rapae i te oire e ia haere oe i te tahi atu pae o te peho o Kiderona,+ e pohe oe. Ei nia to oe toto i to oe iho upoo.” 38 Pahono maira Simei i te arii: “Mea tia ta oe i parau. E rave au mai ta oe i parau, to ˈu fatu te arii.” Aita ˈtura Simei i haere i rapae ia Ierusalema no te hoê tau roa.
39 Tera râ, i muri aˈe e toru matahiti, horo aˈera e piti tîtî a Simei i ǒ te arii no Gata, o Akisa+ te tamaiti a Maaka. I te faaiteraahia ia Simei e tei ǒ i Gata ta ˈna na tîtî, 40 faaineine ihora Simei i ta ˈna asini e haere ihora e hiˈo ia Akisa no te faahoˈi mai ia raua. I to Simei hoˈiraa mai e ta ˈna na tîtî mai Gata mai, 41 faaitehia ˈtura ia Solomona: “Ua haere Simei i Gata mai Ierusalema ˈtu e ua hoˈi mai.” 42 I reira, titau ihora te arii ia Simei e na ô atura ia ˈna: “Ua faahoreo vau ia oe i te ora o Iehova e ua faaara atoa ˈtu vau: ‘Ia haere oe i rapae i te oire, e pohe oe.’ E ua pahono mai oe: ‘Mea tia ta oe i parau, e auraro atu vau.’+ 43 Eaha ïa oe i ore ai i haapao i taua horeo ra i mua ia Iehova e te faaueraa ta ˈu i horoa ˈtu ia oe?” 44 Parau atura te arii ia Simei: “Ua ite oe i te ino rahi ta oe i rave i nia ia Davida to ˈu metua tane.+ E faahoˈi mai Iehova i taua ino ra i nia i to oe upoo.+ 45 Tera râ, e haamaitaihia te arii Solomona,+ e e haamau-papu-hia te terono o Davida i mua ia Iehova e a muri noa ˈtu.” 46 Faaue atura te arii ia Benaia te tamaiti a Iehoiada ia haere e haapohe ia Simei e pohe aˈera Simei.+
Mau papu noa ˈtura te faatereraa arii i roto i te rima o Solomona.+
3 Taati aˈera Solomona ia Pharao te arii o Aiphiti ma te faaipoipo* i ta ˈna tamahine.+ Aratai maira oia i te tamahine a Pharao i te Oire o Davida.+ Faaea maira oia i reira e oti noa ˈtu ia Solomona i te patu i to ˈna iho fare,+ te fare o Iehova+ e te aua ati aˈe ia Ierusalema.+ 2 Tera râ, te pûpû noa ra te nunaa i te tusia i nia i te mau vahi teitei,+ no te mea i tera ra tau, aita â te hoê fare no te iˈoa o Iehova i patuhia ˈtura.+ 3 Ua faaite noa Solomona i to ˈna here ia Iehova ma te haapao i te mau faatureraa a Davida to ˈna metua tane. Tera râ, tei nia i te mau vahi teitei oia i te pûpûraa e te tutuiraa i te tusia.+
4 Haere atura Solomona i Gibeona no te pûpû i te tusia, tei reira hoi te vahi teitei matau-roa ˈˈe-hia.*+ Pûpû aˈera oia 1 000 tusia taauahi i nia i tera fata.+ 5 I Gibeona, fa maira Iehova ia Solomona na roto i te hoê moemoeâ i te po. Na ô maira te Atua: “A ani mai eaha ta oe e hinaaro ia horoa ˈtu vau na oe.”+ 6 Pahono atura ïa Solomona: “Ua faaite oe i te here taiva ore rahi i to tavini ia Davida to ˈu metua tane, o tei auraro ia oe* ma te haapao maitai, te parau-tia e te aau haavare ore. E tae roa mai i teie mahana, ua faaite noa oe i teie here taiva ore rahi ia ˈna, ua horoa ˈtu hoi oe i te hoê tamaiti no te parahi i nia i to ˈna terono.+ 7 E teie nei, e Iehova to ˈu Atua, ua faaarii oe ia ˈu ei mono ia Davida to ˈu metua tane, e taata apî* noa hoi au e te aravihi ore.+ 8 Te faatere nei to tavini i to nunaa ta oe i maiti,+ te hoê nunaa iti rahi o te ore e nehenehe e taio e e numera. 9 A horoa mai na ïa i te hoê aau faaroo no te haava i to nunaa,+ no te ite i te maitai e te ino.+ O vai hoi te nehenehe e haava i to nunaa, teie nunaa iti rahi?”*
10 Ua au roa Iehova i ta Solomona aniraa.+ 11 Na ô atura te Atua ia ˈna: “Aita oe i ani ia faaroa i to oe ora,* ia rahi ta oe faufaa e ia pohe to oe mau enemi. Ua ani mai râ oe i te maramarama no te haava ma te parau-tia,+ 12 e rave ïa vau i ta oe i ani mai.+ E horoa ˈtu vau i te paari e te maramarama*+ aita i itehia aˈenei i nia i te tahi atu taata na mua ˈtu ia oe e eita e ite-faahou-hia i muri aˈe ia oe.+ 13 Hau atu â, e horoa atoa ˈtu vau i te mea ta oe i ore i ani mai:+ te faufaa e te hanahana.+ E ore roa te tahi arii e aifaito ia oe i te roaraa o to oe oraraa.*+ 14 E ia rave oe i ta ˈu e faaue ia oe,* ia haapao oe i ta ˈu mau faatureraa e ta ˈu mau faaueraa, mai ia Davida to oe metua tane i na reira,+ e faaroa atoa vau i to oe ora.”+
15 I to Solomona araraa mai, taa ˈtura ia ˈna e e moemoeâ tera. Haere atura oia i Ierusalema e tia aˈera i mua i te afata o te faufaa a Iehova. Pûpû atura oia i te tusia taauahi e te tusia no te hau+ e faatupu atura oia i te hoê tamaaraa no ta ˈna mau tavini atoa.
16 I taua tau ra, haere maira e piti vahine taiata i te arii ra e tia maira i mua ia ˈna. 17 Na ô maira te vahine matamua: “To ˈu fatu, hoê â fare to mâua teie vahine. I to ˈu fanauraa, tei te fare atoa oia. 18 I te toru o te mahana i muri aˈe i to ˈu fanauraa, fanau atoa maira teie vahine. O mâua anaˈe to mâua faaearaa, aita ˈtu e taata i te fare. 19 I te maororaa po, ua pohe te tamaiti a teie vahine no te mea ua taoto oia na nia iho ia ˈna. 20 Tia aˈera ïa oia i te po, te taoto noa ra vau. Rave atura oia i ta ˈu tamaiti i pihai iho ia ˈu e tuu maira i ta ˈna tamaiti o tei pohe. E ta ˈu tamaiti, ua faataoto oia i pihai iho ia ˈna. 21 I to ˈu tiaraa i te poipoi no te horoa i to ˈu tîtî i ta ˈu tamaiti, ite aˈera vau e ua pohe oia. Hiˈohiˈo maitai atura vau ia ˈna e taa ˈtura ia ˈu e ere ta ˈu tamaiti ta ˈu i fanau.” 22 Na ô maira râ te tahi atu vahine: “E ere! Na ˈu te tamaiti e ora ra, e na oe te tamaiti tei pohe!” Te parau noa ra râ te vahine matamua: “E ere! Na oe te tamaiti pohe, e na ˈu te tamaiti ora.” Mea na reira raua i te tatamaˈiraa i mua i te arii.
23 Na ô aˈera te arii: “Te parau nei teie vahine: ‘Na ˈu teie tamaiti, teie e ora ra, e na oe te tamaiti tei pohe!’ Area te tahi atu, te parau ra ïa: ‘E ere! Na oe te tamaiti tei pohe e na ˈu te tamaiti e ora ra!’” 24 Na ô aˈera te arii: “A afai mai i te hoê ˈoˈe.” Afaihia maira ïa te hoê ˈoˈe i te arii ra. 25 Na ô aˈera te arii: “A tâpû i te tamarii ora na ropu, e a horoa hoê afaraa na teie vahine e te tahi atu afaraa na te tahi vahine.” 26 I reira, taparu ihora te vahine na ˈna te tamaiti ora i te arii, no to ˈna aroha i ta ˈna tamaiti. Na ô maira oia: “To ˈu fatu! A horoa ˈtu i te tamarii ora na ˈna! Eiaha e haapohe ia ˈna!” Te parau noa ra râ te tahi atu vahine: “Eita o ˈna e riro ia ˈu, eita atoa e riro ia oe! A tâpû ia ˈna na ropu!” 27 I reira, na ô aˈera te arii: “Eiaha e haapohe i te tamarii! A horoa ia ˈna i te vahine matamua, o ˈna hoi to ˈna metua vahine.”
28 Faaroo aˈera to Iseraela taatoa i ta te arii faaotiraa i roto i tera haavaraa e faahiahia* roa aˈera ratou i te arii+ no te mea ua ite ratou e tei ia ˈna ra te paari o te Atua no te haava.+
4 O te arii Solomona tei faatere ia Iseraela taatoa.+ 2 Teie to ˈna mau tia mana rahi:* o Azaria te tamaiti a Zadoka+ te tahuˈa. 3 O Elihorepha raua Ahia na tamaiti a Sisa na feia papai parau.+ O Iehosaphata+ te tamaiti a Ahiluda te haaputu parau. 4 O Benaia+ te tamaiti a Iehoiada to nia i te nuu. O Zadoka raua Abiatara+ te mau tahuˈa. 5 O Azaria te tamaiti a Natana+ to nia i te feia toroa. E tahuˈa o Zabuta te tamaiti a Natana. E hoa o ˈna no te arii.+ 6 O Ahisara te tiaau o te aorai. O Adonirama+ te tamaiti a Abada tei tiaau i te feia o tei titauhia no te ohipa a te arii.+
7 E 12 feia toroa ta Solomona no te taatoaraa o Iseraela. Na ratou e faatae mai i te maa na te arii e to ˈna utuafare. Na te taata toroa tataitahi e faatae mai i te maa hoê avaˈe i te matahiti.+ 8 Teie te iˈoa o te feia toroa: Te tamaiti a Hura, i te tuhaa fenua mouˈa o Epheraima. 9 Te tamaiti a Dekara, i Makaza, Saalabima,+ Bete-semesa e Elona-bete-hanana. 10 Te tamaiti a Heseda, i Arubota. (Na ˈna o Soko e te tuhaa fenua taatoa o Hepheri.) 11 Te tamaiti a Abinadaba, i te tuhaa fenua aivi o Dora. (Ua faaipoipo oia ia Taphate, hoê tamahine a Solomona.) 12 Baana te tamaiti a Ahiluda, i Taanaka, Megido,+ e i Bete-seana+ taatoa. (Tei pihai iho taua tuhaa fenua ra ia Zaretana, i raro mai ia Iezereela. E haere te reira mai Bete-seana i Abela-mehola e tae roa ˈtu i te tuhaa fenua o Iokemeama.)+ 13 Te tamaiti a Gebera, i Ramota-gileada.+ (Na ˈna te mau oire iti a Iaira+ te tamaiti a Manase, i Gileada.+ Na ˈna atoa te tuhaa fenua o Aragoba+ i Basana:+ 60 oire rarahi e te aua e te uputa opanihia i te teˈa veo.) 14 Ahinadaba te tamaiti a Ido, i Mahanaima.+ 15 Ahimaaza, i te fenua o Naphatali. (Ua faaipoipo oia ia Basemata, te tahi atoa tamahine a Solomona.) 16 Baana te tamaiti a Husai, i te fenua o Asera e Bealota. 17 Iehosaphata te tamaiti a Parua, i te fenua o Isakara. 18 Simei+ te tamaiti a Elâ, i te fenua o Beniamina.+ 19 Gebera te tamaiti a Uri, i te tuhaa fenua o Gileada,+ te fenua i faaterehia na e Sihona+ te arii o te ati Amori raua Oga+ te arii o Basana. E taata toroa atoa to nia i teie feia toroa o te fenua.
20 E au o Iuda e o Iseraela i te one tahatai te rahi.+ Mea navai ratou i te pae o te maa e te inu e mea oaoa ratou.+
21 O Solomona tei faatere i te mau faatereraa arii atoa mai te Anavai*+ e tae atu i te fenua o te mau Philiseti e i te otia o Aiphiti. Ua aufau ratou i te ô titauhia e ua tavini ia Solomona i te roaraa o to ˈna oraraa.+
22 Teie te faito maa i titauhia no Solomona e to te aorai i te mahana tataitahi: 30 kora* faraoa ota oro-maitai-hia e 60 kora faraoa ota, 23 10 puaatoro haaporiahia, 20 puaatoro ravehia i te mau vahi aihere ra, 100 mamoe, e te aili, te zabi, e te manu haaporiahia. 24 Na Solomona i faatere i te tuhaa fenua taatoa i teie pae o te Anavai,*+ mai Tiphesa e tae atu i Gaza,+ oia atoa i te mau arii o taua tuhaa fenua taatoa ra. E e hau ta ˈna i ite i te mau tuhaa fenua atoa ati aˈe ia ˈna.+ 25 Parahi atura Iuda e Iseraela i roto i te hau, te taata tataitahi i raro aˈe i ta ˈna iho tumu vine e ta ˈna iho tumu suke, mai Dana e tae atu i Beere-seba, i te mau mahana atoa o Solomona.
26 E 4 000* vairaa ta Solomona no ta ˈna mau puaahorofenua huti pereoo e 12 000 puaahorofenua.*+
27 Na teie feia toroa i faatae mai i te maa na te arii Solomona e na te feia atoa o tei tamaa i ta ˈna amuraa maa. E haapao ratou tataitahi i ta ratou tuhaa hoê avaˈe te maoro a ara atoa ˈtu ai eiaha te tahi mea ia moˈehia.+ 28 Na ratou atoa i hopoi mai i te kerite e te aihere i te mau vahi atoa i hinaarohia ˈi te reira no te mau puaahorofenua, oia atoa no te mau puaahorofenua huti pereoo. Ua titauhia ia hopoi mai ratou tataitahi i te faito i faataahia.
29 Horoa maira te Atua na Solomona i te paari e te haroˈaroˈa rahi e te aau ite mai te one tahatai i te rahi.+ 30 Ua hau aˈe to Solomona paari i te paari o te mau nunaa atoa o Hitia o te râ e te paari o Aiphiti.+ 31 Ua hau aˈe to ˈna paari i to vetahi ê, ua hau aˈe i to Etana+ ati Zera e to Hemana,+ Kalakola,+ e Dara, te mau tamaiti a Mahola. Tui atura to ˈna roo i rotopu i te mau nunaa atoa ati aˈe.+ 32 Ua papai oia 3 000 parau paari,+ e 1 005 himene ta ˈna.+ 33 E paraparau oia no nia i te tumu raau, mai te tumu arezi i Lebanona e tae noa ˈtu i te hisopa+ o te tupu ra i nia i te aua. E paraparau oia no nia i te mau animara avae maha,+ te mau manu,*+ te mau animara e nee haere, te mau manumanu+ e te iˈa. 34 Ua haere mai te taata no te mau nunaa atoa e faaroo i to Solomona paari, oia atoa te mau arii o tei faaroo i te parau o to ˈna paari ati aˈe i te fenua nei.+
5 I to Hirama te arii o Turia+ faarooraa e ua faatavaihia o Solomona ei arii ei mono i to ˈna metua tane, tono ihora oia i ta ˈna mau tavini i ǒ Solomona. E hoa hoi o Hirama no* Davida.+ 2 Faatae ihora Solomona i teie poroi ia Hirama:+ 3 “Ua ite oe e aita i fariihia ia patu Davida to ˈu metua tane i te hoê fare no te iˈoa o Iehova to ˈna Atua no to ˈna aroraa i te enemi e rave rahi. Ua horoa mai râ Iehova i te upootiaraa ia ˈna.+ 4 I teie nei, ua horoa Iehova to ˈu Atua na ˈu i te faafaaearaa ati aˈe.+ Aita e taata e patoi mai ra ia ˈu e aita e mea ino e tupu ra.+ 5 No reira, te opua nei au i te patu i te hoê fare no te iˈoa o Iehova to ˈu Atua, mai ta Iehova i fafau ia Davida to ˈu metua tane, a parau ai: ‘To tamaiti ta ˈu e tuu i nia i to terono ei mono ia oe, na ˈna e patu i te fare no to ˈu iˈoa.’+ 6 I teie nei, a faaue na i to oe nunaa ia tâpû mai i te tumu arezi no Lebanona+ no ˈu. E ohipa ta ˈu mau tavini na muri i ta oe mau tavini, e e aufau vau i ta oe mau tavini te tino moni ta oe e faaoti. Ua ite hoi oe e aita e taata i ǒ matou mea aravihi no te tâpû i te tumu raau mai to Sidona.”+
7 I to Hirama faarooraa i ta Solomona mau parau, oaoa roa ihora oia e na ô aˈera: “Ia aruehia Iehova i teie mahana, ua horoa hoi oia na Davida i te hoê tamaiti î i te paari no te faatere i teie nunaa rahi!”+ 8 Faatae aˈera ïa Hirama i teie parau ia Solomona: “Ua faaroo vau i te poroi ta oe i faatae ia ˈu nei. E hapono atu vau i te tumu arezi e te tumu berusi+ ta oe e ani mai. 9 E haapou mai ta ˈu mau tavini i te reira na nia mai i te mau mouˈa o Lebanona i roto i te miti, e e taamu vau i taua mau raau ra a faatae atu ai i te reira na te miti i te vahi ta oe e faaite mai. I tera vahi, e faaue au ia tatarahia taua mau raau ra ia nehenehe oe e rave atu i te reira. Ei faahoˈiraa, e hapono mai ïa oe i te maa no te feia e ora ra i to ˈu aorai.”+
10 Hapono maira ïa Hirama i te arezi e te berusi ta Solomona i hinaaro. 11 Hapono atoa ˈtura Solomona na Hirama 20 000 kora* sitona ei maa na te feia e ora ra i to ˈna aorai e 20 kora hinu olive maitai roa. Tera ta Solomona i hapono na Hirama i te mau matahiti atoa.+ 12 Horoa maira Iehova ia Solomona te paari, mai ta ˈna i fafau ia ˈna.+ E e hau tei itehia i rotopu ia Hirama raua Solomona, e faaau ihora raua i te hoê parau faaau.*
13 Titau aˈera te arii Solomona i te taata no te rave i te ohipa. E 30 000 tane tei ravehia mai no roto mai ia Iseraela taatoa.+ 14 I te avaˈe tataitahi, e tono oia hoê pǔpǔ 10 000 tane i Lebanona. E faaea ratou hoê avaˈe i Lebanona a hoˈi atu ai e piti avaˈe i ǒ ratou. O Adonirama+ tei tiaau i te feia o tei titauhia no te ohipa a te arii. 15 E 70 000 feia rave ohipa rau ta Solomona e 80 000 feia tarai ofai+ te ohipa ra i nia i te mouˈa.+ 16 E 3 300 atoa tiaau mono ta Solomona,+ e aratai pǔpǔ o tei tiaau i te feia rave ohipa. 17 Ua faaue te arii ia ratou ia haere e rave mai i te ofai rahi, te ofai maitai roa,+ e ia tarai+ i te reira. E faaohipahia te reira no te niu+ o te hiero. 18 Ua tarai ïa ta Solomona raua Hirama mau rave ohipa e to Gebala+ i te ofai. Ua faaineine ratou i te raau e te ofai no te patu i te hiero.
6 I te 480 o te matahiti i muri aˈe i to te ati Iseraela* haereraa mai i rapae i te fenua o Aiphiti,+ haamata ihora Solomona i te patu i te hiero* o Iehova.*+ Tei te maha ïa o te matahiti oia i te faatereraa ia Iseraela, i te avaˈe o Zifa*+ (oia hoi te piti o te avaˈe). 2 Te fare ta te arii Solomona i patu no Iehova, e 60 kubiti* te roa, e 20 kubiti te aano e e 30 kubiti te teitei.+ 3 E 20 kubiti te roa* o te taupee+ i mua i te hiero,* ua tuea i te aano o te fare. Hoê ahuru kubiti te hohonu o te taupee i mua i taua fare ra.
4 I nia i te mau pǎpai o te fare, ua hamani oia i te haamaramarama mea aano hoê pae e mea pirihao te tahi pae.+ 5 Hau atu â, e paturaa ta ˈna i faatia i rapae mai i te mau pǎpai o te fare. Ua haaati* tera paturaa i te mau pǎpai o te fare, oia hoi to te Vahi Moˈa* e to te Vahi Moˈa Roa.*+ I roto mai i tera paturaa, ua hamani oia i te piha.+ 6 Teie te faito o tera mau piha: e pae kubiti te aano no te tahua matamua, e ono kubiti te aano no te tahua i ropu e e hitu kubiti te aano no te toru o te tahua. Ua faatia oia i te mau pǎpai ati aˈe i te fare ma te hoê ravea e mau ai te raau i nia i te roaraa o te mau pǎpai. Aita ïa i titauhia ia faaapoohia te mau pǎpai o te fare.+
7 Ua patuhia te hiero i te ofai ua tarai-aˈena-hia.+ Aita ïa te hamara, te opahi aore ra te tahi atu mauhaa auri i faaroohia i roto i te hiero i te roaraa o te paturaa. 8 Tei te pae apatoa* o te fare te tomoraa no te piha o te tahua matamua.+ E eˈa paumaraa menemene tei aratai i te tahua i ropu, e mai te tahua i ropu e tae atu ai i te toru o te tahua. 9 Patu noa ˈtura Solomona i te fare e oti roa aˈera ia ˈna.+ Tapoˈi atura oia i taua fare ra i te pou arezi e te anairaa iri arezi.+ 10 Ua patu oia i te mau piha i te hiti ati aˈe i te fare:+ e pae kubiti te teitei o te piha tataitahi, e ua tuatihia te reira e te fare i te pou arezi.
