GENESE
1 I te haamataraa, poiete ihora te Atua i te raˈi e te fenua.+
2 Tera râ, te vai ano ra te fenua, e poiri to nia i te iriatai o te pape hohonu,*+ e te haa ra te puai ohipa*+ o te Atua na nia i te iriatai o te mau pape.+
3 Na ô ihora te Atua: “Ia anaana te maramarama.” Anaana ihora te maramarama.+ 4 Ite ihora te Atua e mea maitai te maramarama, e haamata ihora te Atua i te faataa ê i te maramarama i te poiri. 5 Parau ihora te Atua no te maramarama e Ao, area no te poiri, parau ihora oia e Po.+ E ahiahi ihora e poipoi aˈera, a tahi ïa mahana.
6 Na ô ihora te Atua: “Ei reva+ i rotopu i te mau pape, e ia taa ê te mau pape i te mau pape.”+ 7 Hamani atura te Atua i te reva e faataa ê atura i te mau pape i raro aˈe i te reva i te mau pape i nia ˈˈe i te reva.+ E mai te reira ˈtura. 8 Parau ihora te Atua no te reva e Raˈi. E ahiahi ihora e poipoi aˈera, a piti ïa mahana.
9 Na ô ihora te Atua: “Ia haapuehia te mau pape i raro aˈe i te raˈi i te hoê noa vahi, e ia faura mai te fenua mǎrô.”+ E mai te reira ˈtura. 10 Parau ihora te Atua no te fenua mǎrô e Fenua,+ area no te haapueraa pape, parau ihora oia e Miti.+ E ite ihora te Atua e mea maitai.+ 11 Na ô ihora te Atua: “Ia faatupu te fenua i te aihere, te raau rii huero maa e te mau tumu maa hotu ia au i to ratou huru e rave rau, a horoa mai ai i te maa hotu e huero to roto i nia i te fenua.” E mai te reira ˈtura. 12 Haamata ihora te fenua i te faatupu i te aihere, te raau rii huero maa+ e te mau tumu raau o te horoa mai i te maa hotu e huero to roto, ia au i to ratou huru e rave rau. E ite ihora te Atua e mea maitai. 13 E ahiahi ihora e poipoi aˈera, a toru ïa mahana.
14 Na ô ihora te Atua: “Ei tiarama*+ tei te reva o te raˈi ia taa ê te ao i te po,+ e ia riro te reira ei tapao no te mau tau* e te mau mahana e te mau matahiti.+ 15 Ei tiarama te reira i roto i te reva o te raˈi no te turama i te fenua.” E mai te reira ˈtura. 16 Hamani atura te Atua i na tiarama rahi e piti, te tiarama rahi aˈe no te turama i te ao+ e te tiarama nainai aˈe no te turama i te po, e te mau fetia atoa.+ 17 Tuu ihora te Atua i te reira i roto i te reva o te raˈi no te turama i te fenua 18 e no te turama i te ao e i te po e no te faataa ê i te maramarama i te poiri.+ E ite ihora te Atua e mea maitai. 19 E ahiahi ihora e poipoi aˈera, a maha ïa mahana.
20 Na ô ihora te Atua: “Ia aere te mau animara* ora i roto i te mau pape e ia rere te mau animara e rere na nia ˈˈe i te fenua na te reva o te raˈi.”+ 21 Poiete atura te Atua i te mau animara* rarahi o te miti e te mau animara* ora atoa o te ˈau e te aere i roto i te mau pape ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara pererau atoa e rere ia au i to ratou huru e rave rau. E ite ihora te Atua e mea maitai. 22 Haamaitai ihora te Atua ia ratou, a na ô atu ai: “Ia fanauˈahia e ia rahi outou e ia î te miti ia outou,+ e ia rahi te mau animara rere i nia i te fenua.” 23 E ahiahi ihora e poipoi aˈera, a pae ïa mahana.
24 Na ô ihora te Atua: “Ei animara* ora ia au i to ratou huru e rave rau tei te fenua, te mau animara rata e te mau animara nee haere e te mau animara oviri o te fenua ia au i to ratou huru e rave rau.”+ E mai te reira ˈtura. 25 Hamani atura te Atua i te mau animara oviri o te fenua ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara rata ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara atoa e nee haere na raro ia au i to ratou huru e rave rau. E ite ihora te Atua e mea maitai.
26 Na ô ihora te Atua: “Hamani anaˈe+ i te taata i to tâua hohoˈa,+ ia au i to tâua huru,+ e ia haapao ratou i te iˈa o te miti e te mau animara rere o te raˈi, e te mau animara rata, e te fenua taatoa, e te mau animara atoa e nee haere i nia i te fenua.”+ 27 Poiete atura te Atua i te taata i to ˈna huru, i to te Atua huru to ˈna poieteraa ia ˈna, tane e vahine to ˈna poieteraa ia raua.+ 28 Hau atu â, haamaitai ihora te Atua ia raua, e na ô atura te Atua: “Ia tamariihia orua e ia rahi, a faaî i te fenua+ e a haapao atu,+ e a haapao+ i te iˈa o te miti e te mau animara rere o te raˈi e te mau animara atoa e ora ra i nia i te fenua.”
29 Na ô atura te Atua: “Ua horoa ˈtu vau na orua i te mau raau rii huero maa atoa i nia i te fenua taatoa e te mau tumu maa hotu e huero to roto. Ei maa te reira na orua.+ 30 E ua horoa ˈtu vau i te mau raau tupu atoa ei maa+ na te mau animara oviri atoa o te fenua, e na te mau animara rere atoa o te raˈi, e na te mau animara atoa i nia i te fenua e ora* to roto ia ratou.” E mai te reira ˈtura.
31 E ite ihora te Atua i te mau mea atoa ta ˈna i hamani, e inaha, mea maitai roa.+ E ahiahi ihora e poipoi aˈera, a ono ïa mahana.
2 Oti roa aˈera te raˈi e te fenua e pauroa to reira.*+ 2 E i te hitu o te mahana, ua oti i te Atua te ohipa ta ˈna i rave, e haamata ihora oia i te faafaaea i ta ˈna mau ohipa atoa i rave i te hitu o te mahana.+ 3 Haamaitai atura te Atua i te hitu o te mahana e parau atura e mea moˈa te reira, i taua hoi mahana ra i faafaaea ˈi oia i te mau ohipa atoa ta ˈna i poiete, te mau mea atoa ta ˈna i opua e hamani.
4 O te aamu ïa teie o te raˈi e te fenua i te tau i poietehia ˈi te reira, i te mahana i hamani ai te Atua ra o Iehova* i te fenua e te raˈi.+
5 Aita â e tumu raau haehaa i nia i te fenua e aita e raau tupu i oteo maira, no te mea aita te Atua ra o Iehova i faatopa mai i te ûa i nia i te fenua e aita e taata no te faaapu. 6 Tera râ, e mâhu* te na raro mai i te fenua, a faararirari atu ai i te fenua taatoa.
7 Hamani atura te Atua ra o Iehova i te tane i te repo+ fenua e puhi atura i te aho ora+ i roto i to ˈna apoo ihu, e riro maira te tane ei taata ora.*+ 8 Hau atu â, faaineine ihora te Atua ra o Iehova i te hoê ô i Edene,+ i te pae hitia o te râ, e tuu ihora oia i te tane ta ˈna i hamani i reira.+ 9 Faatupu ihora te Atua ra o Iehova mai raro mai i te repo i te mau tumu raau atoa mea au ia hiˈo e maa hotu maitatai to nia iho, oia atoa te tumu raau o te ora+ i ropu i te ô e te tumu raau e ite ai i te maitai e te ino.+
10 E anavai te tahe ra no roto mai i Edene no te faararirari i te ô, e i reira e amaha ˈi ei maha anavai. 11 O Pisona te iˈoa o te anavai matamua, o te haaati ra i te fenua taatoa o Havila, e auro to reira. 12 E auro maitai to taua fenua ra. E tapau noˈanoˈa e e ofai maitai roa* atoa to reira. 13 O Gihona te iˈoa o te piti o te anavai, o te haaati ra i te fenua taatoa o Kusa. 14 O Hidekela+ te iˈoa o te toru o te anavai, o te tahe atu ra i hitia o te râ o Asura.+ E o Eupharate+ te maha o te anavai.
15 Rave ihora te Atua ra o Iehova i te tane e tuu atura ia ˈna i roto i te ô i Edene no te faaapu e no te haapao atu.+ 16 Horoa atoa ˈtura te Atua ra o Iehova i teie faaueraa i te tane: “E nehenehe oe e amu i to te mau tumu raau atoa o te ô e paia noa ˈtu oe.+ 17 Area i to te tumu raau e ite ai i te maitai e te ino, eiaha roa oe e amu, i te mahana hoi e amu ai oe i te reira, e pohe mau â oe.”+
18 Parau ihora te Atua ra o Iehova: “E ere mea maitai ia faaea noa te tane o ˈna anaˈe. E hamani au i te tahi tauturu no ˈna, ei apiti e tano no ˈna.”+ 19 I te repo fenua to te Atua ra o Iehova hamaniraa i te mau animara oviri atoa e te mau animara rere atoa o te raˈi. Aratai atura oia ia ratou i te tane ia imi oia i te iˈoa no ratou tataitahi. E te iˈoa ta te tane e horoa no te animara* ora tataitahi, o to ratou ïa iˈoa.+ 20 Mairi ihora ïa te tane i te iˈoa o te mau animara rata atoa e te mau animara rere o te raˈi e te mau animara oviri atoa, area to te tane, aita ïa e tauturu ei apiti e tano no ˈna. 21 No reira, faataoto ihora te Atua ra o Iehova i te tane, e a taoto noa ˈi te tane, rave maira oia hoê ivi aoao to ˈna e tapiri atura i te iˈo i to ˈna vairaa. 22 Hamani ihora te Atua ra o Iehova i te hoê vahine i te ivi aoao ta ˈna i rave no roto mai i te tane, e aratai atura ia ˈna i te tane ra.+
23 Na ô ihora te tane:
“Teie mau â te ivi o to ˈu mau ivi
E te iˈo o to ˈu iˈo.
E parauhia oia e Vahine,
No te mea no roto mai oia i te tane i te raveraahia mai.”+
24 No reira te hoê tane e faarue ai i to ˈna metua tane e to ˈna metua vahine, a ati atu ai* i ta ˈna vahine faaipoipo, e e riro raua ei hoê.+ 25 Mea vai tahaa noa raua,+ te tane e ta ˈna vahine faaipoipo, aita râ raua i haama.
3 O te ophi+ te animara maramarama* roa ˈˈe o te mau animara oviri atoa ta te Atua ra o Iehova i hamani. Na ô atura ïa te ophi i te vahine: “Ua parau iho â anei te Atua eiaha roa orua e amu i te maa hotu o te mau tumu raau atoa o te ô?”+ 2 Pahono maira te vahine i te ophi: “E nehenehe mâua e amu i te maa hotu o te mau tumu raau o te ô.+ 3 Area no te maa hotu o te tumu raau i ropu i te ô,+ ua parau te Atua: ‘Eiaha roa orua e amu, eiaha e tapea noa ˈtu. Aita anaˈe, e pohe orua.’” 4 Na ô atura te ophi i te vahine: “Eita roa orua e pohe.+ 5 Ua ite hoi te Atua e i te mahana iho â e amu ai orua i te reira maa hotu, e araara to orua mata e e riro orua mai te Atua, i te iteraa i te maitai e te ino.”+
6 Ite atura te vahine e maa hotu maitatai to te tumu raau e mea au ia hiˈo atu. Mea nehenehe iho â te tumu raau. Pofai ihora oia i te maa hotu e amu atura.+ I muri iho, horoa atoa ˈtura oia i te tahi na ta ˈna tane faaipoipo o raua i taua taime ra, e amu ihora te tane.+ 7 Araara aˈera to raua mata, e taa ihora ia raua e te vai tahaa noa ra raua. Tui aˈera raua i te rauere suke ei tapoˈi ia raua i te tauupu.+
8 Faaroo aˈera raua i te reo o te Atua ra o Iehova a hahaere ai oia na roto i te ô i te taime o te mahana mea puvaivai, e tapuni aˈera te tane e ta ˈna vahine faaipoipo i te aro o te Atua ra o Iehova i roto i te uru raau o te ô. 9 Te pii noa ra te Atua ra o Iehova i te tane, a na ô mai ai: “Teihea oe?” 10 Pahono atura te tane: “Ua faaroo vau i to reo i roto i te ô, tera râ, ua riaria vau no te mea te vai tahaa noa ra vau, tapuni ihora ïa vau.” 11 Parau maira te Atua: “Na vai i faaite ia oe te vai tahaa noa ra oe?+ Ua amu anei oe i te maa hotu o te tumu raau ta ˈu i faaue ia oe eiaha e amu?”+ 12 Pahono atura te tane: “Te vahine ta oe i horoa mai, na ˈna i horoa mai i te maa hotu o te tumu raau, amu ihora ïa vau.” 13 Parau maira te Atua ra o Iehova i te vahine: “Eaha oe i na reira ˈi?” Pahono atura te vahine: “Ua haavare te ophi ia ˈu, amu ihora ïa vau.”+
14 Parau maira te Atua ra o Iehova i te ophi:+ “I rotopu i te mau animara rata atoa e i rotopu i te mau animara oviri atoa, i nia ia oe e vai ai te ino, no te mea ua na reira oe. E nee oe, e e amu oe i te repo i te mau mahana atoa o to oe oraraa. 15 E tuu vau i te enemiraa*+ i rotopu ia oe+ e te vahine,+ e i rotopu i to oe huaai+ e to ˈna huaai.+ E haaperehu oia i to oe afii,+ e e haapepe oe ia ˈna i te poro avae.”+
16 Parau maira te Atua i te vahine: “E faarahi au i te mauiui o to oe hapûraa, i roto i te mauiui e fanau ai oe i te tamarii, e e uˈana to oe hinaaro i ta oe tane faaipoipo, e na ˈna e faatere ia oe.”
17 E parau maira oia ia Adamu:* “No te mea ua faaroo oe i te reo o ta oe vahine faaipoipo e ua amu oe i te maa hotu o te tumu raau i horoa ˈtu ai hoi au i teie faaueraa:+ ‘Eiaha roa oe e amu,’ e ino te fenua no ta oe i rave.+ Ma te mauiui e amu ai oe i te mau mahana atoa o to oe oraraa i ta te fenua e faatupu.+ 18 E tupu mai te mau raau taratara, e e amu oe i te maa o te fenua. 19 Ma te hou o to rae e amu ai oe i te maa* e hoˈi noa ˈtu oe i te repo, no reira mai hoi oe i te raveraahia mai.+ E repo hoi oe, e i te repo e hoˈi ai oe.”+
20 Mairi ihora Adamu i ta ˈna vahine faaipoipo i te iˈoa o Eva,* no te mea e riro oia ei metua vahine no te mau taata ora atoa.+ 21 Hamani ihora te Atua ra o Iehova i te ahu roa iri animara no Adamu e no ta ˈna vahine faaipoipo, no te faaahu ia raua.+ 22 Parau atura te Atua ra o Iehova: “Inaha, ua riro te taata mai ia tâua i te iteraa i te maitai e te ino.+ Teie râ, ia ore oia e toro i to ˈna rima, a rave atoa mai ai i te maa hotu i te tumu raau o te ora,+ a amu atu ai e a ora ˈtu ai e a muri noa ˈtu, . . . ” 23 Tiavaru ihora ïa te Atua ra o Iehova i te tane i rapae i te ô i Edene+ no te faaapu i te fenua no reira oia i te raveraahia mai.+ 24 Tiahi atura ïa oia i te tane i rapae, e tuu ihora i hitia o te râ o te ô i Edene i na kerubi+ e te hoê ˈoˈe ura e ohu noa ra no te tiai i te eˈa e tae atu ai i te tumu raau o te ora.
4 Taoto ihora Adamu ia Eva ta ˈna vahine faaipoipo, e hapû maira oia.+ I to ˈna fanauraa ia Kaina,+ ua parau oia: “Ua noaa mai ia ˈu* te hoê tamarii tamaroa maoti te tauturu a Iehova.” 2 Fanau faahou maira oia i te teina, o Abela.+
Riro maira Abela ei tiai mamoe, area Kaina, riro maira ïa ei taata faaapu. 3 I muri aˈe, hopoi atura Kaina i te tahi mau maa hotu o te fenua ei ô na Iehova. 4 O Abela râ, hopoi atura ïa i te tahi mau fanauˈa mamoe matamua,+ tae noa ˈtu to ratou mii. A farii ai Iehova ia Abela e ta ˈna ô,+ 5 aita roa oia i farii ia Kaina e ta ˈna ô. Riri roa ihora Kaina e inoino ihora. 6 Parau maira Iehova ia Kaina: “No te aha oe i riri roa ˈi e i inoino ai? 7 Ia fariu mai oe a rave atu ai i te maitai, e ore anei oe e farii-faahou-hia?* Ia ore râ oe e fariu mai a rave atu ai i te maitai, te tiai noa ra te hara i te uputa, e te hinaaro ra e haavî ia oe, tera râ e haavî anei oe i te reira?”
8 I muri iho, parau atura Kaina ia Abela to ˈna teina: “Mai, haere anaˈe i te uru raau.” Tae atura raua i te uru raau, taparahi ihora Kaina ia Abela to ˈna teina e haapohe atura ia ˈna.+ 9 I muri aˈe, parau maira Iehova ia Kaina: “Teihea to teina o Abela?” e pahono atura oia: “Aita vau i ite. O vau anei te tiai o to ˈu teina?” 10 Parau maira te Atua: “Eaha oe i na reira ˈi? A faaroo na! Te pii mai ra te toto o to teina ia ˈu mai te repo mai.+ 11 I teie nei, e vai te ino i nia ia oe, e e tiahihia oe mai teie fenua o tei hamǎmǎ i to ˈna vaha no te farii i te toto o to teina ta to rima i haamanii.+ 12 Ia faaapu oe, eita te fenua e horoa mai i to ˈna maa.* E overe haere e e horo ê oe na te fenua.” 13 Parau atura Kaina ia Iehova: “Mea teimaha roa te utua no ta ˈu hara ia amo. 14 I teie mahana te tiahi nei oe ia ˈu mai teie fenua,* e eita vau e tia faahou i mua i to aro, e overe haere au e e horo ê au na te fenua, e papu roa e pohe au i te taata e farerei noa mai ia ˈu.” 15 Parau maira Iehova: “No reira, te taata e haapohe noa ˈtu ia Kaina, e faaruru ïa i te tahooraa e hitu taime.”
Haamau atura Iehova i te hoê tapao no Kaina ia ore te taata o te farerei noa mai ia ˈna e tairi ia ˈna. 16 Haere ê atura Kaina mai mua ˈtu i te aro o Iehova, e parahi ihora i te fenua o te Hopoi-ê-raa,* i hitia o te râ i Edene.+
17 I muri aˈe, taoto ihora Kaina i ta ˈna vahine faaipoipo,+ e hapû maira oia e fanau maira ia Enoha. Patu atura oia i te hoê oire e mairi atura i te iˈoa o ta ˈna tamaiti o Enoha. 18 I muri aˈe, fanau maira ta Enoha o Irada. E fanau maira ta Irada o Mehuiaela, e fanau maira ta Mehuiaela o Metusaela, e fanau maira ta Metusaela o Lameha.
19 Rave ihora Lameha e piti vahine faaipoipo na ˈna. O Ada te iˈoa o te vahine faaipoipo matamua, e o Zila te iˈoa o te piti. 20 Fanau maira Ada ia Iabala. O Iabala te taata matamua tei ora i roto i te fare ie, e nǎnǎ animara atoa ta ˈna. 21 O Iubala te iˈoa o to ˈna taeae. O ˈna te taata matamua tei hauti i te kinura e te vivo. 22 Fanau maira Zila ia Tubala-kaina, tei hamani i te mau huru taihaa veo e auri atoa. E o Naama te tuahine o Tubala-kaina. 23 Papai ihora Lameha i teie mau parau no ta ˈna na vahine faaipoipo Ada raua Zila:
“Faaroo mai na i to ˈu reo, orua na vahine faaipoipo a Lameha.
Horoa mai na i te tariˈa faaroo i ta ˈu parau:
E tane ta ˈu i taparahi haapohe no te haapeperaa ia ˈu,
Oia mau, te hoê tane apî no te tairiraa ia ˈu.
25 Taoto faahou ihora Adamu i ta ˈna vahine faaipoipo, e fanau maira oia i te hoê tamaroa. Mairi ihora Eva ia ˈna i te iˈoa Seta*+ no te mea, mai ta ˈna i parau: “Ua horoa mai te Atua no ˈu i te tahi atu huaai ei mono ia Abela, no te mea ua haapohe Kaina ia ˈna.”+ 26 Fanau atoa maira ta Seta hoê tamaiti, e mairi ihora ia ˈna i te iˈoa Enosa.+ I taua tau ra, haamata aˈera te taata i te tiaoro i te iˈoa o Iehova.
5 Teie te buka o te aamu o Adamu. I te mahana i poiete ai te Atua ia Adamu, ua hamani oia ia ˈna ia au i to te Atua huru.+ 2 Tane e vahine to ˈna poieteraa ia raua.+ I te mahana i poietehia ˈi raua,+ ua haamaitai oia ia raua e ua mairi ia raua i te iˈoa Taata.*
3 Ua ora Adamu 130 matahiti e fanau maira ta ˈna hoê tamaiti ia au i to ˈna huru, ia au i to ˈna hohoˈa, e mairi ihora oia ia ˈna i te iˈoa Seta.+ 4 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Seta, ua ora â Adamu e 800 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 5 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Adamu, e 930 matahiti, e pohe atura oia.+
6 Ua ora Seta 105 matahiti e fanau maira ta ˈna o Enosa.+ 7 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Enosa, ua ora â Seta e 807 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 8 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Seta, e 912 matahiti, e pohe atura oia.
9 Ua ora Enosa e 90 matahiti e fanau maira ta ˈna o Kenana. 10 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Kenana, ua ora â Enosa e 815 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 11 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Enosa, e 905 matahiti, e pohe atura oia.
12 Ua ora Kenana e 70 matahiti e fanau maira ta ˈna o Mahalalela.+ 13 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Mahalalela, ua ora â Kenana e 840 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 14 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Kenana, e 910 matahiti, e pohe atura oia.
15 Ua ora Mahalalela e 65 matahiti e fanau maira ta ˈna o Iareda.+ 16 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Iareda, ua ora â Mahalalela e 830 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 17 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Mahalalela, e 895 matahiti, e pohe atura oia.
18 Ua ora Iareda 162 matahiti e fanau maira ta ˈna o Enoha.+ 19 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Enoha, ua ora â Iareda e 800 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 20 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Iareda, e 962 matahiti, e pohe atura oia.
21 Ua ora Enoha e 65 matahiti e fanau maira ta ˈna o Metusela.+ 22 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Metusela, ua tamau Enoha i te haere e te Atua mau* e 300 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 23 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Enoha, e 365 ïa. 24 Ua haere noa Enoha e te Atua mau.+ Aita faahou oia i muri iho, ua rave hoi te Atua ia ˈna.+
25 Ua ora Metusela 187 matahiti e fanau maira ta ˈna o Lameha.+ 26 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Lameha, ua ora â Metusela e 782 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 27 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Metusela, e 969 matahiti, e pohe atura oia.
28 Ua ora Lameha 182 matahiti e fanau maira ta ˈna hoê tamaiti. 29 Topa ihora oia ia ˈna i te iˈoa Noa,*+ a na ô ai: “E hopoi mai teie tamaiti i te tamahanahanaraa* i roto i ta tatou ohipa e rohiraa mauiui a to tatou rima no te fenua ta Iehova i faaino.”+ 30 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Noa, ua ora â Lameha e 595 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine. 31 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Lameha, e 777 matahiti, e pohe atura oia.
32 I te raearaa ia Noa e 500 matahiti, ua fanau mai ta ˈna o Sema,+ Hama+ e Iapheta.+
6 A rahi mai ai te taata i nia i te fenua e a fanau mai ai ta ratou e tamahine, 2 ite maira te mau tamaiti* a te Atua mau+ e mea haviti te mau tamahine a te taata. Rave aˈera ïa ratou ei vahine faaipoipo na ratou i te mau vahine atoa ta ratou i maiti. 3 Na ô ihora Iehova: “E ore au* e faaoromai i te taata e a muri noa ˈtu,+ no te mea e taata hara ratou.* No reira, e ora â ratou 120 matahiti.”+
4 E Nephilimi* tei te fenua i taua mau mahana ra e i muri aˈe. I taua tau ra, te taoto noa ra te mau tamaiti a te Atua mau i te mau tamahine a te taata, e fanau maira ratou i te mau tamarii tamaroa. O ratou te mau aito i tahito ra, te mau tane tuiroo.
5 Ite ihora ïa Iehova e ua rahi te ino o te taata i te fenua nei e mea ino noa to ratou mau manaˈo e te mau hinaaro o to ratou aau.+ 6 Tatarahapa* ihora Iehova i te hamaniraa i te taata i nia i te fenua, e peapea* ihora to ˈna aau.+ 7 No reira, na ô ihora Iehova: “E haamou vau mai nia i te fenua i te taata ta ˈu i poiete, te taata e te mau animara rata, te mau animara nee haere, e te mau animara rere o te raˈi, te tatarahapa nei hoi au i te hamaniraa ia ratou.” 8 O Noa râ, ua fariihia ïa e Iehova.
9 Teie te aamu o Noa.
E taata parau-tia Noa.+ E taata hapa ore oia i rotopu i te feia o to ˈna tau.* Ua haere Noa e te Atua mau.+ 10 I muri aˈe, fanau maira ta Noa e toru tamaiti, Sema, Hama e Iapheta.+ 11 Tera râ, ua ino roa te fenua i mua i te aro o te Atua mau, e ua î te fenua i te haavîraa uˈana. 12 Hiˈo maira iho â te Atua i te fenua, e ua ino roa.+ Ua ino roa te haerea o te taata atoa i nia i te fenua.+
13 Na ô maira te Atua ia Noa: “Ua faaoti au e haamou i te taata atoa, no te mea ua î te fenua i te haavîraa uˈana o ratou te tumu, no reira e faatae au i te haamouraa i nia ia ratou e te fenua atoa.+ 14 A hamani no oe i te tahi araka* i te raau maitai.*+ E tapiha oe i te araka e e parai oe i te tâ+ na rapaeau e na roto. 15 Mai teie ia hamani oe i te araka: 300 kubiti* te roa, 50 kubiti te aano e 30 kubiti te teitei. 16 E hamani oe i te hoê haamaramarama ia ô te maramarama* i roto i te araka, hoê kubiti raro aˈe mai i te tafare. E tuu oe i te uputa i te pae roa o te araka,+ e e faatahua oe i te reira, te tahua raro, te tahua matamua e te tahua piti.
17 “O vau nei râ, e hopoi atu vau i te diluvi+ i nia i te fenua no te haamou i raro aˈe i te raˈi i te taata e te animara atoa e huti ra i te aho ora.* E mou to te fenua atoa.+ 18 E te haamau nei au i ta ˈu faufaa e o oe, e e tomo oe i roto i te araka e tia ˈi, oe, ta oe mau tamaiti, ta oe vahine faaipoipo, e na vahine faaipoipo a ta oe mau tamaiti.+ 19 A faahaere i roto i te araka e piti o te mau huru animara atoa+ ia ora noa ratou e oe, te oni e te ufa,+ 20 to te mau animara rere ia au i to ratou huru e rave rau, te mau animara rata ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara nee haere atoa ia au i to ratou huru e rave rau, e piti o te mau animara atoa te tomo i roto i te araka ia oe ra ia ora noa ratou.+ 21 O oe râ, e haaputu e e rave oe i te mau huru maa atoa,+ ei maa na outou e na te mau animara.”
22 E rave ihora Noa i te mau mea atoa mai ta te Atua i faaue ia ˈna. Ua na reira iho â oia.+
7 I muri aˈe, na ô maira Iehova ia Noa: “A tomo i roto i te araka, oe e to utuafare taatoa, no te mea ua ite au e taata parau-tia oe i mua i to ˈu aro i rotopu i teie nei uˈi.+ 2 To te mau huru animara viivii ore atoa, e rave oe e hitu,+ te oni e te ufa,* e piti noa to te mau huru animara viivii atoa, te oni e te ufa, 3 oia atoa to te mau animara rere o te raˈi, e hitu, te oni e te ufa,* ia ora noa ta ratou mau fanauˈa i nia i te fenua taatoa.+ 4 I roto noa hoi e hitu mahana, e faatopa mai au i te ûa+ i nia i te fenua e 40 ao e 40 po,+ e e haamou vau mai nia i te fenua i te taata e te animara ora atoa ta ˈu i hamani.”+ 5 Rave ihora Noa i te mau mea atoa ta Iehova i faaue ia ˈna.
6 E 600 matahiti to Noa i te taeraa mai te diluvi i nia i te fenua.+ 7 Tomo aˈera Noa, e ta ˈna mau tamaiti, ta ˈna vahine faaipoipo, e na vahine faaipoipo a ta ˈna mau tamaiti, i roto i te araka hou te diluvi.+ 8 To te mau animara viivii ore atoa, to te mau animara viivii atoa, to te mau animara rere e to te tahi atu mau animara atoa o te fenua,+ 9 tomo tataipiti aˈera ïa i roto i te araka ia Noa ra, te oni e te ufa, mai ta te Atua i faaue ia Noa. 10 E hitu mahana i muri iho, tae maira te diluvi i nia i te fenua.
11 I te 600raa o to Noa matahiti, i te 17 o te mahana o te piti o te avaˈe, i taua mahana ra i parari mai ai te mau pape atoa mai nia mai e i matara ˈi te mau uputa pape o te raˈi.+ 12 E manii maira te ûa i nia i te fenua e 40 ao e 40 po. 13 I taua iho â mahana ra, tomo ihora Noa i roto i te araka e ta ˈna mau tamaiti Sema, Hama e Iapheta,+ e ta ˈna vahine faaipoipo e na toru vahine faaipoipo a ta ˈna na tamaiti.+ 14 Tomo aˈera ratou i roto e te mau animara oviri atoa ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara rata atoa ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara nee haere atoa o te fenua ia au i to ratou huru e rave rau, e te mau animara rere atoa ia au i to ratou huru e rave rau, te mau manu atoa, te mau animara pererau atoa. 15 Tataipiti ratou i te haere-noa-raa ia Noa ra i roto i te araka, te mau huru animara atoa e huti ra i te aho ora.* 16 Te oni e te ufa o te mau huru animara atoa tei tomo i roto, mai ta te Atua i faaue ia Noa. I muri iho, tapiri ihora Iehova i te opani.