11 Tae maira teie parau a Iehova ia Solomona: 12 “Ia haapao oe i ta ˈu mau faatureraa, ia faatupu oe i ta ˈu mau faaotiraa haavaraa e ia haapao oe i ta ˈu mau faaueraa ma te pee i te reira,+ e rave au no oe i ta ˈu i fafau ia Davida to metua tane,+ no nia i teie fare ta oe e patu ra. 13 E parahi au i rotopu i te ati Iseraela,+ e eita vau e faarue i to ˈu nunaa o Iseraela.”+
14 Patu noa ˈtura Solomona i te hiero e oti roa aˈera ia ˈna. 15 Ua tapoˈi oia i te mau pǎpai i roto i te fare i te iri arezi. Ua tapoˈi oia i te reira i te raau, mai te tahua e tae atu i te aroaro. E ua tapoˈi oia i te tahua o te fare i te iri berusi.+ 16 Ua hamani atoa oia i te hoê piha ma te faatia i te hoê pǎpai raau arezi i roto i te fare e 20 kubiti mai muri mai. E haere tera pǎpai mai te tahua e tae atu i te aroaro. Mea na reira oia i te hamaniraa i te piha i roto roa i te fare,+ te Vahi Moˈa Roa.+ 17 E te Vahi Moˈa,*+ te tuhaa matamua o te fare, e 40 kubiti ïa. 18 Ua nanaˈohia te hohoˈa maa hotu menemene+ e te tiare uaa+ i nia i te raau arezi i roto i te fare. Ua poˈi roa te mau pǎpai o te fare i te raau arezi, aita te ofai i ite-faahou-hia.
19 Faanaho atura Solomona i te Vahi Moˈa Roa*+ no te tuu atu i te afata o te faufaa a Iehova.+ 20 E 20 kubiti te roa, e 20 kubiti te aano e 20 kubiti te teitei te Vahi Moˈa Roa.*+ Tapiri atura Solomona i te reira i te auro tamâhia e tapoˈi atura i te fata*+ i te raau arezi. 21 Tapiri atura Solomona i te rotoraa o te fare i te auro tamâhia,+ e huti atura oia i te fifi auro i mua i te Vahi Moˈa Roa,*+ o tei tapirihia i te auro. 22 Ua tapiri oia i te rotoraa o te fare i te auro, oia hoi te fare taatoa. Ua tapiri atoa oia i te fata taatoa i pihai iho i te Vahi Moˈa Roa* i te auro.+
23 I roto i te Vahi Moˈa Roa,* hamani atura oia e piti kerubi+ i te paina,* hoê ahuru kubiti te teitei te kerubi tataitahi.+ 24 No te kerubi matamua, e pae kubiti te roa te pererau tataitahi. Mai te hopea o te tahi pererau i te hopea o te tahi atu pererau, hoê ahuru kubiti ïa. 25 Hoê ahuru kubiti atoa te teitei o te piti o te kerubi. Hoê â teitei e hoê â hohoˈa to na kerubi e piti. 26 Hoê ahuru kubiti te teitei o te kerubi hoê, oia atoa to te tahi kerubi. 27 Tuu atura oia i na kerubi+ i roto i te Vahi Moˈa Roa. Ua haamahorahia te mau pererau o na kerubi. E û hoê pererau o te tahi kerubi i nia i te pǎpai, e hoê pererau o te tahi atu kerubi, i nia i te tahi atu pǎpai. Ua haamahorahia te tahi atu o to raua pererau i ropu i te piha,* e û te tahi pererau i nia i te tahi atu pererau. 28 Tapiri atura oia i na kerubi i te auro.
29 I nia i te mau pǎpai o na piha e piti,* nanaˈo atura oia i te hohoˈa kerubi,+ te tumu tamara+ e te tiare uaa.+ 30 Tapiri atura oia i te tahua o na piha e piti o te fare i te auro. 31 E no te tomoraa o te Vahi Moˈa Roa,* hamani atura oia i te opani i te paina, te pou i te hiti, e te teˈa uputa, ei tuhaa pae.* 32 E na opani e piti, e paina ïa. Nanaˈo atura oia i nia i na opani i te kerubi, te tumu tamara, e te tiare uaa. Tapiri atura oia i te reira i te auro. Tupai atura oia i te auro i nia i te mau kerubi e te mau tumu tamara. 33 No te tomoraa o te Vahi Moˈa,* mea na reira atoa oia i te hamaniraa i te mau teˈa uputa i te paina, ei tuhaa maha.* 34 Hamani atura oia e piti opani i te berusi. E piti opani to te uputa tataitahi e e ohu te reira i te hinere.+ 35 Nanaˈo atura oia i te kerubi, te tumu tamara e te tiare uaa, e tapiri atura i taua mau hohoˈa ra i te auro.
36 Faatia ˈtura oia i te mau patu o te aua i roto:+ e toru anairaa ofai taraihia. E tuu atura oia hoê anairaa teˈa arezi.+
37 Ua haamauhia te niu o te hiero o Iehova i te maha o te matahiti te faatereraa Solomona, i te avaˈe o Zifa.*+ 38 E i te 11 o te matahiti, i te avaˈe o Bula* (oia hoi i te vaˈu o te avaˈe), oti roa aˈera te hiero, to ˈna mau tuhaa rii atoa i te patuhia ia au i to ˈna hohoˈa.+ E hitu matahiti te maoro to Solomona paturaa i te reira.
7 E 13 matahiti te maoro to Solomona paturaa i to ˈna aorai,+ e oti roa aˈera te ohipa taatoa i te ravehia.+
2 Patu atura oia i te Fare o te Uru raau no Lebanona+ 100 kubiti* te roa, 50 kubiti te aano, e 30 kubiti te teitei i nia e maha anairaa pou arezi. E teˈa arezi+ te tarava ra i nia i te mau pou. 3 E iri arezi to nia iho i te mau raau e tarava ra na nia iho i te mau pou. E 45* tei taiohia, 15 i te anairaa tataitahi. 4 E toru anairaa haamaramarama to tera fare. E na nia mai te tahi anairaa i te tahi atu. E tei mua maitai te tahi haamaramarama i te tahi atu. 5 E poro tia to te mau tomoraa e te mau pou uputa atoa, mai te muaraa o te mau haamaramarama tei mua maitai te tahi i te tahi atu i nia e toru anairaa.
6 Patu atura oia i te Piha* o te mau Pou e 50 kubiti te roa e 30 kubiti te aano. E taupee, e pou e e tamaru to mua i te reira.
7 Patu atura oia i te Piha* o te Terono,+ parau-atoa-hia te Piha o te Haavaraa,+ i reira oia e haava ˈi. Pǎpaihia ˈtura te reira i te arezi mai te tahua e tae atu i te mau teˈa o te aroaro.
8 Tei roto i te tahi atu aua+ te aorai i reira Solomona e ora ˈi, tei te hiti rii i tera Piha,* e hoê â huru hamaniraa to raua. Patu atoa ˈtura Solomona i te hoê fare hoê â huru hamaniraa e tera Piha no te tamahine a Pharao ta ˈna i faaipoipo.+
9 Ua faaohipahia no tera mau paturaa i te ofai maitai roa+ o tei faitohia, tei tâpûhia e tei taraihia i te ˈeˈe ofai na roto mai e na rapae, mai te niu e tae atu i te niaraa o te mau patu, e i rapae e tae noa ˈtu i te aua rahi.+ 10 E ua haamauhia te niu i te mau ofai rarahi roa e te moni rahi. Hoê ahuru kubiti te faito o te tahi mau ofai e e vaˈu kubiti to te tahi atu mau ofai. 11 E i nia ˈˈe i te reira, ua tuuhia te tahi atu mau ofai maitai roa tei faitohia e tei taraihia, oia atoa te arezi. 12 Ati aˈe i te aua rahi, e patu tei faatiahia: e toru anairaa ofai taraihia e hoê anairaa teˈa arezi. E au te reira i te mau patu o te aua+ o te hiero* o Iehova e o te taupee o te fare.+
13 Tono aˈera te arii Solomona i te taata e tii ia Hirama+ i Turia. 14 E tamaiti oia na te hoê vahine ivi no te opu o Naphatali, e to ˈna metua tane, e taata ïa no Turia o tei ite i te rave i te veo.+ Mea aravihi roa Hirama, mea maramarama,+ e mea ite i te rave i te mau huru ohipa veo atoa. Haere maira ïa oia i te arii Solomona ra e rave ihora pauroa ta ˈna ohipa.
15 Faatô atura oia i na piti pou veo.+ E 18 kubiti te teitei o te pou tataitahi, e 12 kubiti te roa o te taura faito e ati ai na pou tataitahi.+ 16 Faatô atura oia e piti tapoˈi veo no te tuu na nia iho i na pou. E pae kubiti te teitei o te tapoˈi tataitahi. 17 E upeˈa hamanihia i te fifi nainai tavirivirihia mai te taura+ to nia i te tapoˈi pou tataitahi: e hitu i nia hoê tapoˈi e e hitu i nia i te tahi atu tapoˈi. 18 Hamani atura oia e piti anairaa remuna ati aˈe i te upeˈa no te vehî i na tapoˈi i nia i na pou. Ua na reira oia no na piti atoa ra tapoˈi. 19 E hohoˈa lili to na tapoˈi pou i te taupee ra e maha kubiti te teitei. 20 Tei nia noa ˈtu tera tuhaa o na tapoˈi pou i te pae omenemene i reira te upeˈa. E 200 anairaa remuna ati aˈe i te tapoˈi tataitahi.+
21 Faatia ˈtura oia i na pou o te taupee o te hiero.*+ Faatia ˈtura oia i te pou i te pae atau* e topa ihora i te reira i te iˈoa Iakina,* e faatia ˈtura oia i te pou i te pae aui* e topa ihora i te reira i te iˈoa Boaza.*+ 22 E e hohoˈa lili to nia roa i na pou. Oti roa aˈera ïa te hamaniraa o na pou.
23 Hamani atura oia i te Miti* faatôhia.+ Mea menemene, 10 kubiti mai te tahi hiti i te tahi atu hiti o te auvaha, 5 kubiti te teitei e 30 kubiti e ati ai te reira i te taura faito.+ 24 E hohoˈa maa hotu menemene+ to raro aˈe mai i te auvaha, ati aˈe i te reira, hoê ahuru maa i te kubiti tataitahi ati aˈe i te Miti, e piti anairaa maa hotu menemene faatôhia i nia noa iho â i taua Miti ra. 25 To nia te reira 12 puaatoro oni:+ 3 e hiˈo ra i apatoerau, 3 e hiˈo ra i tooa o te râ, 3 e hiˈo ra i apatoa e 3 e hiˈo ra i hitia o te râ. E to nia ia ratou te Miti i te vairaa, e ua hurihia to ratou muriraa atoa i ropu. 26 E maha manimani* to ˈna meumeu. E ua hamanihia to ˈna auvaha mai te auvaha o te hoê auˈa, mai te hoê lili. E 2 000 bato* te titôhia i roto.
27 Hamani atura oia na ahuru pereoo turairai*+ veo. E maha kubiti te roa o te pereoo turairai hoê, e maha kubiti te aano e e toru kubiti te teitei. 28 Mai teie te hamaniraahia tera mau pereoo turairai: te vai ra te apa na te hiti o te pereoo tataitahi, e ati aˈe i tera mau apa, te vai ra te teˈa. 29 E liona,+ e puaatoro oni e e kerubi+ to nia i te mau apa i ropu i te mau teˈa, e hoê â huru hohoˈa to nia i te mau teˈa. E hei to nia ˈˈe e to raro aˈe mai i te mau liona e te mau puaatoro oni. 30 E maha huira veo to te pereoo turairai tataitahi, e e piti auri veo tei tamauhia i nia i te mau teˈa i na poro e maha o te pereoo. Ua tuuhia te farii pape rarahi i nia i te tahi mau turu. Ua faatôhia te hei na te hiti o te turu tataitahi. 31 Tei roto te auvaha o te farii pape i te auvaha o te pereoo. Mai te raroraa o te farii pape haere atu ai i te raroraa o te auvaha o te pereoo, hoê ïa kubiti te teitei. Mea menemene te auvaha o te farii pape. Ia taiohia na raro i te mau turu e haere roa i nia i te auvaha o te pereoo, hoê kubiti e te afa te teitei. E hohoˈa to nia i te auvaha o te pereoo. Mea orapa te mau apa na te hiti, e ere mea menemene. 32 To raro aˈe na huira e maha i te mau apa na te hiti o te pereoo, e ua tamauhia te mau tapearaa huira i nia i te pereoo. Hoê kubiti e te afa te teitei o te huira tataitahi. 33 Ua hamanihia te mau huira mai te huira o te mau pereoo puaahorofenua. To ratou mau tapearaa, te omenemeneraa o te huira, te mau putoro, e te ropuraa o te mau huira, ua faatôhia ïa. 34 E maha teˈa i na poro e maha o te pereoo turairai tataitahi. Ua faatôhia tera mau teˈa ei tuhaa o te pereoo turairai. 35 E tuhaa menemene to nia roa i te pereoo turairai, hoê afa kubiti te teitei. E teˈa e e apa to nia iho e ua faatôhia te reira ei tuhaa o te pereoo turairai. 36 I nia iho i te mau teˈa e te mau apa, ua nanaˈohia te kerubi, te liona e te tumu tamara i te vahi e ô ai te reira, e te hei ati aˈe.+ 37 Mea na reira oia i te hamaniraa i na ahuru pereoo turairai,+ hoê â huru faatôraahia te reira,+ hoê â faito e hoê â hohoˈa.
38 Hamani atura oia hoê ahuru farii pape veo rarahi.+ E 40 bato te ô i roto. E maha kubiti te faito* o te farii pape rarahi tataitahi. Hoê farii pape rarahi no na ahuru pereoo turairai tataitahi. 39 Tuu atura oia e pae pereoo turairai i te pae atau o te fare e e pae i te pae aui o te fare. Tuu atura oia i te Miti i te pae atau o te fare, i apatoa hitia o te râ.+
40 Hamani atoa ˈtura Hirama+ i te mau farii pape rarahi, te mau ope+ e te mau auˈa.+
Faaoti ihora ïa Hirama i te ohipa atoa ta te arii Solomona i faaue ia ˈna ia rave no te hiero o Iehova:+ 41 na piti pou+ e na tapoˈi mai te auˈa te hohoˈa i nia i na piti pou, na piti upeˈa+ no te vehî i na piti tapoˈi mai te auˈa te hohoˈa i nia i na pou, 42 na 400 remuna+ no na piti upeˈa, e piti anairaa remuna no te upeˈa tataitahi ei vehî i na piti tapoˈi mai te auˈa te hohoˈa i nia i na piti pou, 43 na ahuru pereoo turairai*+ e na ahuru farii pape rarahi+ i nia i na pereoo turairai, 44 te Miti+ e na 12 puaatoro oni i raro aˈe i te Miti, 45 te mau farii rehu, te mau ope, te mau auˈa e te mau taihaa atoa ta Hirama i hamani i te veo faaanaanahia na te arii Solomona no te hiero o Iehova. 46 Ua faatô te arii i te reira i roto i te farii araea i te tuhaa fenua o Ioridana, i ropu ia Sukota e ia Zaretana.
47 Aita Solomona i faito i taua mau taihaa ra no te mea ua rahi roa. Aita i faitohia te veo i faaohipahia.+ 48 Hamani atura Solomona i te mau taihaa atoa no te hiero o Iehova: te fata+ auro, te amuraa maa auro+ i reira e vaiihohia ˈi te pane pûpûhia, 49 te mau vairaa mori+ auro tamâhia, e pae i te pae atau e e pae i te pae aui i mua i te Vahi Moˈa Roa,* te mau tiare,+ te mau mori, e te mau tapea uiti, i te auro,+ 50 te mau farii pape rarahi, te mau paoti uiti,+ te mau auˈa, te mau hapaina,+ e te mau farii auahi,+ i te auro tamâhia, te mau niu no te mau uputa o te piha i roto roa,+ oia hoi te Vahi Moˈa Roa, e no te mau uputa o te fare o te hiero,+ i te auro.
51 Oti aˈera ïa i te arii Solomona i te rave i te mau ohipa atoa i titauhia ia rave oia no te hiero* o Iehova. Hopoi maira Solomona i te mau mea ta Davida to ˈna metua tane i faataa no te haamoriraa.*+ Ua tuu oia i te ario, te auro e te mau taoˈa i roto i te mau vairaa taoˈa o te hiero o Iehova.+
8 I tera taime, haaputuputu+ maira Solomona i te mau matahiapo o Iseraela, te mau upoo atoa o te mau opu e te mau raatira o te mau utuafare o Iseraela.+ Haere maira ratou i te arii Solomona ra i Ierusalema no te hopoi mai i te afata o te faufaa a Iehova mai te Oire o Davida mai,+ oia hoi Ziona.+ 2 Haaputuputu maira te mau tane atoa o Iseraela i mua i te arii Solomona i te oroa* i te avaˈe o Etanima,* oia hoi i te hitu o te avaˈe.+ 3 Haere maira ïa te mau matahiapo atoa o Iseraela, e amo ihora te mau tahuˈa i te Afata.+ 4 Amo atura ratou i te Afata a Iehova, te tiahapa o te amuiraa+ e te mau taihaa moˈa atoa no roto mai i te tiahapa. Na te mau tahuˈa e te ati Levi i amo i te reira. 5 Tei mua i te Afata te arii Solomona e te amuiraa taatoa o Iseraela o tei faauehia e putuputu ia ˈna ra. Ua rahi roa hoi te mamoe e te puaatoro tei pûpûhia ei tusia,+ aita ˈtura i haere ia taio i te reira.
6 Tuu atura te mau tahuˈa i te afata o te faufaa a Iehova i to ˈna vairaa,+ i roto i te piha o te hiero i roto roa, te Vahi Moˈa Roa, i raro aˈe i te mau pererau o na kerubi.+
7 Mea hohora ïa te mau pererau o na kerubi i nia i te vairaa o te Afata, a tapoˈi roa ˈtu ai na kerubi i te Afata e to ˈna na raau amoraa+ na nia. 8 No te roa o na raau amoraa,+ ite-noa-hia ˈtura te mau hopearaa o na raau amoraa mai te Vahi Moˈa ˈtu i mua i te Vahi Moˈa Roa,* aita râ i itehia na rapaeau mai. To reira noa â to ˈna vairaa e tae roa mai i teie mahana. 9 Aita e ohipa to roto i te Afata maori râ na pǎpǎ ofai e piti+ ta Mose i tuu i roto,+ i Horeba, i to Iehova faaauraa i te hoê faufaa+ i te nunaa o Iseraela a haere mai ai ratou i rapae i te fenua o Aiphiti.+
10 I to te mau tahuˈa haereraa mai i rapae i te vahi moˈa, î ihora te hiero o Iehova+ i te hoê ata.+ 11 No taua ata ra, aita ˈtura te mau tahuˈa i rave faahou i ta ratou ohipa, ua î hoi te hiero o Iehova i te hanahana o Iehova.+ 12 I taua taime ra, na ô aˈera Solomona: “E Iehova, ua parau oe e parahi oe i roto i te rumaruma rahi.+ 13 Ua patu vau i te hoê fare nehenehe no oe, te hoê vahi papu ia parahi oe e a muri noa ˈtu.”+
14 Fariu ihora te arii i te amuiraa taatoa o Iseraela o te tia noa ra, e haamaitai ihora oia ia ratou.+ 15 Na ô aˈera oia: “Ia aruehia Iehova te Atua o Iseraela, o tei fafau i te parau i to ˈu metua tane ia Davida i to ˈna iho vaha, e o tei faatupu i te reira i to ˈna iho rima, a parau ai: 16 ‘Mai te mahana mai â i aratai mai ai au i to ˈu nunaa ia Iseraela i rapae ia Aiphiti, aita vau i maiti i te hoê oire i roto mai i te mau opu atoa o Iseraela no te patu i te hoê fare ia vai to ˈu iˈoa i reira.+ Ua maiti râ vau ia Davida no te aratai i to ˈu nunaa o Iseraela.’ 17 E ua tupu te hinaaro i roto i te aau o to ˈu metua tane o Davida e patu i te hoê fare no te iˈoa o Iehova te Atua o Iseraela.+ 18 Ua parau mai râ Iehova i to ˈu metua tane ia Davida: ‘Ua tupu te hinaaro i roto i to oe aau e patu i te hoê fare no to ˈu iˈoa, e e ohipa maitai tera. 19 E ere râ na oe e patu i taua fare nei. Na ta oe tamaiti o te fanauhia mai* e patu i te fare no to ˈu iˈoa.’+ 20 Ua faatupu Iehova i te parau ta ˈna i fafau, te mono ra hoi au i to ˈu metua tane ra ia Davida e te parahi ra vau i nia i te terono o Iseraela, mai ta Iehova i fafau. Ua patu atoa vau i te fare no te iˈoa o Iehova te Atua o Iseraela+ 21 e ua faanaho vau i te hoê vahi no te Afata to roto te faufaa+ ta Iehova i faaau i to ˈu mau tupuna a aratai mai ai oia ia ratou i rapae i te fenua o Aiphiti.”
22 Tia aˈera Solomona i mua i te fata a Iehova i mua i te amuiraa taatoa o Iseraela, faateitei aˈera oia i to ˈna rima i nia i te raˈi,+ 23 e na ô aˈera oia: “E Iehova te Atua o Iseraela, aita ˈtu e Atua mai ia oe+ i nia i te raˈi e i raro i te fenua nei. Te faaite ra oe i te here taiva ore+ i to mau tavini o te haere ra i mua ia oe ma te aau atoa e te haapao ra oe i te faufaa ta oe i faaau ia ratou.+ 24 Ua haapao oe i te parau ta oe i fafau i to tavini o Davida to ˈu metua tane. Ua fafau oe i taua parau ra i to oe iho vaha, e i teie mahana ua faatupu oe i te reira i to oe iho rima.+ 25 E i teie nei, e Iehova te Atua o Iseraela, a haapao i te parau ta oe i fafau i to tavini ra ia Davida to ˈu metua tane a parau ai oe: ‘Ia haapao ta oe mau tamaiti i to ratou haerea ma te auraro maite ia ˈu, mai ia oe i na reira, e vai â te huaai no oe i mua ia ˈu e o te parahi i nia i te terono o Iseraela.’+ 26 E i teie nei, e te Atua o Iseraela, ia tupu te parau ta oe i fafau i to tavini o Davida to ˈu metua tane.