17 Tamau noa ihora te diluvi e 40 mahana i nia i te fenua, e rahi noa maira te mau pape, a maraa ˈtu ai te araka, e a painu atu ai na nia roa ˈˈe i te fenua. 18 Poˈi roa ihora te fenua i te mau pape o te rahi noa mai ra, area te araka, te painu ra ïa na nia i te iriatai o te mau pape. 19 Ua poˈi roa ino te fenua i te mau pape, a moˈe roa ˈtu ai te mau mouˈa teitei atoa i nia i te fenua taatoa.+ 20 Te teitei o te mau pape i nia ˈˈe i te mau mouˈa, 15 ïa kubiti.*
21 Mou aˈera te mau taata e animara ora atoa o te fenua:+ te mau animara rere, te mau animara rata, te mau animara oviri, te aere animara nainai, e te huitaata taatoa.+ 22 Pohe aˈera to te fenua mǎrô atoa e huti ra i te aho.*+ 23 Haamou ihora te Atua mai nia i te fenua i te mau mea ora atoa: te taata, te animara, te animara nee, e te animara rere o te raˈi. Mou roa aˈera ratou i nia i te fenua.+ O Noa e to roto i te araka anaˈe tei ora mai.+ 24 Poˈi noa ˈtura te fenua i te mau pape 150 mahana.+
8 Tera râ, haapao maira* te Atua ia Noa e te mau animara oviri e animara rata atoa i roto i te araka,+ haafarara maira oia i te mataˈi na nia i te fenua, e haamata aˈera te mau pape i te iti mai. 2 Tamauhia aˈera te mau pape atoa mai nia mai e te mau uputa pape o te raˈi, e mau atura* te ûa no te raˈi mai.+ 3 Haamata aˈera te mau pape i te iti noa mai mai nia i te fenua. I te hoperaa na 150 mahana, ua iti mai te mau pape. 4 I te 17 o te mahana o te hitu o te avaˈe, iri ihora te araka i nia i te mau mouˈa o Ararata. 5 Iti noa maira te mau pape tae roa i te ahuru o te avaˈe. I te mahana matamua o te ahuru o te avaˈe, itehia aˈera te tupuai o te mau mouˈa.+
6 E 40 mahana i muri aˈe, tatara ihora Noa i te haamaramarama+ o te araka, 7 e tuu ihora i te hoê oreba. Rere noa ihora te manu na rapae e hoˈi noa maira, e mǎrô noa ˈtu ai te fenua.
8 I muri aˈe, tuu ihora oia i te hoê uupa no te ite e ua iti mai anei te mau pape mai nia i te fenua. 9 Aita i itehia mai e te uupa te tahi vahi e tau ai,* hoˈi maira ïa te manu ia Noa ra i roto i te araka, no te mea e pape â to nia i te fenua taatoa.+ Toro ihora ïa Noa i to ˈna rima e faahoˈi maira i te manu i roto i te araka. 10 Tiai ihora oia e hitu â mahana e tuu faahou ihora i te uupa. 11 I te hoˈiraa mai te uupa ia ˈna ra i te ahiahi, ite ihora oia e rauere olive ofati-apî-hia tei te utu o te manu! Taa ihora ia Noa e ua iti mai te mau pape mai nia i te fenua.+ 12 Tiai ihora oia e hitu â mahana. Tuu ihora oia i te uupa, aita râ te manu i hoˈi faahou mai ia ˈna ra.
13 I te 601raa o to Noa matahiti,+ i te mahana matamua o te avaˈe matamua, aita e pape faahou i nia i te fenua. Tatara ihora Noa i te tapoˈi o te araka e ite atura e te mǎrô ra te repo fenua. 14 I te 27 o te mahana o te piti o te avaˈe, ua mǎrô te fenua.
15 Na ô maira te Atua ia Noa: 16 “A haere i rapae i te araka, oe, ta oe vahine faaipoipo, ta oe mau tamaiti, e na vahine faaipoipo a ta oe na tamaiti.+ 17 A aratai i te mau animara ora atoa ua rau te huru i rapae,+ to te mau animara rere e to te mau animara avae maha e to te mau animara nee haere atoa o te fenua, ia aere ratou, ia fanauˈahia e ia rahi i nia i te fenua.”+
18 Haere ihora Noa i rapae, e ta ˈna mau tamaiti,+ ta ˈna vahine faaipoipo e na vahine faaipoipo a ta ˈna na tamaiti. 19 Haere aˈera i rapae i te araka te mau animara ora atoa, te mau animara nee haere atoa e te mau animara rere atoa, e te tahi atu mau animara atoa o te fenua, ia au i to ratou huru e rave rau.+ 20 Hamani ihora Noa i te hoê fata+ na Iehova, rave ihora i te tahi mau animara viivii ore e te tahi mau animara rere viivii ore,+ e pûpû aˈera ei tusia taauahi i nia i te fata.+ 21 Hauˈa ihora Iehova i te hoê hauˈa noˈanoˈa ta ˈna i mauruuru roa.* Na ô ihora Iehova i roto i to ˈna aau: “E ore roa vau e faaino faahou* i te fenua+ no ta te taata e rave, mea ino hoi te hinaaro o te aau o te taata mai to ratou apîraa mai â.+ E ore roa atoa vau e tairi faahou i te mau taata e animara ora atoa mai ta ˈu i rave.+ 22 Mai teie atu nei, e vai noa i te fenua nei te tau ueueraa huero maa e te tau ootiraa, te toˈetoˈe e te mahanahana, te tau veavea e te tau toˈetoˈe, e te ao e te po.”+
9 Haamaitai ihora te Atua ia Noa e ta ˈna mau tamaiti e parau maira: “Ia tamariihia outou, ia rahi e ia faaî i te fenua.+ 2 E vai noa te mǎtaˈu e te riaria ia outou i nia i te mau animara ora atoa o te fenua, te mau animara rere atoa o te raˈi, te tahi atu mau animara atoa o te fenua e te mau iˈa atoa o te miti. Tei to outou rima* ratou i teie nei.+ 3 E nehenehe outou e amu i te mau animara ora atoa.+ E horoa ˈtu vau ia ratou pauroa na outou, mai ia ˈu i horoa ˈtu i te mau raau tupu.+ 4 O te iˈo anaˈe e ora, oia hoi e toto,+ to roto, eiaha roa outou e amu.+ 5 Hau atu â, e titau atu vau i to outou toto, oia hoi to outou ora. O ta ˈu ïa e titau atu i te mau animara ora atoa. O ta ˈu atoa e titau atu i te taata tataitahi no te ora o to ˈna taeae.+ 6 O te haamanii i to te taata toto, na te taata atoa to ˈna iho toto e haamanii,+ i te hohoˈa hoi o te Atua i hamani ai Oia i te taata.+ 7 Outou râ, ia tamariihia e ia rahi, e ia parare roa e ia faaî i te fenua.”+
8 Parau maira te Atua ia Noa e ta ˈna atoa mau tamaiti: 9 “Te haamau nei au i teie nei i ta ˈu faufaa e o outou+ e to outou huaai i muri mai ia outou, 10 e te mau animara ora atoa ia outou ra, te mau manu, te mau animara avae maha, e te tahi atu mau animara ora ia outou ra, pauroa tei haere mai i rapae i te araka, oia hoi te mau animara ora atoa o te fenua.+ 11 E haamau iho â vau i ta ˈu faufaa e o outou: E ore te taata e te animara atoa e mou faahou i te mau pape o te hoê diluvi, e ore atoa te hoê diluvi e tuino faahou i te fenua.”+
12 Parau atoa maira te Atua: “Teie te tapao o te faufaa ta ˈu e haamau nei i rotopu ia ˈu e ia outou e te mau animara ora atoa ia outou ra, no te mau uˈi atoa a muri aˈe. 13 E tuu vau i ta ˈu anuanua i roto i te ata, ei tapao o te faufaa i rotopu ia ˈu e te fenua. 14 I te mau taime atoa e faatupu ai au i te ata i nia ˈˈe i te fenua, e itehia mau â te anuanua i roto i te ata. 15 E haamanaˈo iho â vau i ta ˈu faufaa ta ˈu i haamau i rotopu ia ˈu e ia outou e te mau animara ora atoa ua rau te huru, e e ore te mau pape e riro faahou ei diluvi no te haamou i te taata e te animara atoa.+ 16 E itehia te anuanua i roto i te ata. E ite iho â vau i te reira, a haamanaˈo atu ai i te faufaa mure ore i rotopu i te Atua e te mau taata e animara ora atoa ua rau te huru i nia i te fenua.”
17 Parau faahou maira te Atua ia Noa: “Teie te tapao o te faufaa ta ˈu e haamau i rotopu ia ˈu e te mau taata e animara atoa i nia i te fenua.”+
18 O Sema, Hama e Iapheta+ na tamaiti a Noa tei haere mai i rapae i te araka. I muri aˈe, fanau maira ta Hama o Kanaana.+ 19 E tamaiti ratou e toru na Noa, e no roto mai ia ratou te taata atoa o tei parare ati aˈe te fenua.+
20 Haamata ihora Noa i te faaapu i te fenua, e tanu ihora i te vine. 21 Inu ihora oia i te uaina e taero ihora, e taoto tahaa noa ˈtura i roto i to ˈna fare ie. 22 Ite ihora Hama, te metua tane o Kanaana, i te vai-tahaa-noa-raa to ˈna metua tane, e faaite atura i to ˈna na tuaana i rapae. 23 Rave maira Sema raua Iapheta i te tahi ahu e tuu aˈera i nia i to raua tapono e tomo atura i roto ma te huri tua. Tapoˈi ihora raua i to raua metua tane e vai tahaa noa ra, a hiˈo ai i te vahi ê, a ore atu ai raua i ite i te vai-tahaa-noa-raa to raua metua tane.
24 I to Noa araraa mai i to ˈna taeroraa e faarooraa i ta ta ˈna tamaiti hopea i rave, 25 na ô ihora oia:
“Ia vai te ino i nia ia Kanaana.+
Ia riro oia ei tîtî haihai roa ˈˈe na to ˈna na tuaana.”+
26 Na ô faahou ihora oia:
“Ia aruehia Iehova, te Atua o Sema,
E ia riro Kanaana ei tîtî na ˈna.+
27 Ia horoa te Atua i te hoê fenua rahi roa no Iapheta,
E ia parahi oia i roto i te mau fare ie o Sema.
Ia riro atoa Kanaana ei tîtî na ˈna.”
28 Ua ora â Noa e 350 matahiti i muri mai i te diluvi.+ 29 Te mau matahiti atoa i ora ˈi Noa, e 950 matahiti, e pohe atura oia.
10 Teie te aamu o ta Noa na tamaiti, Sema,+ Hama e Iapheta.
Fanau maira ta ratou e tamaiti i muri mai i te diluvi.+ 2 Na tamaiti a Iapheta, o Gomera,+ Magoga,+ Madai, Iavana, Tubala,+ Meteka+ e Tirasa.+
3 Na tamaiti a Gomera, o Asekeneza,+ Riphata e Togarama.+
4 Na tamaiti a Iavana, o Elisa,+ Taresisa,+ Kitima+ e Dodanima.
5 No roto mai ia ratou to te mau motu tei parare i to ratou mau fenua, ia au i to ratou mau reo e to ratou mau utuafare e to ratou mau nunaa.
6 Na tamaiti a Hama, o Kusa, Mizeraima,+ Puta+ e Kanaana.+
7 Na tamaiti a Kusa, o Sipa,+ Havila, Sabata, Raama+ e Sabateka.
Na tamaiti a Raama, o Seba e Dedana.
8 Fanau maira ta Kusa o Nimeroda. O ˈna te matamua tei riro ei taata puai i te fenua. 9 Ua riro oia ei taata aˈuaˈu puai ei patoiraa ia Iehova. No reira i matauhia ˈi i te parau: “Mai ia Nimeroda ei taata aˈuaˈu puai ei patoiraa ia Iehova.” 10 Te haamataraa o ta ˈna faatereraa arii, tei* Babela,+ Ereka,+ Akada e Kalane i te fenua o Sinara.+ 11 Mai taua fenua ra i haere atu ai oia i Asura,+ a patu atu ai ia Nineve,+ Rehobota-ire, Kala 12 e Resena i ropu ia Nineve e ia Kala: Tera te oire rahi.*
13 Fanau maira ta Mizeraima te ati Luta,+ te ati Anami, te ati Lehabi, te ati Naphetuhi,+ 14 te ati Paterusi,+ te ati Kaseluhi (no roto mai ia ratou te mau Philiseti)+ e te ati Kaphatori.+
15 Fanau maira ta Kanaana o Sidona,+ ta ˈna matahiapo, e o Heta,+ 16 oia atoa te ati Iebusi,+ te ati Amori,+ te ati Geregasi, 17 te ati Hevi,+ te ati Araki, te ati Sîni, 18 te ati Aravada,+ te ati Zemari e te ati Hamata.+ I muri aˈe, purara aˈera te mau fetii o te ati Kanaana. 19 Te otia fenua o te ati Kanaana, mai Sidona haere roa i Gerara,+ pihai iho i Gaza,+ haere roa i Sodoma, Gomora,+ Adema e Zeboîma,+ pihai iho i Lasa. 20 Tera te huaai o Hama ia au i to ratou mau utuafare e to ratou mau reo, to ratou mau fenua e to ratou mau nunaa.
21 E tamarii atoa ta Sema, te tupuna o te huaai o Ebera+ e te teina o Iapheta te matahiapo.* 22 Na tamaiti a Sema, o Elama,+ Asuhura,+ Arapakesada,+ Luta e Arama.+
23 Na tamaiti a Arama, o Ûza, Hula, Getera e Masaha.
24 Fanau maira ta Arapakesada o Sela,+ e fanau maira ta Sela o Ebera.
25 E piti tamaiti ta Ebera. O Pelega*+ te iˈoa o te tahi, i to ˈna hoi tau i purara ˈi to te fenua. O Iokatana+ te iˈoa o to ˈna taeae.
26 Fanau maira ta Iokatana o Alemodada, Selepha, Hazaramaveta, Iera,+ 27 Hadorama, Uzala, Dikela, 28 Obala, Abimaela, Seba, 29 Ophira,+ Havila e Iobaba. E tamaiti anaˈe teie na Iokatana.
30 To ratou nohoraa, mai Mesa haere roa i Sephara, te tuhaa fenua mouˈa i hitia o te râ.
31 Tera te huaai o Sema ia au i to ratou mau utuafare e to ratou mau reo, to ratou mau fenua e to ratou mau nunaa.+
32 Tera te huaai o te mau tamaiti a Noa ia au i to ratou mau fetii e to ratou mau nunaa. No roto mai ia ratou te mau nunaa tei parare ati aˈe te fenua i muri mai i te diluvi.+
11 Hoê noa reo to te fenua atoa e hoê â pueraa taˈo ta ratou. 2 A tere ai ratou i te pae hitia o te râ, ite aˈera ratou i te hoê peho rahi i te fenua o Sinara,+ e parahi ihora i reira. 3 Na ô aˈera te tahi i te tahi: “Mai! Hamani anaˈe i te ofai araea, a tahu atu ai i te reira i te auahi.” Faaohipa aˈera ïa ratou i te ofai araea eiaha râ te ofai, e te tâ ei tapiri. 4 Na ô aˈera ratou: “Mai! Patu anaˈe i te hoê oire no tatou iho e te hoê pare o te puta roa ˈtu i roto i te raˈi, e ia tui to tatou roo, a ore atu ai tatou e purara e ati aˈe te fenua.”+
5 Pou maira Iehova e hiˈo i te oire e te pare ta te mau tamarii a te taata i patu. 6 Parau ihora Iehova: “Inaha, hoê noa nunaa ratou ma te hoê noa reo.+ A hiˈo na i ta ratou i haamata i te rave. I teie nei, pauroa ta ratou e opua e rave, e haere iho â ia ratou. 7 Mai! Pou anaˈe+ i ǒ e faahuru ê anaˈe i to ratou reo ia ore ratou e taa i to te tahi e te tahi reo.” 8 Haapurara ihora Iehova ia ratou mai reira e ati aˈe te fenua,+ e faaea ˈtura ratou i te patu i te oire. 9 No reira te oire i mairihia ˈi i te iˈoa Babela,*+ no te mea i reira to Iehova faahuru-ê-raa i te reo o to te fenua atoa, e to Iehova haapurararaa ia ratou mai reira e ati aˈe te fenua.
I te fanauraa mai ta ˈna o Arapakesada+ e piti matahiti i muri mai i te diluvi, 100 matahiti to Sema. 11 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Arapakesada, ua ora â Sema e 500 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.+
12 Ua ora Arapakesada e 35 matahiti e fanau maira ta ˈna o Sela.+ 13 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Sela, ua ora â Arapakesada e 403 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
14 Ua ora Sela e 30 matahiti e fanau maira ta ˈna o Ebera.+ 15 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Ebera, ua ora â Sela e 403 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
16 Ua ora Ebera e 34 matahiti e fanau maira ta ˈna o Pelega.+ 17 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Pelega, ua ora â Ebera e 430 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
18 Ua ora Pelega e 30 matahiti e fanau maira ta ˈna o Reu.+ 19 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Reu, ua ora â Pelega e 209 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
20 Ua ora Reu e 32 matahiti e fanau maira ta ˈna o Seruga. 21 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Seruga, ua ora â Reu e 207 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
22 Ua ora Seruga e 30 matahiti e fanau maira ta ˈna o Nahora. 23 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Nahora, ua ora â Seruga e 200 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
24 Ua ora Nahora e 29 matahiti e fanau maira ta ˈna o Tera.+ 25 I muri iho i te fanauraa mai ta ˈna o Tera, ua ora â Nahora 119 matahiti, a fanau mai ai ta ˈna e tamaiti e e tamahine.
26 Ua ora Tera e 70 matahiti, e fanau maira ta ˈna o Aberama,+ Nahora+ e Harana.
27 Teie te aamu o Tera.
Fanau maira ta Tera o Aberama, Nahora e Harana, e fanau maira ta Harana o Lota.+ 28 Te ora noa ra to ˈna metua tane o Tera i te poheraa Harana i te fenua i fanauhia ˈi oia, i Ura+ i ǒ te Kaladaio.+ 29 Rave aˈera Aberama raua Nahora i te vahine faaipoipo na raua. O Sari+ te iˈoa o te vahine faaipoipo a Aberama, e te iˈoa o te vahine faaipoipo a Nahora, o Mileka+ te tamahine a Harana, te metua tane o Mileka raua Iseka. 30 Tera râ, e vahine fanau ore Sari,+ aita ïa e tamarii ta ˈna.
31 Rave ihora Tera ia Aberama ta ˈna tamaiti e ia Lota ta ˈna mootua,+ te tamaiti a Harana, e ia Sari ta ˈna hunoa, te vahine faaipoipo a Aberama, e faarue maira ratou e o ˈna ia Ura i ǒ te Kaladaio no te haere i te fenua o Kanaana.+ I muri aˈe, tae atura ratou i Harana+ e parahi ihora i reira. 32 Te mau matahiti i ora ˈi Tera, e 205 matahiti. E pohe atura Tera i Harana.
12 E parau maira Iehova ia Aberama: “A vaiiho i to fenua e to fetii e te utuafare o to metua tane no te haere i te fenua ta ˈu e faaite ia oe.+ 2 E faariro vau ia oe ei nunaa rahi, e e haamaitai au ia oe, e e faariro vau i to iˈoa ei iˈoa tuiroo, e e riro oe ei haamaitairaa.+ 3 E haamaitai au i te feia e haamaitai ia oe, e e faaino vau i tei faaino ia oe,+ e e haamaitai-mau-hia te mau fetii atoa o te fenua* na roto ia oe.”+
4 Haere atura Aberama mai ta Iehova i parau ia ˈna, e na muri atura Lota ia ˈna. E 75 matahiti to Aberama i to ˈna faarueraa i Harana.+ 5 Rave ihora Aberama ia Sari+ ta ˈna vahine faaipoipo e ia Lota te tamaiti a to ˈna taeae+ e te mau faufaa atoa ta raua i haapue+ e te feia tei noaa mai ia raua i Harana, e reva ˈtura ratou i te fenua o Kanaana.+ I to ratou taeraa ˈtu i te fenua o Kanaana, 6 na roto atura Aberama i taua fenua ra i te haere e tae roa i te tuhaa fenua o Sekema,+ pihai iho i te mau tumu raau rarahi o More.+ I taua tau ra, o te ati Kanaana te ora ra i taua fenua ra. 7 Fa maira Iehova ia Aberama e parau maira: “I to huaai+ e horoa ˈtu ai au i teie fenua.”+ Hamani ihora oia i te hoê fata i reira na Iehova, tei fa mai ia ˈna. 8 I muri aˈe, faarue maira oia i reira, e haere atura i te tuhaa fenua mouˈa i hitia o te râ o Betela,+ e patia ihora i to ˈna fare ie i taua vahi ra, o Betela tei tooa o te râ e o Ai+ tei hitia o te râ. I reira, hamani ihora oia i te hoê fata na Iehova,+ e tiaoro atura i te iˈoa o Iehova.+ 9 I muri iho, tatara ihora Aberama i te mau fare ie e tamau atura i to ˈna tere i te Negeba,+ a puhapa ˈi i tera e tera vahi.
10 Tera râ, tupu ihora te oˈe i taua fenua ra, e no te mea e oˈe rahi,+ pou ihora Aberama i Aiphiti e faaea i reira maa taime.*+ 11 Hou a tomo ai i Aiphiti, na ô atura oia ia Sari ta ˈna vahine faaipoipo: “A faaroo mai na! Ua ite au e vahine haviti mau â oe.+ 12 Ia ite to Aiphiti ia oe, e na ô iho â ratou: ‘E vahine faaipoipo tera na ˈna.’ E haapohe ratou ia ˈu, e vaiiho râ ratou ia oe ia ora. 13 A parau na e tuahine oe no ˈu, a ore atu ai au e fifi maoti oe, e e ora noa ïa vau.”*+
14 I to Aberama iho â tomoraa i Aiphiti, ite maira to Aiphiti ia Sari e mea haviti roa. 15 E ite atoa maira te huiarii a Pharao ia ˈna, e faaite aˈera ia Pharao mea haviti roa oia, e afaihia ˈtura Sari i te aorai o Pharao. 16 Hamani maitai maira oia ia Aberama no Sari, e noaa maira ia ˈna te mamoe, te puaatoro, te asini oni e asini ufa, te tavini tane e tavini vahine, e te kamela.+ 17 Tairi maira Iehova ia Pharao e to ˈna utuafare e ta ˈna mau tavini i te maˈi rahi no Sari te vahine faaipoipo a Aberama.+ 18 Titau ihora Pharao ia Aberama e parau atura: “Eaha oe i na reira ˈi ia ˈu? Eaha oe i ore ai i faaite mai e vahine faaipoipo oia na oe? 19 Eaha oe i parau ai: ‘E tuahine o ˈna no ˈu,’+ mai rave hoi au ia ˈna ei vahine faaipoipo na ˈu? Teie ta oe vahine faaipoipo. A rave ia ˈna e a haere!” 20 Horoa ˈtura Pharao i ta ˈna mau tavini i te faaueraa no nia ia Aberama, e aratai atura ratou ia ˈna e ta ˈna vahine faaipoipo e ta ˈna mau faufaa atoa i rapae i Aiphiti.+
13 Pauma aˈera Aberama i te Negeba+ mai Aiphiti mai, o ˈna e ta ˈna vahine faaipoipo ma ta ˈna mau faufaa atoa, e o Lota. 2 Mea rahi roa ta Aberama nǎnǎ animara, ario e auro.+ 3 A haere ai oia i Betela mai te Negeba mai, ua puhapa oia i tera e tera vahi tae roa i te vahi i patia ˈi oia i to ˈna fare ie i ropu i Betela e Ai,+ 4 e i hamani ai oia i te hoê fata. I reira Aberama i te tiaororaa i te iˈoa o Iehova.
5 E o Lota, e na muri ra ia Aberama, e nǎnǎ mamoe e puaatoro ta ˈna e e fare ie atoa to ˈna. 6 Aita râ i tia ia ratou pauroa ia faaea i te hoê â vahi, ua rahi roa hoi ta ratou mau faufaa a ore atu ai ratou i nehenehe faahou e ora amui. 7 Ei faahopearaa, tatamaˈi aˈera te mau tiai o ta Aberama mau nǎnǎ e te mau tiai o ta Lota mau nǎnǎ. (I taua tau ra te ora ra te ati Kanaana e te ati Perizi i taua fenua ra.)+ 8 Na ô atura Aberama ia Lota:+ “Eiaha na tâua e ta tâua mau tiai animara e tatamaˈi, e fetii hoi tâua. 9 E ere anei o te fenua taatoa to mua ia oe? E faataa ê anaˈe na ia tâua. Ia haere oe i te pae aui, e haere ïa vau i te pae atau, ia haere râ oe i te pae atau, e haere ïa vau i te pae aui.” 10 Hiˈo haere aˈera Lota e ite ihora i te tuhaa fenua taatoa o Ioridana+ tae roa i Zoara.+ E vahi rarirari maitai (hou Iehova a haamou ai ia Sodoma e Gomora), mai te ô a Iehova,+ mai te fenua o Aiphiti. 11 Maiti ihora Lota no ˈna iho i te tuhaa fenua taatoa o Ioridana, e puhapa ihora Lota i te pae hitia o te râ. Taa ê atura raua te tahi i te tahi. 12 Ora ˈtura Aberama i te fenua o Kanaana, o Lota râ, ora ˈtura ïa na pihai iho i te mau oire o te tuhaa fenua o Ioridana.+ I muri iho, patia ihora oia i to ˈna fare ie i pihai iho ia Sodoma. 13 Mea ino te taata o Sodoma, e feia rave i te hara rahi ratou i mua i te aro o Iehova.+
14 Parau maira Iehova ia Aberama, i muri aˈe i to Lota faataa-ê-raa ˈtu ia ˈna: “A hiˈo haere na, e mai te vahi to reira oe, a hiˈo na i te pae apatoerau e apatoa, i te pae hitia o te râ e tooa o te râ, 15 no te mea te fenua taatoa ta oe e ite ra, e horoa ˈtu vau ei fenua no oe e no to huaai no te hoê tau roa.+ 16 E e faarahi au i to huaai mai te huˈa repo o te fenua, ia taio noa ˈtu te tahi taata pauroa te huˈa repo o te fenua, e nehenehe atoa ïa to huaai e taiohia.+ 17 A tia, a haere na te roa e te aano o te fenua, e horoa ˈtu hoi au i te reira no oe.” 18 Tamau noa ˈtura Aberama i te ora i roto i te fare ie. I muri aˈe, haere maira oia e faaea ihora na pihai iho i te mau tumu raau rarahi o Mamera,+ i Heberona,+ e hamani ihora oia i reira i te hoê fata na Iehova.+
14 I te mau mahana o Ameraphela arii no Sinara,+ o Arioka arii no Elasara, o Kedoralaomera+ arii no Elama,+ e o Tidala arii no Goima, 2 tamaˈi aˈera tera mau arii ia Bera arii no Sodoma,+ ia Biresa arii no Gomora,+ ia Sinaba arii no Adema, ia Semebera arii no Zeboîma+ e i te arii no Bela, oia hoi no Zoara. 3 Haaputu aˈera ratou pauroa i ta ratou mau nuu i te peho no Sidima,+ oia hoi te miti Avaava.*+
4 I raro aˈe na ratou i te faatereraa a Kedoralaomera 12 matahiti, orure hau atura râ ratou i te 13raa o te matahiti. 5 I te 14raa o te matahiti, haere maira Kedoralaomera e te mau arii tei apiti mai ia ˈna, e pau aˈera ia ratou te ati Repha i Aseterota-karenima, te ati Zuzima i Hama, te ati Emima+ i Save-kiriataima, 6 e te ati Hori+ i to ratou mouˈa o Seira+ e i raro roa i Ela-parana, i te medebara. 7 Hoˈi atura ratou e haere atura i Ene-misipata, oia hoi Kadesa,+ e haru aˈera ratou i te tuhaa fenua taatoa o te ati Amaleka+ e te ati Amori+ atoa e ora ra i Hazazona-tamara.+
8 I taua taime ra, haere aˈera te arii no Sodoma i te peho no Sidima, oia atoa te arii no Gomora, te arii no Adema, te arii no Zeboîma e te arii no Bela, oia hoi no Zoara, e faaineine aˈera i te aro ia ratou, 9 ia Kedoralaomera te arii no Elama, ia Tidala arii no Goima, ia Ameraphela arii no Sinara e ia Arioka arii no Elasara:+ e maha arii o te aro e pae arii. 10 Tera râ, mea rahi roa te apoo tâ i te peho no Sidima, e tamata aˈera na arii no Sodoma e Gomora i te imi i te ora e topa ihora i roto i taua mau apoo ra, e horo ê aˈera tei toe mai i te vahi mouˈa. 11 Rave aˈera tei upootia mai pauroa te taoˈa a to Sodoma e Gomora e pauroa ta ratou maa e reva ˈtura.+ 12 Rave atoa aˈera ratou i te tamaiti a te taeae o Aberama o Lota e ora ra i Sodoma,+ ta ˈna atoa mau faufaa, e reva ˈtura ratou.
13 I muri iho, haere maira te hoê tane tei ora mai e faaara ia Aberama te Hebera. Te ora ra oia* na pihai iho i te mau tumu raau rarahi a Mamera, te ati Amori,+ te taeae o Esekola e Anera.+ Ua haamau Aberama i te hoê faufaa e teie mau tane. 14 Ite ihora Aberama e ua haruhia to ˈna fetii.*+ Haaputuputu ihora oia i to ˈna mau taata tei faaineinehia, e 318 tavini tei fanauhia i roto i to ˈna utuafare, e aˈuaˈu aˈera i te feia haru tae roa i Dana.+ 15 I te po, tapǔpǔ ihora oia i to ˈna mau taata, e aro atura oia e ta ˈna mau tavini e pau aˈera te feia haru ia ratou. Aˈuaˈu aˈera oia ia ratou tae roa i Hoba, i te pae apatoerau o Damaseko. 16 Faahoˈi maira oia pauroa te faufaa, e faahoˈi atoa maira oia ia Lota to ˈna fetii, ta ˈna mau faufaa, te mau vahine, e te tahi atu mau taata.
17 I muri iho i to Aberama hoˈiraa mai ma te upootia i nia ia Kedoralaomera e te mau arii tei apiti mai ia ˈna, haere atura te arii no Sodoma e farerei ia Aberama i te peho no Save, oia hoi te peho o te arii.+ 18 E hopoi atura Melehizedeka+ arii no Salema+ i te faraoa e te uaina. E tahuˈa oia na te Atua Teitei Roa ˈˈe.+
19 Haamaitai ihora oia ia Aberama e na ô atura:
“Ia haamaitaihia Aberama e te Atua Teitei Roa ˈˈe,
Tei hamani i te raˈi e te fenua.
20 E ia aruehia te Atua Teitei Roa ˈˈe,
Tei tuu i to oe mau enemi i to rima!”
E horoa maira Aberama na ˈna i te tuhaa ahuru o te mau mea atoa ta ˈna i haru.+
21 Na ô atura te arii no Sodoma ia Aberama: “A horoa mai i te mau taata, a rave râ i te mau faufaa na oe.” 22 Tera râ, parau maira Aberama i te arii no Sodoma: “Te amo nei au i to ˈu rima ma te horeo ia Iehova te Atua Teitei Roa ˈˈe, tei hamani i te raˈi e te fenua, 23 e ore roa vau e rave i ta oe mau faufaa, e taura iti anei aore ra e taamu tiaa, ia ore hoi oe e parau: ‘Ia ˈu i rahi ai ta Aberama taoˈa.’ 24 E ore au e rave i te tahi mea maori râ ta te mau tane apî i amu aˈena. No te tuhaa râ a te mau tane tei haere mai na muri ia ˈu, o Anera, Esekola e Mamera,+ e rave ïa ratou i ta ratou tuhaa.”
15 I muri iho, tae maira ta Iehova parau ia Aberama na roto i te hoê orama: “Eiaha e mǎtaˈu,+ Aberama. E paruru vau no oe.+ E rahi roa ta oe haamaitairaa.”+ 2 Pahono atura Aberama: “E te Arii hau ê e Fatu ra o Iehova, eaha ta oe e horoa mai, inaha aita â e tamarii ta ˈu, e te taata o te fatu i to ˈu utuafare, e tane ïa no Damaseko, o Eliezera?”+ 3 Na ô faahou atura Aberama: “Aita oe i horoa mai i te huaai no ˈu,+ e na te hoê mero* o to ˈu utuafare e mono ia ˈu ei fatu.” 4 Tera râ, teie ta Iehova parau ei pahonoraa ia Aberama: “E ore teie taata e mono ia oe ei fatu, tera râ, o ta oe iho tamaiti* te mono ia oe ei fatu.”+
5 Parau ihora oia ia Aberama ia haere i rapae e na ô maira: “A hiˈo na i nia i te raˈi e a taio na i te mau fetia, ia haere ia oe ia taio.” E na ô maira oia: “Mai tera atoa te rahi o to huaai.”+ 6 E faatupu ihora oia i te faaroo ia Iehova,+ e hiˈo ihora te Atua ia ˈna ei taata parau-tia.+ 7 E na ô faahou maira oia: “O vau o Iehova tei aratai mai ia oe i rapae ia Ura i ǒ te Kaladaio no te horoa ˈtu i teie fenua ei fenua no oe.”+ 8 Parau atura Aberama: “E te Arii hau ê e Fatu ra o Iehova, e nafea vau e ite ai e fatu vau i teie fenua?” 9 Pahono maira oia: “A rave i te hoê puaatoro ufa e toru matahiti, te hoê puaaniho ufa e toru matahiti, te hoê mamoe oni e toru matahiti, te hoê uupa, e te hoê fanauˈa uuairao.” 10 Rave ihora oia i teie mau animara atoa e tâpû ihora na ropu, e tuu ihora hoê apaapa i te hoê pae e te tahi atu apaapa i te tahi atu pae,* aita râ oia i tâpû i na manu. 11 Haamata aˈera te mau manu rarahi i te tau i nia i taua mau animara pohe ra, ua tiahi noa râ Aberama i taua mau manu ra.
12 A fatata ˈi te mahana i te mairi, varea roa ihora Aberama i te taoto e roohia ihora oia i te poiri rahi e te riaria. 13 Parau maira te Atua ia Aberama: “Ia ite mai oe, e riro iho â to huaai ei taata ěê i te hoê fenua e ere no ratou, e faatîtî e e hamani ino to reira mau taata ia ratou e 400 matahiti.+ 14 Tera râ, e faautua vau i te nunaa o te faatîtî ia ratou,+ e i muri aˈe, e haere ê mai ratou i taua fenua ra ma te faufaa rahi.+ 15 O oe râ, e haere oe i to mau tupuna ma te hau, e hunahia oe ia ruhiruhia roa oe.+ 16 Tera râ, e hoˈi mai ratou i ǒ nei+ i te maha o te uˈi, no te mea aita â te hara a te ati Amori i tâhiti roa ˈtura.”+
17 I te mairiraa te mahana e te haapoiri-roa-raa, faura maira te hoê umu au auahi, e na ropu atura te hoê rama ura i te mau apaapa animara. 18 I taua mahana ra, faaau ihora Iehova i te hoê faufaa ia Aberama,+ a na ô ai: “No to huaai e horoa ˈi au i teie fenua,+ mai te anavai o Aiphiti tae roa i te anavai rahi, oia hoi te anavai Eupharate:+ 19 te fenua o te ati Keni,+ te ati Kenizi, te ati Kadamoni, 20 te ati Heta,+ te ati Perizi,+ te ati Repha,+ 21 te ati Amori, te ati Kanaana, te ati Geregasi e te ati Iebusi.”+
16 Teie râ, aita Sari te vahine faaipoipo a Aberama i fanau mai i te tamarii na ˈna,+ tera râ, e tavini vahine Aiphiti ta ˈna o Hagara+ te iˈoa. 2 Parau atura Sari ia Aberama: “A faaroo mai na! Aita Iehova i farii ia fanau vau i te tamarii. A taoto na i ta ˈu tavini. E noaa paha ïa ta ˈu tamarii na roto ia ˈna.”+ Faaroo ihora Aberama i te parau a Sari. 3 I muri aˈe hoê ahuru matahiti to Aberama oraraa i te fenua o Kanaana, rave ihora Sari te vahine faaipoipo a Aberama i ta ˈna tavini o Hagara, e horoa ˈtura ia ˈna ei vahine faaipoipo na Aberama ta ˈna tane faaipoipo. 4 Taoto ihora Aberama ia Hagara, e hapû ihora oia. I to Hagara iteraa e ua hapû oia, haamata ihora oia i te vahavaha i to ˈna fatu vahine.
5 Na ô atura Sari ia Aberama: “Te ino i ravehia i nia ia ˈu, no oe te hape. Na ˈu i horoa ˈtu i ta ˈu tavini ia oe ra,* i to ˈna râ iteraa e ua hapû oia, haamata ihora oia i te vahavaha ia ˈu. Ia haava mai Iehova ia tâua.” 6 Parau maira Aberama ia Sari: “A faaroo mai! E tavini o ˈna na oe. A rave ia ˈna mai ta oe e manaˈo e mea maitai.” Faahaama ihora Sari ia ˈna, e horo ê ihora Hagara.
7 I muri iho, itehia maira oia e te melahi a Iehova i te hoê pape pihaa i roto i te medebara, te pape pihaa i te eˈa e haere tia ˈtu i Sura.+ 8 E parau maira te melahi: “Hagara, tavini a Sari, nahea mai oe e te haere ra oe ihea?” Pahono atura oia: “Te horo ê nei au i to ˈu fatu o Sari.” 9 Parau maira te melahi a Iehova: “A hoˈi i to fatu ra e a auraro ia ˈna.” 10 E parau maira te melahi a Iehova: “E faarahi roa vau i to huaai, a ore atu ai e haere ia taio.”+ 11 Na ô faahou maira te melahi a Iehova: “Teie oe ua hapû, e fanau mai oe i te hoê tamaiti, e ia mairi oe ia ˈna i te iˈoa o Isemaela,* ua faaroo hoi Iehova i to autâ. 12 E riro oia mai te hoê asini oviri.* E aro oia i te taata atoa, e aro te taata atoa ia ˈna, e e puhapa oia i mua noa mai i* to ˈna mau taeae atoa.”
13 Tiaoro ihora Hagara i te iˈoa o Iehova, e paraparau ra ia ˈna: “E Atua oe o te ite mai ra ia ˈu,”+ ua parau hoi oia: “Ua hiˈo mau â anei au i ǒ nei i tei ite mai ra ia ˈu?” 14 No reira te apoo pape i parauhia ˈi Beere-lahai-roi.* (To ropu ia Kadesa e Bereda.) 15 Fanau maira Hagara i te hoê tamaiti, e mairi ihora Aberama i ta ˈna tamaiti, ta Hagara i fanau mai, o Isemaela.+ 16 E 86 matahiti to Aberama i to Hagara fanauraa mai ia Isemaela.
17 I te 99raa o to Aberama matahiti, fa maira Iehova ia Aberama e na ô maira: “O vau te Atua Manahope. A haere na nia i to ˈu mau eˈa e ei haerea hapa ore to oe. 2 E haamau vau i ta ˈu faufaa i rotopu ia ˈu e ia oe,+ e e horoa vau na oe e rave rahi roa huaai.”+
3 Tipapa ihora Aberama te mata i raro, e paraparau noa maira te Atua ia ˈna, a na ô ai: 4 “O vau râ, ua haamau vau i ta ˈu faufaa e o oe,+ e e riro iho â oe ei metua no te nunaa e rave rahi.+ 5 To iˈoa, e ere faahou Aberama.* O Aberahama* to oe iˈoa i teie nei, e faariro hoi au ia oe ei metua no te nunaa e rave rahi. 6 E faarahi roa vau i ta oe mau tamarii e e faariro vau ia oe ei nunaa e rave rahi, e mea rahi te arii e na roto mai ia oe.+
7 “E haapao iho â vau i ta ˈu faufaa, te hoê faufaa mure ore, i rotopu ia ˈu e ia oe+ e to huaai i muri mai ia oe e hope noa ˈtu to ratou mau uˈi, ia riro vau ei Atua no oe e no to huaai i muri mai ia oe. 8 E e horoa ˈtu vau no oe e to huaai i muri mai ia oe i te fenua i reira oe i te oraraa ei taata ê,+ te fenua taatoa o Kanaana, ei fenua no outou no te hoê tau roa, e e riro vau ei Atua no ratou.”+
9 Na ô faahou maira te Atua ia Aberahama: “O oe râ, ia haapao oe i ta ˈu faufaa, oe e to huaai i muri mai ia oe e hope noa ˈtu to ratou mau uˈi. 10 Teie ta ˈu faufaa i rotopu ia ˈu e ia outou, ta oe e to huaai i muri mai ia oe e haapao: Ia peritomehia te mau tane atoa i rotopu ia outou.+ 11 Ia peritome outou i to outou iri i mua, e e riro te reira ei tapao o te faufaa i rotopu ia ˈu e ia outou.+ 12 E hope noa ˈtu to outou mau uˈi, ia peritomehia te mau tamarii tamaroa atoa e vaˈu mahana,+ pauroa tei fanauhia i roto i to utuafare, e pauroa e ere i te huaai no oe, e te tane i hoohia mai i te moni i te hoê taata ê. 13 Ia peritomehia pauroa te tamarii tamaroa tei fanauhia i roto i to utuafare e pauroa te tane tei hoohia mai i ta oe moni,+ e ia riro ta ˈu faufaa o te peritomeraa* ei faufaa no te hoê tau roa. 14 Ia ore te tane peritome-ore-hia e peritome i to ˈna iri i mua, e haapohehia ïa taua taata ra mai roto mai i to ˈna nunaa. Ua faahapa oia i ta ˈu faufaa.”
15 Na ô maira te Atua ia Aberahama: “No Sari*+ ta oe vahine faaipoipo, eiaha oe e pii ia ˈna Sari, no te mea o Sara* to ˈna iˈoa i teie nei. 16 E haamaitai au ia ˈna e e horoa atoa ˈtu vau i te hoê tamaiti na oe na roto ia ˈna.+ E haamaitai au ia ˈna e e riro oia ei nunaa e rave rahi. Mea rahi te arii o te mau nunaa e na roto mai ia ˈna.” 17 Tipapa ihora Aberahama te mata i raro e ata ihora e na ô ihora i roto i to ˈna aau:+ “E fanau mai anei ta te hoê tane 100 matahiti te hoê tamarii, e e fanau anei Sara, te hoê vahine e 90 matahiti?”+
18 Parau atura Aberahama i te Atua mau: “Ia ora Isemaela ma te haamaitaihia e oe!”+ 19 Na ô maira te Atua: “E fanau mai iho â Sara to vahine faaipoipo i te hoê tamaiti, e e topa oe ia ˈna i te iˈoa o Isaaka.*+ E e faaau vau i ta ˈu faufaa e o Isaaka ei faufaa mure ore no to ˈna huaai i muri mai ia ˈna.+ 20 No Isemaela râ, ua faaroo vau ia oe. Inaha, e haamaitai au ia ˈna e e faarahi au i ta ˈna mau tamarii e e horoa vau no ˈna e rave rahi roa huaai. E fanauhia mai ta ˈna 12 raatira, e e faariro vau ia ˈna ei nunaa rahi.+ 21 Tera râ, e faaau vau i ta ˈu faufaa e o Isaaka,+ ta Sara e fanau mai i teie taime faataahia i teie matahiti i mua.”+
22 I muri iho i to te Atua paraparauraa e o Aberahama, vaiiho maira oia ia ˈna. 23 Rave ihora Aberahama ia Isemaela ta ˈna tamaiti, e pauroa te tamarii tamaroa tei fanauhia i roto i to ˈna utuafare, e pauroa te tane ta ˈna i hoo mai i te moni, pauroa te tane i ǒ Aberahama, e peritome ihora oia i to ratou iri i mua i taua noa mahana ra, mai ta te Atua i parau ia ˈna.+ 24 E 99 matahiti to Aberahama i te peritomeraahia+ to ˈna iri i mua. 25 E to Isemaela ta ˈna tamaiti, 13 ïa matahiti, i te peritomeraahia+ to ˈna iri i mua. 26 I taua noa mahana ra te peritomeraahia Aberahama e ta ˈna atoa tamaiti o Isemaela. 27 Pauroa te tane i ǒ Aberahama, te tamarii tamaroa tei fanauhia i roto i to ˈna utuafare, e te tane tei hoohia mai i te moni i te hoê taata ê, ua peritome-atoa-hia e o ˈna.
18 I muri iho, fa maira Iehova+ na pihai iho i te mau tumu raau rarahi o Mamera+ ia Aberahama, a parahi ai oia i te tomoraa o te fare ie i te taime veavea roa ˈˈe o te mahana. 2 Hiˈo ihora oia e ite atura e toru tane e tia ra i mua ˈtu ia ˈna.+ Horo ihora oia mai te tomoraa o te fare ie e farerei ia ratou, e tipapa ihora i raro i te repo. 3 Parau atura oia: “Iehova, mai te peu e ua fariihia vau e oe, a faaea rii mai na i ǒ to tavini. 4 Ia afaihia mai na maa pape ia horoihia to outou avae,+ e a tarava i raro aˈe i te tumu raau. 5 I te mea ua haere mai outou i ǒ nei i to outou tavini, e tii au i te tahi tâpû faraoa ia itoito mai outou.* Ia oti e nehenehe outou e haere.” Na ô maira ratou: “Na reira ïa. E nehenehe oe e rave mai ta oe i parau.”
6 Haere ru ihora ïa Aberahama i te fare ie ia Sara e na ô atura: “Haaviti! A rave e toru faito* faraoa ota oro-maitai-hia, a ôi i te faraoa, e a tunu atu.” 7 I muri iho, horo atura Aberahama i te nǎnǎ puaatoro e maiti ihora i te hoê fanauˈa puaatoro oni maitai. Horoa ˈtura oia i te animara i te tavini, tei ru i te faaineine atu. 8 Rave ihora oia i te pata e te û e te iˈo puaatoro ta ˈna i faaineine e tuu ihora i te maa i mua ia ratou. Tia noa ihora oia i pihai iho ia ratou i raro aˈe i te tumu raau a tamaa noa ˈi ratou.+
9 Parau maira ratou ia ˈna: “Teihea to vahine faaipoipo o Sara?”+ Pahono atura oia: “To ǒ nei i roto i te fare ie.” 10 Parau maira ïa hoê o ratou: “E hoˈi mai iho â vau ia oe i teie matahiti i mua i teie taime, e inaha, e fanau to vahine faaipoipo o Sara i te hoê tamaiti.”+ Te faaroo noa mai ra Sara i te tomoraa o te fare ie, to muri mai hoi i te tane e paraparau ra ia Aberahama. 11 Ua ruau Aberahama raua Sara, ua ruhiruhia roa.+ Ua mairi roa to Sara matahiti no te fanau i te tamarii.*+ 12 Ata ihora Sara i roto ia ˈna, a na ô ai: “Ua ruau hoi au e to ˈu fatu atoa, e ite iho â anei au i taua oaoa ra?”+ 13 Na ô maira Iehova ia Aberahama: “No te aha Sara i ata ˈi e i parau ai: ‘E fanau iho â anei au noa ˈtu ua ruau vau?’ 14 Te vai ra anei te tahi mea e ore e tia ia Iehova?+ E hoˈi mai au ia oe i teie matahiti i mua i teie taime faataahia, e e fanau Sara i te hoê tamaiti.” 15 Tera râ, parau atura Sara: “Aita! Aita vau i ata!,” te mǎtaˈu ra hoi oia. Na ô maira oia: “Oia! Ua ata oe.”
16 I to te mau tane tiaraa no te haere e to ratou hiˈoraa i raro ia Sodoma,+ te haere atoa ra Aberahama no te apee ia ratou. 17 Parau maira Iehova: “E huna noa anei au ia Aberahama i ta ˈu e fatata i te rave?+ 18 E riro mau hoi Aberahama ei nunaa rahi e te puai, e e haamaitaihia te mau nunaa atoa o te fenua* na roto ia ˈna.+ 19 Ua matau maitai hoi au ia ˈna e e faaue iho â oia i ta ˈna mau tamarii e to ˈna utuafare i muri mai ia ˈna ia haapao i to Iehova hinaaro ma te rave i te mea afaro e te mea tia,+ ia faatupu Iehova i ta ˈna i fafau no nia ia Aberahama.”
20 Parau maira Iehova: “Mea uˈana mau â te reo faahapa i to Sodoma e Gomora,+ e mea ino roa ta ratou hara.+ 21 E pou vau e hiˈo e mea tano anei te reo faahapa tei tae roa mai ia ˈu ra e mea ino mau â anei ta ratou mau ohipa. E hinaaro vau e ite.”+
22 Reva ˈtura na tane mai reira mai e haere atura i Sodoma, ua faaea mai râ Iehova+ ia Aberahama ra. 23 Tapiri atura Aberahama e na ô atura: “E haamou iho â anei oe i te taata parau-tia e te taata ino?+ 24 Peneiaˈe e 50 taata parau-tia to roto i te oire. E haamou atoa anei oe ia ratou, a ore atu ai e faaore i te hapa a to te oire no na 50 taata parau-tia i roto? 25 E ore roa e tia ia oe ia na reira, e haapohe atoa i te taata parau-tia e te taata ino, a hoê â ˈtu ai hopea to te taata parau-tia e te taata ino!+ E ore roa e tia ia oe ia na reira.+ E ore anei te Haava o te fenua taatoa e rave i te mea tia?”+ 26 Parau maira Iehova: “Ia itea mai ia ˈu i Sodoma e 50 taata parau-tia i roto i te oire, e faaore au i te hapa a to te oire taatoa no ratou.” 27 Tera râ, na ô faahou atura Aberahama: “A faaroo mai na, e repo e e rehu noa vau, e teie au e paraparau nei ia Iehova. 28 Peneiaˈe i roto i na 50 taata parau-tia, aita faahou e pae. E haamou anei oe i te oire taatoa no tera e pae?” Parau maira oia: “E ore au e haamou i te oire ia itea mai ia ˈu i ǒ e 45.”+
29 Tera râ, paraparau faahou atura oia ia ˈna e na ô atura: “Peneiaˈe e 40 te itehia mai i ǒ.” Pahono maira oia: “E ore au e na reira no na 40.” 30 Tera râ, parau faahou atura oia: “Iehova, eiaha na oe e riri mai ia ˈu,+ a vaiiho na râ ia ˈu ia paraparau â: Peneiaˈe e 30 noa te itehia mai i ǒ.” Pahono maira oia: “E ore au e na reira ia itea mai ia ˈu e 30 i ǒ.” 31 Tera râ, parau faahou atura oia: “A faaroo mai na, teie au e paraparau nei ia Iehova: Peneiaˈe e 20 noa te itehia mai i ǒ.” Pahono maira oia: “E ore au e haamou i te oire no na 20.” 32 I te pae hopea, parau atura oia: “Iehova, eiaha na oe e riri mai ia ˈu, a vaiiho na râ ia ˈu ia paraparau â: Peneiaˈe hoê ahuru noa te itehia mai i ǒ.” Pahono maira oia: “E ore au e haamou i te oire no na hoê ahuru.” 33 I muri iho i to Iehova paraparauraa ia Aberahama, vaiiho maira oia ia ˈna+ e hoˈi atura Aberahama i ǒ ˈna.
19 Tae atura na piti melahi i Sodoma i te ahiahi, e te parahi ra Lota i te uputa o Sodoma. I to Lota iteraa mai ia raua, tia aˈera oia i nia no te farerei ia raua e tipapa ihora i raro i te fenua.+ 2 E parau maira oia: “To ˈu na fatu, a haere mai na i te fare o to orua tavini e taoto ai i teie po e ia horoihia to orua avae. E nehenehe orua e tia oioi i nia a haere atu ai i to orua tere.” Na ô atura raua: “Eita, e taoto mâua i te mahora o te oire.” 3 No to ˈna râ onoono rahi ia raua, haere atura raua na muri ia ˈna i to ˈna fare. Faaineine ihora oia e rave rahi maa na raua, tunu ihora i te faraoa hopue ore, e tamaa ˈtura raua.
4 Aita â raua i tarava ˈtura no te taoto, haaati aˈera pauroa te tane o te oire o Sodoma mai te tamaroa e tae roa i te ruhiruhia, i te fare mai te hoê nahoa huehue. 5 E pii noa maira ratou ia Lota e parau maira: “Teihea na tane tei haere mai i ǒ oe i teie po? A tuu mai ia raua i rapaeau ia matou ra ia taoto matou ia raua.”+
6 Haere atura Lota i rapaeau ia ratou ra i te uputa, e tapiri ihora i te opani. 7 Na ô atura oia: “To ˈu mau taeae, eiaha na e rave i te ohipa ino. 8 Inaha e piti tamahine ta ˈu aita i taoto aˈenei i te hoê tane. A vaiiho na ia ˈu ia aratai mai ia raua i rapaeau ia outou ra, a rave atu ai outou ia raua mai ta outou e hinaaro. Eiaha râ e hauti i teie na tane, ua haere mai hoi raua i raro aˈe i te tamaru* o to ˈu fare.”+ 9 Parau maira ratou: “Faaatea!” e parau faahou maira: “Ua haere mai teie taata ê e ora i ǒ nei, e na ˈna ïa e haava mai ia tatou! I teie nei mea ino roa ˈtu â ta matou e rave ia oe ia raua.” E tapiri roa maira ratou ia Lota no te vavahi i te opani. 10 Toro atura na tane i to raua rima e huti maira ia Lota ia raua ra i roto i te fare, e tapiri aˈera i te opani. 11 Tera râ, haamatapo aˈera raua i te mau tane e tia ra i te uputa o te fare, mai te tamarii e tae noa ˈtu i te ruhiruhia, a rohirohi atu ai ratou i te imiraa i te uputa.
12 Parau maira na tane ia Lota: “E taata faahou anei to oe i ǒ nei? E hunoa, to mau tamaiti, to mau tamahine, e to mau taata atoa i roto i te oire, a aratai ia ratou i rapae i teie vahi! 13 E haamou hoi mâua i teie vahi, no te mea ua rahi roa* mau â te reo faahapa i to te oire i mua ia Iehova,+ no reira Iehova i tono mai ai ia mâua ia haamou i te oire.” 14 Haere atura Lota i rapae, e paraparau atura i ta ˈna na hunoa o te faaipoipo i ta ˈna na tamahine, e te parau noa ra oia: “A tia! A haere i rapae i teie vahi, no te mea e haamou Iehova i te oire!” No ta ˈna râ na hunoa, e au ra te hauti ra o ˈna.+
15 A haamata ˈi i te marama, parau onoono maira na melahi ia Lota: “A tia! A rave i to vahine faaipoipo e to na tamahine nei ia oe ra, ia ore hoi outou ia haamou-atoa-hia e to te oire no ta ratou hara!”+ 16 Te faataere noa ra oia, e no to Iehova aumihi ia ˈna,+ haru maira na tane i to ˈna rima, e te rima o ta ˈna vahine faaipoipo e te rima o ta ˈna na tamahine, e aratai aˈera ia ratou i rapaeau i te oire.+ 17 I to raua iho â aratairaa ia ratou i rapaeau, parau maira hoê o raua: “A horo ia ora outou! Eiaha e hiˈo i muri+ e eiaha e faaea i te tahi noa ˈˈe vahi o te tuhaa fenua taatoa!+ A horo i te tuhaa fenua mouˈa ia ore outou ia haamouhia!”
18 Parau atura Lota ia raua: “Eiaha na i ǒ, Iehova! 19 Ua fariihia to tavini e oe e te hamani maitai rahi nei oe* ia ˈu ma te vaiiho ia ˈu ia ora,+ eita râ e haere ia ˈu ia horo i te tuhaa fenua mouˈa, no te mea te mǎtaˈu nei au e roohia vau i te ati, a pohe atu ai.+ 20 Teie oire i pihai iho mai, e nehenehe au e horo i ǒ. E vahi nainai noa. E nehenehe anei au e horo i ǒ? E vahi nainai noa. E ora ïa vau.” 21 Na ô atura oia: “Na reira ïa, e farii atoa vau i ta oe aniraa+ ma te ore e haamou i te oire ta oe e parau ra.+ 22 Haaviti! A horo i ǒ, no te mea aita e mea ta ˈu e nehenehe e rave hou oe a tae ai i ǒ!”+ No reira mairi ihora oia i taua oire ra i te iˈoa o Zoara.*+
23 Ua hiti te mahana i to Lota taeraa i Zoara. 24 Haamairi maira Iehova i te ofai ura e te auahi i nia ia Sodoma e Gomora, no ǒ mai te reira ia Iehova ra, no te raˈi mai.+ 25 Haamou ihora oia i teie na oire, oia hoi te tuhaa fenua taatoa, tae noa ˈtu te huiraatira taatoa o na oire e te mau raau tupu o te fenua.+ 26 Area ta Lota vahine faaipoipo, i muri mai ia ˈna, hiˈo ihora ïa oia i muri, e riro maira ei pou miti papaa.+
27 Tia aˈera Aberahama i nia i te poipoi roa e haere atura i te vahi i tia ˈi oia i mua ia Iehova.+ 28 I to ˈna hiˈoraa ˈtu i raro ia Sodoma e Gomora e te tuhaa fenua taatoa, ite ihora oia i te hoê mea riaria mau. E au auahi meumeu te pee ra i nia mai taua vahi ra mai te au auahi meumeu o te umu!+ 29 I to te Atua haamouraa i na oire o te tuhaa fenua, ua haamanaˈo oia ia Aberahama ma te faahaere ia Lota i rapae i na oire ta ˈna i haamou, na oire i ora ˈi Lota.+
30 I muri aˈe, haere atura Lota e ta ˈna na piti tamahine mai Zoara ˈtu e ora i te tuhaa fenua mouˈa,+ no te mea te taiâ ra oia i te ora i Zoara.+ Ora ihora oia i roto i te hoê ana e ta ˈna na piti tamahine. 31 Parau atura te matahiapo i te teina: “Ua ruhiruhia to tâua metua tane, e aita e tane i teie fenua no te taoto ia tâua mai tei matauhia e to te fenua taatoa. 32 Mai, faainu anaˈe i to tâua metua tane i te uaina, e taoto anaˈe ia ˈna, a huaaihia ˈtu ai tâua i to tâua metua tane.”
33 I taua po ra, faainu noa ˈtura raua i to raua metua tane i te uaina. Tomo ihora te matahiapo e taoto ihora i to ˈna metua tane, aita râ oia i ite noa ˈˈe i te taravaraa mai te matahiapo e to ˈna tiaraa i nia. 34 Ananahi aˈe, parau atura te matahiapo i te teina: “Ua taoto vau i to ˈu metua tane inapo ra. E faainu anaˈe ia ˈna i te uaina i teie po atoa. Ia oti e tomo oe e e taoto oe ia ˈna, e ia huaaihia tâua i to tâua metua tane.” 35 I taua po atoa ra, faainu noa ˈtura raua i to raua metua tane i te uaina. Haere ihora te teina e taoto ihora ia ˈna, aita râ oia i ite noa ˈˈe i te taravaraa mai te teina e to ˈna tiaraa i nia. 36 Hapû aˈera na piti tamahine a Lota i to raua metua tane. 37 Fanau maira te matahiapo i te hoê tamaiti e mairi ihora ia ˈna i te iˈoa o Moabi.+ O ˈna te metua o te ati Moabi i teie mahana.+ 38 Fanau atoa maira te teina i te hoê tamaiti e mairi ihora ia ˈna i te iˈoa o Beneami. O ˈna te metua o te ati Amona+ i teie mahana.
20 Haere ihora Aberahama mai reira mai e puhapa+ i te fenua o te Negeba, e ora ihora i ropu ia Kadesa+ e Sura.+ A parahi ai oia* i Gerara,+ 2 e parau noa Aberahama no Sara ta ˈna vahine faaipoipo: “E tuahine o ˈna no ˈu.”+ Tono ihora ïa Abimeleka arii no Gerara i ta ˈna mau tavini e tii ia Sara e aratai maira ratou ia ˈna.+ 3 I muri iho, haere maira te Atua i te po ia Abimeleka na roto i te hoê moemoeâ e parau maira: “Inaha e pohe oe no te vahine ta oe i rave,+ mea faaipoipo hoi oia e e vahine oia na te tahi atu tane.”+ 4 Tera râ, aita Abimeleka i tapiri noa ˈtu ia ˈna.* Na ô atura oia: “Iehova, e haapohe mau â anei oe i te hoê nunaa hara ore?* 5 Aita anei oia i parau mai ia ˈu: ‘E tuahine o ˈna no ˈu,’ e aita anei o ˈna atoa i parau: ‘E taeae o ˈna no ˈu’? Ua na reira vau ma te aau tia e te rima hara ore.” 6 Parau maira te Atua mau na roto i te moemoeâ: “Ua ite au e ua na reira oe ma te aau tia, tapea ihora ïa vau ia oe eiaha e hara ia ˈu. No reira vau i ore ai i vaiiho ia oe ia hauti ia ˈna. 7 Teie nei, a faahoˈi i te vahine faaipoipo a taua tane ra, e peropheta hoi oia,+ e na ˈna e taparuparu no oe,+ a tamau noa ˈtu ai oe i te ora. Ia ore râ oe e faahoˈi ia ˈna, ia ite mai oe, e pohe mau â oe, oe e to oe mau taata atoa.”