27 “E te Atua e, e parahi mau â anei râ oe i te fenua nei?+ Inaha, e ere te raˈi teitei i te mea aano maitai no te riro ei nohoraa no oe.+ Eaha ˈtu â ïa teie fare ta ˈu i patu!+ 28 I teie nei, a faaroo i ta ˈu pure e ta ˈu taparuraa, to ˈu Atua, e Iehova. A faaroo i ta ˈu pii no te tauturu e te pure ta ˈu e faatae atu nei ia oe i teie mahana, o vau to tavini. 29 Ia araara to mata i nia i teie fare i te po e te ao, teie vahi ta oe i parau: ‘Ei reira to ˈu iˈoa e vai ai,’+ ia faaroo oe i te pure ta ˈu e pure nei i mua i teie vahi.+ 30 A faaroo i te taparuraa a to tavini e a to nunaa o Iseraela ia pure ratou i mua i teie vahi, e ia faaroo oe mai te vahi e parahi ai oe i te raˈi.+ Ia faaroo e ia faaore oe i te hara.+
31 “Ia parihia te hoê taata i te hararaa i te tahi atu taata e ia faahoreohia oia,* e ia haere mai oia i mua i ta oe fata i teie fare a vai noa ˈi i raro aˈe i taua horeo* ra,+ 32 ia faaroo oe mai te raˈi mai, a ohipa e a haava i to mau tavini: a faahapa i te taata ino, a faahoˈi i to ˈna ino i nia i to ˈna upoo, a parau aita e hapa ta* te taata parau-tia e a haamaitai ia ˈna ia au i ta ˈna parau-tia.+
33 “Ia pau to oe nunaa o Iseraela i te enemi no te mea ua hara noa ratou ia oe,+ ia hoˈi mai ratou ia oe ra a faahanahana ˈtu ai i to iˈoa,+ ia pure e ia taparu ratou ia oe i roto i teie fare,+ 34 ia faaroo oe mai te raˈi mai a faaore atu ai i te hara a to nunaa o Iseraela, e ia faahoˈi mai oe ia ratou i te fenua ta oe i horoa no to ratou mau tupuna.+
35 “Ia opanihia te raˈi e ia mau te ûa+ no te mea ua hara noa te ati Iseraela ia oe,+ ia pure ratou i mua i teie vahi a faahanahana ˈtu ai i to iˈoa, ia haapae ratou i ta ratou hara no te mea ua faahaama* oe ia ratou,+ 36 a faaroo mai na mai te raˈi mai e a faaore i te hara a to mau tavini, a to oe nunaa o Iseraela. E haapii hoi oe ia ratou+ i te eˈa maitai ia haere. E e faatopa oe i te ûa i nia i te fenua+ ta oe i horoa no to oe nunaa ei faufaa na ratou.
37 “Ia roohia teie fenua i te oˈe,+ te maˈi pee, te mataˈi veavea, te tutae ro,+ te aere vivi, ia haaati te enemi i to nunaa i te mau oire atoa o teie fenua* aore ra ia tupu te tahi atu huru ati aore ra maˈi,+ 38 te mau pure atoa, te mau taparuraa atoa+ a te hoê taata aore ra a to nunaa o Iseraela (ua ite hoi te taata tataitahi i te ati o to ˈna iho aau),+ ia hohora ratou i to ratou rima i mua i teie fare, 39 ia faaroo oe mai te raˈi mai, te vahi e parahi ai oe,+ ia faaore oe i te hara+ a ohipa ˈtu ai. A faahoˈi i ta te taata tataitahi ia au i to ˈna mau haerea atoa,+ ua ite hoi oe i to ˈna aau (o oe anaˈe tei ite mau i te aau o te taata),+ 40 ia mǎtaˈu ratou ia oe i te mau mahana atoa e ora ˈi ratou i nia i te fenua ta oe i horoa no to matou mau tupuna.
41 “Oia atoa no te taata ê e ere no to oe nunaa o Iseraela e o te haere mai mai te hoê fenua atea mai no to iˈoa*+ 42 (e faaroohia hoi te parau o to iˈoa rahi,+ to rima puai e to rima faatorohia), ia haere mai oia e pure i mua i teie fare, 43 a faaroo mai na mai te raˈi mai, te vahi e parahi ai oe,+ e a rave pauroa ta teie taata ê e ani ia oe. E ite ïa te mau nunaa atoa o te fenua nei i to iˈoa e e mǎtaˈu ratou ia oe,+ mai to nunaa o Iseraela e mǎtaˈu ra ia oe. E e ite ratou e tei nia to iˈoa i teie fare ta ˈu i patu.
44 “Ia haere to nunaa i te tamaˈi e aro i to ratou enemi na te eˈa e tono ai oe ia ratou,+ e ia pure ratou+ ia oe, e Iehova, ma te fariu i nia i te oire ta oe i maiti+ e i nia i te fare ta ˈu i patu no to iˈoa,+ 45 a faaroo mai na mai te raˈi mai i ta ratou pure e ta ratou taparuraa, e a ohipa no ratou.
46 “Ia hara ratou ia oe (aita hoi e taata o te ore e hara),+ ia riri oe ia ratou e ia faarue oe ia ratou i te enemi ra, ia hopoi tîtî to ratou enemi ia ratou i to ratou fenua, mea atea anei aore ra mea piri,+ 47 e ia afaro mai to ratou feruriraa i te fenua i reira ratou i te hopoi-tîtî-raahia,+ ia hoˈi mai ratou ia oe ra+ a taparu atu ai ia oe i to farii maitai i te fenua o to ratou enemi,+ ma te parau: ‘Ua hara matou e ua rave i te ohipa ino. Ua haa matou ma te ino,’+ 48 ia hoˈi mai ratou ia oe ra ma to ratou aau+ e ora* taatoa i te fenua o te enemi o tei hopoi tîtî ia ratou, e ia pure ratou ia oe ma te fariu i nia i te fenua ta oe i horoa no to ratou mau tupuna, i nia i te oire ta oe i maiti e te fare ta ˈu i patu no to iˈoa,+ 49 a faaroo mai na mai te raˈi mai, te vahi e parahi ai oe,+ i ta ratou pure e ta ratou taparuraa. A tauturu ia ratou 50 e a faaore i te hara a to nunaa ia oe. A faaore i ta ratou mau hapa atoa ia oe. Ia aroha te enemi ia ratou+ 51 (o to oe nunaa hoi ratou e ta oe tuhaa,+ ta oe i aratai i rapae ia Aiphiti,+ mai roto mai i te umu faatahe auri).+ 52 Ia araara to mata i ta to tavini ra taparuraa,+ ia faaroo oe i ta to nunaa o Iseraela taparuraa i te mau taime atoa e pure ai ratou ia oe no te ite mai i to oe farii maitai.+ 53 Ua faataa ê hoi oe ia ratou ei tuhaa na oe mai roto mai i te mau nunaa atoa o te fenua nei,+ mai ta oe i parau na roto i to tavini ra ia Mose, a aratai mai ai oe i to matou mau tupuna i rapae ia Aiphiti, e te Arii hau ê e Fatu ra e Iehova.”
54 I te otiraa ta Solomona pure e taparuraa ia Iehova, tia aˈera oia mai mua mai i te fata a Iehova, te vahi i tuturi ai oia e to ˈna rima hohora i nia i te raˈi.+ 55 Tia aˈera ïa oia e haamaitai atura i te amuiraa taatoa o Iseraela ma te reo puai a parau ai: 56 “Ia aruehia Iehova, o tei horoa mai i te hoê vahi faafaaearaa no to ˈna nunaa o Iseraela, mai ta ˈna i fafau.+ Aita hoê parau o te mau parau maitai atoa ta ˈna i fafau na roto i ta ˈna tavini ra ia Mose i ore i tupu.+ 57 Ei pihai iho Iehova to tatou Atua ia tatou, mai ia ˈna i na reira i to tatou mau tupuna.+ Eiaha oia ia vaiiho ia tatou, eiaha atoa ia faarue ia tatou.+ 58 Ia faafariu oia i to tatou aau ia ˈna ra,+ ia rave tatou i te mau mea atoa ta ˈna e titau ra, ia haapao tatou i ta ˈna mau faaueraa, ta ˈna mau ture, e ta ˈna mau faaotiraa haavaraa, o ta ˈna i faaue i to tatou mau tupuna ia haapao. 59 Ia haamanaˈo Iehova to tatou Atua i teie mau taparuraa ta ˈu ia ˈna i te po e te ao, e ia tauturu Iehova ia ˈu e i to ˈna nunaa o Iseraela ia au i tei hinaarohia i te mau mahana atoa, 60 ia ite te mau nunaa atoa o te fenua nei e o Iehova te Atua mau,+ aitâ ˈtu!+ 61 Ei aau taatoa+ ïa to outou ia Iehova to tatou Atua mai ia ˈna i teie nei mahana: a haapao i ta ˈna mau ture e a haapao i ta ˈna mau faaueraa.”
62 Pûpû atura te arii e Iseraela taatoa i te tusia e rave rahi i mua ia Iehova.+ 63 Pûpû atura Solomona i te tusia no te hau+ ia Iehova: Ua pûpû oia 22 000 puaatoro e 120 000 mamoe. Mea na reira te arii e te ati Iseraela taatoa i te avariraa i te hiero o Iehova.+ 64 I taua mahana ra, ua titauhia ia haamoˈa te arii i te vahi i ropu i te aua i mua i te hiero o Iehova, i reira hoi oia e pûpû ai i te mau tusia taauahi, te mau tusia huero maa e te mii+ o te mau tusia no te hau, inaha aita te tusia taauahi, te tusia huero maa e te mii o te mau tusia no te hau i ô pauroa i nia i te fata veo+ i mua ia Iehova. 65 I tera taime, faatupu atura Solomona i te oroa+ e to Iseraela taatoa, e nahoa rahi no Lebo-hamata* e tae atu i te tahora o Aiphiti.+ Ua faatupu ratou i taua oroa ra i mua ia Iehova to tatou Atua e 7 mahana e 7 mahana faahou, 14 ïa mahana ia amuihia. 66 I to muri iho mahana,* tuu atura oia i te nunaa ia haere. Haamaitai atura ratou i te arii e hoˈi aˈera ratou i ǒ ratou ma te oaoa rahi i te aau no te maitai+ ta Iehova i faaite ia Davida ta ˈna tavini e ia Iseraela to ˈna nunaa.
9 I te otiraa ia Solomona i te patu i te hiero* o Iehova, te aorai* o te arii+ e te mau mea atoa ta ˈna i hinaaro e rave,+ 2 fa maira Iehova ia Solomona i te piti o te taime, mai ia ˈna i fa mai ia Solomona i Gibeona.+ 3 Parau maira Iehova ia ˈna: “Ua faaroo vau i ta oe pure e ta oe taparuraa ia ˈu. Ua haamoˈa vau i teie fare ta oe i patu ma te tuu i to ˈu iˈoa i reira e a muri noa ˈtu,+ e ei reira noa to ˈu mata e to ˈu aau.+ 4 Ia tavini oe ia ˈu mai to metua tane o Davida i tavini ia ˈu,*+ ma te aau hapa ore+ e te parau-tia,+ ma te rave i te mau mea atoa ta ˈu i faaue ia oe,+ e ia auraro oe i ta ˈu mau ture e ta ˈu mau faaotiraa haavaraa,+ 5 e haamau vau i te terono o ta oe faatereraa arii i nia ia Iseraela e a muri noa ˈtu, mai ta ˈu i fafau ia Davida to metua tane ma te parau: ‘E vai â te tahi huaai no oe o te parahi i nia i te terono o Iseraela.’+ 6 Ia fariu ê râ outou e ta outou mau tamaiti ia ˈu, ia ore outou e haapao i ta ˈu mau faaueraa e ta ˈu mau faatureraa ta ˈu i tuu i mua ia outou, e ia haere outou e tavini i te tahi atu mau atua a tipapa ˈtu ai i mua ia ratou,+ 7 e iriti ê au ia Iseraela mai nia mai i te fenua ta ˈu i horoa ia ratou,+ e e hopoi ê au i te fare ta ˈu i haamoˈa no to ˈu iˈoa mai mua mai i to ˈu mata.+ E riro Iseraela ei vahavaharaa* e ei faaoooraa na te mau nunaa atoa.+ 8 E riro teie fare ei haapueraa huˈahuˈa.+ E maere te taata atoa o te haere na pihai iho, e hio ratou a parau ai: ‘Eaha Iehova i na reira ˈi i teie fenua e teie fare?’+ 9 E pahonohia ˈtu ïa: ‘No te mea ua faarue ratou ia Iehova to ratou Atua, o tei aratai i to ratou mau tupuna i rapae i te fenua o Aiphiti, e ua ati atu ratou i te tahi atu mau atua, ua tipapa i mua ia ratou e ua tavini ia ratou. No reira Iehova i faatae mai ai i teie ati i nia ia ratou.’”+
10 E 20 matahiti te maoro to Solomona paturaa i na piti fare: te hiero o Iehova e te aorai o te arii.+ 11 I tera roaraa, na Hirama+ te arii no Turia i hapono na Solomona i te arezi, te berusi e te rahiraa auro ta ˈna i ani.+ Horoa ˈtura te arii Solomona na Hirama e 20 oire i te tuhaa fenua o Galilea. 12 Haere atura ïa Hirama mai Turia ˈtu e hiˈo i te mau oire ta Solomona i horoa na ˈna, aita râ oia i mauruuru.* 13 Parau aˈera oia: “Eaha teie mau oire ta oe i horoa mai na ˈu, to ˈu taeae?” No reira, parauhia ihora taua mau oire ra te Fenua o Kabula* e tae roa mai i teie mahana. 14 I tera atoa taime, ua hapono mai Hirama na te arii 120 taleni* auro.+
15 Teie te parau no nia i te feia ta te arii Solomona i titau i te ohipa+ no te patu i te fare o Iehova,+ to ˈna aorai, ia Milo,*+ te aua o Ierusalema, Hazora,+ Megido+ e Gezera.+ 16 (Ua haere mai Pharao te arii o Aiphiti e haru ia Gezera e ua tutui i te reira. Ua haapohe atoa oia i te ati Kanaana+ e parahi ra i taua oire ra e horoa ˈtura oia i te reira ei ô* na ta ˈna tamahine,+ te vahine faaipoipo a Solomona.) 17 Patu faahou* atura Solomona ia Gezera, ia Bete-horona raro,+ 18 ia Baalata+ e ia Tamara i te medebara, i to ˈna ra tuhaa fenua, 19 e te mau oire vairaa taoˈa atoa, te taatoaraa o te mau oire no te mau pereoo+ e no te feia faahoro puaahorofenua. Ua patu atoa oia i te mau mea atoa ta ˈna i hinaaro i Ierusalema, i Lebanona e na te fenua taatoa i raro aˈe i ta ˈna faatereraa. 20 Area te feia atoa tei toe mai no te ati Amori, te ati Heta, te ati Perizi, te ati Hevi e te ati Iebusi,+ e ere i te ati Iseraela,+ 21 to ratou huaai o tei toe mai i taua fenua ra, oia hoi te feia ta te ati Iseraela i ore i nehenehe e haamou, ua ravehia e Solomona no te ohipa faahepohia. E tîtî ratou e tae roa mai i teie mahana.+ 22 Aita râ Solomona i faatîtî i te ati Iseraela,+ e feia tamaˈi hoi ratou no ˈna, e tavini, e huiarii, e faehau e e raatira no ta ˈna feia faahoro pereoo e ta ˈna feia faahoro puaahorofenua. 23 E 550 raatira o te feia toroa to nia i te ohipa a Solomona, e tiaau ratou i te feia o tei rave i te ohipa.+
24 Haere maira te tamahine a Pharao+ mai te Oire o Davida+ mai e parahi i te fare ta Solomona i patu no ˈna. Patu atura Solomona ia Milo.*+
25 E toru taime i te matahiti,+ e pûpû Solomona i te tusia taauahi e te tusia no te hau i nia i te fata ta ˈna i faatia na Iehova.+ E tusia au auahi atoa ïa ta ˈna i pûpû i nia i te fata i mua ia Iehova. Oti aˈera ïa ia Solomona te hiero i te hamanihia.+
26 Ua hamani atoa te arii Solomona i te pahi i Eziona-gebera,+ i pihai iho ia Elata i te pae tahatai o te miti Uteute i te fenua o Edoma.+ 27 Tono atura Hirama i to ˈna mau taata i nia i te mau pahi+ ia ohipa ratou e te mau taata o Solomona. E ihitai aravihi ratou. 28 Ua haere ratou i Ophira+ e ua faahoˈi mai 420 taleni auro no reira na te arii Solomona.
10 Ua faaroo te arii vahine no Seba i te parau o Solomona e maoti te iˈoa o Iehova+ i tui ai to ˈna roo. Haere maira ïa oia e tamata ia ˈna i te tahi mau uiraa fifi.*+ 2 Tae maira oia i Ierusalema e te taata e rave rahi na muri ia ˈna,+ e te mau kamela e uta ra i te monoˈi zuri, te auro+ e rave rahi e te ofai maitai roa. Haere maira oia i mua ia Solomona e ui maira pauroa ta ˈna i hinaaro e ite. 3 Pahono atura Solomona i ta ˈna mau uiraa atoa. Aita e mea fifi roa no* te arii ia faataa ˈtu ia ˈna.
4 I to te arii vahine no Seba iteraa i te paari o Solomona,+ te aorai* ta ˈna i patu,+ 5 te maa i nia i ta ˈna amuraa maa,+ te faanahoraa o to ˈna mau tia mana i nia i te amuraa maa, te faanahoraa o te ohipa a ta ˈna mau tavini i te amuraa maa e to ratou ahu, to ˈna feia hopoi auˈa, e te mau tusia taauahi ta ˈna i tamau i te pûpû i te hiero* o Iehova, faahiahia roa aˈera oia.* 6 Na ô maira ïa oia i te arii: “E parau mau ta ˈu i faaroo i to ˈu fenua no nia i ta oe mau ohipa* e to oe paari. 7 Aita vau i tiaturi i tei parauhia mai no oe e haere noa mai ai au a ite mata roa ˈtu ai i te reira. E inaha, aita i faaite-pauroa-hia mai ia ˈu to paari e ta oe faufaa. Ua hau aˈe te reira i te parau ta ˈu i faaroo. 8 Mea oaoa no to oe mau taata, e mea oaoa no ta oe mau tavini o te tia tamau ra i pihai iho ia oe, a faaroo noa ˈtu ai i ta oe mau parau î i te paari!+ 9 Ia aruehia to Atua o Iehova,+ o tei tuu ia oe i nia i te terono o Iseraela no to ˈna here ia oe. No to Iehova here mure ore ia Iseraela, ua faaarii oia ia oe no te haava ma te tano e te parau-tia.”
10 Horoa maira oia na te arii 120 taleni* auro, hoê faito monoˈi zuri+ rahi e te ofai maitai roa.+ Aita hoê faito monoˈi zuri mai ta te arii vahine no Seba i horoa na te arii Solomona i afai-faahou-hia mai.
11 Ua hopoi atoa mai ta Hirama mau pahi o tei uta mai i te auro no Ophira+ mai, i te alamuga+ e rave rahi e te ofai maitai roa.+ 12 I taua raau ra, ua hamani te arii i te turu no te hiero o Iehova e te aorai o te arii, oia atoa i te kinura e te upaupa taura na te feia himene.+ Aita teie huru alamuga i afai-faahou-hia mai i reira, aita atoa i ite-faahou-hia e tae roa mai i teie mahana.
13 Taa ê atu i te mau mea ta te arii Solomona i pûpû ma te aau horoa noa,* horoa atoa ˈtura oia na te arii vahine no Seba i te mau mea atoa ta ˈna i hinaaro e ta ˈna i ani. I muri iho, hoˈi atura oia i to ˈna fenua e ta ˈna mau tavini na muri ia ˈna.+
14 E 666 taleni auro tei tae mai ia Solomona ra i te matahiti tataitahi,+ 15 taa ê atu i tei noaa mai i te feia tapihoo, e te moni no ǒ mai i te feia hoo taoˈa, te mau arii Arabia atoa e te mau tavana o te fenua.
16 Ua hamani te arii Solomona 200 paruru rarahi i te auro anoihia+ (600 sekela* auro no te paruru tataitahi).+ 17 Ua hamani atoa oia 300 paruru nainai* i te auro anoihia (e toru mina* auro no te paruru nainai tataitahi). E ua tuu te arii i te reira i roto i te Fare o te Uru raau no Lebanona.+
18 Ua hamani atoa te arii i te hoê terono+ ivori rahi e ua tapiri oia i te reira i te auro maitai roa.+ 19 E ono taahiraa to taua terono ra e e taupee menemene to nia noa ˈtu. E mauraa rima to na piti pae o te parahiraa e e piti liona+ to pihai iho i na mauraa rima. 20 E 12 liona to nia i na taahiraa e ono, hoê i te hiti tataitahi o na taahiraa e ono. Aita te tahi faatereraa arii ê atu i hamani aˈenei i te terono mai teie.
21 E auro anaˈe ta te arii Solomona mau auˈa, e te mau taihaa o te Fare o te Uru raau no Lebanona,+ e auro tamâhia anaˈe. Aita e ohipa hamanihia i te ario, aita hoi e faufaa to te ario i te tau o Solomona.+ 22 E pahi no Taresisa+ hoi ta te arii i nia i te moana o te fano haere e te mau pahi a Hirama. Hoê taime i roto e toru matahiti, e hoˈi mai te mau pahi no Taresisa ma te hopoi mai i te auro e te ario, te ivori,+ te urî taata e te teki.
23 Ua hau ê ïa te arii Solomona i te tahi atu mau arii i te fenua nei i ta ˈna faufaa+ e to ˈna paari.+ 24 Ua imi to te fenua taatoa i te farerei ia* Solomona no te faaroo i te paari ta te Atua i tuu i roto i to ˈna aau.+ 25 E hopoi mai ratou paatoa i te ô: te taoˈa ario, te taoˈa auro, te ahu, te mauhaa tamaˈi, te monoˈi zuri, te puaahorofenua e te pheradi. Mai tera noa i te mau matahiti atoa.
26 Rahi noa ˈtura ta Solomona pereoo e puaahorofenua.* E 1 400 pereoo e 12 000 puaahorofenua*+ ta ˈna. E vaiiho oia i te reira i te mau oire o te mau pereoo i Ierusalema, i pihai iho i te vahi e ora ˈi oia.+
27 Ua rahi roa hoi te ario i noaa mai i te arii i Ierusalema, pue noa ˈtura te reira mai te ofai, e te arezi, mai te mau tumu sukamino i te Sephela.+
28 Ua faahaere mai Solomona i ta ˈna mau puaahorofenua mai Aiphiti mai. E hoo mai te feia hoo haere a te arii i te nǎnǎ puaahorofenua no te hoê tino moni taa maitai.+ 29 E 600 moni ario te tino moni o te hoê pereoo puaahorofenua no Aiphiti mai, e 150 te moni o te hoê puaahorofenua. I muri iho, e hoo atu te feia hoo haere a te arii i te reira i te mau arii atoa o te ati Heta+ e te mau arii o Suria.