8 Tia aˈera Abimeleka i nia i te poipoi roa e titau ihora i ta ˈna mau tavini atoa e faatia ˈtura ia ratou i teie mau mea atoa, e riaria roa ihora ratou. 9 Titau ihora Abimeleka ia Aberahama e na ô atura: “Eaha oe i na reira mai ai? Eaha te hara ta ˈu i rave ia oe i hopoi mai ai oe i nia ia ˈu e ta ˈu faatereraa arii i teie hara rahi? E ere mea tano ta oe i rave ia ˈu.” 10 Na ô faahou atura Abimeleka ia Aberahama: “Eaha ta oe mau opuaraa i to oe raveraa i teie ohipa?”+ 11 Parau maira Aberahama: “Ua manaˈo hoi au: ‘Papu roa, aita te mau taata o teie vahi e mǎtaˈu ra i te Atua, e e haapohe ratou ia ˈu no ta ˈu vahine faaipoipo.’+ 12 Hau atu â, e tuahine iho â o ˈna no ˈu, te tamahine a to ˈu metua tane e ere râ te tamahine a to ˈu metua vahine, e ua riro oia ei vahine faaipoipo na ˈu.+ 13 I to te Atua tonoraa ia ˈu mai te utuafare o to ˈu metua tane+ ia ratere na tera e tera vahi, ua parau vau ia ˈna: ‘Mai teie e faaite ai oe i te here taiva ore ia ˈu: Na te mau vahi atoa e haere ai tâua, a parau no ˈu: “E taeae o ˈna no ˈu.”’”+
14 Rave ihora Abimeleka e rave rahi mamoe e te puaatoro e te tavini tane e te tavini vahine e horoa ˈtura na Aberahama, e faahoˈi atura ia Sara ta ˈna vahine faaipoipo ia ˈna. 15 Parau atoa ˈtura Abimeleka: “Teie to ˈu fenua to mua ia oe. A parahi i te mau vahi atoa ta oe e hinaaro.” 16 E parau atura oia ia Sara: “E horoa vau 1 000 moni ario na to taeae.+ E tapao teie aita oe i hara* i mua i to mau taata atoa e te tahi atu mau taata atoa, e aita e tumu e faahapahia ˈi oe.” 17 Taparuparu aˈera Aberahama i te Atua mau, e faaora ihora te Atua i te maˈi o Abimeleka e ta ˈna vahine faaipoipo e ta ˈna mau tavini vahine, e fanau maira ratou i te tamarii, 18 ua rave hoi Iehova e ia ore te mau vahine atoa o te utuafare o Abimeleka ia fanau, no Sara ta Aberahama vahine faaipoipo.+
21 Haapao maira Iehova ia Sara mai ta ˈna i parau, e rave ihora Iehova no Sara i ta ˈna i fafau.+ 2 Hapû maira ïa Sara+ e fanau maira i te hoê tamaiti ia Aberahama i to ˈna ruhiruhiaraa i te taime faataahia ta te Atua i fafau ia ˈna.+ 3 Mairi ihora Aberahama i ta ˈna tamaiti fanau-apî-hia, ta Sara i fanau mai na ˈna, o Isaaka.+ 4 E peritome ihora Aberahama i ta ˈna tamaiti o Isaaka i te vaˈuraa o to ˈna mahana, mai ta te Atua i faaue ia ˈna.+ 5 I to Isaaka ta ˈna tamaiti fanauraahia mai, 100 matahiti to Aberahama. 6 Parau ihora Sara: “Ua faaata te Atua ia ˈu. Te taata atoa o te faaroo i te reira, e ata ïa e o vau.”* 7 E parau faahou ihora oia: “O vai te parau ia Aberahama: ‘E hii iho â Sara i te tamarii’? Ua fanau mai hoi au i te hoê tamaiti na ˈna i to ˈna ruhiruhiaraa.”
8 Paari maira te tamarii e aita ˈtura i amu faahou i te tîtî mama, e faaineine ihora Aberahama i te hoê tamaaraa rahi i te mahana i ore ai Isaaka i amu faahou i te tîtî mama. 9 Tera râ, ite noa ihora Sara i te tamaiti a Hagara+ no Aiphiti, ta ˈna i fanau mai ia Aberahama, e faaooo ra ia Isaaka.+ 10 Parau maira oia ia Aberahama: “A tiahi i teie tavini vahine e ta ˈna tamaiti, e ore hoi te tamaiti a teie tavini vahine e fatu atoa i te faufaa e ta ˈu tamaiti, o Isaaka!”+ 11 Tera râ, aita roa ˈtu Aberahama i au i ta ˈna i parau no ta ˈna tamaiti.+ 12 Parau maira te Atua ia Aberahama: “Eiaha oe e au ore i ta Sara e parau ra ia oe no te tamaroa e no ta oe tavini vahine. A faaroo ia ˈna,* e na roto mai hoi ia Isaaka te parauhia to huaai.+ 13 No te tamaiti a te tavini vahine,+ e faariro atoa vau ia ˈna ei nunaa,+ no te mea e huaai oia no oe.”
14 Tia aˈera Aberahama i nia i te poipoi roa, e rave ihora i te faraoa e te hoê pute pape iri animara e horoa ˈtura ia Hagara. Tuu ihora oia i te reira i nia i to Hagara tapono e vaiiho atura ia ˈna e te tamaroa ia haere.+ Reva ˈtura oia e overe atura na te medebara o Beere-seba.+ 15 I te pae hopea, pau aˈera te pape i roto i te pute iri animara, e vaiiho ihora oia i te tamaroa i raro aˈe hoê o te mau tumu raau haehaa. 16 Haere noa ˈtura oia e parahi ihora o ˈna anaˈe i te atearaa ia teˈahia te hoê teˈa, no te mea ua parau oia: “Eita vau e hinaaro e hiˈo i te tamaroa ia pohe.” Parahi ihora ïa oia i mua ˈtu â e haamata ˈtura i te auê e te taˈi.
17 Faaroo ihora te Atua i te reo o te tamaroa,+ e pii maira te melahi a te Atua ia Hagara mai te raˈi mai, e na ô maira:+ “Eaha teie, Hagara? Eiaha oe e mǎtaˈu, ua faaroo hoi te Atua i te reo o te tamaroa i te vahi to reira oia. 18 A tia i nia, a haere a faatia mai i te tamaroa e a tapea ia ˈna i to rima, e faariro hoi au ia ˈna ei nunaa rahi.”+ 19 Faaaraara ihora te Atua i to ˈna mata e ite atura oia i te hoê apoo pape, e haere atura e faaî ihora i te pute iri animara i te pape e horoa ˈtura i te tamaroa ia inu oia. 20 E tei te tamaroa ra te Atua+ a paari mai ai oia. Ua ora oia i roto i te medebara e ua riro mai ei taata teˈa. 21 Ora noa ihora oia i roto i te medebara o Parana,+ e rave ihora to ˈna metua vahine i te hoê vahine faaipoipo na ˈna no te fenua o Aiphiti.
22 I taua taime ra, parau maira Abimeleka e Phikola te raatira o ta ˈna nuu ia Aberahama: “Tei ia oe te Atua i roto i te mau mea atoa ta oe e rave nei.+ 23 I teie nei, a horeo mai i ǒ nei i te Atua e ore roa oe e haavare ia ˈu e i ta ˈu mau tamaiti e te mau tamaiti a ta ˈu mau tamaiti, e e haa oe i nia ia ˈu e to te fenua i ora ˈi oe ma te here taiva ore, ta ˈu atoa i faaite ia oe.”+ 24 Na ô atura Aberahama: “E horeo vau.”
25 Tera râ, amuamu ihora Aberahama ia Abimeleka no te apoo pape ta te mau tavini a Abimeleka i haru.+ 26 Pahono maira Abimeleka: “Aita vau i ite o vai ma tei na reira. Aita oe i faaite mai ia ˈu, e aita vau i faaroo noa ˈˈe i te reira tae roa mai i teie mahana.” 27 Rave ihora Aberahama i te mamoe e te puaatoro e horoa ˈtura na Abimeleka, e faaau aˈera raua i te hoê faufaa. 28 I to Aberahama faataaraa e hitu fanauˈa mamoe ufa no roto i te nǎnǎ, 29 parau maira Abimeleka ia Aberahama: “No te aha oe i faataa ˈi i teie na fanauˈa mamoe ufa e hitu i ǒ nei?” 30 Na ô atura Aberahama: “Mea titauhia ia farii oe i na fanauˈa mamoe ufa e hitu i to ˈu rima ei haapapuraa e na ˈu i ô i teie apoo pape.” 31 No reira oia i topa ˈi i taua vahi ra i te iˈoa o Beere-seba,*+ no te mea i reira to raua horeoraa. 32 Faaau aˈera raua i te hoê faufaa+ i Beere-seba, i muri iho tia aˈera Abimeleka e Phikola te raatira o ta ˈna nuu, e hoˈi aˈera raua i te fenua o te mau Philiseti.+ 33 I muri iho i te reira, tanu ihora oia i te hoê tumu raau* i Beere-seba, e i reira tiaoro ihora oia i te iˈoa o Iehova,+ te Atua mure ore.+ 34 Faaea ihora Aberahama* i te fenua o te mau Philiseti no te hoê tau roa.*+
22 I muri aˈe i te reira, tamata ihora te Atua mau ia Aberahama,+ e parau maira: “Aberahama!” Pahono atura oia: “Teie au!” 2 Parau maira oia: “A rave na i to tamaiti, to tamaiti otahi mea here roa na oe,+ o Isaaka,+ e a haere i te fenua o Moria+ e a pûpû ia ˈna i reira ei tusia taauahi i nia hoê o te mau mouˈa ta ˈu e faaite ia oe.”
3 Tia aˈera ïa Aberahama i nia i te poipoi roa e faaineine ihora i ta ˈna asini e rave ihora e piti o ta ˈna mau tavini na muri ia ˈna e ta ˈna tamaiti o Isaaka. Vahi ihora oia i te vahie no te tusia taauahi, e reva ˈtura i te vahi ta te Atua mau i faaite ia ˈna. 4 I te toru o te mahana, hiˈo aˈera Aberahama e ite ihora i taua vahi ra i te atea ê. 5 Parau atura Aberahama i ta ˈna na tavini: “E faaea mai orua i ǒ nei e te asini, e haere râ mâua te tamaroa i ǒ e haamori e e hoˈi mai mâua ia orua ra.”
6 Rave ihora Aberahama i te vahie no te tusia taauahi e tuu atura i nia i ta ˈna tamaiti o Isaaka. Rave ihora oia i te auahi e te tipi,* e haere noa ˈtura raua. 7 Na ô atura Isaaka i to ˈna metua tane o Aberahama: “To ˈu metua!” Pahono maira oia: “E, ta ˈu tamaiti!” Na ô faahou atura oia: “Teie te auahi e te vahie, teihea râ te mamoe no te tusia taauahi?” 8 Parau maira Aberahama: “Na te Atua iho e horoa mai i te mamoe no te tusia taauahi,+ ta ˈu tamaiti.” E haere noa ˈtura raua.
9 Tae atura raua i te vahi ta te Atua mau i faaite ia ˈna, hamani ihora Aberahama i te hoê fata i reira, e apǎpǎ ihora i te vahie i nia iho. Taamu ihora oia i te rima e te avae o ta ˈna tamaiti o Isaaka, e tuu atura ia ˈna i nia i te fata, na nia iho i te vahie.+ 10 Toro ihora Aberahama i to ˈna rima e rave maira i te tipi* no te haapohe i ta ˈna tamaiti.+ 11 Tera râ, pii maira te melahi a Iehova ia ˈna mai te raˈi mai a na ô ai: “Aberahama, Aberahama!” Pahono atura oia: “Teie au!” 12 Na ô maira oia: “Eiaha e haapohe i te tamaroa, e eiaha roa ˈtu e hauti ia ˈna, ua ite atura vau i teie nei e te mǎtaˈu ra oe i te Atua, no te mea aita oe i tapea ˈtu i to tamaiti, to tamaiti otahi.”+ 13 Hiˈo aˈera Aberahama, e mamoe oni to mua noa ˈtu ia ˈna ua mau to ˈna na tara i roto i te hoê tumu raau haehaa. Tii ihora Aberahama i te mamoe oni e pûpû atura ei tusia taauahi ei monoraa i ta ˈna tamaiti. 14 Mairi ihora Aberahama i taua vahi ra i te iˈoa o Iehova-irae.* No reira i parau-noa-hia ˈi i teie mahana: “I nia i te mouˈa o Iehova, e horoa mai oia i tei hinaaro-mau-hia.”+
15 E pii maira te melahi a Iehova ia Aberahama no te piti o te taime mai te raˈi mai, 16 a na ô ai: “‘Te horeo nei au ia ˈu iho nei,’ ta Iehova ïa e parau ra,+ ‘no te mea ua na reira oe e aita oe i tapea ˈtu i to tamaiti, to tamaiti otahi,+ 17 e haamaitai iho â vau ia oe e e faarahi mau â vau i to huaai mai te mau fetia o te raˈi e mai te one tahatai,+ e e fatu to huaai i te mau oire o to ratou mau enemi.+ 18 E na roto i to huaai+ e fanaˈo ai te mau nunaa atoa o te fenua i te hoê haamaitairaa no ratou iho, no te mea ua faaroo oe i to ˈu reo.’”+
19 I muri iho i te reira, hoˈi maira Aberahama i ta ˈna na tavini ra, e hoˈi aˈera ratou paatoa i Beere-seba,+ e ora noa ˈtura Aberahama i Beere-seba.
20 I muri aˈe i te reira, parauhia maira Aberahama: “Inaha ua fanau atoa Mileka i te tamaiti na Nahora to oe taeae:+ 21 Ûza ta ˈna matahiapo, Buza to ˈna teina, Kemuela te metua tane o Arama, 22 Keseda, Hazo, Piledasa, Idalapha e Betuela.”+ 23 Fanau maira ta Betuela o Rebeka.+ Ua fanau Mileka i teie na vaˈu tamaiti na Nahora te taeae o Aberahama. 24 Fanau atoa maira ta ˈna vahine faaipoipo tavini,* o Reuma te iˈoa, i te tamaiti: Teba, Gaama, Taasa e Maaka.
23 Ua ora Sara 127 matahiti. Tera ïa te mau matahiti o te oraraa o Sara.+ 2 Pohe ihora Sara i Kiriata-araba,+ oia hoi Heberona,+ i te fenua o Kanaana,+ e oto ihora Aberahama e taˈi ihora ia Sara. 3 Tia aˈera Aberahama i nia mai mua ˈtu i ta ˈna vahine faaipoipo tei pohe e parau atura i te mau tamaiti a Heta:+ 4 “E taata ê au e e purutia i rotopu ia outou.+ A horoa mai na i te tahi fenua no ˈu ei vahi hunaraa i rotopu ia outou, a nehenehe atu ai au e huna i ta ˈu vahine faaipoipo.” 5 Pahono maira te mau tamaiti a Heta ia Aberahama: 6 “A faaroo mai, e to matou fatu. E raatira oe no te Atua* i rotopu ia matou.+ E nehenehe oe e huna i to vahine faaipoipo i te vahi maitai roa ˈˈe o ta matou mau vahi hunaraa. Aita hoê aˈe o matou e pipiri i to ˈna vahi hunaraa ia ore oe e huna i to vahine faaipoipo.”
7 Tipapa ihora Aberahama i mua i te taata o tera fenua, i mua i te mau tamaiti a Heta,+ 8 e parau atura: “Ia farii outou ia huna vau i ta ˈu vahine faaipoipo, a faaroo mai na ïa e a ani ia Epherona te tamaiti a Zohara 9 ia hoo mai ia ˈu i ta ˈna ana o Makapela, tei te hiti o to ˈna fenua. Ia hoo mai oia ia ˈu i mua i to outou aro no te tino moni ario+ o te reira, a riro mai ai ia ˈu te tahi fenua ei vahi hunaraa.”+
10 Te parahi noa ra Epherona i rotopu i te mau tamaiti a Heta. Pahono maira Epherona te ati Heta ia Aberahama i mua i te mau tamaiti a Heta, e i mua i te feia atoa i tomo na te uputa o to ˈna oire,+ a na ô ai: 11 “Eiaha, to ˈu fatu! A faaroo mai. E horoa vau no oe i te fenua e te ana atoa i nia iho. I mua i te aro o te mau tamaiti a to ˈu nunaa, e horoa vau i te reira no oe. A huna i to vahine faaipoipo i reira.” 12 Tipapa ihora Aberahama i mua i te taata o tera fenua 13 e parau atura ia Epherona i mua ia ratou: “A faaroo mai, ia tia ia oe! E horoa ˈtu vau i te tino moni ario no te fenua. A rave na, ia nehenehe hoi au e huna i ta ˈu vahine faaipoipo i reira.”
14 Pahono maira Epherona ia Aberahama: 15 “To ˈu fatu, a faaroo mai. E 400 sekela* ario te tino moni o tera fenua, eaha râ hoi te reira ia tâua nei? A huna i to vahine faaipoipo i reira.” 16 Faaroo ihora Aberahama ia Epherona, e faito atura Aberahama na Epherona i te tino moni ario ta ˈna i faahiti i mua i te mau tamaiti a Heta, e 400 sekela* ario ia au i te faito fariihia e te feia hoo taoˈa.+ 17 Te fenua o Epherona i Makapela i mua ia Mamera, oia hoi te fenua e te ana i nia iho e te mau tumu raau atoa i roto i te mau otia o taua fenua ra, riro atura 18 ei fenua no Aberahama ta ˈna i hoo mai i mua i te aro o te mau tamaiti a Heta, i mua i te feia e tomo ra na te uputa o to ˈna oire. 19 I muri iho i te reira, huna ihora Aberahama i ta ˈna vahine faaipoipo o Sara i roto i te ana o te fenua i Makapela i mua ia Mamera, oia hoi Heberona, i Kanaana. 20 No reira te fenua e te ana i nia iho, ua horoa ïa te mau tamaiti a Heta na Aberahama ei vahi hunaraa.+
24 Ua ruau Aberahama, ua ruhiruhia roa, e ua haamaitai rahi Iehova ia ˈna.+ 2 Parau atura Aberahama i ta ˈna tavini paari roa ˈˈe o to ˈna utuafare, na ˈna e tiaau ra i ta ˈna mau faufaa atoa:+ “A tuu na i to rima i raro aˈe i to ˈu huha, 3 e a horeo i te ora o Iehova, te Atua o te raˈi e te Atua o te fenua, e ore oe e rave i te hoê vahine faaipoipo na ta ˈu tamaiti i rotopu i te mau tamahine a te ati Kanaana, i to ratou fenua e ora ˈi au.+ 4 E haere râ oe i to ˈu fenua e i ǒ to ˈu fetii+ e e rave oe i te hoê vahine faaipoipo na ta ˈu tamaiti, na Isaaka.”
5 Tera râ, na ô maira te tavini: “E ia ore noa ˈtu tera vahine e hinaaro e haere mai na muri ia ˈu i teie fenua? E afai anei ïa vau i to tamaiti i te fenua no reira mai oe?”+ 6 Parau atura Aberahama: “Eiaha roa oe e afai i ta ˈu tamaiti i ǒ.+ 7 Iehova te Atua o te raˈi, tei rave mai ia ˈu mai te utuafare o to ˈu metua tane e mai te fenua o to ˈu mau fetii,+ e tei paraparau mai ia ˈu e tei horeo mai:+ ‘I to huaai+ e horoa ˈi au i teie fenua,’+ na ˈna ïa e tono mai i ta ˈna melahi na mua ia oe,+ e e rave iho â oe i te hoê vahine faaipoipo na ta ˈu tamaiti no reira.+ 8 Ia ore noa ˈtu râ te vahine e hinaaro e haere mai na muri ia oe, e matara oe i teie horeo. Eiaha râ oe e afai i ta ˈu tamaiti i ǒ.” 9 Tuu ihora te tavini i to ˈna rima i raro aˈe i te huha o Aberahama to ˈna fatu e horeo atura ia ˈna no nia i teie ohipa.+
10 Rave ihora ïa te tavini hoê ahuru o te mau kamela a to ˈna fatu e reva ˈtura ma te afai atoa i te mau taoˈa horoa e rave rau a to ˈna fatu. Haere atura oia i to ˈna tere i Mesopotamia, i te oire o Nahora. 11 Faatuturi ihora oia i te mau kamela i raro i pihai iho i te hoê apoo pape i rapae i te oire. E ahiahi, te taime e haere mai ai te mau vahine e huti i te pape. 12 Parau atura oia: “Iehova te Atua o to ˈu fatu o Aberahama, a haamanuïa na i to ˈu tere i teie mahana, e a faaite na i to here taiva ore i to ˈu fatu o Aberahama. 13 Teie au e tia noa nei i te hoê pape pihaa, e te haere mai ra te mau tamahine a to te oire e huti i te pape. 14 Teie hoi te tupu, te vahine apî ta ˈu e parau: ‘A haapou mai na i ta oe farii pape ia nehenehe au e inu,’ e o te pahono mai: ‘A inu, e e faainu atoa vau i ta oe mau kamela,’ o ˈna ïa ta oe e maiti no to tavini o Isaaka, e mea na reira vau e ite ai e ua faaite oe i to here taiva ore i to ˈu fatu.”
15 Aita â i oti atura ta ˈna paraparauraa, haere maira Rebeka, te tamahine a Betuela+ te tamaiti a Mileka+ te vahine faaipoipo a Nahora,+ te taeae o Aberahama, e ta ˈna farii pape i nia i to ˈna tapono. 16 Mea haviti roa taua vahine apî ra. Aita hoê tane i taoto aˈenei ia ˈna. Pou atura oia i te pape pihaa, faaî ihora i ta ˈna farii e haere maira i nia. 17 I reira iho, horo atura te tavini e farerei ia ˈna e parau atura: “A horoa mai na maa pape o ta oe farii.” 18 Na ô maira oia: “A inu, to ˈu fatu.” Haapou oioi maira oia i te farii pape ta ˈna e amo ra e horoa maira maa pape na ˈna. 19 I muri iho i to ˈna faainuraa ia ˈna, parau maira oia: “E huti atoa vau i te pape no ta oe mau kamela e ia mâha to ratou poihâ.” 20 Manii haaviti ihora oia i te pape o ta ˈna farii i roto i te farii pape a te animara, horohoro atura i te apoo pape e huti i te pape, e huti noa maira i te pape na ta ˈna mau kamela atoa. 21 I taua taime ra, te hiˈo noa ra taua taata ra ia ˈna ma te mamû e te maere, a uiui noa ˈi e ua haamanuïa anei Iehova i to ˈna tere aore ra aita.
22 I te mâharaa te poihâ o te mau kamela, horoa ihora taua taata ra na ˈna i te hoê tapea ihu auro afa sekela* te teiaha, e piti tapea auro no te rima hoê ahuru sekela* te teiaha, 23 e parau atura: “A faaite mai na, e tamahine oe na vai? E piha anei tei te fare o to metua tane ia taoto matou i teie po?” 24 Na ô maira oia: “E tamahine au na Betuela+ te tamaiti a Mileka, ta ˈna i fanau na Nahora.”+ 25 E na ô atoa maira oia: “E maa atoa ta matou na te animara e te hoê vahi no te taoto.” 26 Piˈo ihora taua taata ra i raro e tipapa ihora i mua ia Iehova 27 e parau atura: “Ia aruehia Iehova, te Atua o to ˈu fatu o Aberahama, aita hoi oia i faaea i te faaite i to ˈna here taiva ore e to ˈna haapao maitai i to ˈu fatu. Ua aratai Iehova ia ˈu i te utuafare o te mau taeae o to ˈu fatu.”
28 E horo atura te vahine apî e faatia i teie mau mea atoa i to ˈna metua vahine. 29 E taeae to Rebeka o Labana+ te iˈoa. Horo maira ïa Labana i taua taata ra tei rapae i te oire i te pape pihaa ra. 30 I to ˈna iteraa i te tapea ihu e na tapea i nia i te rima o to ˈna tuahine, e to ˈna faarooraa i te mau parau a to ˈna tuahine o Rebeka: “Mea na ô to taua taata ra paraparauraa mai ia ˈu,” haere atura oia e farerei i taua taata ra, e tia noa ra i ǒ i pihai iho i te mau kamela i te pape pihaa ra. 31 I reira iho, parau atura oia: “A haere mai, oe tei haamaitaihia e Iehova. Eaha oe e tia noa ˈi i rapae i ǒ nei? Ua faanahohia te fare e te hoê vahi no te mau kamela.” 32 Haere maira taua taata ra i te fare, e huri ihora oia* i te mau taihaa i raro mai nia mai i te mau kamela e horoa ˈtura i te maa na te mau kamela e te pape no te horoi i to ˈna avae e te avae o te mau tane tei na muri mai ia ˈna. 33 Teie râ, i te tuuraahia mai te maa i mua ia ˈna, parau maira oia: “Eita vau e tamaa hou a faaite atu ai au i to ˈu tere.” Na ô atura ïa Labana: “A faaite mai!”
34 Parau maira oia: “E tavini au na Aberahama.+ 35 E ua haamaitai rahi roa Iehova i to ˈu fatu, e ua faarahi roa oia i ta ˈna faufaa ma te horoa na ˈna e rave rahi mamoe e puaatoro, ario e auro, tavini tane e tavini vahine, e kamela e asini.+ 36 Hau atu â, ua fanau mai Sara te vahine faaipoipo a to ˈu fatu i to ˈna ruhiruhiaraa i te hoê tamaiti na to ˈu fatu,+ e e horoa to ˈu fatu na ta ˈna tamaiti pauroa ta ˈna faufaa.+ 37 Ua faahoreo ïa to ˈu fatu ia ˈu: ‘Eiaha oe e rave i te hoê vahine faaipoipo na ta ˈu tamaiti i rotopu i te mau tamahine a te ati Kanaana, i to ratou fenua e ora ˈi au.+ 38 E haere râ oe i te utuafare o to ˈu metua tane e i ǒ to ˈu fetii,+ e e rave oe i te hoê vahine faaipoipo na ta ˈu tamaiti.’+ 39 Tera râ, na ô atura vau i to ˈu fatu: ‘E ia ore noa ˈtu tera vahine e hinaaro e haere mai na muri ia ˈu?’+ 40 Parau maira oia: ‘Na Iehova, ta ˈu e tavini nei,+ e tono mai i ta ˈna melahi+ ia oe ra e e haamanuïa mau â i to oe tere, e e rave oe i te hoê vahine faaipoipo na ta ˈu tamaiti no roto mai i to ˈu fetii e no roto mai i te utuafare o to ˈu metua tane.+ 41 E matara oe i ta oe horeo ia ˈu ia haere oe i to ˈu fetii e ia ore ratou e horoa mai ia ˈna. Mea na reira oe e matara ˈi i ta oe horeo.’+
42 “I to ˈu taeraa i te pape pihaa i teie mahana, ua parau vau: ‘Iehova te Atua o to ˈu fatu o Aberahama, e haamanuïa oe i to ˈu tere, 43 teie au e tia noa nei i pihai iho i te hoê pape pihaa. Ia haere mai te hoê vahine apî+ e huti i te pape, e na ô vau: “A horoa mai na maa pape o ta oe farii,” 44 e e parau mai o ˈna: “A inu, e e huti atoa vau i te pape na ta oe mau kamela.” O taua vahine ra ïa ta Iehova i maiti no te tamaiti a to ˈu fatu.’+
45 “Aita â i oti atura to ˈu paraparauraa i roto i to ˈu aau, te haere mai ra Rebeka e ta ˈna farii pape i nia i to ˈna tapono, e pou atura oia i te pape pihaa e huti ihora i te pape. Parau atura vau ia ˈna: ‘A horoa mai na maa pape.’+ 46 Haapou oioi maira oia i ta ˈna farii mai nia mai i to ˈna tapono e na ô maira: ‘A inu,+ e e faainu atoa vau i ta oe mau kamela.’ Inu ihora vau, e faainu atoa ihora oia i te mau kamela. 47 I muri iho i te reira, ui atura vau ia ˈna: ‘E tamahine oe na vai?’ Pahono maira oia: ‘E tamahine na Betuela te tamaiti a Nahora, ta Mileka i fanau na ˈna.’ Tamau ihora ïa vau i te tapea i nia i to ˈna ihu e na tapea i nia i to ˈna rima.+ 48 E piˈo ihora vau i raro, tipapa ihora i mua ia Iehova e arue ihora ia Iehova te Atua o to ˈu fatu o Aberahama,+ tei aratai ia ˈu na te eˈa tia no te rave i te tamahine a te taeae o to ˈu fatu no ta ˈna tamaiti. 49 E i teie nei, a faaite mai na e hinaaro anei outou e faaite i te here taiva ore e te haapao maitai i to ˈu fatu. Aita anaˈe, a faaite atoa mai, ia ite hoi au eaha te rave.”*+
50 Pahono atura Labana e o Betuela: “No ǒ mai ia Iehova teie ohipa. Eita ta mâua e nehenehe e faaoti no te reira.* 51 Teie o Rebeka i mua ia oe. A rave ia ˈna e a haere, e ia riro oia ei vahine faaipoipo na te tamaiti a to fatu, mai ta Iehova i parau.” 52 I to te tavini a Aberahama faarooraa i ta raua mau parau, i reira iho tipapa ihora oia i raro i te repo i mua ia Iehova. 53 E rave maira te tavini i te mau taoˈa ario e auro e te ahu e horoa ˈtura na Rebeka, e horoa ˈtura i te mau taoˈa moni rahi na to ˈna taeae e na to ˈna metua vahine. 54 I muri iho i te reira, tamaa e inu aˈera oia e te mau tane tei na muri mai ia ˈna, e taoto atura ratou i taua po ra i reira.
I to ˈna tiaraa mai i nia i te poipoi, parau maira oia: “A tuu na ia ˈu ia hoˈi i to ˈu fatu ra.” 55 Na ô atura te taeae e te metua vahine o Rebeka: “A vaiiho mai na i te vahine apî ia matou nei hoê ahuru aˈe mahana. I reira ïa oia e nehenehe ai e haere.” 56 Tera râ, parau maira oia: “Eiaha na e faataere ia ˈu, i te mea ua haamanuïa Iehova i to ˈu tere. A tuu na ia ˈu, ia hoˈi au i to ˈu fatu ra.” 57 Na ô atura raua: “E pii anaˈe i te vahine apî e e ani anaˈe ia ˈna.” 58 Pii atura raua ia Rebeka e na ô atura: “E haere anei oe na muri i teie taata?” Pahono maira oia: “E hinaaro vau e haere.”
59 Tuu aˈera ratou ia Rebeka+ to ratou tuahine ia haere, e te vahine tei hii ia ˈna*+ e te tavini a Aberahama e te mau tane tei na muri mai ia ˈna. 60 E haamaitai atura ratou ia Rebeka e na ô atura: “To matou tuahine, ia riro oe ei metua no e rave rahi mirioni tamarii, e ia fatu to huaai i te mau oire* o te feia e hae ra ia ratou.”+ 61 Tia aˈera Rebeka e ta ˈna mau tavini vahine, pauma aˈera i nia i te mau kamela, e pee atura i taua taata ra. Rave ihora ïa te tavini a Aberahama ia Rebeka e haere atura i to ˈna tere.
62 O Isaaka râ, na Beere-lahai-roi+ ïa i te haereraa mai, te ora ra hoi oia i te fenua o te Negeba.+ 63 E te hahaere ra Isaaka na rapae i te ahiahi a feruriruri ai.+ I to ˈna hiˈoraa ˈtu, ite ihora oia e kamela te haere mai ra! 64 I to Rebeka hiˈoraa mai, ite ihora oia ia Isaaka, e pou oioi ihora mai nia mai i te kamela. 65 Ui ihora oia i te tavini: “O vai tera taata e haere ra na rapae no te farerei ia tatou?” Parau atura te tavini: “O to ˈu fatu.” Rave ihora oia i to ˈna puroˈu no te tapoˈi i to ˈna mata. 66 E faatia ˈtura te tavini ia Isaaka i te mau mea atoa ta ˈna i rave. 67 I muri iho i te reira, aratai atura Isaaka ia ˈna i roto i te fare ie o Sara to ˈna metua vahine.+ Mea na reira oia i te raveraa ia Rebeka ei vahine faaipoipo na ˈna, e here roa ˈtura oia ia ˈna,+ e tamahanahanahia ˈtura Isaaka i muri aˈe i te poheraa to ˈna metua vahine.+
25 Rave faahou ihora Aberahama i te hoê vahine faaipoipo na ˈna, o Ketura to ˈna iˈoa. 2 I muri aˈe, fanau maira oia ia Zimerana, Iokasana, Medana, Midiana,+ Isabaka e Tua.+
3 Fanau maira ta Iokasana o Seba raua Dedana.
Na tamaiti a Dedana, o te ati Âsuri, ati Letusi e te ati Leumi.
4 Na tamaiti a Midiana, o Epha, Ephera, Hanoka, Abida e Eledaa.
E tamaiti anaˈe tera na Ketura.
5 I muri aˈe, horoa ˈtura Aberahama pauroa ta ˈna faufaa na Isaaka,+ 6 horoa ˈtura râ Aberahama i te taoˈa na ta ˈna mau tamaiti i ta ˈna na vahine faaipoipo tavini.* A ora noa ˈi oia, tono ihora oia ia ratou i te pae hitia o te râ, i te atea ê ia Isaaka ta ˈna tamaiti,+ i te fenua i hitia o te râ. 7 Te mau matahiti o to Aberahama oraraa, 175 ïa. 8 Puhi ihora Aberahama i to ˈna aho hopea e pohe atura i to ˈna ruhiruhia-roa-raa, ei ruhiruhia tei fanaˈo i te hoê oraraa maitai, e amuihia ˈtura oia i to ˈna mau taata.* 9 Huna aˈera ta ˈna na tamaiti o Isaaka raua Isemaela ia ˈna i roto i te ana o Makapela i te fenua o Epherona te tamaiti a Zohara te ati Heta i mua ia Mamera,+ 10 te fenua ta Aberahama i hoo mai i te mau tamaiti a Heta. I reira Aberahama i te hunaraahia, e ta ˈna vahine faaipoipo o Sara.+ 11 I muri iho i to Aberahama poheraa, haamaitai noa maira te Atua i ta ˈna tamaiti o Isaaka,+ e te ora ra Isaaka i pihai iho i Beere-lahai-roi.+
12 Teie te aamu o Isemaela+ te tamaiti a Aberahama ta Hagara+ no Aiphiti, te tavini a Sara, i fanau na Aberahama.
13 Teie te iˈoa o te mau tamaiti a Isemaela, to ratou iˈoa ia au i to ratou opu: Nebaiota+ ta Isemaela matahiapo, Kedara+ to muri mai, Adabeela, Mibesama,+ 14 Misema, Duma, Masa, 15 Hadada, Têma, Ietura, Naphisa e Kedema. 16 Tera te mau tamaiti a Isemaela, e tera to ratou iˈoa ia au i to ratou vahi nohoraa e ia au i to ratou puhaparaa,* 12 raatira ia au i to ratou opu.+ 17 Ua ora Isemaela 137 matahiti. Puhi ihora oia i to ˈna aho hopea, pohe atura e amuihia ˈtura oia i to ˈna mau taata.* 18 E ora aˈera ratou* mai Havila+ pihai iho i Sura,+ mea fatata i Aiphiti, e tae roa i Asura. Puhapa ihora oia i pihai iho i* to ˈna mau taeae atoa.+
19 E teie te aamu o Isaaka te tamaiti a Aberahama.+
Fanau maira ta Aberahama o Isaaka. 20 E 40 matahiti to Isaaka i to ˈna faaipoiporaa ia Rebeka, te tamahine a Betuela+ te ati Arama no Padana-arama, te tuahine o Labana te ati Arama. 21 E taparuparu noa ihora Isaaka ia Iehova no ta ˈna vahine faaipoipo, no te mea e vahine fanau ore oia, e pahono maira Iehova i ta ˈna taparuparuraa, e hapû ihora o Rebeka. 22 E haamata aˈera na tamaiti i roto i to ˈna opu i te taputô,+ a na ô atu ai oia: “Mai te peu e mai tera te huru, eaha ïa vau e ora noa ˈi?” Uiui ihora ïa oia ia Iehova. 23 E parau maira Iehova ia ˈna: “E piti nunaa to roto i to opu,+ e e piti nunaa te taa ê no roto mai ia oe.+ Hoê nunaa te mea puai aˈe i te tahi atu nunaa,+ e e tavini te tuaana i te teina.”+
24 I te taeraa mai te taime e fanau ai oia, inaha, e maehaa no roto mai i to ˈna opu. 25 Te matahiapo tei haere mai i rapae, mea uteute ïa, e au i te hoê ahu huruhuru,+ mairi atura ïa ratou ia ˈna i te iˈoa o Esau.*+ 26 I muri iho, haere maira to ˈna teina i rapae e te tapea ra to ˈna rima i te poro avae o Esau,+ mairi atura ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Iakoba.*+ E 60 matahiti to Isaaka i to Rebeka fanauraa mai ia raua.
27 A paari mai ai na tamaroa, riro maira Esau ei taata aˈuaˈu animara aravihi,+ te hoê taata no rapae, area Iakoba, e taata hapa ore ïa, e ora ra i roto i te fare ie.+ 28 E mea here na Isaaka ia Esau, no te mea mea au na ˈna te iˈo animara ta ˈna e faahoˈi mai, area Rebeka mea here ïa na ˈna ia Iakoba.+ 29 I te hoê mahana, te tunu ra Iakoba i te pǐpǐ i to Esau hoˈiraa mai na te aˈuaˈuraa i te animara e ua rohirohi roa. 30 Parau maira Esau ia Iakoba: “Haaviti, horoa mai na te tahi* o tena pǐpǐ uteute ta oe, ua rohirohi roa* hoi au!” No reira oia i mairihia ˈi i te iˈoa o Edoma.*+ 31 Na ô atura Iakoba: “Na mua, a hoo mai ia ˈu i to tiaraa matahiapo!”+ 32 E parau faahou maira Esau: “Teie au ua fatata i te pohe! Ei aha ïa na ˈu tena tiaraa matahiapo?” 33 Na ô faahou atura Iakoba: “A horeo mai ia ˈu na mua!” Horeo ihora oia ia ˈna e hoo atura i to ˈna tiaraa matahiapo ia Iakoba.+ 34 Horoa ˈtura Iakoba na Esau i te faraoa e te maa pǐpǐ, e tamaa e inu ihora Esau, e tia aˈera e reva ˈtura. Mea na reira ïa Esau i te haafaufaa-ore-raa i te tiaraa matahiapo.
26 E oˈe hoi tei taua fenua ra, hau atu i te oˈe matamua tei tupu i te mau mahana o Aberahama.+ Haere ihora ïa Isaaka ia Abimeleka arii o te mau Philiseti, i Gerara. 2 Fa maira Iehova ia ˈna e parau maira: “Eiaha e pou i Aiphiti. A faaea i te fenua ta ˈu e faaite ia oe. 3 A faaea ei taata ê i taua fenua ra,+ e ei pihai iho noa vau ia oe e e haamaitai au ia oe, no te mea no oe e no to huaai e horoa ˈi au i tera mau fenua atoa,+ e e faatupu vau i ta ˈu i horeo i to metua tane o Aberahama:+ 4 ‘E faarahi au i to huaai mai te mau fetia o te raˈi,+ e e horoa vau no to huaai i teie mau fenua atoa,+ e na roto i to huaai e fanaˈo ai te mau nunaa atoa o te fenua i te hoê haamaitairaa no ratou,’+ 5 no te mea ua faaroo Aberahama i to ˈu reo e ua haapao noa oia i ta ˈu mau titauraa, ta ˈu mau faaueraa, ta ˈu mau faatureraa e ta ˈu mau ture.”+ 6 Ora noa ˈtura ïa Isaaka i Gerara.+
7 A uiui noa ˈi te mau tane o taua vahi ra no nia i ta ˈna vahine faaipoipo, e na ô oia: “E tuahine o ˈna no ˈu.”+ Te mǎtaˈu ra oia i te parau: “E vahine faaipoipo o ˈna na ˈu,” no te mea ua manaˈo oia: “E nehenehe te mau tane o taua vahi ra e haapohe ia ˈu no Rebeka,” mea haviti hoi oia.+ 8 Tau mahana i muri iho, i to Abimeleka arii no te mau Philiseti hiˈoraa na te haamaramarama, ite ihora oia ia Isaaka e tauahi ra ia Rebeka ta ˈna vahine faaipoipo.+ 9 I reira iho, titau maira Abimeleka ia Isaaka e parau maira: “E vahine faaipoipo hoi o ˈna na oe! No te aha oe i parau ai: ‘E tuahine o ˈna no ˈu’?” Na ô atura Isaaka: “Ua parau vau i te reira no to ˈu mǎtaˈu ia pohe au no ˈna.”+ 10 Tera râ, parau faahou maira Abimeleka: “Eaha oe i na reira mai ai?+ E nehenehe noa ta te hoê tane o to ˈu nunaa e taoto i ta oe vahine faaipoipo, a hopoi mai ai oe i te hara i nia ia matou!”+ 11 Faaue ihora Abimeleka i to ˈna nunaa taatoa: “Te taata o te hauti noa ˈtu i teie tane e ta ˈna vahine faaipoipo, e haapohehia mau â!”
12 Haamata ihora Isaaka i te ueue i te huero maa i taua fenua ra, e i taua matahiti ra, tataihanere atura ta ˈna i ooti i ta ˈna i ueue, te haamaitai ra hoi Iehova ia ˈna.+ 13 Rahi maira te faufaa a taua taata ra, e manuïa noa ˈtura ta ˈna mau ohipa a rahi roa mai ai ta ˈna faufaa. 14 Ua noaa mai ia ˈna te nǎnǎ mamoe e te nǎnǎ puaatoro e e rave rahi tavini,+ e haamata aˈera te mau Philiseti i te pohehae ia ˈna.
15 Faaî aˈera te mau Philiseti i te mau apoo pape ta te mau tavini a to ˈna metua tane o Aberahama i ô,+ i te repo. 16 Parau maira Abimeleka ia Isaaka: “A haere ê atu i to matou fenua e na pihai iho mai, mea rahi aˈe hoi oe ia matou.” 17 Haere ê atura Isaaka mai reira e puhapa ihora i te peho no Gerara+ e faaea ihora i reira. 18 Ô faahou ihora Isaaka i te mau apoo pape tei ôhia i te mau mahana o to ˈna metua tane o Aberahama, ta te mau Philiseti râ i faaî i te repo i muri aˈe i to Aberahama poheraa,+ e mairi ihora oia i taua mau apoo pape ra i te mau iˈoa ta to ˈna metua tane i horoa.+
19 I to te mau tavini a Isaaka ôraa i te apoo i te peho, itea maira ia ratou te hoê apoo pape maaro. 20 E imi peapea aˈera te mau tiai mamoe no Gerara i te mau tiai mamoe a Isaaka, a na ô ai: “Na matou te pape!” Mairi ihora ïa oia i te apoo pape i te iˈoa o Êseka,* no te mea ua imi peapea ratou ia ˈna. 21 Ô aˈera ratou i te tahi atu apoo pape, e imi peapea faahou aˈera ratou. Mairi ihora ïa oia i taua apoo pape ra i te iˈoa o Sitina.* 22 I muri aˈe, haere ê atura oia mai reira e ô ihora i te tahi atu apoo pape, aita râ ratou i imi peapea. Mairi ihora ïa oia i taua apoo pape ra i te iˈoa o Rehobota* e na ô ihora: “No te mea i teie nei ua horoa mai Iehova no tatou i te hoê vahi huru rahi e ua faarahi oia i ta tatou mau tamarii i teie fenua.”+
23 Pauma aˈera oia mai reira mai i Beere-seba.+ 24 I taua po ra, fa maira Iehova ia ˈna e parau maira: “O vau te Atua o to metua tane o Aberahama.+ Eiaha oe e mǎtaˈu,+ tei pihai iho hoi au ia oe. E haamaitai au ia oe e e faarahi au i to huaai no Aberahama ta ˈu tavini.”+ 25 Hamani ihora oia i te hoê fata i reira e tiaoro ihora i te iˈoa o Iehova.+ E patia ihora Isaaka i to ˈna fare ie i reira,+ e ô aˈera ta ˈna mau tavini i te hoê apoo pape i reira.
26 I muri aˈe, haere maira Abimeleka ia ˈna mai Gerara mai, ratou Ahuzata to ˈna taata aˈo e Phikola te raatira o ta ˈna nuu.+ 27 Na ô atura Isaaka: “No te aha outou i haere mai ai ia ˈu, mea hae hoi na outou ia ˈu e ua tiahi outou ia ˈu i to outou fenua e na pihai iho mai?” 28 Parau maira ratou: “Ua ite maitai matou e tei ia oe ra Iehova.+ Na ô aˈera ïa matou: ‘Ia tupu na te hau i rotopu ia matou e ia oe, e ia faaau matou i te hoê faufaa ia oe,+ 29 oia hoi e ore oe e rave ino ia matou mai ia matou i ore i rave ino ia oe, inaha e maitai anaˈe ta matou i rave i nia ia oe, ua tiahi hoi matou ia oe ma te hau. O oe i teie nei tei haamaitaihia e Iehova.’” 30 Faatupu ihora oia i te hoê tamaaraa no ratou, e tamaa e e inu aˈera ratou. 31 I te poipoi roa, tia aˈera ratou i nia e horeo aˈera te tahi i te tahi.+ I muri iho, tuu ihora Isaaka ia ratou ia haere, e vaiiho maira ratou ia ˈna ma te hau.
32 I taua mahana ra, haere maira te mau tavini a Isaaka e parau maira ia ˈna no nia i te apoo pape ta ratou i ô,+ e na ô maira: “Ua itea mai ia matou te pape!” 33 Mairi ihora ïa oia i taua apoo pape ra i te iˈoa o Siba. No reira te oire i parauhia ˈi Beere-seba+ tae roa mai i teie mahana.
34 I te 40raa o to Esau matahiti, rave ihora oia ei vahine faaipoipo na ˈna ia Iudita te tamahine a Beeri te ati Heta e ia Basemata atoa te tamahine a Elona te ati Heta.+ 35 Riro ihora te reira ei otoraa* rahi no Isaaka raua Rebeka.+
27 I te ruhiruhiaraa o Isaaka e te mohimohi-roa-raa to ˈna mata, pii ihora oia ia Esau+ ta ˈna tamaiti matahiapo e parau atura: “Ta ˈu tamaiti!” Pahono maira oia: “Teie au!” 2 Parau faahou atura oia: “Ua ruhiruhia roa vau i teie nei. Aita vau i ite i te mahana e pohe ai au. 3 No reira, i teie nei, a rave na i ta oe mau mauhaa, ta oe vairaa teˈa e ta oe fana, e a haere e aˈuaˈu i te tahi animara oviri na ˈu.+ 4 Ia oti, a tunu i te maa mea au roa na ˈu e a hopoi mai. E amu vau i te reira, a nehenehe atu ai au e haamaitai ia oe hou vau a pohe ai.”
5 Tera râ, te faaroo noa ra Rebeka a paraparau ai Isaaka ia Esau ta ˈna tamaiti. E haere atura Esau e aˈuaˈu i te animara oviri no te hopoi mai i to ˈna metua tane.+ 6 Parau atura Rebeka i ta ˈna tamaiti o Iakoba:+ “No faaroo iho nei au i to metua tane i te parauraa i to tuaana o Esau: 7 ‘A hopoi mai i te tahi animara oviri e a tunu mai i te tahi maa au maitai. E e amu vau i te reira, a nehenehe atu ai au e haamaitai ia oe i mua ia Iehova hou vau a pohe ai.’+ 8 E i teie nei, ta ˈu tamaiti, a faaroo maitai mai e a rave i ta ˈu e faaue ia oe.+ 9 A haere na i te nǎnǎ ra e a rave mai e piti o te mau fanauˈa puaaniho maitai roa ˈˈe ia nehenehe au e tunu i te reira ei maa au maitai na to metua tane, mai ta ˈna e au. 10 Ia oti, a hopoi i te reira i to metua tane ia amu oia, ia nehenehe oia e haamaitai ia oe hou oia a pohe ai.”
11 Na ô maira Iakoba i to ˈna metua vahine o Rebeka: “E taata huruhuru+ hoi to ˈu tuaana o Esau, o vau râ, e ere ïa. 12 E ia fafa to ˈu metua tane ia ˈu?+ E riro mau â vau ei taata e faaooo ra ia ˈna, e e faatae mai au i nia ia ˈu i te ino eiaha râ te haamaitairaa.” 13 Parau atura to ˈna metua vahine: “Ei nia ïa ia ˈu taua ino ra, ta ˈu tamaiti. A rave mai ta ˈu i parau e a haere, a tii e a hopoi mai i na fanauˈa puaaniho.”+ 14 Haere ihora oia e tii i te reira e hopoi maira i to ˈna metua vahine, e tunu ihora to ˈna metua vahine i te tahi maa au maitai, mai ta to ˈna metua tane e au. 15 I muri iho, rave ihora Rebeka i te ahu maitai roa ˈˈe o ta ˈna tamaiti matahiapo o Esau, e vai ra i roto i te fare ie, e tuu atura i nia i ta ˈna tamaiti teina o Iakoba.+ 16 Tuu atoa ˈtura oia i te iri o na fanauˈa puaaniho i nia i to ˈna rima e i nia i to ˈna aˈî.+ 17 E horoa ˈtura oia i te maa au maitai e te faraoa ta ˈna i tunu i ta ˈna tamaiti o Iakoba.+
18 Tomo atura oia i roto i te fare ie o to ˈna metua tane e parau atura: “To ˈu metua!” Na ô maira oia: “Teie au! O vai oe, ta ˈu tamaiti?” 19 Parau atura Iakoba i to ˈna metua tane: “O Esau to matahiapo.+ Ua rave au mai ta oe i parau mai. A parahi mai na, e a amu i te tahi iˈo animara ta ˈu i hopoi mai, ia nehenehe oe e haamaitai ia ˈu.”+ 20 Na ô maira Isaaka i ta ˈna tamaiti: “Mea nafea te itea-oioi-raa mai ia oe te reira, ta ˈu tamaiti?” Pahono atura oia: “No te mea na Iehova to Atua i hopoi mai i te reira ia ˈu nei.” 21 Na ô maira Isaaka ia Iakoba: “A tapiri mai na, ia nehenehe au e fafa ia oe, ta ˈu tamaiti, ia ite au o ta ˈu tamaiti o Esau iho â anei oe aore ra e ere.”+ 22 Tapiri atura Iakoba i to ˈna metua tane o Isaaka, e fafa ihora oia ia ˈna, e na ô maira: “Te reo, o te reo ïa o Iakoba, te rima râ, o te rima ïa o Esau.”+ 23 Aita i taa ia ˈna e o Iakoba tera, no te mea e rima huruhuru to ˈna, mai te rima o to ˈna tuaana o Esau. Haamaitai maira ïa oia ia ˈna.+
24 I muri iho, ui maira oia: “O ta ˈu tamaiti o Esau iho â anei oe?” Pahono atura oia: “E, o vau.” 25 Parau maira oia: “A hopoi mai i te tahi iˈo animara oviri ia amu vau, ta ˈu tamaiti, a haamaitai atu ai au ia oe.” Hopoi atura oia i te reira ia ˈna ra e amu ihora oia, e hopoi atura oia i te uaina e inu ihora oia. 26 Parau maira Isaaka to ˈna metua tane: “A tapiri mai na, e a apa mai ia ˈu, ta ˈu tamaiti.”+ 27 Tapiri atura oia e apa ˈtura ia ˈna, e nehenehe ihora oia e hauˈa i te hauˈa o to ˈna ahu.+ E haamaitai maira oia ia ˈna e parau ihora:
“Inaha, te hauˈa o ta ˈu tamaiti, mai te hauˈa ïa o te uru raau ta Iehova i haamaitai. 28 Ia horoa mai te Atua mau na oe i te hupe o te raˈi+ e te repo maitai o te fenua+ e te huero maa e te uaina apî e rave rahi.+ 29 Ia tavini te taata ia oe, e ia piˈo te mau nunaa i raro i mua ia oe. Ei fatu oe i nia i to mau taeae, e ia piˈo te mau tamaiti a to metua vahine i mua ia oe.+ Ia faainohia te taata atoa o te faaino ia oe, e ia haamaitaihia te taata atoa o te haamaitai ia oe.”+
30 No oti noa ˈtura ta Isaaka haamaitairaa ia Iakoba, e no reva noa ˈtura Iakoba mai mua ˈtu i te aro o to ˈna metua tane o Isaaka, i hoˈi mai ai Esau na ta ˈna aˈuaˈuraa animara.+ 31 Tunu atoa ihora oia i te tahi maa au maitai e hopoi maira i te reira i to ˈna metua tane, e parau maira i to ˈna metua tane: “Ia tia mai to ˈu metua e ia amu i te tahi iˈo animara ta ˈu i hopoi mai, ia nehenehe oe e haamaitai ia ˈu.” 32 Na ô atura to ˈna metua tane o Isaaka: “O vai oe?” Parau maira oia: “O vau to tamaiti, to matahiapo, o Esau.”+ 33 Rûrû roa ihora Isaaka, e na ô atura: “O vai ïa tei aˈuaˈu i te animara oviri e tei hopoi mai i te reira? Ua amu aˈena vau i te reira hou oe a tae mai ai, e ua haamaitai au ia ˈna, e e haamaitai-mau-hia oia!”
34 I to ˈna faarooraa i te mau parau a to ˈna metua tane, auê ihora Esau ma te oto rahi e parau maira i to ˈna metua tane: “Haamaitai mai ia ˈu, ia ˈu atoa, to ˈu metua!”+ 35 Tera râ, na ô atura Isaaka: “Ua haere mai to teina ma te haavarevare ia noaa ia ˈna te haamaitairaa faataahia no oe.” 36 Parau maira Esau: “Ua tano oia i te toparaahia i te iˈoa o Iakoba!* E piti hoi taime to ˈna raveraa i to ˈu tiaraa!+ Ua rave aˈena oia i to ˈu tiaraa matahiapo,+ e i teie nei ua rave oia i ta ˈu haamaitairaa!”+ Parau faahou maira oia: “Aita anei oe i faataa i te tahi haamaitairaa no ˈu?” 37 Tera râ, pahono atura Isaaka ia Esau: “Inaha ua faatoroa vau ia ˈna ei fatu i nia ia oe,+ e ua horoa vau na ˈna i to ˈna mau taeae atoa ei tavini, e ua horoa vau i te huero maa e te uaina apî na ˈna.+ Eaha ïa te toe ra ta ˈu e nehenehe e horoa na oe, ta ˈu tamaiti?”
38 Parau maira Esau i to ˈna metua tane: “Hoê noa anei haamaitairaa ta oe, to ˈu metua? Haamaitai mai ia ˈu, ia ˈu atoa, to ˈu metua!” Auê ihora Esau e taˈi ihora.+ 39 Pahono atura to ˈna metua tane o Isaaka:
“Inaha, e ore oe e parahi i nia i te repo maitai o te fenua, e e ore oe e fanaˈo i te hupe o te raˈi.+ 40 E i ta oe ˈoˈe e ora ˈi oe,+ e e tavini oe i to teina.+ Ia tâhiti râ oe, e ofati mau â oe i ta ˈna zugo i nia i to aˈî.”+
41 Tera râ, e inoino rahi to Esau ia Iakoba no te haamaitairaa ta to ˈna metua tane i horoa na ˈna,+ a na ô noa ˈi Esau i roto i to ˈna aau: “Te piri roa mai ra te mau mahana otoraa i to ˈu metua tane.+ I muri iho i te reira, e haapohe au ia Iakoba to ˈu teina.” 42 I te faaiteraahia ia Rebeka te mau parau a ta ˈna tamaiti matahiapo o Esau, tii-oioi-hia ˈtura ta ˈna tamaiti teina o Iakoba e parau atura Rebeka: “Inaha, to tuaana o Esau, te opua nei e tahoo ma te* haapohe ia oe. 43 I teie nei, ta ˈu tamaiti, a rave mai ta ˈu e parau. A tia e a horo i ǒ to ˈu taeae o Labana i Harana.+ 44 A faaea i ǒ ˈna e ia mǎrû mai te riri rahi o to tuaana, 45 ia pee te riri o to tuaana ia oe, e ia moˈe ia ˈna ta oe i rave ia ˈna. I muri iho, e tiihia oe. Eaha hoi au e ere ai ia orua i te hoê â mahana?”
46 I muri iho i te reira, parau noa ˈtura Rebeka ia Isaaka: “Mea au ore roa na ˈu to ˈu oraraa no na tamahine a Heta.+ Ia rave noa ˈtu Iakoba i te hoê vahine faaipoipo na ˈna i rotopu i te mau tamahine a Heta, mai teie na tamahine o teie fenua, eaha ïa te faufaa o to ˈu oraraa?”+
28 Titau atura Isaaka ia Iakoba, e haamaitai ihora ia ˈna e faaue atura: “Eiaha oe e rave i te hoê vahine faaipoipo na oe i rotopu i te mau tamahine no Kanaana.+ 2 A haere i Padana-arama i te utuafare o Betuela, te metua tane o to metua vahine, e i reira a rave i te hoê vahine faaipoipo na oe i rotopu i te mau tamahine a Labana,+ te taeae o to metua vahine. 3 E haamaitai te Atua Manahope ia oe e e faarahi oia i ta oe mau tamarii e e horoa oia na oe e rave rahi huaai, e e riro iho â oe ei nunaa e rave rahi ia amuihia.+ 4 E e horoa oia na oe i te haamaitairaa a Aberahama,+ na oe e na to huaai, ia nehenehe oe e fatu i te fenua i ora ˈi oe ei taata ê, ta te Atua i horoa no Aberahama.”+
5 Tuu atura Isaaka ia Iakoba ia haere, e reva ˈtura Iakoba i Padana-arama i ǒ Labana te tamaiti a Betuela te ati Arama,+ te taeae o Rebeka,+ te metua vahine o Iakoba raua Esau.
6 Ite ihora Esau e ua haamaitai Isaaka ia Iakoba e ua tono ia ˈna i Padana-arama no te rave i te hoê vahine faaipoipo na ˈna i reira, e i to ˈna haamaitairaa ia ˈna, ua faaue atu oia: “Eiaha oe e rave i te hoê vahine faaipoipo na oe i rotopu i te mau tamahine no Kanaana.”+ 7 Ite atoa ihora oia e ua faaroo Iakoba i to ˈna metua tane e to ˈna metua vahine e ua reva i Padana-arama.+ 8 Taa ihora ia Esau e mea au ore na to ˈna metua tane o Isaaka i te mau tamahine no Kanaana,+ 9 haere atura ïa Esau i te utuafare o Isemaela, e hau atu i ta ˈna na vahine faaipoipo matamua, rave atoa ihora oia ei vahine faaipoipo na ˈna ia Mahalata te tamahine a Isemaela te tamaiti a Aberahama, te tuahine o Nebaiota.+
10 Reva ˈtura Iakoba mai Beere-seba e haere noa ˈtura i Harana.+ 11 Tae atura oia i te hoê vahi e faaineine ihora i te taoto i taua po ra i reira, no te mea ua topa ê na te mahana. Rave ihora oia hoê o te mau ofai o taua vahi ra e tuu ihora i raro aˈe i to ˈna upoo e tarava ihora i reira.+ 12 Moemoeâ ihora oia, e inaha, te vai ra te hoê eˈa* tei faatiahia mai nia i te fenua e tae roa i nia i te raˈi, e te pauma ra e te pou mai ra te mau melahi a te Atua na nia i taua eˈa ra.+ 13 E inaha, tei nia ˈˈe Iehova i te reira, e na ô maira oia:
“O vau o Iehova te Atua o Aberahama to metua tane e te Atua o Isaaka.+ E horoa ˈtu vau no oe e no to huaai i te fenua ta oe e tarava ra i nia iho.+ 14 E e riro mau â to huaai mai te huˈa repo o te fenua te rahi,+ e e parare oe e tae roa i tooa o te râ e i hitia o te râ e i apatoerau e i apatoa, e na roto ia oe e na roto i to huaai e haamaitai-mau-hia ˈi te mau nunaa atoa o te fenua.*+ 15 Tei pihai iho vau ia oe, e e paruru vau ia oe i te mau vahi atoa e haere ai oe, e e faahoˈi mai au ia oe i teie fenua.+ E ore au e faarue ia oe e e rave iho â vau i ta ˈu i fafau ia oe.”+
16 Ara maira Iakoba mai to ˈna taotoraa e na ô ihora: “Oia mau, tei teie vahi Iehova, e aita vau i ite.” 17 E mǎtaˈu roa ihora oia e parau faahou ihora: “E vahi mǎtaˈu rahi teie! O te fare o te Atua mau â teie,+ e teie te uputa o te raˈi.”+ 18 Tia aˈera Iakoba i nia i te poipoi roa, e rave ihora i te ofai ta ˈna i tuu i raro aˈe i to ˈna upoo, faatia aˈera i te reira ei pou e ninii ihora i te monoˈi i nia iho.+ 19 Mairi ihora oia i taua vahi ra i te iˈoa o Betela,* o Luza+ râ te iˈoa o taua oire ra na mua ˈˈe.