11 Hau atu i te tamahine a Pharao,+ ua here te arii Solomona e rave rahi vahine ěê:+ to te ati Moabi,+ te ati Amona,+ te ati Edoma, to Sidona,+ e to te ati Heta.+ 2 No roto mai ratou i te mau nunaa ta Iehova i parau i te ati Iseraela: “Eiaha outou e amui atu* ia ratou, e eiaha ratou ia amui mai ia outou. E faafariu hoi ratou i to outou aau no te tavini i to ratou mau atua.”+ Ua here roa râ Solomona ia ratou. 3 E 700 vahine faaipoipo ta ˈna e huiarii anaˈe, e 300 vahine faaipoipo tavini. Faafariu riirii atura ta ˈna mau vahine faaipoipo i to ˈna aau. 4 I te ruauraa Solomona,+ faafariu aˈera ta ˈna mau vahine faaipoipo i to ˈna aau no te tavini i te tahi atu mau atua,+ e aita ˈtura to ˈna aau i tia i mua* ia Iehova to ˈna Atua mai te aau o Davida to ˈna metua tane. 5 Haamori atura Solomona ia Asetoreta,+ te ruahine o Sidona, e ia Milekoma,+ te atua faufau o te ati Amona. 6 Rave aˈera Solomona i te mea ino i te aro o Iehova, e aita aˈera oia i pee maite ia Iehova mai ia Davida to ˈna metua tane.+
7 Faatia aˈera ïa Solomona i te hoê vahi teitei+ na Kemosa te atua faufau o te ati Moabi, i nia i te mouˈa i mua ia Ierusalema, e na Moleha+ te atua faufau o te ati Amona.+ 8 Tera ta ˈna i rave no ta ˈna mau vahine faaipoipo ěê o tei pûpû i te tusia a faahaere atu ai i te au auahi i nia na to ratou mau atua.
9 Riri aˈera Iehova ia Solomona, ua fariu ê hoi to ˈna aau ia Iehova te Atua o Iseraela,+ o tei fa mai ia ˈna e piti taime+ 10 e o tei faaara ia ˈna no nia i te reira, oia hoi eiaha oia ia haamori i te tahi atu mau atua.+ Aita râ oia i haapao i ta Iehova i faaue. 11 Na ô maira Iehova ia Solomona: “No te mea ua rave oe i te mea ino e aita oe i tapea i ta ˈu faufaa e ta ˈu mau faatureraa mai ta ˈu i faaue atu ia oe, e haru vau i te faatereraa arii ia oe ra e e horoa vau i te reira na hoê o ta oe mau tavini.+ 12 Tera râ, no to oe metua tane ra o Davida, eita vau e na reira i te roaraa o to oe oraraa. E haru vau i te faatereraa i te rima o ta oe tamaiti.+ 13 Eita râ vau e haru i te faatereraa arii taatoa.+ E horoa vau no ta oe tamaiti hoê opu,+ no ta ˈu tavini ra o Davida e no Ierusalema, te oire ta ˈu i maiti.”+
14 Faatia aˈera Iehova i te hoê taata patoi ia Solomona:+ o Hadada ati Edoma, e huaai no te utuafare huiarii no Edoma.+ 15 I te pauraa Edoma ia Davida,+ ua haere Ioaba te raatira o te nuu no te huna i tei haapohehia, e ua opua oia i te tairi i te mau tane atoa i Edoma. 16 (E ono avaˈe hoi to Ioaba e to te nuu Iseraela taatoa faaearaa i reira e pau noa ˈtu te mau tane i Edoma i te haapohehia e ana.) 17 Ua horo ê râ Hadada e te tahi mau tavini ati Edoma a to ˈna metua tane, e ua haere ratou i Aiphiti. E tamaiti apî â ïa o Hadada i tera ra tau. 18 Haere aˈera ïa ratou i Parana mai Midiana ˈtu. Rave maira ratou i te taata mai Parana+ ˈtu e haere aˈera i Aiphiti, ia Pharao ra te arii o Aiphiti. Horoa maira oia i te hoê fare no Hadada, faataa ihora i te tahi tuhaa maa na ˈna e horoa maira i te tâpû fenua no ˈna. 19 Ua au roa Pharao ia Hadada, horoa roa ˈtura oia i te tuahine o ta ˈna vahine faaipoipo te arii vahine o Taphene,* ei vahine faaipoipo na ˈna. 20 I muri aˈe, fanau aˈera te tuahine o Taphene i te hoê tamaiti na Hadada, o Genubata te iˈoa. Rave maira Taphene ia ˈna* i roto i te fare o Pharao e faaea noa ˈtura Genubata i roto i te fare o Pharao i rotopu i te mau tamaiti a Pharao.
21 I Aiphiti, faaroo aˈera Hadada e ua taoto Davida i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna+ e ua pohe Ioaba te raatira o te nuu.+ Na ô atura ïa Hadada ia Pharao: “A tuu ia ˈu ia hoˈi au i to ˈu fenua.” 22 Na ô maira râ Pharao ia ˈna: “Eaha ta oe i ere ia ˈu nei i imi ai oe i te hoˈi i to oe fenua?” Pahono atura ïa oia: “Aita e ohipa ta ˈu i ere, a tuu noa na râ ia ˈu ia haere.”
23 Faatia atoa aˈera te Atua i te tahi atu taata patoi ia Solomona:+ o Rezona te tamaiti a Eliada, tei horo ê mai ǒ mai i to ˈna ra fatu, o Hadadezera+ te arii o Zoba. 24 I te pauraa* to Zoba ia Davida,+ ua haaputuputu Rezona i te taata ia ˈna ra e ua riro mai oia ei raatira o te hoê pǔpǔ eiâ. Haere aˈera ïa ratou i Damaseko,+ parahi ihora i reira e faatere ihora i Damaseko. 25 Riro maira Rezona ei enemi no Iseraela i te roaraa te faatereraa Solomona. Ua faatae mai oia i te ati i nia ia Iseraela mai ta Hadada i rave, e ua hae oia ia Iseraela i te roaraa o to ˈna faatereraa ia Suria.
26 O Ieroboama+ atoa, te tamaiti a Nebata, no te ati Epheraima no Zêreda, te hoê tavini a Solomona,+ o Zerua te iˈoa o to ˈna metua vahine, e vahine ivi oia. Ua orure hau* atoa oia i te arii.+ 27 Teie te tumu i orure hau ai oia i te arii: ua patu Solomona ia Milo*+ e ua tapiri oia i te vahi parari o te aua o te Oire o Davida to ˈna metua tane.+ 28 E taata itoito râ o Ieroboama. I to Solomona iteraa e e taata rave ohipa roa taua taata apî ra, tuu ihora oia ia ˈna ei tiaau+ i nia i te feia titauhia i te ohipa no roto mai i te utuafare o Iosepha. 29 I taua tau ra, haere aˈera Ieroboama i rapae i te oire o Ierusalema. Farerei maira oia i nia i te purumu i te peropheta Ahia+ no Silo, o tei oomo i te hoê ahu apî. O raua piti anaˈe to reira. 30 Pahae aˈera Ahia i te ahu apî ta ˈna i oomo mai na roto 12 paehaa. 31 Na ô atura oia ia Ieroboama:
“A rave hoê ahuru paehaa na oe, teie hoi ta Iehova te Atua o Iseraela i parau: ‘Te haru ra vau i te faatereraa arii i te rima o Solomona, e e horoa ˈtu vau na oe hoê ahuru opu.+ 32 E vaiiho mai râ vau hoê opu ia ˈna ra,+ no ta ˈu tavini o Davida+ e no Ierusalema, te oire ta ˈu i maiti i roto i te tuhaa fenua taatoa o te mau opu o Iseraela.+ 33 E rave au i te reira no te mea ua faarue ratou ia ˈu+ e te tipapa ra ratou i mua ia Asetoreta te ruahine o Sidona, i mua ia Kemosa te atua o te ati Moabi e i mua ia Milekoma te atua o te ati Amona. Aita ratou i tamau i te rave i ta ˈu i faaue. Aita ratou i rave i te mea maitai i mua ia ˈu. Aita ratou i haapao i ta ˈu mau faatureraa e ta ˈu mau faaotiraa, taa ê atu ia Davida to Solomona metua tane. 34 Eita râ vau e rave i te faatereraa arii taatoa i te rima o Solomona, e e vaiiho noa vau ia ˈna i nia i to ˈna tiaraa mana i te roaraa o to ˈna oraraa, no Davida ta ˈu tavini ta ˈu i maiti,+ no te mea ua auraro oia i ta ˈu mau faaueraa e ta ˈu mau faatureraa. 35 E rave mai râ vau i te mana arii i te rima o ta ˈna tamaiti a horoa ˈtu ai ia oe ra: hoê ahuru opu ta oe e faatere.+ 36 I ta ˈna tamaiti e horoa vau hoê opu, ia vai noa ta Davida ta ˈu tavini te tahi mori* i mua ia ˈu i Ierusalema,+ te oire ta ˈu i maiti no ˈu ei vairaa no to ˈu iˈoa. 37 E maiti au ia oe, e faatere oe i te mau mea atoa ta oe e hinaaro, e e riro oe ei arii no Iseraela. 38 Ia haapao oe i te mau mea atoa ta ˈu e faaue ia oe, ia rave oe i te mau mea atoa ta ˈu e ani ia oe e ia rave oe i te mea maitai i mua ia ˈu ma te haapao i ta ˈu mau faatureraa e ta ˈu mau faaueraa mai ia Davida ta ˈu tavini,+ ei pihai iho atoa ïa vau ia oe. E faatere to oe huaai no te hoê tau roa mai te huaai o Davida,+ e e horoa vau ia Iseraela na oe. 39 E no te reira, e faahaama vau i to Davida huaai,+ eiaha râ e a muri noa ˈtu.’”+
40 Tamata ihora ïa Solomona i te haapohe ia Ieroboama. Horo aˈera râ Ieroboama i Aiphiti, ia Sisaka+ ra te arii o Aiphiti,+ e faaea ˈtura oia i Aiphiti e pohe noa ˈtu Solomona.
41 Te toea o te aamu o Solomona, te mau mea atoa ta ˈna i rave e to ˈna paari, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o Solomona.+ 42 E 40 matahiti to Solomona ariiraa i Ierusalema i nia i to Iseraela taatoa. 43 Taoto ihora Solomona i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna e hunahia ihora oia i te Oire o Davida to ˈna metua tane. E riro maira ta ˈna tamaiti o Rehoboama+ ei arii ei mono ia ˈna.
12 Haere atura Rehoboama i Sekema, ua haere mai hoi to Iseraela taatoa i Sekema+ no te faaarii ia ˈna.+ 2 Faaroo aˈera Ieroboama te tamaiti a Nebata i te reira. (Tei Aiphiti noa â oia i tera taime no te mea ua horo ê oia i te arii Solomona e faaea roa ˈtura i Aiphiti.)+ 3 Tonohia ˈtura te taata e tii ia ˈna. I muri aˈe, haere maira Ieroboama e te amuiraa taatoa o Iseraela ia Rehoboama ra e na ô maira: 4 “Ua faateimaha to oe metua tane i ta matou zugo.+ Ia faaohie râ oe i te ohipa ta to metua tane i horoa mai, e ia haamâmâ oe i te zugo teimaha ta ˈna i tuu i nia ia matou, e tavini matou ia oe.”
5 Pahono atura Rehoboama ia ratou: “E haere outou e toru mahana, a hoˈi mai ai i muri iho ia ˈu nei.” Reva ˈtura ïa ratou.+ 6 Ui atura te arii Rehoboama i te mau tane paari* o tei tavini i to ˈna metua tane ra o Solomona a ora noa ˈi oia: “Eaha ta ˈu e pahono i teie nunaa?” 7 Pahono maira ratou ia ˈna: “Ia riro oe i teie mahana ei tavini no teie nunaa, ia farii oe i ta ratou aniraa e ia pahono oe ia ratou ma te hamani maitai, e tavini noa ratou ia oe.”
8 Tera râ, patoi atura oia i te aˈoraa ta te mau tane paari* i horoa ˈtu, e ui atura oia i te feia apî hoê â ratou i te paariraa mai e o tei riro ei tavini na ˈna i teie nei.+ 9 Ua ui oia ia ratou: “Ua ani teie nunaa ia ˈu ia haamâmâ i te zugo ta to ˈu metua tane i tuu i nia ia ratou. Eaha ta ˈu e pahono ia ratou?” 10 Na ô maira te feia apî hoê â ratou Rehoboama i te paariraa mai: “I teie nunaa o tei parau mai ia oe: ‘Ua faateimaha to metua tane i ta matou zugo, e haamâmâ râ oe i te reira no matou,’ teie ta oe e pahono atu: ‘E rahi atu â to ˈu manimani rima iti i te tauupu o to ˈu metua tane. 11 Ua tuu to ˈu metua tane i te zugo teimaha i nia ia outou. E faateimaha roa ˈtu â râ vau i ta outou zugo. Ua tairi to ˈu metua tane ia outou i te hui. O vau râ, e tairi au ia outou i te hui taratara.’”
12 Haere maira Ieroboama e te nunaa taatoa i te arii Rehoboama ra i te toru o te mahana mai ta ˈna i parau: “A hoˈi mai ia ˈu nei i te toru o te mahana.”+ 13 Parau iria ˈtura te arii i te nunaa, aita oia i haapao i te aˈoraa ta te mau tane paari* i horoa ˈtu. 14 Ua faaroo râ oia i te aˈoraa a te feia apî e ua pahono oia: “Ua faateimaha to ˈu metua tane i ta outou zugo. E faateimaha ˈtu â râ vau i ta outou zugo. Ua tairi to ˈu metua tane ia outou i te hui. O vau râ, e tairi au ia outou i te hui taratara.” 15 Aita ïa te arii i faaroo i te nunaa, o Iehova hoi to muri i teie tupuraa,+ ia tupu te parau ta Iehova i faaite ia Ieroboama te tamaiti a Nebata na roto ia Ahia+ no Silo.
16 I te iteraa to Iseraela taatoa e aita te arii i hinaaro e faaroo ia ratou, na ô maira te nunaa i te arii: “Eaha ta matou tuhaa ia Davida? Aita ta matou e tuhaa i te tamaiti a Iese. A hoˈi i to oe mau atua, e Iseraela. I teie nei, a haapao i to oe utuafare, e Davida!” Hoˈi ihora ïa te ati Iseraela i ǒ ratou.*+ 17 Tamau noa ˈtura râ Rehoboama i te faatere i te ati Iseraela e ora ra i te mau oire o Iuda.+
18 I muri aˈe, tono ihora te arii Rehoboama ia Adorama,+ te tiaau o te feia titauhia i te ohipa, no te farerei i to Iseraela taatoa. Tera râ, pehi aˈera ratou ia ˈna i te ofai e pohe atura oia. Area te arii Rehoboama, ua noaa ia ˈna ia ouˈa i roto i to ˈna pereoo e reva ˈtura oia i Ierusalema.+ 19 E mai tera mahana, orure hau noa ˈtura te ati Iseraela+ i te utuafare o Davida.
20 I te faarooraa to Iseraela taatoa e ua hoˈi mai o Ieroboama, putuputu ihora ratou, titau ihora ia ˈna e faaarii ihora ia ˈna i nia i to Iseraela taatoa.+ Aita e taata i pee i te utuafare o Davida maori râ te opu o Iuda.+
21 I to Rehoboama taeraa mai i Ierusalema, haaputuputu ihora oia i na opu taatoa o Iuda e o Beniamina, 180 000 feia tamaˈi faaineinehia,* no te aro i te nunaa o Iseraela e no te faahoˈi mai i te mana arii ia Rehoboama ra te tamaiti a Solomona.+ 22 Tae maira teie parau a te Atua mau ia Semaia+ ra te taata o te Atua mau: 23 “A parau ia Rehoboama te tamaiti a Solomona te arii o Iuda e i te utuafare taatoa o Iuda e o Beniamina e te toea o te nunaa: 24 ‘Teie ta Iehova e parau ra: “Eiaha outou e haere e aro i to outou mau taeae ati Iseraela. A hoˈi i ǒ outou, o vau hoi to muri i taua ohipa ra.”’”+ Auraro aˈera ïa ratou ia Iehova e hoˈi atura i ǒ ratou, mai ta Iehova i parau ia ratou.
25 I muri iho, patu faahou* aˈera Ieroboama i te oire o Sekema+ i te tuhaa fenua mouˈa o Epheraima e parahi ihora i reira. I muri aˈe, haere atura oia e patu faahou* i te oire o Penuela.+ 26 Ua manaˈo Ieroboama: “I teie nei e hoˈi te faatereraa arii i te utuafare o Davida.+ 27 Ia tamau teie nunaa i te haere i Ierusalema e pûpû i te tusia i te hiero* o Iehova,+ e hoˈi atoa te aau o teie nunaa i to ratou ra fatu, te arii Rehoboama no Iuda. E haapohe mau â ratou ia ˈu e e hoˈi ratou ia Rehoboama ra te arii o Iuda.” 28 I muri aˈe i to te arii putuputuraa e ta ˈna feia aˈo, hamani ihora te arii e piti fanauˈa puaatoro auro+ e parau atura i te nunaa: “Mea ohipa rahi roa no outou ia haere i Ierusalema. E Iseraela, teie to outou Atua, o tei aratai ia outou i rapae i te fenua o Aiphiti.”+ 29 Tuu atura oia hoê i Betela,+ e hoê i Dana.+ 30 Aratai atura te reira ia ratou ia hara.+ Ua haere roa te nunaa i Dana no te haamori i te fanauˈa puaatoro e vai ra i ǒ.
31 Hamani ihora Ieroboama i te fare haamoriraa i nia i te mau vahi teitei e faatoroa ihora i te taata rii atoa no roto mai i te nunaa ei tahuˈa, te feia e ere i te ati Levi.+ 32 Haamau atoa ˈtura Ieroboama i te hoê oroa i te 15 o te mahana o te vaˈu o te avaˈe, mai te oroa i Iuda.+ I nia i te fata ta ˈna i faatia i Betela,+ pûpû ihora oia i te tusia i na fanauˈa puaatoro ta ˈna i hamani e faatoroa ihora oia i te tahuˈa i Betela no te mau vahi teitei ta ˈna i hamani. 33 Mea na reira oia i te haamataraa i te pûpû i te tusia i nia i te fata ta ˈna i faatia i Betela, i te 15 o te mahana o te vaˈu o te avaˈe. Na ˈna iho i maiti i taua avaˈe ra. Ua haamau oia i tera oroa no te nunaa o Iseraela, e ua haere mai i nia i te fata no te pûpû i te tusia a faahaere atu ai i te au auahi o ta ˈna mau tusia i nia.
13 Faaue ihora Iehova i te hoê taata no te Atua+ no Iuda mai ia haere i Betela. I to ˈna taeraa mai i reira, te tia noa ra Ieroboama i pihai iho i te fata+ no te pûpû i te au auahi tusia. 2 Ma te reo puai, faaite atura oia i taua fata ra te parau ta Iehova i faaue ia ˈna ia faaite: “E te fata e, e te fata e! Teie ta Iehova e parau ra: ‘E fanauhia mai te hoê tamaiti o Iosia+ te iˈoa i roto i te utuafare o Davida! E pûpû oia ei tusia i nia ia oe i te mau tahuˈa o te mau vahi teitei, te feia e pûpû ra i te au auahi tusia i nia ia oe, e e tutui oia i te ivi taata i nia ia oe.’”+ 3 I tera mahana, faaite atura oia e tapao te itehia. Teie ta ˈna i parau: “Teie te tapao ta Iehova i parau: A hiˈo na, e amaha te fata, e e puehu te rehu* i nia iho, i raro.”
4 I to Ieroboama faarooraa i te parau ta te taata no te Atua mau i tuô i te fata i Betela, te pûpû ra ïa oia i te tusia i nia i te fata. Faatoro maira oia i to ˈna rima i nia i taua taata ra e na ô aˈera: “A haru ia ˈna!”+ I tera iho â taime, mǎrô* ihora te rima ta ˈna i faatoro, aita ˈtura i haere ia ˈna ia faahoˈi mai.+ 5 Amaha ihora te fata e puehu ihora te rehu mai nia mai i te fata. Tera te tapao ta te taata no te Atua mau i faaite ia au i te parau a Iehova.
6 Na ô maira te arii i te taata no te Atua mau: “A taparu na i te farii maitai* o Iehova to Atua, e a pure no ˈu ia faaorahia to ˈu rima.”+ Taparu aˈera ïa te taata no te Atua mau i te farii maitai o Iehova, e faahoˈihia ihora te rima o te arii mai i na mua ˈtu. 7 Na ô maira te arii i te taata no te Atua mau: “Mai e haere anaˈe i to ˈu fare e amu i te tahi maa, e e horoa ˈtu vau i te tahi ô na oe.” 8 Na ô atura râ te taata no te Atua mau i te arii: “Noa ˈtu e horoa mai oe i te afaraa o ta oe faufaa,* eita vau e haere na muri ia oe, eita vau e amu i te faraoa e e inu i te pape i teie vahi. 9 Teie hoi ta Iehova i parau mai ia ˈu: ‘Eiaha oe e amu i te faraoa, eiaha oe e inu i te pape, e eiaha oe e hoˈi na te purumu i haerehia mai e oe.’” 10 Hoˈi atura ïa oia na te tahi purumu ê atu, aita i hoˈi na te purumu ta ˈna i rave no te haere mai i Betela.
11 E peropheta paari râ te parahi ra i Betela. Hoˈi maira ta ˈna mau tamaiti i te fare e faatia maira ia ˈna pauroa te ohipa ta te taata no te Atua mau i rave i taua mahana ra i Betela e te mau parau ta ˈna i faaite i te arii. I muri aˈe i to ratou faatiaraa i te reira i to ratou metua tane, 12 ui atura to ratou metua tane ia ratou: “Ua haere oia nahea?” Faaite maira ïa ta ˈna mau tamaiti i te purumu ta te taata no te Atua mau no Iuda mai i rave. 13 Na ô atura ïa oia i ta ˈna mau tamaiti: “A faaineine i te asini no ˈu.” Faaineine ihora ratou i te asini no ˈna e pauma aˈera oia i nia iho.
14 Haere atura oia na te purumu i ravehia e te taata no te Atua mau e ite aˈera oia ia ˈna te parahi ra i raro aˈe i te hoê tumu raau rahi. Na ô atura oia ia ˈna: “O oe te taata no te Atua mau tei haere mai mai Iuda mai?”+ Pahono maira oia: “E, o vau.” 15 Na ô atura te peropheta ia ˈna: “Mai, haere anaˈe i te fare e amu maa faraoa.” 16 Pahono maira râ oia: “Aita ta ˈu e nehenehe e hoˈi na muri ia oe aore ra e farii i ta oe titauraa, aita atoa ta ˈu e nehenehe e amu maa faraoa e e inu maa pape e o oe i teie vahi. 17 Ua faaue hoi Iehova ia ˈu: ‘Eiaha oe e amu i te faraoa e eiaha oe e inu i te pape i ǒ. Eiaha oe e hoˈi na te purumu i haerehia mai e oe.’” 18 Parau atura te peropheta ia ˈna: “E peropheta atoa vau mai ia oe, e ua parau mai Iehova ia ˈu na roto i te hoê melahi: ‘A faahaere ia ˈna i ǒ oe ia amu o ˈna maa faraoa e ia inu o ˈna maa pape.’” (Te haavare ra oia ia ˈna.) 19 Haere maira ïa oia na muri ia ˈna no te amu maa faraoa e no te inu maa pape i to ˈna fare.
20 A parahi noa ˈi raua i te amuraa maa, tae maira te parau a Iehova i te peropheta paari ra. 21 Tuô atura oia i te taata no te Atua mau no Iuda mai e na ô atura: “Teie ta Iehova e parau ra: ‘No te mea ua orure hau oe i te parau a Iehova e aita oe i haapao i te faaueraa ta Iehova to Atua i horoa ˈtu, 22 ua hoˈi râ oe i muri no te amu maa faraoa e no te inu maa pape i te vahi ta ˈu i parau ia oe: “Eiaha e amu i te faraoa e eiaha e inu i te pape,” eita to oe tino e hunahia i roto i te menema o to oe mau tupuna.’”+
23 I muri aˈe i to te taata no te Atua mau inuraa e amuraa i te faraoa, faaineine atura te peropheta paari i te asini no te peropheta ta ˈna i faahaere mai. 24 Reva ihora oia. I nia râ i te purumu, haere maira te hoê liona e haapohe ihora ia ˈna.+ Vai noa ˈtura to ˈna tino i nia i te purumu, e te asini i pihai iho. Tei pihai iho noa atoa te liona i te tino. 25 E feia te haere ra na reira. Ite aˈera ratou i te tino e vai noa ra i nia i te purumu e te liona i pihai iho. Haere maira ratou i te oire i reira te peropheta paari e ora ˈi e faatia aˈera i ta ratou i ite.
26 I to te peropheta paari faarooraa i te reira, na ô ihora oia: “O te taata no te Atua mau tera o tei orure hau i te parau a Iehova.+ No reira Iehova i horoa ˈi ia ˈna i te liona, ia taparahihia o ˈna e ia pohe, mai ta Iehova i parau ia ˈna.”+ 27 Na ô atura oia i ta ˈna mau tamaiti: “A faaineine i te asini no ˈu.” Faaineine ihora ïa ratou i te asini. 28 Reva ˈtura oia e ite atura i te tino pohe i nia i te purumu. To pihai iho te asini e te liona. Aita te liona i amu i te tino, aita atoa i amu i te asini. 29 Rave atura te peropheta i te tino o te taata no te Atua mau, tuu atura i nia i te asini, e faahoˈi atura ia ˈna i to ˈna iho oire no te oto e no te huna ia ˈna. 30 Tuu ihora ïa oia i to ˈna tino i roto i to ˈna menema, e taˈi noa ˈtura te taata ia ˈna a na ô ai: “Auê hoi e to ˈu taeae e!” 31 I muri aˈe i te hunaraa, na ô maira te peropheta i ta ˈna mau tamaiti: “Ia pohe au, e huna outou ia ˈu i te vahi i reira te taata no te Atua mau i te hunaraahia. E tuu outou i to ˈu mau ivi i pihai iho i to ˈna mau ivi.+ 32 E tupu mau â+ te parau a Iehova ta ˈna i faaite i te fata i Betela e i te mau fare haamoriraa atoa i nia i te mau vahi teitei+ o te mau oire o Samaria.”
33 Noa ˈtu te ohipa i tupu, aita Ieroboama i faarue i to ˈna haerea ino, ua tamau noa râ oia i te faatoroa i te taata rii atoa ei tahuˈa no te mau vahi teitei.+ E faariro o ˈna ei tahuˈa* te feia atoa o tei hinaaro e riro mai ei tahuˈa, ma te parau: “Ia riro oia ei tahuˈa no te mau vahi teitei.”+ 34 No te hara ta te utuafare o Ieroboama+ i rave, faaorehia ˈtura ratou e mou roa ˈtura i nia i te fenua nei.+
14 I taua taime ra, roohia ihora o Abia te tamaiti a Ieroboama i te maˈi. 2 Parau atura ïa o Ieroboama i ta ˈna vahine faaipoipo: “A tia na, a tapuni i to oe hohoˈa eiaha ratou ia ite e vahine oe na ˈu, e a haere i Silo. Tei ǒ te peropheta Ahia. Na ˈna i faaite e riro mai au ei arii i nia i teie nunaa.+ 3 A rave atu hoê ahuru faraoa, te tahi mau faraoa momona, e te hoê farii meri, e a haere i ǒ ˈna. Na ˈna e faaite ia oe eaha te tupu no ta tâua tamaiti.”
4 Na reira ˈtura te vahine faaipoipo a Ieroboama, faaineine aˈera ia ˈna e haere atura i Silo,+ i ǒ Ahia. Aita te mata o Ahia i hautiuti faahou, e aita oia i ite faahou no to ˈna matahiti paari.
5 Tera râ, ua parau Iehova ia Ahia: “E haere mai te vahine faaipoipo a Ieroboama e ui ia oe no nia i ta ˈna tamaiti, ua roohia hoi oia i te maˈi. E faaite au ia oe i ta oe e parau ia ˈna.* Ia tae mai oia, e tapuni oia i to ˈna hohoˈa.”
6 I to Ahia faarooraa i te ahehe o to ˈna avae a tomo mai ai oia na te uputa, parau atura oia: “A haere mai, e te vahine a Ieroboama e. Eaha oe e tapuni ai i to oe hohoˈa? Ua faaue mai te Atua ia ˈu ia faaite i te hoê poroi etaeta ia oe. 7 A haere e parau ia Ieroboama: ‘Teie ta Iehova te Atua o Iseraela e parau ra: “Ua maiti au ia oe i rotopu i to oe nunaa no te faariro ia oe ei aratai no to ˈu nunaa o Iseraela.+ 8 Haru ihora vau i te faatereraa arii i te utuafare o Davida, e horoa ˈtura vau i te reira na oe.+ Aita râ oe i riro mai ta ˈu tavini ia Davida, o tei haapao i ta ˈu mau faaueraa e o tei tavini ia ˈu ma te aau atoa, ma te rave noa i te mea maitai i mua ia ˈu.+ 9 Mea ino roa ˈtu â râ ta oe i rave i ta te taata atoa na mua ˈtu ia oe i rave. Ua hamani oe i te tahi atua no oe e te tii faatôhia* no te faainoino ia ˈu,+ e o vau ta oe i huri tua ˈtu.+ 10 No reira vau e hopoi mai ai i te ati i nia i te utuafare o Ieroboama e e haamou* vau i te mau tane atoa* o to ˈna utuafare, oia atoa te feia iti haihai roa ˈˈe i Iseraela. E iriti ê au i te utuafare o Ieroboama,+ mai te taata e tamâ ra i te tutae e mâ roa ˈtu. 11 Te taata no te utuafare o Ieroboama o te pohe i roto i te oire, na te urî e amu. E te taata e pohe i rapae i te oire, na te mau manu o te raˈi e amu. Te na reira mai ra hoi Iehova.”’
12 “I teie nei a tia, a hoˈi i ǒ oe. Ia taahi to avae i roto i te oire, e pohe ta oe tamaiti. 13 E oto e e huna Iseraela taatoa ia ˈna, o ˈna anaˈe hoi to te utuafare o Ieroboama te tuuhia i roto i te hoê menema, no te mea i roto i te utuafare o Ieroboama, i roto ia ˈna anaˈe Iehova te Atua o Iseraela i te iteraa i te mea maitai. 14 E maiti Iehova i te hoê arii no ˈna no te faatere ia Iseraela. E haamou* taua arii ra i te utuafare o Ieroboama+ ia tae i tera mahana, e teie taua mahana ra. 15 E tairi Iehova ia Iseraela mai te hoê aeho e hautiuti ra i roto i te pape. E iriti tumu roa oia ia Iseraela i teie fenua maitai ta ˈna i horoa na to ratou mau tupuna,+ e e haapurara oia ia ratou i te tahi atu pae o te Anavai,*+ no te mea ua hamani ratou i te raau haamoriraa,*+ e ua faainoino ratou ia Iehova. 16 E faarue oia ia Iseraela no te mau hara ta Ieroboama i rave e i turai ia Iseraela ia rave.”+
17 Hoˈi atura te vahine faaipoipo a Ieroboama i Tireza. I to ˈna taeraa ˈtu i te uputa o to ˈna fare, pohe ihora ta ˈna tamaiti. 18 Hunahia ihora oia e oto ihora Iseraela taatoa ia ˈna, mai ta Iehova i faaite na roto i ta ˈna tavini ia Ahia te peropheta.
19 Te toea o te aamu o Ieroboama, ta ˈna mau tamaˈi+ e ta ˈna huru faatereraa, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela. 20 E 22 matahiti to Ieroboama faatereraa. I muri aˈe, taoto atura oia i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna.+ E riro maira ta ˈna tamaiti o Nadaba ei arii ei mono ia ˈna.+
21 Ua riro atoa mai Rehoboama te tamaiti a Solomona ei arii i Iuda. E 41 matahiti to Rehoboama i te riroraa mai oia ei arii, e 17 matahiti to ˈna faatereraa i Ierusalema, te oire ta Iehova i maiti+ i te tuhaa fenua taatoa o te mau opu o Iseraela ei vahi e tuuhia ˈi to ˈna iˈoa.+ Te iˈoa o te metua vahine o Rehoboama, o Naama ïa ati Amona.+ 22 Te rave noa ra Iuda i te mea ino i mua ia Iehova,+ e ma te mau hara ta ratou i rave, ua hau aˈe ta ratou faaririraa ia ˈna i ta to ratou mau tupuna.+ 23 Faatia atoa ˈtura ratou i te vahi teitei no ratou, te mau pou haamoriraa, e te mau raau haamoriraa+ i nia i te mau aivi teitei atoa+ e i raro aˈe i te mau tumu raau ruperupe atoa.+ 24 E tane taiata* atoa to taua fenua ra.+ Te rave noa ra to Iuda i te mau ohipa faufau atoa a te mau nunaa ta Iehova i tiahi i mua i te ati Iseraela.
25 I te pae o te matahiti te faatereraa te arii Rehoboama, haere maira te arii Sisaka+ no Aiphiti e aro ia Ierusalema.+ 26 Rave ihora oia i te mau taoˈa o te hiero* o Iehova e te mau taoˈa o te aorai* o te arii.+ Ua rave oia pauroa te taihaa, oia atoa te mau paruru auro i hamanihia e Solomona.+ 27 Hamani ihora ïa te arii Rehoboama i te paruru veo ei mono i te reira, e horoa ihora oia i te reira i te mau raatira o te mau tiai,* o tei tiai i te tomoraa o te aorai o te arii. 28 Ia haere mai te arii i te hiero* o Iehova, e amo te mau tiai i tera mau paruru, e i muri iho, e faahoˈi ratou i te reira i roto i te piha o te mau tiai.
29 Te toea o te aamu o Rehoboama, te mau mea atoa ta ˈna i rave, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iuda.+ 30 Ua tupu noa te tamaˈi i rotopu ia Rehoboama raua Ieroboama.+ 31 Taoto ihora Rehoboama i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna e hunahia ˈtura oia i pihai iho i to ˈna mau tupuna i te Oire o Davida.+ Te iˈoa o to ˈna metua vahine, o Naama ïa ati Amona.+ Riro maira Abiiama*+ ta ˈna tamaiti ei arii ei mono ia ˈna.
15 I te 18 o te matahiti te faatereraa te arii Ieroboama+ te tamaiti a Nebata, riro maira Abiiama ei arii no Iuda.+ 2 E toru matahiti to ˈna faatereraa i Ierusalema. Te iˈoa o to ˈna metua vahine, o Maaka+ ïa te mootua a Abisaloma. 3 Rave atura oia i te mau hara ta to ˈna metua tane i rave na mua ˈtu ia ˈna, e aita to ˈna aau i tia i mua* ia Iehova to ˈna Atua mai te aau o Davida to ˈna tupuna. 4 No Davida+ râ, horoa maira Iehova to ˈna Atua na ˈna i te hoê mori* i Ierusalema+ ma te faatoroa i ta ˈna tamaiti ei arii i muri aˈe ia ˈna e ma te vaiiho ia Ierusalema ia vai noa. 5 Ua rave hoi Davida i te mea maitai i mua ia Iehova, e ua auraro noa oia i te mau mea atoa ta te Atua i faaue ia ˈna i te roaraa o to ˈna oraraa, maori râ i roto i te ohipa tei tupu e o Uria ati Heta.+ 6 Ua aro noa Rehoboama ia Ieroboama i te roaraa o to ˈna oraraa.+
7 Te toea o te aamu o Abiiama, te mau mea atoa ta ˈna i rave, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iuda.+ E tamaˈi atoa tei tupu i rotopu ia Abiiama raua Ieroboama.+ 8 Taoto ihora Abiiama i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna, e hunahia ihora oia i te Oire o Davida. E riro maira ta ˈna tamaiti ra o Asa+ ei arii ei mono ia ˈna.+
9 I te 20 o te matahiti te faatereraa te arii Ieroboama no Iseraela, haamata ˈtura Asa i te faatere ei arii no Iuda. 10 E 41 matahiti to ˈna faatereraa i Ierusalema. Te iˈoa o to ˈna mama ruau, o Maaka+ ïa te mootua a Abisaloma. 11 Ua rave Asa i te mea maitai i mua ia Iehova,+ mai ia Davida to ˈna tupuna. 12 Ua tiahi oia i te mau tane taiata* i rapae i taua fenua ra+ e ua faaore oia i te mau idolo faufau* atoa ta to ˈna mau tupuna i hamani.+ 13 Ua faaere atoa oia ia Maaka+ to ˈna mama ruau i to ˈna tiaraa arii vahine,* no te mea ua hamani oia i te hoê idolo faufau no te haamoriraa o te raau haamoriraa.* Ua tâpû Asa i tera idolo faufau+ e ua tutui oia i te reira i te peho o Kiderona.+ 14 Aita râ te mau vahi teitei i faaorehia.+ Noa ˈtu râ, e aau taatoa to Asa ia Iehova i te roaraa o to ˈna oraraa. 15 Ua hopoi mai Asa i roto i te hiero* o Iehova i te mau mea ta ˈna e ta to ˈna metua tane i faataa no te haamoriraa:* te ario, te auro, e te taihaa e rave rau.+
16 Ua tupu noa te tamaˈi i rotopu ia Asa raua Baasa+ te arii o Iseraela. 17 Haere maira ïa te arii Baasa no Iseraela e aa ia Iuda. Haapaari* ihora oia i te oire o Rama+ ia ore te taata ia haere i rapae aore ra ia haere mai i* te arii Asa ra no Iuda.+ 18 Rave ihora ïa Asa pauroa te ario e te auro tei toe mai i roto i te mau piha vairaa taoˈa o te hiero* o Iehova e te mau vairaa taoˈa o te aorai o te arii e tuu atura i te reira i te rima o ta ˈna mau tavini. Faatae atura te arii Asa i te reira ia Bene-hada ra te tamaiti a Taberimona te tamaiti a Heziona, te arii o Suria,+ o te parahi ra i Damaseko a na ô ai: 19 “E parau faaau* ta tâua, e ta to ˈu metua tane e to oe metua tane. Te faatae atu nei au i te ario e te auro na oe. A faaore na i ta oe parau faaau* i te arii Baasa no Iseraela, ia faarue oia i to ˈu fenua.” 20 Faaroo atura Bene-hada i te arii Asa e tono atura oia i te mau raatira o ta ˈna nuu e aro i te mau oire o Iseraela. Rave aˈera ratou ia Îona,+ Dana,+ Abela-bete-maaka, ia Kinereta taatoa, e te fenua taatoa o Naphatali. 21 I to Baasa faarooraa i te reira, faaea ihora oia i te haapaari* ia Rama e ora noa ˈtura oia i Tireza.+ 22 Titau ihora te arii Asa i to Iuda taatoa no te amo i te mau ofai e te mau raau ta Baasa i faaohipa no te paturaa i Rama. Aita hoê i ore i titauhia. Faaohipa ˈtura te arii Asa i te reira no te haapaari* ia Geba,+ i te fenua o Beniamina, e ia Mizepa.+
23 Te toea o te aamu o Asa, to ˈna puai rahi, te mau mea atoa ta ˈna i rave e te mau oire ta ˈna i patu faahou,* ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iuda. I to ˈna râ ruauraa mai, roohia ihora oia i te hoê maˈi i nia i te avae.+ 24 Taoto ihora Asa i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna e hunahia ihora oia e o ratou i te Oire o Davida to ˈna tupuna. E riro maira ta ˈna tamaiti o Iehosaphata+ ei arii ei mono ia ˈna.
25 Riro maira Nadaba+ te tamaiti a Ieroboama ei arii no Iseraela i te piti o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda, e e piti matahiti to ˈna faatereraa ia Iseraela. 26 Ua rave noa oia i te mea ino i mua ia Iehova. Ua pee oia i te haerea o to ˈna metua tane+ e ua rave i te hara ta to ˈna metua tane i rave e ta ˈna i turai atoa ia Iseraela ia rave.+ 27 Opua aˈera Baasa, te tamaiti a Ahia no te opu o Isakara, i te rave i te ohipa ino i nia ia Nadaba. Taparahi ihora Baasa ia Nadaba i Gibetona,+ oire a te mau Philiseti. Te haaati ra ïa Nadaba e o Iseraela ia Gibetona i tera taime. 28 Haapohe aˈera ïa Baasa ia ˈna i te toru o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda, e riro maira oia ei arii ei mono ia Nadaba. 29 I to ˈna ariiraa mai, taparahi ihora Baasa pauroa te utuafare o Ieroboama. Aita oia i faaherehere hoê noa ˈˈe o ratou. Ua haamou oia ia ratou pauroa mai ta Iehova i parau na roto i ta ˈna tavini o Ahia no Silo.+ 30 No te mau hara hoi ta Ieroboama i rave e ta ˈna i turai ia Iseraela ia rave i tupu ai teie ohipa, e no te mea ua faainoino rahi oia ia Iehova te Atua o Iseraela. 31 Te toea o te aamu o Nadaba, te mau mea atoa ta ˈna i rave, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela. 32 Ua tupu noa te tamaˈi i rotopu ia Asa raua te arii Baasa no Iseraela.+
33 I te toru o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda, riro maira Baasa te tamaiti a Ahia ei arii no Iseraela taatoa. E 24 matahiti to ˈna faatereraa i Tireza.+ 34 Ua rave noa râ oia i te mea ino i mua ia Iehova.+ Ua pee oia i te haerea o Ieroboama e ua rave oia i te hara ta Ieroboama i rave e ta ˈna i turai atoa ia Iseraela ia rave.+
16 Teie te utua a Baasa ta Iehova i faaite na roto ia Iehu+ te tamaiti a Hanani:+ 2 “Ua faatia mai au ia oe mai roto mai i te repo e ua tuu vau ia oe ei aratai i to ˈu nunaa o Iseraela.+ Tera râ, pee noa ˈtura oe i te haerea o Ieroboama, turai atura oe i to ˈu nunaa o Iseraela ia hara e faainoino aˈera ratou ia ˈu i ta ratou mau hara.+ 3 No reira, e haamou vau ia Baasa e to ˈna utuafare, e mai ta ˈu i rave i te utuafare o Ieroboama+ te tamaiti a Nebata, e na reira atoa vau i to ˈna utuafare. 4 Te taata no te utuafare o Baasa o te pohe i roto i te oire, na te urî e amu. E te taata o te pohe i rapae i te oire, na te mau manu o te raˈi e amu.”
5 Te toea o te aamu o Baasa, ta ˈna i rave e to ˈna puai, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela. 6 Taoto ihora Baasa i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna e hunahia ihora oia i Tireza.+ E riro maira Ela ta ˈna tamaiti ei arii ei mono ia ˈna. 7 Teie te tumu i faahapa ˈi Iehova ia Baasa e to ˈna utuafare na roto i te peropheta Iehu te tamaiti a Hanani: A tahi, e ino rahi ta ˈna i rave i te aro o Iehova, ua faainoino oia ia ˈna i ta ˈna mau ohipa, e riro atura oia mai te utuafare o Ieroboama. Hau atu â, ua taparahi atoa oia ia Nadaba.+
8 I te 26 o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda, riro maira Ela te tamaiti a Baasa ei arii no Iseraela. E piti matahiti to ˈna faatereraa i Tireza. 9 Opua aˈera ta ˈna tavini o Zimeri i te rave i te ohipa ino i nia ia ˈna. E raatira o ˈna o te afaraa o te mau faehau i nia i te mau pereoo. Tei Tireza o Ela e te taero ra i te fare o Araza, te tiaau o te aorai. 10 Tomo maira Zimeri e taparahi ihora ia ˈna.+ Ua tupu te reira i te 27 o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda. Riro maira Zimeri ei arii ei mono ia Ela. 11 I to ˈna riroraa mai ei arii, i to ˈna iho â parahiraa i nia i to ˈna terono, taparahi ihora oia pauroa te utuafare o Baasa. Aita oia i faaherehere hoê noa ˈˈe tane,* to ˈna mau fetii* anei aore ra to ˈna mau hoa. 12 Haamou ihora ïa Zimeri i te utuafare taatoa o Baasa, mai ta Iehova i faaite no Baasa na roto ia Iehu te peropheta.+ 13 Ua tupu teie ohipa no te mau hara ta Baasa e ta ˈna tamaiti ra o Ela i rave, e no te mau hara ta raua i turai ia Iseraela ia rave. Ua faainoino hoi ratou ia Iehova te Atua o Iseraela i ta ratou mau idolo faufaa ore.+ 14 Te toea o te aamu o Ela, te mau mea atoa ta ˈna i rave, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela.