20 Euhe ihora Iakoba: “Ia vai noa te Atua i pihai iho ia ˈu e ia paruru oia ia ˈu i to ˈu tere e ia horoa mai oia i te maa ia amu vau e te ahu ia oomo vau 21 e ia faahoˈi mai oia ia ˈu ma te hau i ǒ to ˈu metua tane, ua haapapu ïa Iehova e o ˈna iho â to ˈu Atua. 22 E teie ofai ta ˈu i faatia ei pou, e riro ïa ei fare no te Atua,+ e e horoa iho â vau na te Atua i te tuhaa ahuru o te mau mea atoa ta ˈna e horoa mai na ˈu.”
29 I muri iho i te reira, haere faahou atura Iakoba i to ˈna tere e tae roa ˈtura i te fenua o to hitia o te râ. 2 Ite ihora oia i te hoê apoo pape i rapae i te oire e e toru nǎnǎ mamoe e taoto ra na pihai iho, no te mea e faainuhia na te mau nǎnǎ i taua apoo pape ra. E ofai rahi to nia iho i te auvaha o te apoo pape. 3 Ua haaputuputu-anaˈe-hia te mau nǎnǎ i reira, e huri te mau tiai mamoe i te ofai mai nia i te auvaha o te apoo pape, e e faainu ratou i te mau nǎnǎ, ia oti e faahoˈi ratou i te ofai i to ˈna vairaa i nia i te auvaha o te apoo pape.
4 Parau atura Iakoba ia ratou: “To ˈu mau taeae, nohea mai outou?” Na ô maira ratou: “No Harana+ mai matou.” 5 Parau atura oia: “Ua matau anei outou ia Labana+ te mootua a Nahora?”+ Na ô maira ratou: “Ua matau matou ia ˈna.” 6 Parau atura oia: “Mea maitai o ˈna?” Pahono maira ratou: “E, mea maitai o ˈna. E teie ta ˈna tamahine o Rahela+ e haere mai ra e te mau mamoe!” 7 Parau atura oia: “O te afaraa noa teie o te mahana. E ere i te taime no te haaputuputu i te mau nǎnǎ. A faainu i te mau mamoe, e a aratai ia ratou i te vahi aihere.” 8 Na ô maira ïa ratou: “Eita matou e faatiahia ia na reira aita â anaˈe i haaputuputuhia ˈtura pauroa te nǎnǎ e i hurihia ˈtura te ofai mai nia i te auvaha o te apoo pape. I muri iho noa e faainu ai matou i te mau mamoe.”
9 A paraparau noa ˈi râ oia e o ratou, haere maira Rahela e te mau mamoe a to ˈna metua tane, e tiai mamoe hoi oia. 10 I to Iakoba iteraa ˈtu ia Rahela, te tamahine a Labana te taeae o to ˈna metua vahine, e te mau mamoe a Labana, haere oioi atura Iakoba i pihai iho e huri ihora i te ofai mai nia i te auvaha o te apoo pape, e faainu ihora i te mau mamoe a Labana te taeae o to ˈna metua vahine. 11 Apa ˈtura Iakoba ia Rahela, e auê ihora. 12 E faaite atura Iakoba ia Rahela e fetii* o ˈna no to ˈna metua tane e e tamaiti o ˈna na Rebeka. Horo atura Rahela e faaite i to ˈna metua tane.
13 I to Labana+ iho â faarooraa i te parau o Iakoba te tamaiti a to ˈna tuahine, horo maira oia e farerei ia ˈna. Tauahi maira oia ia ˈna, apa maira e aratai atura ia ˈna i to ˈna fare ie. E faatia maira Iakoba ia Labana i te mau mea atoa i tupu. 14 Na ô atura Labana ia ˈna: “To ˈu ivi e to ˈu iˈo mau â oe.”* Faaea maira Iakoba i ǒ ˈna hoê avaˈe taatoa.
15 Na ô atura Labana ia Iakoba: “No te mea noa anei e fetii*+ oe no ˈu e tavini ai oe ia ˈu mai tera noa? A faaite mai, ehia te aufau ia oe?”+ 16 E piti hoi tamahine ta Labana. O Lea te iˈoa o te matahiapo, e o Rahela+ te iˈoa o te teina. 17 E mata pohepohe râ to Lea, area o Rahela, ua riro mai ïa ei vahine nehenehe roa e te haviti. 18 No to Iakoba here ia Rahela, parau maira oia: “Ua ineine au i te tavini ia oe e hitu matahiti no to tamahine teina o Rahela.”+ 19 Na ô atura Labana: “Mea maitai aˈe ia horoa vau ia ˈna na oe i te horoa ia ˈna na te tahi atu tane. A faaea noa mai ia ˈu nei.” 20 E tavini ihora Iakoba e hitu matahiti no Rahela,+ no ˈna râ, e au ïa tau mahana noa no to ˈna here ia Rahela.
21 Parau maira Iakoba ia Labana: “A horoa mai i ta ˈu vahine faaipoipo, no te mea ua hope te mau mahana o ta ˈu taviniraa, e ia taoto vau ia ˈna.” 22 Haaputuputu ihora Labana i te mau taata atoa o taua vahi ra e faatupu atura i te hoê tamaaraa. 23 I tera râ po, rave ihora oia i ta ˈna tamahine o Lea e aratai atura ia ˈna ia Iakoba ia taoto oia ia ˈna. 24 Horoa atoa ˈtura Labana i ta ˈna tavini vahine o Zilipa na ta ˈna tamahine o Lea ei tavini.+ 25 Ia poipoi aˈe, ite ihora Iakoba e o Lea! Parau maira oia ia Labana: “Eaha oe i na reira ˈi ia ˈu? E ere anei no Rahela i tavini ai au ia oe? No te aha oe i haavare ai ia ˈu?”+ 26 Na ô atura Labana: “E ere i te peu na matou i ǒ nei ia horoa i te teina hou te matahiapo. 27 A faaea hoê hebedoma taatoa e ta ˈu tamahine matahiapo. I muri iho, e horoa-atoa-hia na oe to ˈna teina, ia tavini râ oe ia ˈu e hitu â matahiti.”+ 28 Na reira ihora Iakoba: faaea ihora oia hoê hebedoma taatoa e te tamahine matahiapo, i muri iho horoa ˈtura Labana i ta ˈna tamahine o Rahela ei vahine faaipoipo na ˈna. 29 Horoa atoa ˈtura Labana i ta ˈna tavini vahine o Bila+ na ta ˈna tamahine o Rahela ei tavini na ˈna.+
30 Taoto ihora Iakoba ia Rahela atoa, e here ihora oia ia Rahela hau aˈe ia Lea, e tavini maira oia ia Labana e hitu â matahiti.+ 31 I to Iehova iteraa e ere o Lea mea herehia,* rave ihora oia e ia hapû oia,+ area Rahela, e vahine fanau ore oia.+ 32 Hapû ihora Lea, fanau maira i te hoê tamaiti e mairi ihora ia ˈna i te iˈoa o Reubena,*+ ua parau hoi oia: “No te mea ua hiˈo mai Iehova i to ˈu ati,+ i teie nei e here ta ˈu tane faaipoipo ia ˈu.” 33 E hapû faahou ihora oia, fanau maira i te hoê tamaiti e parau ihora: “No te mea ua faaroo Iehova, oia hoi e ere au mea herehia, horoa maira ïa oia na ˈu i teie atoa tamaiti.” E mairi ihora oia ia ˈna i te iˈoa o Simeona.*+ 34 E hapû faahou ihora oia, fanau maira i te hoê tamaiti e parau ihora: “I teie nei ïa taime, e here mai ta ˈu tane faaipoipo ia ˈu, no te mea ua fanau mai au e toru tamaiti.” Mairihia ihora oia i te iˈoa o Levi.*+ 35 E hapû faahou ihora oia, fanau maira i te hoê tamaiti e parau ihora: “I teie taime, e arue au ia Iehova.” Mairi ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Iuda.*+ I muri iho, faaea ˈtura oia i te fanau.
30 I to Rahela iteraa e aita oia i fanau i te tamarii na Iakoba, pohehae ihora oia i to ˈna tuaana e parau atura ia Iakoba: “A horoa mai i te tamarii na ˈu, aita anaˈe, e pohe au.” 2 Riri ihora Iakoba ia Rahela, e na ô maira: “O vau anei te Atua, tei ore i horoa mai i te tamarii na oe?” 3 Parau atura Rahela: “Teie ta ˈu tavini vahine o Bila.+ A taoto ia ˈna ia nehenehe oia e fanau mai i te tamarii na ˈu, e na roto ia ˈna e noaa atoa ˈi ta ˈu tamarii.” 4 Horoa ˈtura oia i ta ˈna tavini o Bila ei vahine faaipoipo na ˈna, e taoto ihora Iakoba ia ˈna.+ 5 Hapû ihora Bila e fanau maira i muri aˈe i te hoê tamaiti na Iakoba. 6 Parau atura Rahela: “Ua ohipa mai te Atua ei haava no ˈu e ua faaroo atoa i to ˈu reo, a horoa mai ai i te hoê tamaiti na ˈu.” No reira oia i mairi ai ia ˈna i te iˈoa o Dana.*+ 7 Hapû faahou ihora Bila, ta Rahela tavini, e fanau maira i muri aˈe i te piti o ta ˈna tamaiti na Iakoba. 8 Parau atura Rahela: “E taputôraa rahi to ˈu taputôraa i to ˈu tuaana. E ua upootia mai au!” Mairi ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Naphatali.*+
9 I to Lea iteraa e ua faaea oia i te fanau i te tamarii, horoa ihora oia i ta ˈna tavini o Zilipa na Iakoba ei vahine faaipoipo na ˈna.+ 10 E fanau maira o Zilipa, ta Lea tavini, i te hoê tamaiti na Iakoba. 11 Parau atura Lea: “Mea fanaˈo vau!” Mairi ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Gada.*+ 12 I muri aˈe, fanau maira Zilipa, ta Lea tavini, i te piti o te tamaiti na Iakoba. 13 Parau atura Lea: “Auê au i te oaoa! E parau hoi te mau tamahine e mea oaoa vau.”+ Mairi ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Asera.*+
14 A hahaere ai râ Reubena+ i te mau mahana o te ootiraa sitona, itea maira ia ˈna te dudaima* i rapae. Hopoi maira oia i te reira i to ˈna metua vahine o Lea. Parau atura Rahela ia Lea: “A horoa mai na i te tahi dudaima a to tamaiti.” 15 Na ô maira Lea: “Aita i navai to oe raveraa i ta ˈu tane faaipoipo?+ E rave atoa ïa oe i teie nei i te dudaima a ta ˈu tamaiti?” Parau atura Rahela: “Na ô ïa, e taoto Iakoba ia oe i teie po no te dudaima a to tamaiti.”
16 I to Iakoba hoˈiraa mai i taua po ra, haere ihora Lea e farerei ia ˈna e parau atura: “E taoto oe ia ˈu, no te mea ua tarahu iho â vau ia oe i te dudaima a ta ˈu tamaiti.” Taoto ihora ïa oia ia ˈna i taua po ra. 17 E faaroo ihora te Atua ia Lea e pahono maira, e hapû ihora oia e i muri aˈe fanau maira i te pae o te tamaiti na Iakoba. 18 Parau atura Lea: “Ua horoa mai te Atua na ˈu i te hoê haamaitairaa,* no te mea ua horoa vau i ta ˈu tavini na ta ˈu tane faaipoipo.” Mairi ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Isakara.*+ 19 E hapû faahou ihora Lea e i muri aˈe fanau maira i te ono o te tamaiti na Iakoba.+ 20 Parau atura Lea: “Ua horoa mai te Atua na ˈu, oia, na ˈu, i te hoê ô nehenehe. I teie nei, e faaoromai ta ˈu tane ia ˈu,+ ua fanau hoi au e ono tamaiti na ˈna.”+ Mairi ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Zebuluna.*+ 21 Fanau maira oia i muri aˈe i te hoê tamahine e mairi ihora ia ˈna i te iˈoa o Dina.+
22 I muri aˈe, haamanaˈo maira te Atua ia Rahela, faaroo maira ia ˈna e pahono maira, ma te rave e ia hapû oia.+ 23 E hapû ihora oia e fanau maira i te hoê tamaiti. Parau atura oia: “Ua faaore te Atua i to ˈu haama!”+ 24 Topa ihora ïa oia ia ˈna i te iˈoa o Iosepha,*+ a na ô ai: “Ua horoa faahou mai Iehova i te tamaiti na ˈu.”
25 I te fanauraa mai iho â Rahela ia Iosepha, parau ihora Iakoba ia Labana: “A tuu na ia ˈu ia haere i ǒ ˈu e i to ˈu fenua.+ 26 A horoa mai i ta ˈu na vahine faaipoipo, no raua i tavini ai au ia oe, e ta ˈu mau tamarii ia haere au, ua ite maitai hoi oe mea nafea to ˈu taviniraa ia oe.”+ 27 Na ô maira Labana: “Mai te peu ua fariihia vau e oe, . . . Ua taa ia ˈu na roto i te mau tapao* e te haamaitai nei Iehova ia ˈu no oe.” 28 E na ô faahou maira oia: “A faaite mai ehia ta ˈu e aufau ia oe, e horoa ˈtu vau.”+ 29 Parau atura Iakoba: “Ua ite oe mea nafea to ˈu taviniraa ia oe e ua aupuru maitai au i ta oe mau nǎnǎ.+ 30 Aita i rahi ta oe hou to ˈu haereraa mai, tera râ ua rahi e ua aere ta oe mau nǎnǎ, e ua haamaitai Iehova ia oe mai to ˈu taeraa mai. Afea ïa vau e rave ai i te tahi mea no to ˈu iho utuafare?”+
31 Na ô maira oia: “Eaha ta ˈu e horoa na oe?” Parau atura Iakoba: “Aita hoê aˈe ta oe e horoa mai! E faaamu faahou vau i ta oe nǎnǎ e e tiai faahou vau ia ratou.+ Teie noa râ ta oe e rave no ˈu: 32 E haere au na roto i ta oe nǎnǎ taatoa i teie mahana. E faataa ê oe pauroa te mamoe purepure e te patapata e pauroa te mamoe maereere i rotopu i te mau fanauˈa mamoe oni, e te puaaniho patapata e te purepure i rotopu i te mau puaaniho ufa. Mai teie atu nei, mai tera ta oe e aufau mai ia ˈu.+ 33 E ite iho â oe e mea tia* vau ia haere mai oe i te hoê mahana e hiˈo i ta oe i aufau mai ia ˈu. Pauroa te puaaniho e ere mea purepure e mea patapata i rotopu i te mau puaaniho ufa, e te mamoe e ere mea maereere i rotopu i te mau fanauˈa mamoe oni, mea eiâhia ïa mai te peu tei ia ˈu nei.”
34 Na ô maira Labana: “Na reira ïa! Ia ravehia mai ta oe i parau.”+ 35 I taua mahana ra, faataa ê ihora oia i te mau puaaniho oni toretore e te patapata, e pauroa te puaaniho ufa purepure e te patapata, pauroa te mamoe uouo e pauroa te mamoe maereere i rotopu i te mau fanauˈa mamoe oni, e horoa ˈtura i ta ˈna na tamaiti ia haapao. 36 I muri iho i te reira, haere ihora oia e toru mahana te atea ia Iakoba, e faaamu ihora Iakoba i te toea o te mau nǎnǎ a Labana.
37 Rave ihora Iakoba i te tahi mau amaa lebene, sekadi e aramona apî tei tâpûhia, e panapana ihora i te paa ia itehia te mau vahi uouo o te mau amaa. 38 Tuu ihora oia i taua mau amaa ra ta ˈna i panapana, i mua i te mau animara, i roto i te mau taheraa pape, i roto i te mau farii pape, i reira te mau animara e haere mai ai e inu i te pape, ia ouˈa te paˈe i te ufa i mua i teie mau amaa ia haere mai ratou e inu i te pape.
39 Ouˈa aˈera ïa te paˈe i te ufa i mua i te mau amaa raau, e fanau maira i te mau fanauˈa toretore, purepure e te patapata. 40 Faataa ê ihora Iakoba i te mau fanauˈa mamoe oni e faafariu atura i te mau animara ia hiˈo ratou i te mau animara toretore e pauroa te animara maereere i rotopu i te mau animara a Labana. I muri iho, faataa ê maira oia i ta ˈna iho mau animara, a ore atu ai e amui e ta Labana. 41 E i te mau taime atoa e ouˈa ˈi te paˈe pautuutu i te ufa, e tuu Iakoba i te mau amaa i roto i te mau taheraa pape i mua i te mata o te mau animara, ia ouˈa te paˈe i te ufa i pihai iho i te mau amaa. 42 Mea paruparu anaˈe râ te mau animara, eita ïa oia e tuu i te mau amaa i reira. Na Labana noa ïa te mau animara paruparu, area te mau animara pautuutu, na Iakoba ïa.+
43 E rahi roa maira ta Iakoba faufaa, ua noaa mai hoi ia ˈna te nǎnǎ rahi, te tavini tane, te tavini vahine, te kamela e te asini.+
31 I muri aˈe, faaroo ihora Iakoba i te mau parau a na tamaiti a Labana: “Ua rave Iakoba pauroa te faufaa a to tatou metua tane, e no roto i te faufaa a to tatou metua tane i haapue ai oia pauroa teie faufaa.”+ 2 I to Iakoba hiˈoraa i te hohoˈa mata o Labana, ite ihora oia e ere to ˈna huru i nia ia ˈna mai na mua ˈˈe.+ 3 I muri aˈe, parau maira Iehova ia Iakoba: “A hoˈi i te fenua o to mau tupuna e i to mau fetii,+ e ei pihai iho noa vau ia oe.” 4 Poroi ihora Iakoba ia Rahela e ia Lea ia haere mai i ta ˈna mau nǎnǎ, 5 e na ô atura:
“Te ite ra vau e ua taui te huru o to orua metua tane i nia ia ˈu,+ tei pihai iho noa râ te Atua o to ˈu metua tane ia ˈu.+ 6 Ua ite mau â orua iho e ua tavini au i to orua metua tane ma to ˈu puai atoa.+ 7 E ua tamata to orua metua tane i te punu ia ˈu e ua taui i ta ˈna i aufau mai ia ˈu ahuru taime. Aita râ te Atua i vaiiho ia ˈna ia hamani ino ia ˈu. 8 Ia parau o ˈna: ‘O te mau animara purepure ta ˈu e aufau ia oe,’ e fanau mai ïa te nǎnǎ taatoa i te animara purepure. Ia parau râ oia: ‘O te mau animara toretore ta ˈu e aufau ia oe,’ e fanau mai ïa te nǎnǎ taatoa i te animara toretore.+ 9 Mea na reira ïa te Atua i te rave-noa-raa i te nǎnǎ a to orua metua tane, a horoa mai ai na ˈu. 10 A ouˈa ˈi te paˈe i te ufa, hiˈo aˈera vau e ite atura na roto i te hoê moemoeâ e mea toretore, purepure e patapata te mau puaaniho paˈe e ouˈa ra i te ufa.+ 11 E parau maira te melahi a te Atua mau na roto i te moemoeâ: ‘Iakoba!’ Na ô atura vau: ‘Teie au.’ 12 Parau faahou maira oia: ‘A hiˈo na, mea toretore, purepure e patapata te mau puaaniho paˈe atoa e ouˈa ra i te ufa, ua ite hoi au pauroa ta Labana e rave nei ia oe.+ 13 O vau te Atua mau tei fa ia oe i Betela,+ i reira oe i faatavai ai i te hoê pou e i euhe ai ia ˈu.+ I teie nei, a tia, a faarue mai i teie fenua, e a hoˈi i te fenua i fanauhia ˈi oe.’”+
14 Pahono maira Rahela raua Lea: “E faufaa anei te toe ra ta mâua e fatu i roto i te utuafare o to mâua metua tane? 15 E ere anei mâua i te vahine ěê i ta ˈna hiˈoraa, ua hoo hoi oia ia mâua e ua pau te moni tei horoahia ei hoo ia mâua?+ 16 Pauroa te faufaa ta te Atua i rave i to mâua metua tane, na mâua ïa e na ta mâua mau tamarii.+ No reira, a rave i ta te Atua i faaue ia oe.”+
17 Tuu ihora Iakoba i ta ˈna mau tamarii e ta ˈna na vahine faaipoipo i nia iho i te mau kamela,+ 18 e reva ˈtura e ta ˈna mau nǎnǎ atoa e pauroa te taoˈa ta ˈna i haapue,+ ta ˈna mau animara tei noaa mai ia ˈna i Padana-arama, no te haere ia Isaaka to ˈna metua tane i te fenua o Kanaana.+
19 Tera râ, i haere na Labana e hahu i ta ˈna mau mamoe, e eiâ ihora Rahela i te mau tii o te mau atua o te utuafare*+ a to ˈna metua tane.+ 20 Hau atu â, ua haavarevare Iakoba ia Labana ati Arama, aita hoi oia i faaite ia Labana e te opua ra oia e reva. 21 Reva ˈtura oia, haere atura i tera ˈtu pae o te Anavai,*+ o ˈna e to ˈna utuafare e ta ˈna mau faufaa atoa, e haere tia ˈtura i te tuhaa fenua mouˈa o Gileada.+ 22 I te toru o te mahana i faaitehia ˈi ia Labana e ua reva Iakoba. 23 Rave ihora oia i to ˈna mau taeae* na muri ia ˈna e tapapa ihora ia Iakoba, e hitu mahana i muri iho te noaaraa Iakoba ia ˈna i te tuhaa fenua mouˈa o Gileada. 24 Haere maira te Atua ia Labana te ati Arama+ na roto i te hoê moemoeâ i te po+ e parau maira: “A haapao maitai i ta oe e parau ia Iakoba, mea maitai anei aore ra mea ino.”*+
25 Tapiri maira Labana ia Iakoba, i patia na hoi Iakoba i to ˈna fare ie i nia i te mouˈa e i puhapa na Labana e to ˈna mau taeae i te tuhaa fenua mouˈa o Gileada. 26 Parau maira Labana ia Iakoba: “Eaha oe i na reira ˈi? No te aha oe i haavarevare mai ai ia ˈu e i haru ai i ta ˈu na tamahine mai te mau vahine tei hopoi-tîtî-hia i roto i te hoê aroraa? 27 No te aha oe i reva omoˈe ai e i haavarevare mai ai ia ˈu e i ore ai i faaite mai? Ahiri oe i faaite mai, ua tuu ïa vau ia oe ia haere ma te oaoa e ma te himene, ma te tariparau e ma te kinura. 28 Aita râ oe i vaiiho ia ˈu ia apa i ta ˈu mau mootua* e ta ˈu na tamahine. Ua haa oe ma te maamaa. 29 E nehenehe ta ˈu e hamani ino ia oe, tera râ, ua parau mai te Atua o to metua tane ia ˈu inapo ra: ‘A haapao maitai i ta oe e parau ia Iakoba, mea maitai anei aore ra mea ino.’+ 30 I teie nei, ua reva oe no te mea ua hinaaro noa na oe e hoˈi i te utuafare o to metua tane, teie râ, no te aha oe i eiâ ˈi i to ˈu mau atua?”+
31 Na ô atura Iakoba ia Labana: “No te mea ïa i mǎtaˈu na vau, ua manaˈo hoi au: ‘E nehenehe oe e haru i ta oe na tamahine ia ˈu.’ 32 Ia itea mai ia oe te taata tei ia ˈna ra to oe mau atua, e pohe ïa o ˈna. I mua i to tâua mau taeae, a hiˈopoa i ta ˈu, e a rave i ta oe.” Aita râ Iakoba i ite e na Rahela i eiâ i te reira. 33 Tomo ihora ïa Labana i roto i te fare ie o Iakoba, e i roto i te fare ie o Lea, e i roto i te fare ie o na piti tavini vahine,+ aita râ i itea mai ia ˈna te reira. Haere maira oia i rapae i to Lea fare ie, e tomo ihora i roto i to Rahela fare ie. 34 I rave na râ Rahela i te mau tii o te mau atua o te utuafare e i tuu na i te reira i roto i te parahiraa kamela, e te parahi ra oia i nia iho. Paimi ihora ïa Labana na roto i te fare ie taatoa, aita râ i itea mai ia ˈna. 35 Parau maira oia i to ˈna metua tane: “Eiaha oe e riri, to ˈu fatu, no te mea eita ta ˈu e nehenehe e tia i mua ia oe, e maˈi matauhia o te vahine to ˈu.”+ Paimi maitai ihora ïa Labana, aita râ i itea mai ia ˈna i te mau tii o te mau atua o te utuafare.+
36 Riri ihora Iakoba e faahapa ˈtura ia Labana. Na ô atura Iakoba ia Labana: “Eaha ta ˈu hapa, e no teihea hara e onoono ai oe i te tapapa ia ˈu? 37 I teie nei ua paimi oe na roto i ta ˈu mau taihaa atoa, eaha tei itea mai ia oe e na to oe utuafare? A tuu mai i ǒ nei i mua i to ˈu mau taeae e to oe mau taeae, e na ratou e faaoti i rotopu ia tâua. 38 I tera na 20 matahiti i ora ˈi au i ǒ oe, aita te mau fanauˈa a ta oe mau mamoe e ta oe mau puaaniho i marua aˈenei,+ e aita vau i amu aˈenei i te mau mamoe oni o ta oe nǎnǎ. 39 Aita vau i hopoi atu ia oe i te animara tei hahaehia e te mau animara taehae.+ Na ˈu iho e faahoˈi i te pau o te reira. Ia eiâhia te animara i te ao aore ra i te po, e titau mai oe ia ˈu i te tahi faahoˈiraa. 40 I te ao, ua pohe au i te veavea, e i te toˈetoˈe i te po, e aita i topa to ˈu taoto.+ 41 A 20 atura matahiti i ora ˈi au i ǒ oe. Ua tavini au ia oe 14 matahiti no ta oe na tamahine e 6 matahiti no ta oe mau animara, e ua taui noa oe i ta oe i aufau mai ia ˈu ahuru taime.+ 42 Ahiri aita te Atua o to ˈu metua tane,+ te Atua o Aberahama e te Atua ta Isaaka e mǎtaˈu ra,+ i pihai iho ia ˈu, ua tuu noa ïa oe ia ˈu ia haere aita e faufaa i roto i te rima. Ua ite mai te Atua i to ˈu ati e te rohiraa a to ˈu rima, e no reira oia i tamaˈi ai ia oe inapo ra.”+
43 Pahono maira Labana ia Iakoba: “Na tamahine, e tamahine ïa na ˈu, e te mau tamarii, e tamarii ïa na ˈu, e te mau animara, e animara ïa na ˈu, e te mau mea atoa ta oe e hiˈo nei, na ˈu ïa e na ta ˈu na tamahine. E nahea ïa vau e nehenehe ai e rave ino ia raua aore ra i ta raua mau tamarii ta raua i fanau mai? 44 Mai, faaau anaˈe i te hoê faufaa i teie nei, oe e o vau, e e riro te reira ei ite i rotopu ia tâua.” 45 Rave ihora ïa Iakoba i te hoê ofai e faatia aˈera ei pou.+ 46 Parau atura Iakoba i to ˈna mau taeae: “A ohi i te ofai!” Rave aˈera ratou i te ofai e haapue aˈera. I muri iho, tamaa aˈera ratou i reira i te haapueraa ofai. 47 E mairi ihora Labana i te reira i te iˈoa o Iegara-sahaduta,* area Iakoba, mairi ihora ïa i te reira i te iˈoa o Galeeda.*
48 Na ô maira Labana: “E ite teie haapueraa ofai i rotopu ia oe e ia ˈu i teie mahana.” No reira, mairi ihora oia i te reira i te iˈoa o Galeeda,+ 49 e te Pare tiairaa, ua parau hoi oia: “Ia tiai hoi Iehova i rotopu ia oe e ia ˈu ia atea ê tâua te tahi i te tahi. 50 Ia hamani ino noa ˈtu oe i ta ˈu na tamahine e ia rave noa ˈtu oe i te tahi atu mau vahine faaipoipo na oe hau atu i ta ˈu na tamahine, noa ˈtu aita hoê aˈe taata i pihai iho ia tâua, a haamanaˈo o te Atua te ite i rotopu ia oe e ia ˈu.” 51 Na ô faahou maira Labana ia Iakoba: “Teie te haapueraa ofai, e teie te pou ta ˈu i faatia i rotopu ia oe e ia ˈu. 52 E ite teie haapueraa ofai, e e haapapuraa te pou+ e ore au e na nia ˈˈe i teie haapueraa ofai no te hamani ino ia oe, e ore atoa oe e na nia ˈˈe i teie haapueraa ofai e teie pou no te hamani ino ia ˈu. 53 Na te Atua o Aberahama+ e te Atua o Nahora, te Atua o to raua metua tane, e haava i rotopu ia tâua.” E horeo ihora Iakoba i te ora o te Atua ta to ˈna metua tane o Isaaka e mǎtaˈu ra.+
54 I muri iho, pûpû ihora Iakoba i te hoê tusia i nia i te mouˈa e titau manihini atura i to ˈna mau taeae ia tamaa. Tamaa aˈera ïa ratou e taoto ihora i taua po ra i nia i te mouˈa. 55 Tera râ, tia aˈera Labana i nia i te poipoi roa e apa ihora i ta ˈna mau mootua*+ e ta ˈna na tamahine e haamaitai maira ia ratou.+ E reva ˈtura Labana no te hoˈi i ǒ ˈna.+
32 Haere atura Iakoba i to ˈna tere, e farerei maira te mau melahi a te Atua ia ˈna. 2 I to ˈna iho â iteraa ia ratou, parau ihora Iakoba: “Teie te puhapa o te Atua!” Mairi ihora ïa oia i taua vahi ra i te iˈoa o Mahanaima.*
3 Tono ihora Iakoba i te vea na mua ia ˈna i to ˈna tuaana o Esau i te fenua o Seira,+ te tuhaa fenua o Edoma,+ 4 a faaue ai: “Teie ta outou e parau i to ˈu fatu, ia Esau: ‘Te na ô mai ra to tavini o Iakoba: “Mea maoro to ˈu oraraa* i ǒ Labana.+ 5 E ua noaa mai ia ˈu te puaatoro oni, te asini, te mamoe, te tavini tane e tavini vahine,+ e te faatae atu nei au i teie poroi no te faaara i to ˈu fatu, ia fariihia vau e oe.”’”