15 I te 27 o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda, riro maira Zimeri ei arii. E hitu mahana to ˈna faatereraa i Tireza. I tera taime, te puhapa ra ïa te nuu Iseraela i pihai iho ia Gibetona+ no te aro i taua oire Philiseti ra. 16 I muri iho, faaroo aˈera to te puhapa faehau e ua opua Zimeri i te rave i te ohipa ino i nia i te arii e ua haapohe oia ia ˈna. I roto noa i te puhapa i tera mahana, maiti ihora te mau faehau* ia Omeri,+ te raatira o te nuu, e faaarii ihora ia ˈna i nia ia Iseraela. 17 Haere aˈera Omeri e ta ˈna nuu* mai Gibetona ˈtu e haaati ia Tireza. 18 I to Zimeri iteraa e ua haruhia te oire, haere ihora oia i roto i te pare etaeta o te aorai o te arii, tutui ihora i te reira e pohe atura oia.+ 19 Ua hara hoi oia, ua rave i te mea ino i te aro o Iehova ma te pee i te haerea o Ieroboama e ua turai oia ia Iseraela ia hara.+ No reira teie ohipa i tupu ai. 20 Te toea o te aamu o Zimeri e ta ˈna opuaraa ino, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela.
21 I tera tau to te nunaa o Iseraela amaharaa ei piti pǔpǔ. Pee aˈera hoê pǔpǔ ia Tibeni te tamaiti a Ginata, a hinaaro ai e faaarii ia ˈna, e pee aˈera te tahi atu pǔpǔ ia Omeri. 22 Upootia ihora râ te nunaa o tei pee ia Omeri i nia i te nunaa o tei pee ia Tibeni te tamaiti a Ginata. Mea na reira to Tibeni poheraa e riro maira Omeri ei arii.
23 I te 31 o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda, riro maira Omeri ei arii no Iseraela. E 12 matahiti to ˈna faatereraa. E ono matahiti to ˈna faatereraa i Tireza. 24 Hoo maira oia ia Semera ra te mouˈa o Samaria e piti taleni* ario. Patu aˈera oia i te hoê oire i nia i taua mouˈa ra. Pii aˈera oia i tera oire o Samaria,*+ o Semera hoi te iˈoa o te fatu o tera mouˈa. 25 Ua rave noa Omeri i te mea ino i te aro o Iehova, e ua rahi aˈe te ino ta ˈna i rave i ta te feia na mua ˈtu ia ˈna i rave.+ 26 Ua pee oia i te haerea o Ieroboama te tamaiti a Nebata e ua rave i te hara ta Ieroboama i turai ia Iseraela ia rave. Ua faainoino hoi ratou ia Iehova te Atua o Iseraela i ta ratou mau idolo faufaa ore.+ 27 Te toea o te aamu o Omeri, ta ˈna i rave e ta ˈna mau ohipa puai, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela. 28 Taoto ihora Omeri i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna e hunahia ihora oia i Samaria. E riro maira ta ˈna tamaiti ra o Ahaba+ ei arii ei mono ia ˈna.
29 Riro maira Ahaba te tamaiti a Omeri ei arii no Iseraela i te 38 o te matahiti te faatereraa te arii Asa no Iuda. E 22 matahiti to Ahaba faatereraa ia Iseraela i Samaria.+ 30 Ua rahi aˈe te ino ta Ahaba i rave i mua ia Iehova i ta te feia na mua ˈtu ia ˈna i rave.+ 31 Aita i navai te raveraa oia i te mau hara a Ieroboama+ te tamaiti a Nebata, faaipoipo atoa ˈtura oia ia Iezebela+ te tamahine a Etabaala, arii a to Sidona,+ e haamata ˈtura i te haamori ia Baala+ e i te tipapa i mua ia ˈna. 32 Hau atu â, faatia aˈera oia i te hoê fata na Baala i roto i te hiero* ta ˈna i patu no Baala+ i Samaria. 33 Hamani atoa ˈtura Ahaba i te hoê raau haamoriraa.*+ Ua rahi aˈe te ohipa ta Ahaba i rave no te faainoino ia Iehova te Atua o Iseraela i ta te mau arii atoa o Iseraela na mua ˈtu ia ˈna i rave.
34 I te ariiraa o Ahaba, patu faahou aˈera Hiela no Betela ia Ieriko. Ua ere oia ia Abirama ta ˈna matahiapo i to ˈna haamauraa i to ˈna niu, e ua ere oia ia Seguba ta ˈna tamaiti hopea i to ˈna tamauraa i to ˈna mau uputa. Mea na reira te parau ta Iehova i faaite na roto ia Iosua te tamaiti a Nuna i te tupuraa.+
17 Parau maira Elia*+ no Tisebi, no te fenua o Gileada,+ ia Ahaba: “Te horeo nei au i te ora o Iehova te Atua o Iseraela ta ˈu e tavini ra, e mau te hupe e te ûa e rave rahi matahiti maori râ i nia i ta ˈu parau!”+
2 Tae maira te parau a Iehova ia Elia: 3 “A faarue i teie vahi, a haere i te pae hitia o te râ e a tapuni i te peho o Kerita, i te pae hitia o te râ o Ioridana. 4 E inu oe i te pape o te tahora e e faaue au i te mau oreba ia afai mai i te maa na oe.”+ 5 Reva ˈtura Elia e rave atura mai ta Iehova i parau. Haere atura oia e faaea aˈera i te peho o Kerita, i te pae hitia o te râ o Ioridana. 6 Afai noa maira te mau oreba i te faraoa e te iˈo animara na ˈna i te mau poipoi e ahiahi atoa, e inu noa ˈtura oia i te pape i te tahora.+ 7 Tau mahana râ i muri aˈe, mǎrô atura te tahora,+ ua mau hoi te ûa i taua fenua ra.
8 Tae maira te parau a Iehova ia Elia: 9 “A haere i Zarephate, hoê oire o Sidona, e a faaea i reira. E faaue au i te hoê vahine ivi ia horoa i te maa na oe.”+ 10 Haere atura ïa oia i Zarephate. I to ˈna tomoraa ˈtu i roto i te oire, ite atura oia i te hoê vahine ivi e ohi haere ra i te raau. Tuô atura oia ia ˈna e na ô atura: “A afai mai na maa pape ia inu vau.”+ 11 A haere ai te vahine e tii mai i te pape, tuô aˈera Elia ia ˈna: “A afai atoa mai na maa faraoa.” 12 Parau maira oia: “Te horeo nei au i te ora o te Atua ra o Iehova, aita ta ˈu e faraoa, hoê noa apu rima faraoa ota ta ˈu e vai ra i roto i te hoê farii rahi e maa hinu i roto i te hoê farii huˈa.+ Te ohi nei au maa raau, e ia hoˈi au, e faaineine au i te tahi maa na ˈu e na ta ˈu tamaiti. Tera anaˈe ta mâua maa e pohe atu ai mâua i muri iho.”
13 Na ô atura Elia ia ˈna: “Eiaha e mǎtaˈu. A hoˈi i ǒ oe e a rave mai ta oe i parau. Na mua râ, a hamani mai i te hoê faraoa iti menemene na ˈu i te mea e toe ra, e a afai mai ia ˈu nei. E nehenehe oe i muri iho e faaineine i te tahi maa na oe e na ta oe tamaiti. 14 Teie hoi ta Iehova te Atua o Iseraela e parau ra: ‘Eita te faraoa ota o te farii rahi e pau, eita atoa te hinu o te farii huˈa e pau e tae roa ˈtu i te mahana i reira vau, o Iehova, e faatopa ˈi i te ûa i nia i te fenua.’”+ 15 Haere atura ïa oia e rave ihora mai ta Elia i parau. Tamaa ˈtura te vahine, to ˈna utuafare e o Elia e rave rahi mahana.+ 16 Aita te faraoa ota o te farii rahi i pau, aita atoa te hinu o te farii huˈa i pau, mai ta Iehova i fafau na roto ia Elia.
17 I muri aˈe i teie mau mea, maˈihia ihora te tamaiti a te vahine ivi, e no te uˈana o to ˈna maˈi, pohe ihora oia.*+ 18 Na ô maira ïa oia ia Elia: “Eaha ta oe ia ˈu, e te taata no te Atua mau? Ua haere mai anei oe i ǒ ˈu no te haamanaˈo mai i ta ˈu hara e no te haapohe i ta ˈu tamaiti?”+ 19 Na ô atura râ Elia ia ˈna: “A horoa mai i ta oe tamaiti.” Rave maira oia ia ˈna i to ˈna metua vahine ra e amo aˈera ia ˈna i roto i te piha i nia i te tafare, i reira oia e faaea ˈi. Tuu atura oia ia ˈna i nia i to ˈna roˈi.+ 20 Pure atura Elia ia Iehova: “E Iehova to ˈu Atua,+ te faatae atoa mai ra anei oe i te ati i nia i te vahine ivi i ǒ na vau e faaea ˈi ma te haapohe i ta ˈna tamaiti?” 21 Piˈo ihora oia e toru taime i nia i te tamarii e pure atura ia Iehova: “E Iehova to ˈu Atua, ia hoˈi mai te ora o teie tamarii i roto ia ˈna.” 22 Faaroo maira Iehova i ta Elia aniraa,+ hoˈi maira te ora o taua tamarii ra i roto ia ˈna, e ora faahou maira oia.+ 23 Rave maira Elia i te tamarii, afai ihora ia ˈna i raro mai nia mai i te piha i nia i te tafare e faahoˈi atura ia ˈna i to ˈna metua vahine ra. Na ô atura Elia: “A hiˈo, te ora ra ta oe tamaiti.”+ 24 Na ô maira ïa te vahine ia Elia: “Ua ite au i teie nei e taata mau â oe no te Atua+ e e parau mau te parau ta oe e faaite i te iˈoa o Iehova.”
18 I muri aˈe, i te toru o te matahiti paˈurâ,+ parau maira Iehova ia Elia: “A haere e farerei ia Ahaba, e faatopa hoi au i te ûa i nia i te fenua.”+ 2 Haere atura ïa Elia e farerei ia Ahaba. E oˈe rahi+ to Samaria i taua taime ra.
3 I taua atoa taime ra, titau atura Ahaba ia Obadia, te tiaau o te aorai. (E mǎtaˈu rahi to Obadia ia Iehova. 4 I to Iezebela+ haapoheraa i ta Iehova mau peropheta, ua rave Obadia 100 peropheta, ua faatapuni ia ratou i roto i te ana ei pǔpǔ 50, e hopoi noa ˈtura oia i te faraoa e te pape na ratou.) 5 Na ô atura Ahaba ia Obadia: “E haere anaˈe na te tuhaa fenua taatoa, i te mau pape pihaa e te mau peho atoa. Peneiaˈe e ite mai tâua i te aihere no te faaamu i te mau puaahorofenua e te mau pheradi. Aita anaˈe, e pohe ta tatou mau animara.” 6 Tufa ihora ïa raua i te tuhaa fenua ta raua e haere atu. Haere atura Ahaba o ˈna anaˈe na te hoê purumu, e haere atura Obadia o ˈna anaˈe na te hoê purumu ê atu.
7 Te haere noa ra Obadia e farerei aˈera oia ia Elia. Ua taa oioi ia ˈna o vai tera. Tipapa ihora oia e na ô aˈera: “O to ˈu fatu Elia anei oe?”+ 8 Pahono maira Elia: “O vau teie. A haere e a parau i to fatu teie au.” 9 Na ô atura râ Obadia: “Eaha te hara ta ˈu i rave e tuu ai oe ia ˈu i te rima o Ahaba ra no te haapohe ia ˈu? 10 Te horeo nei au i te ora o to oe Atua ra o Iehova, aita e nunaa e faatereraa arii aita to ˈu fatu i tono i te taata no te imi ia oe. Ia parau te hoê faatereraa arii aore ra te hoê nunaa: ‘Aita o ˈna i ǒ nei,’ e faahoreo oia ia ratou e aita oe i itehia mai e ratou.+ 11 I teie nei te faaue mai ra oe ia ˈu ia haere e parau i to ˈu fatu tei ǒ nei oe! 12 Ia vaiiho vau ia oe, e afai te varua o Iehova ia oe+ i te hoê vahi aita vau i ite. Ia paraparau vau ia Ahaba e ia ore oia e ite mai ia oe, e haapohe mau â oia ia ˈu. Tera râ, ua mǎtaˈu vau ia Iehova mai to ˈu apîraa mai â. 13 Aita anei i faatiahia ˈtu ia oe i ta ˈu i rave i to Iezebela haapoheraa i te mau peropheta a Iehova, mea nafea vau i te faatapuniraa 100 peropheta a Iehova e 50 i te pǔpǔ hoê i roto i te tahi ana a afai noa ˈtu ai i te faraoa e te pape na ratou?+ 14 I teie nei râ, te faaue mai ra oe ia ˈu ia haere e parau i to ˈu fatu tei ǒ nei oe! Mea papu e haapohe oia ia ˈu! 15 Tera râ, na ô maira Elia: “Te horeo nei au i te ora o Iehova o te mau nuu* ta ˈu e tavini nei, i teie mahana, e haere au e farerei ia ˈna.”
16 Haere atura ïa Obadia e farerei ia Ahaba e faatia ˈtura ia ˈna pauroa te ohipa. Haere atura ïa Ahaba e farerei ia Elia.
17 I to Ahaba iteraa ia Elia, na ô maira oia ia ˈna: “O oe tera e faatae mai ra i te ati rahi i nia ia Iseraela?”
18 Pahono atura Elia: “E ere na ˈu i faatae mai i te ati i nia ia Iseraela, na oe râ e na te utuafare o to oe metua tane, ua faarue hoi outou i te mau faaueraa a Iehova e ua pee i te mau Baala.+ 19 I teie nei, a titau ia Iseraela taatoa ia ˈu ra i te mouˈa Karemela,+ e na 450 peropheta a Baala e na 400 peropheta o te raau haamoriraa,*+ o te tamaa ra i te amuraa maa a Iezebela.” 20 Tono aˈera ïa Ahaba i te vea i te ati Iseraela taatoa ra e haaputuputu aˈera i te mau peropheta i te mouˈa Karemela.
21 Faafatata maira Elia i te nunaa e parau maira: “Ehia â maororaa outou e feaa ˈi?+ Mai te peu o Iehova te Atua mau, a pee ia ˈna.+ Mai te peu râ o Baala, a pee ia ˈna!” Aita râ te nunaa i pahono atu ia ˈna. 22 Na ô faahou maira Elia: “O vau anaˈe te peropheta a Iehova te toe ra,+ area te mau peropheta a Baala, e 450 ïa ratou. 23 A afai mai e piti puaatoro oni apî. E maiti te mau peropheta a Baala hoê a tâpûpû atu ai i te reira, a tuu atu ai i nia i te raau. Eiaha râ ratou e tutui i te reira. E faaineine au i te tahi atu puaatoro oni apî, e e tuu vau i te reira i nia i te raau. Eita atoa vau e tutui i te reira. 24 I muri iho, e tiaoro te mau peropheta i te iˈoa o to ratou atua,+ e e tiaoro vau i te iˈoa o Iehova. E faaite te Atua o te pahono mai ma te hopoi mai i te auahi e o ˈna te Atua mau.”+ Na ô aˈera te nunaa taatoa: “Na reira anaˈe ïa.”
25 Na ô maira ïa Elia i te mau peropheta a Baala: “Inaha mea rahi aˈe outou, a maiti ïa na mua outou i te puaatoro oni apî e a faaineine i te reira. I muri iho, a tiaoro i te iˈoa o to outou atua. Eiaha râ outou e tutui i ta outou tusia.” 26 Rave ihora ïa ratou i te puaatoro oni apî ta ratou i maiti, faaineine ihora i te reira e tiaoro noa ˈtura i te iˈoa o Baala mai te poipoi e avatea noa ˈtu, ma te parau: “E Baala e, a pahono mai ia matou!” Aita râ e reo i faaroohia e aita e pahonoraa.+ Ouˈauˈa noa ˈtura ratou ati aˈe i te fata ta ratou i faatia. 27 Piri i te avatea, haamata ˈtura Elia i te faaooo ia ratou ma te parau: “A tuô ma te reo puai! E atua hoi o ˈna!+ Peneiaˈe te feruri hohonu ra o ˈna aore ra ua haere e haamâha ia ˈna.* Aore ra te taoto mai ra paha o ˈna e e titauhia ia haere e faaara ia ˈna!” 28 Te tuô noa ra ratou ma te reo puai e te otioti noa ra ia ratou i te tipi e te omore, ia au i ta ratou peu, a tahe roa ˈtu ai to ratou toto i nia ia ratou. 29 Mairi aˈera te avatea. Iriti noa ˈtura ratou* e tae noa ˈtu i te taime e pûpûhia ˈi te tusia huero maa o te ahiahi. Aita râ e reo i faaroohia e aita e pahonoraa. Aita Baala i tâuˈa ia ratou.+
30 Na ô maira Elia i te nunaa taatoa: “A tapiri mai ia ˈu.” Tapiri maira ïa te nunaa taatoa ia ˈna. Tataî ihora oia i te fata a Iehova tei vavahihia.+ 31 Rave ihora Elia 12 ofai, ia au i te rahiraa opu o te mau tamaiti a Iakoba, te tane ta Iehova i parau atu: “E topahia oe i te iˈoa Iseraela.”+ 32 Faatia aˈera oia i te hoê fata i te iˈoa o Iehova i taua mau ofai ra.+ Ô aˈera oia i te apoo ati aˈe i te fata, te hoê area aano maitai no te ueue e piti sea* huero maa. 33 I muri iho, tuu ihora oia i te raau na nia iho i te fata, tâpûpû ihora i te puaatoro oni apî, e tuu atura i te reira i nia i te raau.+ Na ô aˈera oia: “A faaî e maha farii pape rarahi e a manii i te reira i nia i te tusia o te tutuihia e i nia i te raau.” 34 Na ô aˈera oia: “A na reira faahou.” Na reira faahou ihora ïa ratou. Na ô faahou aˈera oia: “A na reira faahou â.” Na reira faahou ihora ïa ratou i te toru o te taime. 35 Tahe ihora te pape ati aˈe i te fata. Faaue atoa aˈera oia ia faaî te pape i roto i te apoo ati aˈe i te fata.
36 Piri i te taime e pûpûhia ˈi te tusia huero maa o te ahiahi,+ faafatata maira Elia te peropheta i te fata e na ô aˈera: “E Iehova, te Atua o Aberahama,+ o Isaaka+ e o Iseraela, ia itehia i teie mahana e Atua oe i Iseraela, e tavini au no oe e ua rave au i teie mau mea atoa no te mea na oe i faaue mai ia ˈu.+ 37 A pahono mai ia ˈu e Iehova e! A pahono mai ia ˈu, ia ite teie nunaa e o oe te Atua mau, e Iehova, e te hinaaro ra oe ia fariu faahou ratou ia oe ra.”+
38 Topa maira te auahi a Iehova mai nia mai e pau ihora te tusia e te raau i te auahi,+ oia atoa te mau ofai e te repo. E pau atura te pape i roto i te apoo i te auahi.+ 39 I to te nunaa taatoa iteraa i te reira, tipapa ihora ratou e na ô aˈera: “O Iehova te Atua mau! O Iehova te Atua mau!” 40 Na ô maira Elia ia ratou: “A haru i te mau peropheta a Baala! Eiaha hoê o ratou ia horo!” Haru ihora ïa te nunaa ia ratou, faahaere ihora Elia ia ratou i raro i te tahora o Kisona+ e haapohe ihora ia ratou i reira.+
41 I muri aˈe, na ô maira Elia ia Ahaba: “A haere i nia, a tamaa e a inu, e ûa rahi hoi tera e haruru ra.”+ 42 Haere atura ïa Ahaba i nia no te tamaa e no te inu. Haere atura Elia i nia i te mouˈa Karemela e tuturi ihora, to ˈna hohoˈa i ropu i to ˈna na turi avae.+ 43 Na ô maira oia i ta ˈna tavini: “A haere na i nia, e a hiˈo i te pae miti.” Haere ihora ïa oia i nia, hiˈo aˈera e na ô atura: “Aita e ohipa.” E hitu taime to Elia parauraa: “A hoˈi i nia.” 44 I te hitu o te taime, na ô atura te tavini: “A hiˈo na! E ata nainai mai te rima taata te faura mai ra na tai mai.” Na ô maira ïa Elia: “A haere e parau ia Ahaba: ‘A faaineine i to oe pereoo! A pou i raro, aita anaˈe, e roohia oe i te ûa!’” 45 I taua atoa taime ra, haapoiri ihora te raˈi i te ata, haamata ihora te mataˈi e topa ihora te ûa rahi.+ Te haere noa ra Ahaba na nia i to ˈna pereoo i Iezereela.+ 46 Tei nia râ te rima o Iehova ia Elia. Oviriviri ihora oia i to ˈna ahu i nia i to ˈna tauupu e horo ihora na mua ˈtu ia Ahaba e tae roa ˈtura i Iezereela.
19 Faatia aˈera Ahaba+ ia Iezebela+ i te mau mea atoa ta Elia i rave e to ˈna haapoheraa i te mau peropheta atoa i te ˈoˈe.+ 2 Tono aˈera ïa Iezebela i te hoê vea ia Elia ra no te parau atu: “Ia faautua rahi mai te mau atua mai te peu ananahi i teie hora, aita vau i faariro ia oe mai te mau peropheta ta oe i haapohe!” 3 I te faarooraa Elia i tera parau, mǎtaˈu ihora oia e horo atura eiaha o ˈna ia haapohehia.+ Tae maira oia i Beere-seba+ i Iuda,+ e vaiiho ihora i ta ˈna tavini i reira. 4 Haere atura oia i te medebara hoê mahana te tere, e parahi ihora i raro aˈe i te hoê tumu retama. I reira, ani atura Elia ia pohe oia. Ua na ô oia: “Ua navai tera! I teie nei, e Iehova, a haapohe ia ˈu,+ aita hoi au i hau aˈe i to ˈu mau tupuna.”
5 Tarava ihora Elia e varea ˈtura i te taoto i raro aˈe i te tumu retama. Tapea maira râ te hoê melahi ia ˈna+ e na ô maira: “A tia e a amu i te maa.”+ 6 Hiˈo ihora oia e ite aˈera i pihai iho i to ˈna upoo maa faraoa menemene i nia i te ofai âhu e te tahi farii pape. Tamaa ˈtura oia, inu atura e tarava faahou atura. 7 I muri aˈe, hoˈi maira te melahi a Iehova, tapea maira ia ˈna e na ô maira: “A tia e a amu i te maa, mea roa roa hoi te tere no oe.” 8 Tia aˈera ïa oia, tamaa e inu atura. Itoitohia ˈtura oia i te maa ta ˈna i amu. Haere atura ïa oia 40 mahana e 40 po na avae e tapae atura i Horeba, te mouˈa o te Atua mau.+
9 I reira, tomo atura oia i roto i te hoê ana+ e faaea ˈtura i roto i taua po ra. E inaha, tae maira te parau a Iehova ia ˈna ra: “Eaha ta oe ohipa i ǒ nei Elia?” 10 Na ô atura ïa Elia: “I itoito noa na vau no oe, e Iehova te Atua o te mau nuu.*+ Ua faarue râ te nunaa o Iseraela i ta oe faufaa,+ ua vavahi ratou i ta oe mau fata e ua haapohe ratou i ta oe mau peropheta i te ˈoˈe.+ O vau anaˈe te toe ra. I teie nei te imi ra ratou i te haapohe ia ˈu.”+ 11 Na ô maira râ te Atua ia ˈna: “A haere i rapae e a tia i nia i te mouˈa i mua ia Iehova.” E inaha, haere atura Iehova na mua ia Elia,+ haaparari aˈera te hoê mataˈi rahi e te puai i te tahi mau mouˈa e vavahi aˈera i te tahi mau mato i mua ia Iehova.+ Aita râ o Iehova i roto i te mataˈi. I muri aˈe i te mataˈi, tupu aˈera te aueueraa fenua,+ aita râ o Iehova i roto i te aueueraa fenua. 12 I muri aˈe i te aueueraa fenua, ama aˈera te hoê auahi,+ aita râ Iehova i roto i taua auahi ra. I muri aˈe i te auahi, faaroohia ihora te hoê reo iti haihai e te mǎrû.+ 13 I to Elia faarooraa i taua reo ra, puohu ihora oia i to ˈna hohoˈa i roto i to ˈna ahu peropheta,+ haere atura i rapae e tia aˈera i te tomoraa o te ana. Ui maira te reo ia ˈna: “Eaha ta oe ohipa i ǒ nei Elia?” 14 Na ô atura ïa Elia: “I itoito noa na vau no oe, e Iehova te Atua o te mau nuu. Ua faarue râ te nunaa o Iseraela i ta oe faufaa,+ ua vavahi ratou i ta oe mau fata e ua haapohe ratou i ta oe mau peropheta i te ˈoˈe. O vau anaˈe te toe ra. I teie nei te imi ra ratou i te haapohe ia ˈu.”+
15 Na ô maira Iehova ia ˈna: “A hoˈi, e a haere i te medebara o Damaseko. Ia tapae atu oe, a faatavai ia Hazaela+ ei arii no Suria. 16 E faatavai oe ia Iehu+ te mootua a Nimesi ei arii no Iseraela. E o Elisaia* te tamaiti a Saphata no Abela-mehola, e faatavai oe ia ˈna ei peropheta ei mono ia oe.+ 17 O tei ora i te ˈoˈe a Hazaela,+ na Iehu e haapohe atu.+ E o tei ora i te ˈoˈe a Iehu, na Elisaia e haapohe atu.+ 18 E 7 000 â taata i rotopu ia Iseraela+ o tei ore i tuturi i mua ia Baala+ e o tei ore i apa ia ˈna.”+
19 Haere atura ïa Elia. Ite atura oia ia Elisaia te tamaiti a Saphata te arote ra e na 12 apitiraa puaatoro oni i mua ia ˈna, e tei pihai iho oia i te 12 o te apitiraa puaatoro. Haere atura ïa Elia ia ˈna ra e taora ihora i to ˈna ahu peropheta+ i nia ia ˈna. 20 I reira, vaiiho ihora Elisaia i te mau puaatoro, horo atura na muri ia Elia e na ô atura: “A vaiiho mai na ia ˈu ia apa i to ˈu metua tane e to ˈu metua vahine. I muri iho, e pee au ia oe.” Pahono maira Elia ia ˈna: “A haere, a hoˈi ǒ oe, aita vau e tapea ra ia oe.” 21 Hoˈi atura ïa Elisaia, rave ihora hoê apitiraa puaatoro oni e pûpû ihora ei tusia. Faaohipa ˈtura oia i te mauhaa aroteraa no te tunu i te iˈo o te puaatoro, horoa ˈtura na te taata i reira, e amu ihora ratou. I muri aˈe, pee atura oia ia Elia e haamata ˈtura i te tavini ia ˈna.+
20 I te hoê mahana, haaputuputu ihora te arii Bene-hada+ no Suria+ i ta ˈna nuu taatoa e 32 arii ê atu, ta ratou mau puaahorofenua e to ratou mau pereoo. I muri iho, haere atura oia e haaati+ ia Samaria+ no te aro atu. 2 Tono maira oia i te vea i roto i te oire i te arii Ahaba+ ra no Iseraela no te parau atu: “Teie ta Bene-hada e parau ra: 3 ‘Ta oe ario e ta oe auro, na ˈu ïa, oia atoa te mea haviti roa ˈˈe o ta oe mau vahine faaipoipo e ta oe mau tamaiti.’” 4 Pahono atura ïa te arii o Iseraela: “E auraro vau ia oe, to ˈu fatu te arii, no oe au e pauroa te mea ta ˈu e fatu ra.”+
5 I muri aˈe, hoˈi maira te mau vea e na ô aˈera: “Teie ta Bene-hada e parau ra: ‘Ua faatae atu vau i teie poroi ia oe: “E horoa mai oe na ˈu ta oe ario, ta oe auro, ta oe mau vahine faaipoipo e ta oe mau tamaiti.” 6 Ananahi râ, piri i teie hora, e tono atu vau i ta ˈu mau tavini i ǒ oe. E paheru maitai ratou i roto i to oe fare e te mau fare o ta oe mau tavini, e e rave ratou i te mau mea atoa ta oe e haafaufaa rahi ra.’”
7 Titau atura ïa te arii o Iseraela i te mau matahiapo atoa o taua fenua ra e na ô atura: “A hiˈo na, ua faaoti teie taata i te faatae mai i te ati i nia ia tatou. Ua titau mai oia i ta ˈu mau vahine faaipoipo, ta ˈu mau tamaiti, ta ˈu ario, e ta ˈu auro, e aita vau i patoi ia ˈna.” 8 Na ô aˈera ïa te mau matahiapo atoa e te nunaa taatoa ia ˈna: “Eiaha e auraro ia ˈna, eiaha e farii i ta ˈna i titau mai.” 9 Na ô atura ïa Ahaba i te mau vea a Bene-hada: “A parau i to ˈu fatu te arii: ‘Te mau mea atoa ta oe i titau mai na mua roa, e horoa ˈtu vau. Area teie ta oe e titau ra i teie nei, eita e tia ia ˈu ia farii.’” Haere ihora ïa te mau vea e faaite i tera parau ia Bene-hada.
10 Faatae maira Bene-hada i teie poroi ia ˈna: “Ia faautua rahi mai te mau atua ia ˈu mai te peu e navai te repo i Samaria no te horoa hoê apu rima na te taata tataitahi o te nunaa o te pee mai ia ˈu!” 11 Pahono atura te arii o Iseraela: “A parau ia ˈna: ‘Eiaha te faehau o te oomo ra i te ahu tamaˈi e faateitei ia ˈna iho mai te hoê faehau o te tatara ra i to ˈna ahu tamaˈi.’”+ 12 I te taeraa mai tera pahonoraa ia Bene-hada ra, te inuinu ra ïa o ˈna e te tahi atu mau arii i raro aˈe i to ratou mau fare ie.* Na ô aˈera oia i to ˈna mau taata: “A faaineine ia outou no te aro!” Faaineine ihora ïa ratou no te aro i te oire.
13 Faafatata maira râ te hoê peropheta i te arii Ahaba+ no Iseraela e na ô maira: “Teie ta Iehova e parau ra: ‘Te ite ra oe i teie nahoa rahi? Te tuu atu nei au ia ratou i roto i to oe rima i teie mahana. I reira, e ite oe o vau o Iehova.’”+ 14 Ui atura Ahaba: “O vai ta oe e faaohipa?” Pahono maira ïa te peropheta: “Teie ta Iehova e parau ra: ‘Te mau tavini apî a te mau tavana.’” Ui atura ïa Ahaba: “Na vai e haamata i te aroraa?” Pahono maira ïa te peropheta: “Na oe!”
15 Taio atura Ahaba i te mau tavini apî a te mau tavana: e 232 ratou. I muri aˈe, taio atura oia i te mau faehau ati Iseraela atoa: e 7 000 ïa. 16 Haere aˈera te mau faehau i rapae i te oire i te avatea. Tei raro aˈe i to ratou mau fare ie* ïa Bene-hada e na 32 arii tei turu ia ˈna, te taero noa ra. 17 I to te mau tavini apî a te mau tavana haereraa mai i rapae, tono ihora Bene-hada i te feia no te hiˈopoa eaha te tupu ra. Faaite maira ratou ia ˈna: “E tane tei haere mai i rapae mai ia Samaria.” 18 Parau atura ïa oia: “Mai te peu ua haere mai ratou i rapae no te faatupu i te hau, a rave ora mai ia ratou. Mai te peu ua haere mai ratou i rapae no te aro, a rave ora atoa mai ia ratou.” 19 I to ratou râ haereraa mai i rapae mai i te oire, oia hoi te mau tavini apî a te mau tavana e te mau faehau o te pee ra ia ratou, 20 taparahi ihora ratou i to ratou enemi. Horo ê aˈera to Suria,+ e aˈuaˈu ihora to Iseraela ia ratou. Ua horo ê râ te arii Bene-hada no Suria na nia i te puaahorofenua e vetahi o te mau taata faahoro puaahorofenua. 21 Haere atura râ te arii o Iseraela i rapae i te oire e taparahi noa ˈtura i te mau faehau Suria i nia i to ratou mau puaahorofenua e te mau pereoo, e pau ihora to Suria ia ˈna.
22 I muri aˈe, faafatata maira te peropheta+ i te arii o Iseraela e na ô maira ia ˈna: “A haere, a faarahi i ta oe mau faehau e a feruri i ta oe e rave,+ no te mea i te haamataraa o te matahiti* i mua ˈtu, e hoˈi mai te arii o Suria e aro ia oe.”+
23 Na ô atura râ te mau tavini a te arii o Suria ia ˈna: “E Atua no te mouˈa to ratou Atua. No reira ratou i upootia ˈi i nia ia tatou. Mai te peu râ e aro tatou ia ratou i te hoê vahi parahurahu, e upootia tatou i nia ia ratou. 24 A rave atoa i teie: A tatara i te mau arii atoa+ o te aratai ra i te nuu, e a rave i te mau tavana no te mono ia ratou. 25 A haaputuputu* i te hoê nuu o te aifaito i ta oe nuu na mua ˈˈe, e puaahorofenua no te puaahorofenua e e pereoo no te pereoo. I muri iho, e aro anaˈe ia ratou i te hoê vahi parahurahu. I reira, mea papu e upootia tatou i nia ia ratou.” Faaroo atura te arii i ta ratou parau e na reira ˈtura.
26 I te haamataraa o te matahiti,* titau ihora Bene-hada i te mau faehau Suria e haere aˈera i Apheka+ e aro ia Iseraela. 27 Titau-atoa-hia ˈtura te mau faehau ati Iseraela, horoahia ˈtura te maa, e haere maira ratou i rapae e farerei ia ratou. I to te nunaa o Iseraela puhaparaa i mua i to Suria, e au ratou i e piti nǎnǎ iti puaaniho. Area to Suria, ua î ïa te fenua taatoa ia ratou.+ 28 Faafatata maira te taata no te Atua mau i te arii o Iseraela e na ô maira: “Teie ta Iehova e parau ra: ‘No te mea ua parau to Suria: “E Atua no te mouˈa o Iehova, e ere râ i te Atua no te mau vahi parahurahu,” e tuu vau i teie nahoa rahi i roto i to oe rima.+ I reira, e ite mau â outou e o vau o Iehova.’”+
29 Puhapa noa ˈtura ratou te tahi i mua i te tahi e hitu mahana, e i te hitu o te mahana, haamata aˈera te tamaˈi. I te hoê noa mahana, tairi aˈera te nuu o Iseraela 100 000 faehau Suria haere avae. 30 Horo aˈera te toea i Apheka,+ e tapuni aˈera i roto i te oire. Marua ihora râ te patu i nia 27 000 taata o tei ora mai i te tamaˈi. Ua horo atoa Bene-hada. Tomo maira oia i roto i te oire e tapuni atura i roto i te hoê piha moˈemoˈe o te hoê fare.
31 Na ô atura ïa to ˈna mau taata ia ˈna: “A hiˈo na, ua faaroo matou e arii aroha hamani maitai* te mau arii o Iseraela. A tuu na ïa ia matou ia haere e farerei i te arii o Iseraela. E tapoˈi matou i to matou tauupu i te ahu oto e e tuu matou i te taura i nia i to matou upoo. Peneiaˈe e vaiiho o ˈna ia oe ia ora.”+ 32 Tapoˈi ihora ïa ratou i to ratou tauupu i te ahu oto, tuu ihora i te taura i nia i to ratou upoo, haere maira i mua i te arii o Iseraela e parau maira: “Te na ô mai ra to tavini ra o Bene-hada: ‘A vaiiho na ia ˈu ia ora.’” Pahono atura oia: “Te ora noa ra anei oia? E taeae o ˈna no ˈu.” 33 Manaˈo aˈera taua mau taata ra e tapao tera e tiaturi aˈera ratou ia ˈna. Na ô maira ratou: “E taeae o Bene-hada no oe.” Parau atura ïa Ahaba: “A haere e tii mai ia ˈna.” Haere maira Bene-hada ia ˈna ra, e rave maira Ahaba ia ˈna i nia i to ˈna pereoo.
34 Na ô maira Bene-hada ia ˈna: “Te mau oire ta to ˈu metua tane i rave i to oe metua tane ra, e faahoˈi atu vau, e e haamau oe i te matete* i Damaseko, mai ta to ˈu metua tane i rave i Samaria.”
Pahono atura Ahaba: “I teie nei, ua faaau tâua i te hoê faufaa, e vaiiho vau ia oe ia hoˈi i ǒ oe.”
Faaau ihora ïa Ahaba i te hoê faufaa e o Bene-hada e vaiiho atura ia ˈna ia haere.
35 I nia i te faaueraa a Iehova, na ô maira hoê o te mau tamaiti a te mau peropheta*+ i te tahi atu: “A tupai mai na ia ˈu.” Aita râ taua taata ra i farii i te tupai ia ˈna. 36 Na ô maira ïa oia ia ˈna: “No te mea aita oe i auraro i te parau a Iehova, ia faarue mai oe ia ˈu, e haapohe* te hoê liona ia oe.” I te faaatearaa o ˈna, haere maira iho â te hoê liona e haapohe atura ia ˈna.
37 Ite maira oia i te tahi atu taata e na ô maira: “A tupai mai na ia ˈu.” Tupai ihora ïa taua taata ra ia ˈna, e pepe ihora oia.
38 Haere atura te peropheta e tiai i te arii i te pae purumu, ma te taamu i to ˈna mata i te ahu ia ore ia itehia mai o vai o ˈna. 39 A haere ai te arii Ahaba, tuô aˈera te peropheta: “Te haere ra vau i te vahi i reira te aroraa i te mea uˈana roa ˈˈe. Haere maira te hoê faehau mai te tahua aroraa mai, afai maira i te hoê taata ia ˈu ra ma te parau: ‘A haapao i teie taata. Ia ora o ˈna, e aufau oe hoê taleni* ario, aore ra o oe te pohe no ˈna.’+ 40 Te rave noa ra vau i te tahi ohipa. Moˈe aˈera taua taata ra.” Na ô maira te arii o Iseraela ia ˈna: “Tera ïa ta oe utua. Na oe iho i faautua ia oe.” 41 Tatara ihora te peropheta i te ahu i nia i to ˈna mata, e taa ˈtura i te arii e hoê o te mau peropheta o ˈna.+ 42 Na ô atura te peropheta ia ˈna: “Teie ta Iehova e parau ra: ‘No te mea ua vaiiho oe i te taata ta ˈu i faaue ia haapohehia ia ora ˈtu,+ o oe te pohe no ˈna,+ e o to oe nunaa te pohe no to ˈna nunaa.’”+ 43 Hoˈi ihora ïa te arii o Iseraela i ǒ ˈna i Samaria+ ma te riri e te inoino.
21 I muri aˈe i teie mau mea, tupu ihora te tahi peapea no nia i te hoê faaapu vine na Nabota no Iezereela. Tei Iezereela+ taua faaapu ra, i pihai iho i te aorai o Ahaba te arii o Samaria. 2 Na ô atura Ahaba ia Nabota: “A horoa mai i ta oe faaapu vine na ˈu, tei pihai iho noa hoi i to ˈu aorai. E faaapu vau i te maa i nia iho. Ei mono i ta oe faaapu, e horoa ˈtu vau na oe i te hoê faaapu vine maitai aˈe. Aore ra, ia hinaaro oe, e horoa ˈtu vau i te tino moni e aifaito i te reira.” 3 Na ô maira râ Nabota ia Ahaba: “Eita e tia ia ˈu ia horoa ˈtu i te tuhaa a to ˈu mau tupuna, no te mea ua opani Iehova i te reira.”+ 4 Hoˈi maira ïa Ahaba i to ˈna aorai ma te riri e te inoino no ta Nabota no Iezereela i pahono atu a parau ai: “Eita vau e horoa ˈtu i te tuhaa a to ˈu mau tupuna.” Tarava ihora oia i nia i to ˈna roˈi, huri atura i nia i te pǎpai e aita i hinaaro e tamaa.
5 Haere maira ta ˈna vahine faaipoipo o Iezebela+ ia ˈna ra e ui maira ia ˈna: “No te aha oe e oto ai a ore atu ai e hinaaro e tamaa?” 6 Pahono atura oia ia ˈna: “Ua parau vau ia Nabota no Iezereela ia hoo mai i ta ˈna faaapu vine ia ˈu. Aore ra, ia hinaaro o ˈna, e taui mâua i te faaapu vine. Ua pahono mai râ oia: ‘Eita vau e horoa ˈtu i ta ˈu faaapu vine.’” 7 Na ô maira ta ˈna vahine faaipoipo ra o Iezebela ia ˈna: “E ere anei oe te arii o Iseraela? A tia, a amu i te maa, e eiaha e oto faahou. E horoa ˈtu vau na oe te faaapu vine a Nabota no Iezereela.”+ 8 Papai ihora ïa Iezebela i te rata i te iˈoa o Ahaba e tapiri ihora i te reira i te titiro a te arii.+ Hapono atura oia i tera mau rata i te mau matahiapo+ e te feia mana o te ora ra i te oire o Nabota. 9 Ua papai oia i roto i taua mau rata ra: “A faaite haere i te hoê haapaeraa maa, e a haaparahi ia Nabota i mua i te taata atoa. 10 I muri iho, a haaparahi e piti taata haapaoraa ore i mua ia ˈna e e pari raua ia ˈna+ ma te parau: ‘Ua faaino oe i te Atua e te arii!’+ I muri iho, e afai outou ia ˈna i rapae i te oire e e pehi outou ia ˈna i te ofai ia pohe.”+
11 Rave atura te mau taata o te oire, te mau matahiapo e te feia mana o te ora ra i te oire o Nabota, mai tei papaihia i roto i te mau rata ta Iezebela i hapono ia ratou. 12 Faaite haere atura ratou i te hoê haapaeraa maa e haaparahi ihora ia Nabota i mua i te taata atoa. 13 Haere maira e piti taata haapaoraa ore e parahi i mua ia ˈna e haamata aˈera i te pari ia Nabota i mua i te taata atoa ma te parau: “Ua faaino Nabota i te Atua e te arii!”+ I muri aˈe, afaihia ihora Nabota i rapae i te oire, pehihia ihora i te ofai e pohe atura oia.+ 14 Faataehia ˈtura teie poroi ia Iezebela: “Ua pehihia Nabota i te ofai e ua pohe.”+
15 I to Iezebela faarooraa e ua pohe Nabota, na ô maira oia ia Ahaba: “A haere e rave mai na oe i te faaapu vine a Nabota no Iezereela,+ ta ˈna i ore i farii i te hoo atu na oe, aita faahou hoi o Nabota, ua pohe.” 16 I to Ahaba faarooraa e ua pohe Nabota, tia aˈera Ahaba e haere atura i te faaapu vine a Nabota no Iezereela no te fatu i te reira.
17 Parau maira râ Iehova ia Elia+ no Tisebi: 18 “A haere e farerei ia Ahaba te arii o Iseraela i Samaria.+ Tei roto oia i te faaapu vine a Nabota, ua haere oia i reira no te fatu i taua faaapu ra. 19 E parau oe ia ˈna: ‘Teie ta Iehova e parau ra: “Ua haapohe oe i te hoê taata,+ e te rave ra oe i teie nei i to ˈna tâpû fenua?”’+ I muri iho, e parau oe ia ˈna: ‘Teie ta Iehova e parau ra: “I te vahi i mitimiti ai te mau urî i te toto o Nabota, e mitimiti te mau urî i to oe toto.”’”+
20 Na ô atura Ahaba ia Elia: “Ua itehia mai au e oe, e to ˈu enemi!”+ Pahono maira Elia: “E, ua itehia mai oe e au. Ua parau te Atua: ‘No te mea ua faaoti oe i* te rave i te mea ino i te aro o Iehova,+ 21 te faatae atu nei au i te ati i nia ia oe. E haamou vau i to oe mau huaai, e haapohe au i te mau tane atoa* o to oe utuafare,+ oia atoa te feia iti haihai roa ˈˈe i Iseraela.+ 22 E mai ta ˈu i rave i te utuafare o Ieroboama+ te tamaiti a Nebata e te utuafare o Baasa+ te tamaiti a Ahia, e na reira atoa vau i to utuafare. Ua faariri hoi oe ia ˈu e ua turai oe ia Iseraela ia hara.’ 23 No nia ia Iezebela, ua parau atoa Iehova: ‘E amu te mau urî ia Iezebela i nia i te tâpû fenua i Iezereela.+ 24 Te taata no te utuafare o Ahaba o te pohe i roto i te oire, na te mau urî e amu. E te taata o te pohe i rapae i te oire, na te mau manu o te raˈi e amu.+ 25 Aita hoi i itehia aˈenei te taata mai ia Ahaba+ i te onoono i* te rave i te mea ino i te aro o Iehova, turaihia e ta ˈna vahine faaipoipo o Iezebela.+ 26 E ohipa hairiiri roa ta ˈna i rave a haamori ai i te mau idolo faufau* mai te ati Amori, o ta Iehova i tiahi i mua i te ati Iseraela.’”+
27 I to Ahaba faarooraa i tera parau, hahae ihora oia i to ˈna ahu e oomo aˈera i te ahu oto. Haapae ihora oia i te maa, tarava ihora i roto i to ˈna ahu oto e hahaere noa ˈtura ma te oto. 28 Parau maira Iehova ia Elia no Tisebi: 29 “Te ite ra oe ia Ahaba i to ˈna faahaehaaraa ia ˈna i mua ia ˈu?+ No te mea ua faahaehaa oia ia ˈna i mua ia ˈu, eita vau e faatae mai i te ati i nia i to ˈna utuafare i te roaraa o to ˈna oraraa. E faatae mai au i te ati i te mau mahana o ta ˈna tamaiti.”+
22 E toru matahiti aita e tamaˈi i tupu i rotopu ia Suria e ia Iseraela. 2 I te toru o te matahiti, haere maira te arii Iehosaphata+ no Iuda e farerei i te arii o Iseraela.+ 3 Na ô aˈera te arii o Iseraela i ta ˈna mau tavini: “Ua ite outou na tatou te oire o Ramota-gileada?+ Te taiâ nei râ tatou i te rave faahou mai i taua oire ra i te rima o te arii o Suria.” 4 Na ô atura oia ia Iehosaphata: “E haere mai anei oe na muri ia ˈu no te aro i Ramota-gileada?” Pahono maira Iehosaphata: “Hoê â vau e oe. Hoê â to ˈu mau taata e to oe mau taata. Hoê â ta ˈu mau puaahorofenua e ta oe mau puaahorofenua.”+
5 Na ô maira râ Iehosaphata i te arii o Iseraela: “A ui na na mua+ ia Iehova.”+ 6 Haaputuputu ihora ïa te arii o Iseraela i te mau peropheta, piri i te 400 tane, e na ô atura ia ratou: “E haere anei au e aro ia Ramota-gileada, aore ra eiaha?” Parau maira ratou: “A haere, e tuu Iehova i tera oire i to rima, e te arii e.”