6 I muri aˈe, hoˈi maira te mau vea ia Iakoba e na ô maira: “Ua farerei matou i to tuaana o Esau e te haere mai ra o ˈna e farerei ia oe, e 400 tane te na muri mai ra ia ˈna.”+ 7 Riaria roa ihora Iakoba e ahoaho roa ihora.+ Vahi ihora oia ei piti puhapa i te mau taata tei na muri mai ia ˈna, oia atoa te nǎnǎ mamoe e te puaaniho, te nǎnǎ puaatoro, e te kamela. 8 E parau ihora oia: “Ia tairi noa ˈtu Esau hoê puhapa, e nehenehe ïa te tahi atu puhapa e ora ˈtu.”
9 I muri iho, parau aˈera Iakoba: “E te Atua o to ˈu metua o Aberahama e te Atua o to ˈu metua tane o Isaaka, e Iehova e, oe tei parau mai ia ˈu: ‘A hoˈi i to fenua e i to mau fetii, e e hamani maitai au ia oe,’+ 10 eita e au ia ˈu, to tavini, to here taiva ore atoa e to haapao maitai atoa,+ inaha ua haere au i tera ˈtu pae o Ioridana e ta ˈu noa turutootoo, e e piti puhapa vau i teie nei.+ 11 A faaora ia ˈu, ta ˈu ïa e pure nei ia oe,+ i te rima o to ˈu tuaana o Esau, te riaria nei hoi au ia ˈna aˈunei o ˈna e haere mai ai e tairi ia ˈu,+ te mau metua vahine atoa e ta ratou mau tamarii. 12 E ua parau oe: ‘E hamani maitai iho â vau ia oe, e e faarahi au i to huaai mai te one tahatai, mea rahi roa hoi e ore e pau ia taio.’”+
13 E faaea ihora oia i reira i taua po ra. Rave ihora oia vetahi o ta ˈna mau animara ei ô na Esau to ˈna tuaana:+ 14 200 puaaniho ufa, 20 puaaniho oni, 200 mamoe ufa, 20 mamoe oni, 15 30 maiaa kamela e ta ratou mau fanauˈa, 40 puaatoro ufa, 10 puaatoro oni, 20 asini ufa e 10 asini oni.+
16 Horoa ˈtura oia i te reira i ta ˈna mau tavini, hoê nǎnǎ i muri iho i te tahi, e parau atura ia ratou: “A haere i tera ˈtu pae o te anavai na mua ia ˈu, e ia faataa outou i te hoê area i rotopu i tera e tera nǎnǎ.” 17 Faaue atoa ˈtura oia i te tavini matamua: “Ia farerei noa mai Esau to ˈu tuaana ia oe e ia ui mai oia: ‘O vai to oe fatu, e te haere ra oe ihea, e na vai teie mau animara i mua ia oe?,’ 18 e parau ïa oe: ‘Na to tavini, na Iakoba. E ô teie na to ˈu fatu, na Esau,+ e inaha, o ˈna atoa to muri ia matou.’” 19 E faaue atoa ˈtura oia i te piti, te toru e te feia atoa e apee ra i te mau nǎnǎ: “Mai tera outou e paraparau ai ia Esau ia farerei outou ia ˈna. 20 E ia parau atoa outou: ‘Teie to tavini o Iakoba to muri ia matou.’” Ua na ô hoi oia: ‘Ia tamǎrû vau ia ˈna ma te afai i te ô na mua ia ˈu,+ e ia ite au ia ˈna i muri iho, e farii maitai mai paha ïa o ˈna ia ˈu.’ 21 Arataihia aˈera te ô i tera ˈtu pae o te anavai na mua ia ˈna, faaea ihora râ Iakoba i taua po ra i te puhapa.
22 I muri iho i taua po ra, tia aˈera oia i nia e rave ihora i ta ˈna na piti vahine faaipoipo+ e ta ˈna na piti tavini vahine+ e ta ˈna na tamaiti 11, e haere atura i tera ˈtu pae o te tahora o Iaboka na te vahi papaˈu.+ 23 Rave ihora ïa oia ia ratou e aratai atura ia ratou i tera ˈtu pae o te tahora,* e hopoi atoa ˈtura i ta ˈna mau faufaa atoa.
24 I muri aˈe, faaea noa ihora Iakoba o ˈna anaˈe. E taputô maira te hoê tane ia ˈna e ao noa aˈera.+ 25 I to ˈna iteraa eita oia e upootia, taumi ihora oia i te opiraa o to ˈna huha, e taa ihora te huha o Iakoba i to raua taputôraa.+ 26 I muri iho i te reira, parau maira oia: “A tuu ia ˈu ia haere, te ao ra hoi.” Na ô atura Iakoba: “Eita vau e tuu ia oe ia haere ia ore oe e haamaitai ia ˈu.”+ 27 Parau maira oia: “O vai to oe iˈoa?” Na ô atura oia: “O Iakoba.” 28 Parau maira oia: “E ere o Iakoba faahou to iˈoa, o Iseraela*+ râ, ua taputô hoi oe e te Atua+ e te taata atoa, e ua upootia oe.” 29 Ani atura Iakoba: “A faaite mai na i to iˈoa.” Na ô atura râ oia: “Eaha oe e ani mai ai i to ˈu iˈoa?”+ Haamaitai maira oia ia ˈna i reira. 30 Mairi ihora ïa Iakoba i taua vahi ra i te iˈoa o Peniela,*+ ua parau hoi oia: “Ua ite au i te aro o te Atua, ua faahereherehia râ to ˈu ora.”+
31 E hiti maira te mahana a haere ai oia na pihai iho ia Penuela,* mea teˈiteˈi râ oia ia haere no to ˈna huha.+ 32 No reira tae roa mai i teie mahana, e ore te mau tamarii Iseraela e amu i te uaua rahi o te huha o te hoê animara, i te opiraa o te huha, no te mea ua taumihia te opiraa o to Iakoba huha i te uaua rahi o te huha.
33 Tera râ, hiˈo aˈera Iakoba e ite atura ia Esau e haere mai ra, e 400 tane te na muri mai ra ia ˈna.+ Faataa ê ihora oia i te mau tamarii, ta Lea, ta Rahela e ta na piti tavini vahine.+ 2 Tuu ihora oia i na tavini vahine e ta raua mau tamarii i mua,+ ia Lea e ta ˈna mau tamarii i muri mai,+ e ia Rahela+ raua Iosepha i muri roa. 3 Haere ihora oia na mua ia ratou e tipapa ihora i raro i te fenua e hitu taime a piri roa ˈtu ai oia i to ˈna tuaana.
4 Tera râ, horo maira Esau e farerei ia ˈna, e tauahi maira e apa maira ia ˈna, e taˈi aˈera raua. 5 I to ˈna hiˈoraa e iteraa i te mau vahine e te mau tamarii, parau maira Esau: “O vai ma teie tei na muri mai ia oe?” Na ô atura Iakoba: “O te mau tamarii ta te Atua i horoa noa mai na to tavini.”+ 6 Haere maira na tavini vahine e ta raua mau tamarii e tipapa ihora i raro, 7 e haere atoa maira Lea e ta ˈna mau tamarii e tipapa ihora i raro. E haere maira Iosepha e o Rahela e tipapa ihora i raro.+
8 Parau maira Esau: “Eaha oe i tono mai ai i te taata e te animara ta ˈu i farerei?”+ Pahono atura oia: “Ia fariihia vau e to ˈu fatu.”+ 9 Parau maira Esau: “Mea rahi roa ta ˈu faufaa, to ˈu teina.+ A tapea noa i ta oe.” 10 Tera râ, na ô atura Iakoba: “Eiaha na. Ua fariihia vau e oe, e rave ïa oe i ta ˈu ô i to ˈu rima, ua hopoi mai hoi au i te reira ia nehenehe au e ite i to aro. E ua ite au i to aro, mai te huru ra ua ite au i te aro o te Atua, inaha ua farii mai oe ia ˈu ma te oaoa.+ 11 A rave na i te ô ei haamaitairaa na ˈu ia oe, tei hopoihia ˈtu na oe,+ ua hamani maitai hoi te Atua ia ˈu, e pauroa ta ˈu e hinaaro mau ra, te vai ra ta ˈu.”+ E onoono noa ˈtura oia, e rave ihora Esau i te reira.
12 I muri iho, parau maira Esau: “Mai, haere anaˈe, e e na mua vau ia oe i te haere.” 13 Tera râ, na ô atura Iakoba: “Ua ite to ˈu fatu e rohirohi hanoa te mau tamarii,+ e e maiaa mamoe e maiaa puaatoro ta ˈu e ta ratou mau fanauˈa. Ia aratai-vitiviti-roa-hia ratou hoê noa mahana, e pohe te nǎnǎ taatoa. 14 Ia na mua na to ˈu fatu i ta ˈna tavini i te haere, e haere mǎrû noa ˈtu râ vau hoê â haereraa e ta ˈu mau animara e te mau tamarii e tae roa i Seira+ i to ˈu fatu.” 15 Parau maira Esau: “E vaiiho mai au vetahi o to ˈu mau taata ia oe nei.” Na ô atura oia: “No te aha hoi? Ia fariihia vau e to ˈu fatu, ua navai ïa.” 16 I taua mahana ra, haere atura Esau i to ˈna tere no te hoˈi i Seira.
17 E reva ˈtura Iakoba i Sukota,+ e hamani ihora i te hoê nohoraa no ˈna e faatia aˈera i te tamaru no ta ˈna mau animara. No reira oia i mairi ai i taua vahi ra i te iˈoa o Sukota.*
18 I muri aˈe i to ˈna faarueraa ia Padana-arama,+ tae maitai atura Iakoba i te oire o Sekema+ i te fenua o Kanaana,+ e puhapa ihora i reira i pihai iho i te oire. 19 Noaa maira ia ˈna te tahi tâpû fenua i reira oia i te patiaraa i to ˈna fare ie, i te mau tamaiti a Hamora, te metua tane o Sekema, no 100 kesita.*+ 20 I reira, faatia aˈera oia i te hoê fata e parau ihora i te reira Atua, te Atua o Iseraela.+
34 Tera râ, ua matau Dina te tamahine a Iakoba na Lea,+ i te haere na muri* i te mau potii o taua fenua ra.+ 2 I to Sekema, te tamaiti a Hamora te ati Hevi,+ e raatira o taua fenua ra, iteraa ia ˈna, rave ihora oia ia ˈna, taoto ihora ia ˈna e mafera ihora ia ˈna. 3 E maamaahia ihora oia ia Dina, te tamahine a Iakoba, here ihora i te potii e taparuparu maira ia ˈna.* 4 Parau atura Sekema ia Hamora+ to ˈna metua tane: “A faanaho e ia riro tera potii ei vahine faaipoipo na ˈu.”
5 I to Iakoba faarooraa e ua viivii Dina ta ˈna tamahine ia Sekema, te tiai ra ta ˈna mau tamaiti i ta ˈna mau animara i te vahi aihere. Mamû noa ihora Iakoba e hoˈi noa maira ratou. 6 I muri aˈe, haere atura Hamora, te metua tane o Sekema, e paraparau ia Iakoba. 7 Tera râ, i te faarooraa iho â te mau tamaiti a Iakoba i te reira, hoˈi maira ratou na te vahi aihere. Ua inoino e ua riri roa ratou, no te mea ua faahaama Sekema ia Iseraela i te taotoraa i te tamahine a Iakoba,+ e ohipa ino hoi.+
8 Parau atura Hamora ia ratou: “Te hinaaro roa nei* ta ˈu tamaiti o Sekema i ta outou tamahine. A horoa mai na ia ˈna ei vahine faaipoipo na ˈna, 9 e a taati mai ia matou na roto i te faaipoiporaa.* A horoa mai i ta outou mau tamahine na matou, e a rave i ta matou mau tamahine na outou.+ 10 E nehenehe outou e faaea mai i ǒ matou, e e vata te fenua no outou. A faaea mai e a rave i ta outou ohipa tapihooraa e a noho i ǒ nei.” 11 Parau atura Sekema i te metua tane o Dina e i to ˈna mau tuane: “Ia fariihia vau e outou, e horoa ˈtu vau i te mau mea atoa ta outou e ani mai. 12 E nehenehe outou e ani mai i te hoê tino moni rahi roa no te faaipoiporaa e te hoê ô.+ Ua ineine au i te horoa ˈtu i te mau mea atoa ta outou e parau mai. A horoa noa mai i te potii ei vahine faaipoipo na ˈu.”
13 E pahono maira ta Iakoba mau tamaiti ia Sekema e ia Hamora to ˈna metua tane ma te haavare, no te mea ua viivii Dina to ratou tuahine ia Sekema. 14 Parau maira ratou ia raua: “Eita ta matou e nehenehe e na reira, e horoa i to matou tuahine na te hoê tane aita i peritomehia,*+ e haamaraa hoi te reira no matou. 15 I teie noa titauraa e farii ai matou: ia riro outou mai ia matou ma te peritome pauroa te tane i rotopu ia outou.+ 16 I reira ïa matou e horoa ˈtu ai i ta matou mau tamahine na outou, e e rave matou i ta outou mau tamahine na matou, e e faaea matou i ǒ outou, a riro atu ai tatou ei hoê noa nunaa. 17 Ia ore râ outou e faaroo mai ma te ore e peritome ia outou, e rave ïa matou i to matou tuahine, a haere atu ai.”
18 Au aˈera Hamora+ raua Sekema, ta Hamora tamaiti,+ i taua mau parau ra. 19 Aita te tane apî i faataere i te rave i ta ratou i ani mai,+ no te mea ua au roa oia i ta Iakoba tamahine, e o ˈna te tane faatura-roa-hia o te utuafare taatoa o to ˈna metua tane.
20 Haere aˈera ïa Hamora raua Sekema ta ˈna tamaiti i te uputa o te oire e parau atura i te mau tane o to raua oire:+ 21 “Te hinaaro ra tera mau taata e vai hau noa e o tatou. Ia faaea mai ratou e ia rave i ta ratou ohipa tapihooraa i to tatou fenua, mea huru rahi hoi te fenua eita e apǐ ia ratou. E nehenehe tatou e rave i ta ratou mau tamahine ei vahine faaipoipo na tatou, e e nehenehe tatou e horoa i ta tatou mau tamahine na ratou.+ 22 I teie noa titauraa e farii ai tera mau taata i te faaea mai i ǒ tatou ia riro tatou ei hoê noa nunaa: ia peritomehia pauroa te tane i rotopu ia tatou mai ia ratou tei peritomehia.+ 23 E ore anei ta ratou mau faufaa, ta ratou mau taoˈa, e ta ratou mau animara atoa e mahere ia tatou? E farii anaˈe ïa i ta ratou aniraa, a faaea mai ai ratou i ǒ tatou.” 24 Faaroo aˈera pauroa te taata tei putuputu i te uputa o te oire ia Hamora e ia Sekema ta ˈna tamaiti, e peritomehia ˈtura pauroa te tane, pauroa tei putuputu i te uputa o te oire.
25 Tera râ, i te toru o te mahana, a mauiui noa ˈi ratou, rave ihora e piti tamaiti a Iakoba, Simeona raua Levi, na tuane o Dina,+ i ta raua iho ˈoˈe e tomo aˈera i roto i te oire ma te ore hoê i ite noa ˈˈe i ta raua opuaraa, e haapohe atura pauroa te tane.+ 26 Haapohe aˈera raua ia Hamora e ia Sekema ta ˈna tamaiti i te ˈoˈe, e rave aˈera ia Dina mai roto mai i te fare o Sekema e reva ˈtura. 27 Haere maira te tahi atu mau tamaiti a Iakoba e ite aˈera i te mau tane tei haapohehia e haru aˈera i to taua oire ra, no te mea ua viivii to ratou tuahine ia ratou.+ 28 Rave aˈera ratou i ta ratou mau mamoe e puaaniho, ta ratou mau puaatoro, ta ratou mau asini, e te mau mea atoa i roto i te oire e i rapae. 29 Rave atoa aˈera ratou pauroa ta ratou faufaa, hopoi tîtî aˈera pauroa ta ratou tamarii rii e ta ratou mau vahine faaipoipo, e haru atura i te mau mea atoa i roto i te mau fare.
30 Parau maira Iakoba ia Simeona e ia Levi:+ “Ua hopoi mai orua i te peapea rahi i nia ia ˈu* a faariro ai ia ˈu ei faufauraa na te mau taata o teie fenua, te ati Kanaana e te ati Perizi. Aita vau i rahi, e e amui mau â ratou no te aro ia ˈu, a mou atu ai au, o vau e to ˈu utuafare.” 31 Tera râ, na ô atura raua: “Mea tano anei ïa ia faarirohia to mâua tuahine mai te hoê vahine taiata?”
35 I muri iho i te reira, parau maira te Atua ia Iakoba: “A tia, a pauma i Betela+ e faaea i reira, e a hamani i te hoê fata na te Atua mau i reira, tei fa mai ia oe a horo ê ai oe ia Esau to tuaana.”+
2 Na ô atura Iakoba i to ˈna utuafare e i te feia atoa tei na muri mai ia ˈna: “A tatara i te mau atua ěê i rotopu ia outou,+ a tamâ ia outou e a taui i to outou ahu, 3 e e tia anaˈe, a pauma ˈtu ai i Betela. I reira vau e hamani ai i te hoê fata na te Atua mau, tei pahono mai ia ˈu i te mahana i ahoaho ai au, e tei vai noa i pihai iho ia ˈu i te mau vahi atoa* ta ˈu i haere.”+ 4 Horoa maira ratou ia Iakoba pauroa te atua ěê ia ratou ra e te mau tapea tariˈa i nia i to ratou tariˈa, e huna ihora Iakoba i te reira i raro aˈe i te tumu raau rahi i pihai iho ia Sekema.
5 A reva ˈi ratou i to ratou tere, roohia ihora te mau oire ati aˈe ia ratou i te riaria i te Atua, a ore atu ai ratou e aˈuaˈu i te mau tamarii a Iakoba. 6 I muri aˈe, tae atura Iakoba i Luza,+ oia hoi i Betela, i te fenua o Kanaana, o ˈna e te feia atoa tei na muri mai ia ˈna. 7 I reira, hamani ihora oia i te hoê fata e mairi ihora i taua vahi ra i te iˈoa o Ela-betela,* no te mea i reira to te Atua mau faaiteraa mai ia ˈna ia Iakoba, a horo ê ai oia i to ˈna tuaana.+ 8 I muri aˈe, pohe ihora Debora,+ te vahine tei hii ia Rebeka, e hunahia ihora oia i te tumu mouˈa i Betela i raro aˈe i te hoê tumu alona. Mairi ihora ïa oia i taua tumu raau ra i te iˈoa o Alona-bakuta.*
9 Fa faahou maira te Atua ia Iakoba a haere ai Iakoba mai Padana-arama mai e haamaitai maira ia ˈna. 10 Parau maira te Atua: “O Iakoba+ to iˈoa. E ore oe e pii-faahou-hia Iakoba, o Iseraela râ to iˈoa.” E mairi ihora oia ia ˈna i te iˈoa o Iseraela.+ 11 Parau faahou maira te Atua: “O vau te Atua Manahope.+ Ia tamariihia oe e ia rahi. Mea rahi te nunaa o te na roto mai ia oe,+ e mea rahi te arii e na roto mai ia oe.+ 12 E te fenua ta ˈu i horoa no Aberahama e no Isaaka, e horoa ˈtu vau no oe, no to huaai atoa i muri mai ia oe.”+ 13 E vaiiho maira te Atua ia ˈna i te vahi i paraparau ai oia ia ˈna.
14 Faatia aˈera ïa Iakoba i te hoê pou i te vahi i paraparau ai te Atua ia ˈna, e pou ofai, e ninii ihora i te tusia uaina i nia iho e te monoˈi i muri iho.+ 15 E tamau noa ˈtura Iakoba i te parau i te vahi i paraparau ai te Atua ia ˈna, o Betela.+
16 Reva ˈtura ratou mai Betela. Mea atea â ratou ia Epherata i haamata ˈi Rahela i te fanau, e mea fifi roa no ˈna ia fanau. 17 Tera râ, a tautoo ai oia i te fanau mai i ta ˈna tamarii, parau maira te vahine faafanau: “Eiaha oe e taiâ, e noaa hoi ta oe teie atoa tamaiti.”+ 18 A faarue mai ai oia* (fatata hoi oia i te pohe), mairi ihora oia ia ˈna i te iˈoa o Beni-oni,* mairi ihora râ to ˈna metua tane ia ˈna i te iˈoa o Beniamina.*+ 19 Pohe ihora Rahela e hunahia ihora i te eˈa e haere tia ˈtu i Epherata, oia hoi Betelehema.+ 20 Faatia aˈera Iakoba i te hoê pou i nia i to ˈna menema. O te pou o to Rahela menema tae roa mai i teie mahana.
21 I muri iho i te reira, reva ˈtura Iseraela e patia ihora i to ˈna fare ie i te atea ê i te pare o Edera. 22 A faaea ˈi Iseraela i taua fenua ra, taoto ihora Reubena ia Bila te vahine faaipoipo tavini* a to ˈna metua tane, e faaroo ihora Iseraela i te reira.+
Hoê ahuru ma piti tamaiti ta Iakoba. 23 Na tamaiti a Lea, o Reubena+ te matahiapo a Iakoba, i muri mai o Simeona, Levi, Iuda, Isakara e Zebuluna. 24 Na tamaiti a Rahela, o Iosepha raua Beniamina. 25 Na tamaiti a Bila, ta Rahela tavini vahine, o Dana raua Naphatali. 26 E na tamaiti a Zilipa, ta Lea tavini vahine, o Gada raua Asera. Tera ta Iakoba mau tamaiti, tei fanauhia i Padana-arama.
27 I muri aˈe, tae atura Iakoba i te vahi to reira to ˈna metua tane o Isaaka i Mamera,+ i Kiriata-araba, oia hoi Heberona, i reira Aberahama e Isaaka atoa i faaea ˈi ei taata ěê.+ 28 Ua ora Isaaka 180 matahiti.+ 29 Puhi ihora Isaaka i to ˈna aho hopea, pohe atura e amuihia ˈtura i to ˈna mau taata,* ei ruhiruhia tei fanaˈo i te hoê oraraa maitai.* E huna ihora ta ˈna na tamaiti o Esau raua Iakoba ia ˈna.+
36 Teie te aamu o Esau, oia hoi Edoma.+
2 Rave ihora Esau i ta ˈna na vahine faaipoipo i rotopu i te mau tamahine no Kanaana: Ada+ te tamahine a Elona te ati Heta,+ e Oholibama+ te tamahine a Anaha, te mootua a Zibeona te ati Hevi, 3 e Basemata+ ta Isemaela tamahine, te tuahine o Nebaiota.+
4 E fanau maira Ada ia Eliphaza na Esau, e fanau maira Basemata ia Reuela,
Tera te mau tamaiti a Esau, tei fanauhia mai i te fenua o Kanaana. 6 I muri aˈe, rave ihora Esau i ta ˈna mau vahine faaipoipo, ta ˈna mau tamaiti, ta ˈna mau tamahine, pauroa te taata o to ˈna utuafare, pauroa ta ˈna mamoe e puaaniho e pauroa te tahi atu animara ta ˈna, e pauroa te faufaa ta ˈna i haapue+ i te fenua o Kanaana, e haere atura i te tahi atu fenua i te atea ê ia Iakoba to ˈna teina.+ 7 Ua rahi roa hoi ta raua mau faufaa a ore atu ai raua e nehenehe e ora i te hoê â vahi, e no ta raua mau nǎnǎ animara, aita i navai te maa i te fenua i faaea ˈi raua.* 8 Faaea ˈtura ïa Esau i te tuhaa fenua mouˈa o Seira.+ Esau, o Edoma+ ïa.
9 E tera te aamu o Esau te metua o te ati Edoma i te tuhaa fenua mouˈa o Seira.+
10 Teie te iˈoa o na tamaiti a Esau: Eliphaza te tamaiti a Ada ta Esau vahine faaipoipo, e Reuela te tamaiti a Basemata ta Esau vahine faaipoipo.+
11 Na tamaiti a Eliphaza, o Temana,+ Omara, Zepho, Gatama e Kenaza.+ 12 Riro maira Timena ei vahine faaipoipo tavini na Eliphaza, ta Esau tamaiti. I muri aˈe, fanau maira oia ia Amaleka+ na Eliphaza. E mootua teie na Ada, ta Esau vahine faaipoipo.
13 Teie te mau tamaiti a Reuela: Nahata, Zera, Sama e Miza. E mootua teie na Basemata,+ ta Esau vahine faaipoipo.
14 Teie te mau tamaiti a Oholibama te tamahine a Anaha, te mootua a Zibeona, ta Esau vahine faaipoipo, ta ˈna i fanau na Esau: Ieusa, Ialama e Kora.
15 Teie te mau raatira no roto mai i na tamaiti a Esau:+ Na tamaiti a Eliphaza, ta Esau matahiapo: raatira Temana, raatira Omara, raatira Zepho, raatira Kenaza,+ 16 raatira Kora, raatira Gatama e raatira Amaleka. Tera te mau raatira no roto mai ia Eliphaza+ i te fenua o Edoma. E mootua teie na Ada.
17 Teie te mau tamaiti a Reuela, ta Esau tamaiti: raatira Nahata, raatira Zera, raatira Sama e raatira Miza. Tera te mau raatira no roto mai ia Reuela i te fenua o Edoma.+ E mootua teie na Basemata, ta Esau vahine faaipoipo.
18 E teie te mau tamaiti a Oholibama, ta Esau vahine faaipoipo: raatira Ieusa, raatira Ialama e raatira Kora. Tera te mau raatira no roto mai ia Oholibama te tamahine a Anaha, ta Esau vahine faaipoipo.
19 Tera ïa te mau tamaiti a Esau, pii-atoa-hia Edoma,+ e tera te mau raatira no roto mai ia ratou.
20 Teie te mau tamaiti a Seira te ati Hori, e parahi ra i taua fenua ra:+ Lotana, Sobala, Zibeona, Anaha,+ 21 Disona, Etera e Disana.+ O ratou te mau raatira no roto mai i te ati Hori, na tamaiti a Seira, i te fenua o Edoma.
22 Na tamaiti a Lotana, o Hori raua Hemama, e o Timena+ te tuahine o Lotana.
23 Teie te mau tamaiti a Sobala: Alavana, Manahata, Ebala, Sepho e Onama.
24 Teie na tamaiti a Zibeona:+ Aia e Anaha. Na teie Anaha i ite mai i te mau pape pihaa veavea i te medebara, a tiai ai oia i te mau asini a Zibeona to ˈna metua tane.
25 Teie na tamarii a Anaha: Disona e Oholibama te tamahine a Anaha.
26 Teie te mau tamaiti a Disona: Hemedana, Esebana, Iterana e Kerana.+
27 Teie te mau tamaiti a Etera: Bilihana, Zaavana e Akâna.
28 Teie na tamaiti a Disana: Ûza e Arana.+
29 Teie te mau raatira no roto mai i te ati Hori: raatira Lotana, raatira Sobala, raatira Zibeona, raatira Anaha, 30 raatira Disona, raatira Etera e raatira Disana.+ O ratou te mau raatira no roto mai i te ati Hori i te fenua o Seira.
31 Teie te mau arii tei faatere i te fenua o Edoma+ hou te tahi arii i faatere ai i te ati* Iseraela.+ 32 Na Bela tamaiti a Beora i faatere i Edoma, e o Dinehaba te iˈoa o to ˈna oire. 33 I te poheraa Bela, na Iobaba tamaiti a Zera no Bozara i faatere ei mono ia ˈna. 34 I te poheraa Iobaba, na Husama no te fenua o te ati Temana i faatere ei mono ia ˈna. 35 I te poheraa Husama, na Hadada tamaiti a Bedada, tei upootia i nia i te ati Midiana+ i te tuhaa fenua o Moabi, i faatere ei mono ia ˈna, e o Avite te iˈoa o to ˈna oire. 36 I te poheraa Hadada, na Samala no Masereka i faatere ei mono ia ˈna. 37 I te poheraa Samala, na Saura no Rehobota i te hiti anavai i faatere ei mono ia ˈna. 38 I te poheraa Saura, na Baala-hanana te tamaiti a Akabora i faatere ei mono ia ˈna. 39 I te poheraa Baala-hanana te tamaiti a Akabora, na Hadara i faatere ei mono ia ˈna. O Pau te iˈoa o to ˈna oire, e o Mehetabela te iˈoa o ta ˈna vahine faaipoipo, te tamahine a Matereda te tamahine a Mezahaba.
40 Teie te iˈoa o te mau raatira no roto mai ia Esau ia au i to ratou utuafare, ia au i to ratou vahi, ia au i to ratou iˈoa: raatira Timena, raatira Alava, raatira Ieteta,+ 41 raatira Oholibama, raatira Ela, raatira Pinona, 42 raatira Kenaza, raatira Temana, raatira Mibezara, 43 raatira Magadiela e raatira Irama. Tera te mau raatira no roto mai i te ati Edoma ia au i to ratou nohoraa i te fenua i fatuhia e ratou.+ O Esau ïa teie, te metua o te ati Edoma.+
37 Faaea noa ˈtura Iakoba i te fenua o Kanaana, i reira to ˈna metua tane i te oraraa ei taata ê.+
2 Teie te aamu o Iakoba.
I te 17raa o to Iosepha+ matahiti, te tiai ra te taurearea i te mau mamoe+ e na tamaiti a Bila+ e na tamaiti a Zilipa,+ na vahine faaipoipo a to ˈna metua tane. E faaite ihora Iosepha i ta ratou ohipa ino i to ratou metua tane. 3 Mea here hoi na Iseraela ia Iosepha hau aˈe i te tahi atu mau tamaiti atoa ta ˈna,+ no te mea o ˈna te tamaiti o to ˈna ruhiruhiaraa, e ua faaau oia i te hoê ahu roa nehenehe no ˈna. 4 I to to ˈna mau tuaana iteraa e mea here na to ratou metua tane ia ˈna hau aˈe ia ratou, hae ihora ratou ia ˈna, e aita ˈtura i tia ia ratou ia paraparau ia ˈna ma te mǎrû.