7 Na ô aˈera Iehosaphata: “Aita anei e peropheta ta Iehova i ǒ nei? E ui atoa anaˈe i te Atua na roto ia ˈna.”+ 8 Parau atura te arii o Iseraela ia Iehosaphata: “Te vai faahou ra hoê taata o te nehenehe e ui ia Iehova no tatou.+ Mea hae râ na ˈu ia ˈna,+ eita hoi o ˈna e tohu i te mea maitai no ˈu, e mea ino noa râ.+ O Mikaia te tamaiti a Imela taua taata ra.” Tera râ, na ô maira Iehosaphata: “Eiaha te arii e na reira i te parau.”
9 Pii atura ïa te arii o Iseraela i te tahi tia mana e na ô atura: “A haaviti i te aratai mai ia Mikaia te tamaiti a Imela.”+ 10 Te parahi noa ra te arii o Iseraela e o Iehosaphata te arii o Iuda i nia i to raua terono, e to raua ahu arii. Tei te vahi tairiiriraa huero maa* raua i te tomoraa o te uputa o Samaria, e te tohu ra te mau peropheta atoa i mua ia raua.+ 11 Hamani ihora Zedekia te tamaiti a Kenaana i te tara auri no ˈna e na ô ihora: “Teie ta Iehova e parau ra: ‘I teie mau tara, e tui* oe i to Suria e pau noa ˈtu ratou ia oe i te haapohehia.’” 12 Tera atoa ta te taatoaraa o te mau peropheta i tohu ma te parau: “A pauma i Ramota-gileada. E upootia oe. E tuu Iehova i tera oire i to rima, e te arii e.”
13 Na ô atura te vea o tei haere e tii ia Mikaia ia ˈna: “A hiˈo na! Mea maitai anaˈe te parau ta te mau peropheta i faaite no te arii. A tohu atoa i te parau mai ta ratou i tohu. A faaite i te tahi ohipa maitai.”+ 14 Na ô maira râ Mikaia: “Te horeo nei au i te ora o Iehova, ta Iehova e parau ia ˈu, tera ta ˈu e faaite.” 15 Haere maira oia i te arii ra e ui atura te arii ia ˈna: “Mikaia, e haere anei matou e aro ia Ramota-gileada, aore ra eiaha?” Pahono maira oia: “A haere, e upootia oe. E tuu Iehova i tera oire i to rima, e te arii e.” 16 Na ô atura ïa te arii ia ˈna: “Ehia taime au e faahoreo ai ia oe ei parau mau anaˈe ta oe e faaite mai ia ˈu i te iˈoa o Iehova?” 17 Na ô maira ïa Mikaia: “Te ite ra vau i te ati Iseraela taatoa ua purara ê i nia i te mau mouˈa,+ mai te mau mamoe aita e tiai. Parau maira Iehova: ‘Aita to ratou e fatu. Ia hoˈi te taata tataitahi i to ˈna fare ma te hau.’”
18 Na ô atura te arii o Iseraela ia Iehosaphata: “Aita anei au i parau ia oe: ‘Eita o ˈna e tohu i te mea maitai no ˈu, e mea ino anaˈe râ’?”+
19 Na ô maira Mikaia: “A faaroo mai ïa i te parau a Iehova: Ua ite au ia Iehova te parahi ra i nia i to ˈna terono+ e te nuu taatoa o te raˈi e tia ra i pihai iho ia ˈna, i to ˈna pae atau e to ˈna pae aui.+ 20 Na ô atura Iehova: ‘Na vai e haavarevare ia Ahaba ia haere o ˈna i Ramota-gileada a pohe atu ai?’ E te parau ra te tahi melahi i te hoê mea, a parau ai te tahi atu melahi i te hoê mea ê atu. 21 Haere maira te hoê melahi*+ i mua ia Iehova e na ô maira: ‘Na ˈu e haavarevare ia ˈna.’ Ui atura Iehova ia ˈna: ‘E nafea oe?’ 22 Pahono maira te melahi: ‘E haere au i ǒ e e turai au i ta ˈna mau peropheta atoa ia haavare.’*+ Na ô atura ïa te Atua: ‘E, e haavarevare oe ia ˈna, e e manuïa atoa oe. A haere e a rave mai ta oe i parau.’ 23 Mea na reira to Iehova turairaa i ta oe mau peropheta atoa ia haavare.*+ Te parau mau râ, ua faaoti Iehova e roohia oe i te ati.”+
24 Haere maira Zedekia te tamaiti a Kenaana, poara ˈtura ia Mikaia e na ô atura: “Te parau ra oe ua faarue te varua o Iehova ia ˈu no te paraparau ia oe. Mea nahea oia i te haereraa ˈtu?”+ 25 Pahono maira Mikaia: “E ite oe mea nahea oia i te haereraa ˈtu i te mahana e haere ai oe i roto i te piha moˈemoˈe roa ˈˈe o te hoê fare no te tapuni.” 26 Faaue atura te arii o Iseraela: “A rave ia Mikaia e a tuu atu ia ˈna ia Amôna ra te raatira o te oire e ia Ioasa ra te tamaiti a te arii. 27 A parau ia raua: ‘Teie ta te arii e faaue ra: “A tuu i teie taata i roto i te fare tapearaa+ e a horoa ˈtu i te hoê faito maa e pape o tei faaitihia e ia hoˈi noa mai au ma te hau.”’” 28 Na ô maira râ Mikaia: “Ia hoˈi mai oe ma te hau, aita ïa Iehova i paraparau ia ˈu.”+ Na ô faahou aˈera oia: “A haamanaˈo i teie parau, outou paatoa.”
29 Haere aˈera ïa te arii o Iseraela e o Iehosaphata te arii o Iuda i Ramota-gileada.+ 30 Na ô atura te arii o Iseraela ia Iehosaphata: “E taui au i to ˈu ahu ia ore au ia itehia mai, a haere atu ai i te aroraa. E oomo mai râ oe i to oe ahu arii.” Taui ihora ïa te arii o Iseraela i to ˈna ahu+ e haere atura i te aroraa. 31 Ua faaue râ te arii o Suria i ta ˈna 32 raatira pereoo:+ “Eiaha e aro i te mau faehau e te mau raatira. O te arii o Iseraela anaˈe râ ta outou e aro.” 32 I te iteraa iho â te mau raatira pereoo ia Iehosaphata, manaˈo aˈera ratou e o te arii o Iseraela tera. Tapapa ˈtura ratou ia ˈna no te aro ia ˈna. Pii ihora Iehosaphata ia tauturuhia mai oia. 33 I to te mau raatira pereoo iteraa e ere te arii o Iseraela tera, faaea ihora ratou i te aˈuaˈu ia ˈna.
34 Teˈa haere ihora râ te hoê faehau i ta ˈna fana. Puta ihora te arii o Iseraela ia ˈna i ropu i te mau puoiraa o to ˈna ahu paruru. Na ô atura ïa te arii i to ˈna taata faahoro pereoo: “A taviri, a faaatea ia ˈu i te tahua aroraa,* ua pepe maitai au.”+ 35 Uˈana roa ˈtura te aroraa i taua mahana ra, e ua titauhia ia faatia te mau faehau i te arii i roto i te pereoo i mua i to Suria. Tahe noa ihora te toto o te pepe i roto i te pereoo e pohe atura te arii i te ahiahi.+ 36 I te taperaa mahana, faaroohia ˈtura te hoê reo na roto i te puhapa te na ô ra: “Ia hoˈi te taata atoa i to ˈna oire! Ia hoˈi te taata atoa i to ˈna fenua!”+ 37 Mea na reira te arii o Iseraela i te poheraa. Faahoˈihia ˈtura to ˈna tino i Samaria, i reira oia i te hunaraahia. 38 I te horoiraahia to ˈna pereoo i te pape hopu ra i Samaria, mitimiti aˈera te mau urî i to ˈna toto e hopu ihora te mau vahine taiata i reira,* mai ta Iehova i faaite.+
39 Te toea o te aamu o Ahaba, te mau mea atoa ta ˈna i rave, te aorai ivori+ ta ˈna i faatia e te mau oire atoa ta ˈna i patu, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iseraela. 40 Taoto ihora Ahaba i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna.+ Riro maira ta ˈna tamaiti o Ahazia+ ei arii ei mono ia ˈna.
41 Ua riro mai o Iehosaphata+ te tamaiti a Asa ei arii no Iuda i te maha o te matahiti te faatereraa te arii Ahaba no Iseraela. 42 E 35 matahiti to Iehosaphata i te riroraa mai oia ei arii, e 25 matahiti to ˈna faatereraa i Ierusalema. O Azuba te iˈoa o to ˈna metua vahine, e tamahine na Silehi. 43 Ua pee noa Iehosaphata i te hiˈoraa o Asa+ to ˈna metua tane, aita oia i fariu ê atu. Ua rave oia i te mea maitai i te aro o Iehova.+ Aita râ te mau vahi teitei i faaorehia. Te pûpû noa ra te nunaa i te tusia i nia i te mau vahi teitei a faahaere atu ai i te au auahi o te mau tusia i nia.+ 44 Ua faaea hau noa o Iehosaphata raua te arii o Iseraela.+ 45 Te toea o te aamu o Iehosaphata, ta ˈna mau ohipa puai e ta ˈna mau tamaˈi, ua papaihia ïa i roto i te buka o te aamu o te tau o te mau arii o Iuda. 46 I te tau a faatere ai Asa to ˈna metua tane, aita te mau tane taiata*+ i pau i te tiahihia. Na Iehosaphata ïa i tiahi i te toea o ratou i taua fenua ra.+
47 Aita e arii i Edoma+ i tera ra tau, na te hoê tia mana e faatere ei arii.+
48 Ua hamani atoa Iehosaphata i te pahi no Taresisa* no te haere i Ophira e tii mai i te auro.+ Aita râ ratou i tapae, ua parari hoi te mau pahi i Eziona-gebera.+ 49 I reira to Ahazia te tamaiti a Ahaba parauraa ia Iehosaphata: “E haere ta ˈu mau ihitai na muri i ta oe mau ihitai.” Aita râ Iehosaphata i farii.
50 Taoto atura Iehosaphata i roto i te pohe e to ˈna mau tupuna+ e hunahia ˈtura oia i pihai iho ia ratou i te Oire o Davida, to ˈna tupuna. Riro maira ta ˈna tamaiti o Iehorama+ ei arii ei mono ia ˈna.
51 Ua riro mai o Ahazia+ te tamaiti a Ahaba ei arii no Iseraela i Samaria i te 17 o te matahiti te faatereraa te arii Iehosaphata no Iuda, e e piti matahiti to ˈna faatereraa ia Iseraela. 52 Ua rave noa oia i te mea ino i te aro o Iehova e ua pee noa i te haerea ino o to ˈna metua tane+ e to ˈna metua vahine,+ oia atoa te haerea o Ieroboama te tamaiti a Nebata, o tei turai ia Iseraela ia hara.+ 53 Ua tavini oia ia Baala+ e ua tipapa i mua ia ˈna. Ua faainoino oia ia Iehova te Atua o Iseraela,+ mai ta to ˈna metua tane i rave.
Heb: “aita i taoto aˈenei i te tane.”
Heb: “hoo mai.”
Heb: “tavini.”
Aore ra “pheradi ufa.”
Aore ra “tara animara.”
Aore ra “faufaa.”
Heb: “e marua.”
Heb: “Te haere nei au na te eˈa o to te fenua atoa nei.”
Heb: “haere oe na to ˈna mau eˈa.”
Aore ra “ohipa ïa oe ma te paari.”
Heb: “haere maite i mua ia ˈu.”
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Oia hoi te menema o te huitaata. Hiˈo i te titionare.
Oia hoi te menema o te huitaata. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “rave.”
Heb: “te vahi teitei rahi.”
Heb: “haere i mua ia oe.”
Aore ra “tamaiti iti.”
Huri-atoa-hia “fifi.” Heb: “teiaha.”
Heb: “ani no oe e rave rahi mahana.”
Heb: “aau paari e te maramarama.”
Heb: “to oe mau mahana atoa.”
Heb: “haere oe na to ˈu mau eˈa.”
Heb: “mǎtaˈu.”
Aore ra “huiarii.”
Oia hoi Eupharate.
1 kora: 220 L. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Oia hoi te pae tooa o te râ o Eupharate.
E itehia teie numera i roto i te tahi mau papai tahito e i roto i te Pa2 9:25. Te parau ra te tahi atu mau papai tahito e 40 000.
Aore ra “feia faahoro puaahorofenua.”
Aore ra “animara rere.”
Aore ra “Mea here hoi na Hirama ia.”
1 kora: 220 L. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Aore ra “hoê faufaa.”
Heb: “te mau tamaiti a Iseraela.”
Heb: “fare.”
Hiˈo i te tuhaa hau B8.
Hiˈo i te tuhaa hau B15.
1 kubiti: 44,5 cm. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Aore ra “aano.”
Heb: “hiero o te fare.”
Oia hoi i nia e toru pae.
Heb: “hiero.”
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “atau.”
Heb: “hiero.” Oia hoi te piha i mua i te Vahi Moˈa Roa.
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “te piha i roto roa.”
Oia hoi te fata mea noˈanoˈa.
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “raau hinu.”
Heb: “fare.”
Heb: “i roto e i rapae.”
Heb: “te piha i roto roa.”
Peneiaˈe o te hamaniraa o te teˈa uputa tera i faahitihia aore ra te faito o te mau uputa.
Heb: “hiero.”
Peneiaˈe o te hamaniraa o te teˈa uputa tera e faahitihia ra aore ra te faito o te mau uputa.
Hiˈo i te tuhaa hau B15.
Hiˈo i te tuhaa hau B15.
1 kubiti: 44,5 cm. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
O te mau raau tarava paha teie.
Aore ra “Taupee.”
Aore ra “Taupee.”
Aore ra “Taupee.” Peneiaˈe o te Piha o te Terono.
Heb: “fare.”
O te Vahi Moˈa teie e parauhia ra.
Aore ra “apatoa.”
“Ia haamau papu oia [oia hoi Iehova]” te auraa.
Aore ra “apatoerau.”
“Na roto i te puai” paha te auraa.
Aore ra “farii pape.”
E 7,4 cm. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
1 bato: 22 L. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Aore ra “pereoo pape turairai.”
Aore ra “te reni vae porotaa.”
Aore ra “pereoo pape turairai.”
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “fare.”
Heb: “i haamoˈa.”
Oia hoi te Oroa patiaraa tiahapa.
Hiˈo i te tuhaa hau B15.
Heb: “te piha i roto roa.”
Heb: “ta oe tamaiti o te haere mai mai roto mai i to oe na mape.”
E horeo teie e ati to roto ei utua no tei horeo mai te peu ua haavare oia aore ra aita i tapea i ta ˈna parau.
Heb: “ati.”
Heb: “mea tia.”
Aore ra “haamauiui.”
Heb: “i te fenua o to ˈna mau uputa.”
Aore ra “roo.”
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “te tomoraa o Hamata.”
Heb: “te vaˈu o te mahana,” oia hoi te mahana i muri mai i te piti o te hebedoma e hitu mahana.
Heb: “fare.”
Heb: “fare.”
Heb: “ia haere oe na mua ia ˈu mai to metua tane o Davida i haere.”
Heb: “parau paari.”
Heb: “aita râ te reira i tano i to ˈna mata.”
Huri-atoa-hia “faufaa ore.”
1 taleni: 34,2 kg. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Heb: “te Faaîraa.” Peneiaˈe e paturaa teie e au i te pare.
Aore ra “ei ô no te faaipoiporaa.”
Aore ra “Haapaari.”
Heb: “te Faaîraa.” Peneiaˈe e paturaa teie e au i te pare.
Aore ra “te tahi mau piri.”
Heb: “Aita e mea i hunahia i.”
Heb: “fare.”
Heb: “fare.”
Heb: “aita ˈtura e aho faahou i roto ia ˈna.” Hebera rua. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “mau parau.”
1 taleni: 34,2 kg. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Heb: “ia au i te rima o te arii Solomona.”
1 sekela: 11,4 g. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
E paruru pinepine na te feia teˈa e rave.
I roto i te mau Papai Hebera, 1 mina: 570 g. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Heb: “i te aro o.”
Aore ra “feia faahoro puaahorofenua.”
Aore ra “feia faahoro puaahorofenua.”
Aore ra “faaipoipo.”
Aore ra “ati maite.”
E ere i te arii vahine faatere.
Huri-atoa-hia “haamairi ihora Taphene ta ˈna û.”
Heb: “haapoheraahia.”
Heb: “amo i to ˈna rima i nia.”
Heb: “te Faaîraa.” Peneiaˈe e paturaa teie e au i te pare.
Oia hoi te tahi huaai.
Aore ra “mau matahiapo.”
Aore ra “mau matahiapo.”
Aore ra “mau matahiapo.”
Heb: “to ratou mau fare ie.”
Heb: “maitihia.”
Aore ra “haapaari.”
Aore ra “haapaari.”
Heb: “fare.”
Aore ra “rehu mii,” oia hoi e rehu anoihia e te mii o te mau tusia.
Aore ra “etaeta.”
Aore ra “tamǎrû na i te aro.”
Heb: “fare.”
Heb: “faaî oia i te rima o.”
Aore ra “E parau oe ia ˈna tera e tera.”
Aore ra “faatahehia.”
Aore ra “iriti ê.”
Heb: “te taata atoa o te omaha i nia i te hoê patu.” E parau vahavaha Hebera teie parauhia no te mau tane.
Aore ra “iriti ê.”
Oia hoi Eupharate.
Hiˈo i te titionare.
Heb: “taiata o te hiero.”
Heb: “fare.”
Heb: “fare.”
Heb: “feia horo.”
Heb: “fare.”
Piihia Abia.
Aore ra “i ati maite.”
Oia hoi te tahi huaai.
Heb: “taiata o te hiero.”
E au ra mea piri teie parau Hebera i te hoê taˈo e “tutae” te auraa no te haavahavaha.
Aore ra “tiaraa vahine rahi.”
Hiˈo i te titionare.
Heb: “fare.”
Heb: “haamoˈa.”
Aore ra “Patu faahou.”
Aore ra “ia ore te taata ia faarue aore ra ia tomo i te tuhaa fenua o.”
Heb: “fare.”
Aore ra “faufaa.”
Aore ra “faufaa.”
Aore ra “patu faahou.”
Aore ra “patu faahou.”
Aore ra “haapaari.”
Heb: “te taata atoa o te omaha i nia i te hoê patu.” E parau vahavaha Hebera teie parauhia no te mau tane.
Aore ra “to ˈna mau taata tahoo i te toto.”
Heb: “Iseraela taatoa.”
Heb: “Iseraela taatoa.”
1 taleni: 34,2 kg. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
“A te opu fetii o Semera” te auraa.
Heb: “fare.”
Hiˈo i te titionare.
“O Iehova to ˈu Atua” te auraa.
Heb: “aita ˈtura e aho i toe i roto ia ˈna.”
Aore ra “sabaota.”
Hiˈo i te titionare.
Huri-atoa-hia “te ratere haere ra oia.”
Aore ra “haa noa ˈtura ratou mai te peropheta.”
1 sea: 7,33 L. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Aore ra “sabaota.”
“E faaora te Atua” te auraa.
Aore ra “tiahapa.”
Aore ra “tiahapa.”
Oia hoi te tau uaaraa tiare.
Heb: “taio.”
Oia hoi te tau uaaraa tiare.
Aore ra “o te faaite i te here taiva ore.”
Aore ra “maiti oe i te tahi mau aroâ no oe.”
E au ra e haapiiraa no te mau peropheta “te mau tamaiti a te mau peropheta” aore ra e taatiraa peropheta.
Aore ra “taparahi.”
1 taleni: 34,2 kg. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Heb: “ua hoo oe ia oe no.”
Heb: “te taata atoa o te omaha i nia i te hoê patu.” E parau vahavaha Hebera teie parauhia no te mau tane.
Heb: “o tei hoo ia ˈna no.”
E au ra mea piri teie parau Hebera i te hoê taˈo e “tutae” te auraa no te haavahavaha.
Hiˈo i te titionare.
Aore ra “turai.”
Heb: “varua.”
Hebera rua. Hiˈo i te titionare.
Hebera rua. Hiˈo i te titionare.
Heb: “puhapa.”
Huri-atoa-hia “i te vahi i reira te mau vahine taiata e hopu ai, mitimiti aˈera te mau urî i to ˈna toto.”
Heb: “taiata o te hiero.”
Hiˈo i te titionare.