5 I muri aˈe, moemoeâhia ihora Iosepha e faatia ˈtura oia i te reira i to ˈna mau tuaana,+ te tahi atu ïa tumu i hae ai ratou ia ˈna. 6 Parau atura oia: “A faaroo mai na i teie moemoeâ ta ˈu. 7 Te taamu ra tatou i te mau ruru huero maa i ropu i te faaapu i tia mai ai ta ˈu ruru e tia noa ihora, e haaati maira ta outou mau ruru i ta ˈu ruru e tipapa ihora.”+ 8 Na ô maira to ˈna mau tuaana: “E faariro iho â anei oe ia oe ei arii i nia ia matou, a faatere mai ai ia matou?”+ Itea maira ïa ia ratou te tahi atu â tumu e hae ai ia ˈna, no ta ˈna na moemoeâ e no ta ˈna i parau.
9 I muri iho i te reira, moemoeâ-faahou-hia ihora oia, e faatia ˈtura oia i te reira i to ˈna mau tuaana: “Ua moemoeâ-faahou-hia vau. I teie taime, te tipapa ra te mahana e te avaˈe e 11 fetia i mua ia ˈu.”+ 10 I to ˈna faatiaraa i te reira i to ˈna metua tane e to ˈna atoa mau tuaana, tamaˈi maira to ˈna metua tane ia ˈna e na ô maira: “Eaha te auraa o tena moemoeâ ta oe? E haere mai iho â anei au e to oe atoa metua vahine e to oe mau tuaana e tipapa i raro i te fenua i mua ia oe?” 11 E pohehae roa ihora to ˈna mau tuaana ia ˈna,+ area to ˈna metua tane, haapao maite noa ihora ïa oia i taua parau ra.
12 Aratai atura to ˈna mau tuaana i te mau mamoe a to ratou metua tane i te vahi aihere pihai iho ia Sekema.+ 13 I muri iho, na ô maira Iseraela ia Iosepha: “Te tiai ra to mau tuaana i te mau nǎnǎ mamoe pihai iho ia Sekema, e ere anei? A haere mai, e tono vau ia oe ia ratou ra.” Parau atura Iosepha: “Ua ineine au!” 14 Na ô maira oia: “A haere na a hiˈo mea maitai anei to mau tuaana. A hiˈo eaha te huru o te mau mamoe, e a hoˈi mai e faaite ia ˈu.” Tono ihora oia ia ˈna mai te peho o Heberona,+ e haere atura Iosepha i Sekema. 15 I muri iho, farerei maira te hoê tane ia ˈna a haere noa ˈi oia. Ui maira taua tane ra: “Eaha ta oe e imi ra?” 16 Parau atura oia: “Te imi ra vau i to ˈu mau tuaana. A faaite mai na, te tiai ra ratou i te mau nǎnǎ mamoe ihea?” 17 Na ô faahou maira taua tane ra: “Ua reva ratou mai ǒ nei atu. Ua faaroo vau ia ratou i te parauraa: ‘Haere anaˈe i Dotana.’” Tapapa ihora ïa Iosepha i to ˈna mau tuaana e itehia maira ratou i Dotana.
18 Tera râ, ite maira ratou ia ˈna i te atea ê, e hou oia a piri atu ai ia ratou, opua ihora ratou e haapohe ia ˈna. 19 Na ô aˈera ratou te tahi i te tahi: “A hiˈo! Te haere mai ra tera taata moemoeâ.+ 20 Mai, haapohe anaˈe ia ˈna i teie nei, a taora ˈtu ai ia ˈna i roto hoê o na apoo pape. E parau tatou e ua amu te hoê animara taehae ia ˈna. Ei reira tatou e ite ai eaha ˈtura no ta ˈna na moemoeâ.” 21 I to Reubena+ faarooraa i te reira, tamata ihora oia i te faaora ia Iosepha. Parau atura oia: “Eiaha tatou e haapohe ia ˈna.”+ 22 Parau faahou atura oia: “Eiaha e haamanii i te toto.+ A taora ia ˈna i roto i teie apoo pape i roto i te medebara, eiaha râ e rave ino* ia ˈna.”+ Te opua ra oia e faaora ia ˈna no te faahoˈi ia ˈna i to ˈna metua tane.
23 I to Iosepha iho â taeraa ˈtu i to ˈna mau tuaana, huti aˈera ratou i to Iosepha ahu roa, te ahu roa nehenehe i nia iho ia ˈna,+ 24 rave aˈera ia ˈna e huri ihora ia ˈna i roto i te apoo pape. I taua taime ra, aita e pape i roto i te apoo.
25 Parahi ihora ratou no te tamaa. I to ratou hiˈoraa ˈtu, e pǔpǔ ratere ati Isemaela+ te haere mai ra na Gileada mai. Te uta ra ta ratou mau kamela i te tapau nakata, te zuri e te paa raau noˈanoˈa,+ e te pou ra ratou i Aiphiti. 26 Parau atura Iuda i to ˈna mau taeae: “Eaha te apî ia haapohe tatou i to tatou teina, a tapoˈi atu ai i to ˈna toto?+ 27 Mai, hoo anaˈe ia ˈna+ i teie nei i te ati Isemaela, e eiaha tatou e taparahi ia ˈna. E teina hoi o ˈna no tatou, to tatou iˈo.” Faaroo aˈera ratou i to ratou taeae. 28 E i te haereraa mai taua feia hoohoo ra no Midiana,+ huti maira to ˈna mau tuaana ia Iosepha i rapae i te apoo pape, e hoo atura ia ˈna i te ati Isemaela no 20 moni ario.+ Afai aˈera taua mau tane ra ia Iosepha i Aiphiti.
29 I muri iho, i to Reubena hoˈiraa ˈtu i te apoo pape, e to ˈna iteraa e aita Iosepha i roto i te apoo, hahae ihora oia i to ˈna ahu. 30 I to ˈna hoˈiraa mai i to ˈna mau teina, tuô ihora oia: “Aita faahou te tamarii! E o vau, e nahea ïa vau?”
31 Rave aˈera ïa ratou i to Iosepha ahu roa, tupai atura i te hoê puaaniho oni e tutau ihora i te ahu roa i roto i te toto. 32 I muri iho i te reira, faatae atura ratou i te ahu roa nehenehe i to ratou metua tane ma teie poroi: “Teie tei itea mai ia matou. A hiˈopoa na e no to tamaiti anei teie ahu roa aore ra e ere.”+ 33 Hiˈopoa ihora oia i te reira e tuô ihora: “No ta ˈu tamaiti teie ahu roa! Eita e ore e ua amuhia o ˈna e te hoê animara taehae! Papu roa, ua huˈahuˈa roa Iosepha!” 34 Hahae ihora Iakoba i to ˈna ahu, hatua ihora ia ˈna i te ahu oto e oto ihora i ta ˈna tamaiti e rave rahi mahana. 35 E tamata noa ˈtura ta ˈna mau tamaiti atoa e ta ˈna mau tamahine atoa i te tamahanahana ia ˈna, patoi noa maira râ oia i ta ratou tamahanahanaraa, a na ô ai: “E oto vau i ta ˈu tamaiti e pou noa ˈtu vau i te Apoo!”*+ E taˈi noa ˈtura to ˈna metua tane ia ˈna.
36 Tera râ, hoo atura te mau ati Midiana ia Iosepha i Aiphiti ia Potiphara, e tia mana na Pharao+ e raatira atoa o te mau tiai a te arii.+
38 I tera taime, faarue atura Iuda i to ˈna mau taeae e patia ihora i to ˈna fare ie i pihai iho i te faaearaa o te hoê tane ati Adulama o Hira te iˈoa. 2 Ite atura Iuda i te tamahine a te tahi ati Kanaana+ o Sua te iˈoa. Rave ihora oia ia ˈna ei vahine faaipoipo na ˈna, taoto ihora ia ˈna, 3 e hapû maira oia. I muri aˈe, fanau maira oia i te hoê tamaiti, e mairi ihora Iuda ia ˈna i te iˈoa o Era.+ 4 Hapû faahou maira oia, fanau maira i te hoê tamaiti e mairi ihora ia ˈna i te iˈoa o Onana. 5 Fanau faahou maira oia i te hoê tamaiti e mairi ihora oia ia ˈna i te iˈoa o Sela. Tei Akaziba+ o Iuda i te fanauraa mai oia ia ˈna.
6 I muri aˈe, rave ihora Iuda i te hoê vahine, o Tamara+ te iˈoa, ei vahine faaipoipo na Era ta ˈna matahiapo. 7 Mea au ore râ na Iehova ia Era, ta Iuda matahiapo. Haapohe ihora Iehova ia ˈna. 8 No reira, parau atura Iuda ia Onana: “A taoto i te vahine faaipoipo a to tuaana a haapao atu ai i ta oe hopoia ia ˈna ei taeae no ta ˈna tane faaipoipo tei pohe e ia huaaihia to tuaana.”+ 9 Tera râ, ua ite Onana eita taua huaai ra e riro no ˈna.+ No reira, ia taoto oia i te vahine faaipoipo a to ˈna tuaana, e faarue oia i to ˈna pape tane i raro i te repo ia ore to ˈna tuaana ia huaaihia.+ 10 Mea ino ta ˈna i rave i te aro o Iehova, haapohe atoa ihora ïa oia ia ˈna.+ 11 Parau atura Iuda ia Tamara ta ˈna hunoa: “A parahi ei vahine ivi i te fare o to metua tane e ia paari noa mai ta ˈu tamaiti o Sela,” ua manaˈo hoi oia: ‘Aˈunei o ˈna e pohe atoa ˈi mai to ˈna na tuaana.’+ Haere atura Tamara e faaea ihora i te fare o to ˈna metua tane.
12 I muri aˈe, pohe ihora ta Iuda vahine faaipoipo, te tamahine a Sua.+ I te hoperaa to Iuda otoraa, haere atura oia e to ˈna hoa o Hira te ati Adulama+ i to ˈna feia paoti huruhuru mamoe i Timina.+ 13 Parauhia maira Tamara: “Teie to oe metua tane hoovai e pauma mai ra i Timina no te paotiraa huruhuru mamoe.” 14 Tatara ihora ïa oia i to ˈna ahu vahine ivi, puroˈu ihora i to ˈna mata e tuu maira i te hoê ahu tapoˈi i nia ia ˈna. Parahi ihora oia i te tomoraa o Enaima, i te purumu e haere tia ˈtu i Timina, ua ite hoi oia e ua paari mai o Sela, aita râ oia i horoahia ei vahine faaipoipo na ˈna.+
15 I te iteraa ˈtu Iuda ia ˈna, manaˈo ihora oia e vahine taiata, no te mea ua puroˈu oia i to ˈna mata. 16 Tioi atura oia ia ˈna ra i te pae purumu e parau atura: “A faatia na ia taoto vau ia oe,” aita hoi oia i ite o ta ˈna hunoa tera.+ Parau maira râ oia: “Eaha ta oe e horoa mai na ˈu ia taoto oe ia ˈu?” 17 Parau atura oia: “E faatae atu vau i te hoê fanauˈa puaaniho o ta ˈu nǎnǎ.” Tera râ, parau maira oia: “E horoa mai anei oe i te tahi piri taoˈa e ia tae roa mai te reira?” 18 Parau atura oia: “Eaha te piri taoˈa ta ˈu e horoa ˈtu?” Parau maira oia: “To oe tapea rima titiro,+ ta oe taura e ta oe raau i to rima.” Horoa ˈtura oia i te reira ia ˈna e taoto ihora ia ˈna, e hapû maira oia. 19 Tia aˈera oia i nia e reva ˈtura, e tatara ihora oia i to ˈna ahu tapoˈi e oomo maira i to ˈna ahu vahine ivi.
20 Tono atura Iuda i to ˈna hoa ati Adulama+ no te faatae atu i te fanauˈa puaaniho, a rave faahou mai ai i te piri taoˈa i te rima o taua vahine ra, aita râ oia i itea mai ia ˈna. 21 Ua uiui haere oia i te mau tane o taua vahi ra: “Teihea tera vahine taiata* i te pae purumu i Enaima?” Tera râ, ua parau mai ratou: “Aita roa e vahine taiata i ǒ nei.” 22 Hoˈi maira oia ia Iuda ra e parau maira: “Aita roa oia i itea mai ia ˈu, e ua na ô mai hoi to reira mau tane: ‘Aita roa e vahine taiata i ǒ nei.’” 23 Parau atura ïa Iuda: “Ia tapea noa ˈtu oia i te reira na ˈna, ia ore tâua ia faahaamahia i te imi-noa-raa ia ˈna. Ua faatae iho â vau i teie fanauˈa puaaniho, aita râ oia i itea mai ia oe.”
24 Tera râ, piri i te toru avaˈe i muri mai, parauhia maira ia Iuda: “Ua taiata o Tamara ta oe hunoa, e ua hapû atoa oia i ta ˈna taiataraa.” Parau atura ïa Iuda: “Afai atu ia ˈna i rapae e ia taninahia oia.”+ 25 A afaihia ˈtu ai oia i rapae, poroi ihora oia i to ˈna metua tane hoovai: “Ua hapû vau i te tane na ˈna teie mau taoˈa.” Na ô faahou atura oia: “A hiˈopoa na na vai teie tapea rima titiro, teie taura e teie raau.”+ 26 Hiˈopoa atura ïa Iuda i te reira e parau atura: “Mea tia aˈe o ˈna ia ˈu, no te mea aita vau i horoa ia Sela ta ˈu tamaiti ei tane faaipoipo na ˈna.”+ E aita oia i taoto faahou ia ˈna i muri iho.
27 I te taeraa te taime e fanau mai ai oia, e maehaa to roto i to ˈna opu. 28 A fanau mai ai oia, tuu atura hoê i to ˈna rima i rapae, e rave oioi ihora te vahine faafanau i te tahi taura uteute e taamu ihora i nia i to ˈna rima, a na ô ai: “O ˈna na mua tei haere mai i rapae.” 29 Tera râ, i te faahoˈiraa iho â oia i to ˈna rima i roto, o to ˈna ïa taeae tei haere mai i rapae, e tuô atura te vahine faafanau: “E mutu rahi ta oe i faatupu no oe iho!” Mairihia ihora oia i te iˈoa o Pereza.*+ 30 I muri iho, haere maira to ˈna taeae i rapae, to ˈna te rima tei taamuhia i te taura uteute, e mairihia ihora oia i te iˈoa o Zera.+
39 Haapouhia ˈtura Iosepha i Aiphiti,+ e na te hoê tane Aiphiti o Potiphara+ te iˈoa, te hoê tia mana na Pharao e raatira atoa o te mau tiai a te arii, i hoo mai ia ˈna i te ati Isemaela+ tei haapou ia ˈna i reira. 2 Tera râ, tei pihai iho Iehova ia Iosepha.+ No reira, manuïa ihora te mau mea atoa ta ˈna i rave e noaa maira ia ˈna te tahi mau hopoia i te fare o to ˈna fatu no Aiphiti. 3 Ite ihora to ˈna fatu e tei pihai iho Iehova ia ˈna, e te haamanuïa ra Iehova i te mau mea atoa ta ˈna e rave ra.
4 Au-noa-hia ˈtura Iosepha e ana, e riro maira oia ei tiaau tiaturihia na ˈna. Faatoroa ˈtura Potiphara ia ˈna i nia i to ˈna utuafare, e horoa ˈtura e na ˈna e haapao i ta ˈna mau faufaa atoa. 5 Mai te taime i faatoroa ˈi oia ia ˈna i nia i to ˈna utuafare, e i horoa ˈi e na ˈna e haapao i ta ˈna mau faufaa atoa, tamau atura Iehova i te haamaitai i te utuafare o te tane Aiphiti no Iosepha. Ua haamaitai Iehova i ta ˈna mau faufaa atoa i roto i te fare e i rapae.+ 6 I muri aˈe, tuu pauroa ˈtura oia i ta ˈna faufaa e na Iosepha e haapao, e aita ta ˈna e haapeapearaa maori râ no te maa ta ˈna e amu ra. Hau atu â, riro maira Iosepha ei tane pautuutu e te purotu.
7 I muri aˈe i te reira, hiˈo faahinaaro noa maira te vahine faaipoipo a to ˈna fatu ia Iosepha e parau maira: “A taoto ia ˈu.” 8 Tera râ, patoi atura oia e parau atura i te vahine faaipoipo a to ˈna fatu: “Aita to ˈu fatu e haapeapea ra no te mau mea o te fare, e ua tuu pauroa mai i ta ˈna faufaa atoa e na ˈu e haapao. 9 Aita e taata rahi aˈe i roto i teie fare ia ˈu, e aita oia i tapea noa ˈˈe i te tahi mea ia ˈu o oe anaˈe râ, no te mea e vahine faaipoipo oe na ˈna. E nahea ïa vau e nehenehe ai e rave i teie ino rahi, a hara ˈtu ai hoi i te Atua?”+
10 I tera e tera mahana, taparuparu noa maira oia ia Iosepha, aita râ oia i farii noa ˈˈe e taoto ia ˈna aore ra e faaea i pihai iho ia ˈna. 11 I te hoê râ mahana ua haere oia i roto i te fare no te rave i ta ˈna ohipa, aita hoê aˈe tavini i roto i te fare. 12 Haru maira oia ia ˈna i to ˈna ahu e parau maira: “A taoto ia ˈu!” Tera râ, faarue ihora oia i to ˈna ahu i roto i to ˈna rima e horo atura i rapae. 13 I te iteraa iho â o ˈna ua faarue Iosepha i to ˈna ahu i roto i to ˈna rima a horo atu ai i rapae, 14 tuô ihora oia i ta ˈna mau tavini tane e parau atura: “A hiˈo na! Ua afai mai ta ˈu tane i teie tane Hebera i ǒ nei no te faariro ia tatou ei faaoooraa. Ua haere mai oia ia ˈu no te taoto ia ˈu, tera râ tuô haapuai ihora vau. 15 I te faarooraa iho â oia ia ˈu i te faateiteiraa i to ˈu reo e te tuôraa, faarue ihora oia i to ˈna ahu i pihai iho ia ˈu e horo atura i rapae.” 16 I muri iho, vaiiho noa ihora taua vahine ra i to Iosepha ahu i pihai iho ia ˈna e hoˈi noa maira to ˈna fatu i te fare.
17 Faatia ˈtura oia ia ˈna i taua noa parau ra: “Te tavini Hebera ta oe i afai mai i ǒ nei, ua haere mai ia ˈu no te faariro ia ˈu ei faaoooraa. 18 Tera râ, i te faateiteiraa iho â vau i to ˈu reo e te tuôraa vau, faarue ihora oia i to ˈna ahu i pihai iho ia ˈu e horo atura i rapae.” 19 I te faarooraa iho â to ˈna fatu i ta ta ˈna vahine faaipoipo i parau mai ia ˈna: “Ua na ô ta oe tavini ia ˈu,” ura ihora o ˈna i te riri. 20 Rave ihora ïa to Iosepha fatu ia ˈna e tuu atura i roto i te fare tapearaa to reira te feia i tapeahia e te arii, e faaea ihora oia i reira, i te fare tapearaa.+
21 Tera râ, vai noa ˈtura Iehova i pihai iho ia Iosepha, e tamau atura oia i te faaite ia ˈna i te here taiva ore e te haamaitai ia ˈna ia fariihia oia e te raatira o te fare tapearaa.+ 22 Horoa ˈtura te raatira o te fare tapearaa e na Iosepha e tiaau i te feia atoa i tapeahia, e pauroa te ohipa ta ratou e rave ra i roto, na ˈna ïa i faaue.+ 23 Aita roa ˈtu te raatira o te fare tapearaa i haapeapea noa ˈˈe no tei horoahia e na Iosepha e haapao, tei pihai iho hoi Iehova ia Iosepha e ua haamanuïa Iehova i te mau mea atoa ta ˈna e rave ra.+
40 I muri aˈe i te reira, hara ˈtura te raatira hopoi auˈa uaina+ a te arii o Aiphiti e te raatira eu faraoa i to raua fatu, te arii o Aiphiti. 2 Riri roa ihora Pharao i to ˈna na taata toroa e piti, te raatira hopoi auˈa uaina e te raatira eu faraoa,+ 3 e huri atura oia ia raua i roto i te fare tapearaa a te raatira o te mau tiai,+ i reira Iosepha i te tapearaahia.+ 4 Faaue atura te raatira o te mau tiai ia Iosepha ia faaea i pihai iho ia raua e ia haapao ia raua,+ e mau ihora raua i te fare tapearaa maa taime.*
5 Moemoeâhia ˈtura te hopoi auˈa uaina e te eu faraoa a te arii o Aiphiti a mau ai raua i te fare tapearaa i te hoê â po, e e tatararaa to na moemoeâ tataitahi. 6 I te poipoi aˈe, i te haereraa mai Iosepha e to ˈna iteraa ia raua, e au ra e te ahoaho ra raua. 7 Ui maira ïa oia ia raua: “No te aha e mata peapea ˈi to orua?” 8 Parau aˈera raua: “Ua moemoeâhia mâua tataitahi, aita râ e taata no te tatara mai i te auraa.” Parau maira Iosepha ia raua: “E ere anei na te Atua e tatara i te auraa o te moemoeâ?+ Faatia mai na.”
9 Faatia ˈtura ïa te raatira hopoi auˈa uaina i ta ˈna moemoeâ ia Iosepha: “I roto i ta ˈu moemoeâ, e tumu vine to mua ia ˈu. 10 E toru amaa apî to taua tumu vine ra, e a oteo ai, itehia maira te tiare, e horoa maira i te peenave vine para. 11 E te tapea ra vau i te auˈa a Pharao, rave maira vau i te peenave vine e umu ihora vau i roto i te auˈa a Pharao. I muri iho, tuu atura vau i te auˈa i roto i te rima o Pharao.” 12 Parau maira ïa Iosepha: “Teie to ˈna tatararaa: na toru amaa apî, e toru ïa mahana. 13 I roto e toru mahana, e tuu Pharao ia oe,* a faahoˈi ai ia oe i to oe toroa,+ e e hopoi oe i te auˈa a Pharao i to ˈna rima mai ta oe i rave na mua ˈˈe ei hopoi auˈa uaina na ˈna.+ 14 Tera râ, ia haamanaˈo oe ia ˈu ia maitai mai to oe tupuraa. A hamani maitai mai na ia ˈu e a faaite i to ˈu parau ia Pharao, ia tuu oia ia ˈu i rapae i teie vahi. 15 Ua haruhia hoi au i te fenua o te Hebera,+ e aita vau i rave i te tahi noa ˈˈe ohipa i tano ai ratou i te huri ia ˈu i roto i te fare tapearaa.”*+
16 I te iteraa te raatira eu faraoa e ohipa maitai ta Iosepha i faahiti i roto i ta ˈna tatararaa, parau atura oia ia Iosepha: “E moemoeâ atoa ta ˈu, e toru farii faraoa uouo to nia iho i to ˈu upoo, 17 e i roto i te farii i nia roa, ua rau te huru maa maitatai euhia na Pharao, e e manu te amu ra i te reira i roto i te farii i nia iho i to ˈu upoo.” 18 Parau maira ïa Iosepha: “Teie to ˈna tatararaa: na toru farii, e toru ïa mahana. 19 I roto e toru mahana, e tâpû Pharao i to oe upoo a tarî atu ai ia oe i nia i te hoê pou, e e amu te mau manu i te iˈo o to oe tino.”+
20 E toru mahana i muri iho, o te mahana fanauraa ïa o Pharao.+ Faatupu ihora oia i te hoê tamaaraa no ta ˈna mau tavini atoa, e tuu maira oia i* te raatira hopoi auˈa uaina raua te raatira eu faraoa i mua i ta ˈna mau tavini. 21 Faahoˈi ihora Pharao i te raatira hopoi auˈa uaina i to ˈna toroa, e tamau atura oia i te hopoi i te auˈa uaina i te rima o Pharao. 22 Tera râ, tarî atura oia i te raatira eu faraoa mai ta Iosepha iho â i tatara i te auraa ia raua.+ 23 Aita râ te raatira hopoi auˈa uaina i haamanaˈo ia Iosepha, ua moˈe roa oia ia ˈna.+
41 Mairi atura e piti matahiti, e moemoeâhia ihora Pharao+ e te tia ra oia i te hiti anavai Nile. 2 I reira, haere maira e hitu puaatoro nehenehe e te poria mai roto mai i te anavai, e amu ihora i te aihere na te hiti Nile.+ 3 I muri iho, haere atoa maira e hitu puaatoro hairiiri e te iviivi mai roto mai i te anavai Nile, e tia noa ihora i pihai iho i te mau puaatoro poria i te hiti Nile. 4 Amu aˈera te mau puaatoro hairiiri e te iviivi i na hitu puaatoro nehenehe e te poria. E ara maira Pharao.
5 Varea faahou atura oia i te taoto, e moemoeâhia ihora oia i te piti o te taime. E hitu peenave huero maa îî e te maitai roa tei tupu i nia hoê noa tumu.+ 6 I muri iho, tupu atoa maira e hitu peenave huero maa rairai e tei oriorio i te mataˈi no hitia o te râ. 7 E horomii aˈera te mau peenave huero maa rairai i na hitu peenave huero maa îî e te maitai roa. E ara maira Pharao e taa ihora ia ˈna e e moemoeâ.
8 I te poipoi aˈe râ, peapea ihora to ˈna feruriraa. Faaue ihora oia ia tiihia pauroa te tahuˈa manamana o Aiphiti e pauroa to reira taata paari. Faatia ˈtura Pharao ia ratou i ta ˈna na moemoeâ, aita râ hoê aˈe i nehenehe e tatara i te reira ia Pharao.
9 E parau maira te raatira hopoi auˈa uaina ia Pharao: “Te faˈi nei au i ta ˈu mau hara i teie mahana. 10 Ua riri Pharao i ta ˈna na tavini. Huri ihora oia ia ˈu i te fare tapearaa a te raatira o te mau tiai, mâua te raatira eu faraoa.+ 11 I muri iho, moemoeâhia ihora mâua i te hoê â po e e tatararaa to na moemoeâ tataitahi.+ 12 Tei ia mâua ra te hoê tane apî Hebera, e tavini na te raatira o te mau tiai.+ I to mâua faatiaraa ˈtu ia ˈna,+ tatara maira oia i te auraa o na moemoeâ tataitahi. 13 Tupu ihora mai ta ˈna iho â i tatara ia mâua. Ua faahoˈihia vau i to ˈu toroa, ua tarîhia râ te tahi atu tane.”+
14 Faaue atura Pharao ia tiihia Iosepha,+ e aratai oioi maira ratou ia ˈna mai te fare tapearaa*+ mai. Hahu ihora oia ia ˈna, taui ihora i to ˈna ahu e haere maira i mua ia Pharao. 15 Parau atura ïa Pharao ia Iosepha: “Ua moemoeâhia vau, aita râ e taata no te tatara i te reira. Tera râ, ua faaroo vau i to oe parau, e nehenehe oe e tatara i te hoê moemoeâ o te faatiahia ia oe.”+ 16 Pahono maira Iosepha ia Pharao: “E ere na ˈu! Na te Atua râ e faaite i te poroi oaoa ia Pharao.”+
17 Parau faahou atura Pharao ia Iosepha: “I roto i ta ˈu moemoeâ, te tia ra vau i te hiti anavai Nile. 18 I reira, haere maira e hitu puaatoro nehenehe e te poria mai roto mai i te anavai Nile, e amu aˈera i te aihere na te hiti Nile.+ 19 I muri iho, haere atoa maira e hitu puaatoro maˈimaˈi, hairiiri e te iviivi. Aita vau i ite aˈenei i te puaatoro mai tera te hairiiri na te fenua atoa o Aiphiti. 20 Amu aˈera te mau puaatoro piaoao e te hairiiri i na hitu puaatoro poria. 21 Tera râ i to ratou amu-pauroa-raa i te reira, eita e manaˈohia ua na reira iho â ratou, te hairiiri â hoi te hairiiri. E ara maira vau.
22 “I muri iho i te reira, ite ihora vau i roto i ta ˈu moemoeâ e hitu peenave huero maa îî e te maitai roa tei tupu i nia hoê noa tumu.+ 23 I muri iho, tupu atoa maira e hitu peenave huero maa mǎrô, rairai e tei oriorio i te mataˈi no hitia o te râ. 24 Horomii aˈera te mau peenave huero maa rairai i na hitu peenave huero maa maitai roa. Faatia ˈtura vau i te reira i te mau tahuˈa manamana,+ aita râ hoê aˈe i nehenehe e faataa mai i te reira.”+
25 Parau maira ïa Iosepha ia Pharao: “Hoê â auraa to na moemoeâ a Pharao. Ta te Atua mau e rave, o ta ˈna ïa i faaite ia Pharao.+ 26 Na hitu puaatoro maitai, e hitu ïa matahiti. Oia atoa na hitu peenave huero maa maitai, e hitu ïa matahiti. Hoê â auraa to na moemoeâ. 27 Na hitu puaatoro piaoao e te hairiiri tei haere mai i muri iho, e hitu ïa matahiti, e na hitu peenave huero maa rairai e tei oriorio i te mataˈi no hitia o te râ, e hitu ïa matahiti oˈe. 28 Mai ta ˈu iho â i parau ia Pharao: Ua faaite te Atua mau ia Pharao eaha ta ˈna e rave.
29 “E tae mai iho â e hitu matahiti auhune rahi na te fenua taatoa o Aiphiti. 30 I muri iho râ, e tupu iho â te oˈe e hitu matahiti, a moˈehia ˈtu ai te auhune rahi i te fenua o Aiphiti, e e tupu te oˈe rahi i te fenua.+ 31 E eita e haamanaˈohia to na mua ˈtu auhune rahi i te fenua no te oˈe i muri mai, e oˈe ino mau â hoi. 32 Ua faaitehia te moemoeâ ia Pharao e piti taime, no te mea ua faaoti papu te Atua mau e na reira, e fatata te Atua mau i te faatupu i te reira.
33 “I teie nei, e imi Pharao i te hoê tane haapao maitai e te paari e e faatoroa oia ia ˈna i nia i te fenua o Aiphiti. 34 E faatoroa oia i te tahi mau tiaau i nia i teie fenua no te rave hoê tuhaa i nia e pae o te mau maa atoa i Aiphiti i te roaraa o na hitu matahiti auhune.+ 35 E e rave ratou pauroa te maa i te roaraa o teie mau matahiti auhune e haere mai ra, e e haaputu ratou i te mau huero maa i raro aˈe i te mana o Pharao ei maa te haapuehia e te tiai-maitai-hia i roto i te mau oire.+ 36 Ei maa te reira no to te fenua no na hitu matahiti oˈe te tupu i te fenua o Aiphiti, ia ore to te fenua ia mou i te oˈe.”+
37 Au aˈera Pharao e ta ˈna mau tavini atoa i teie manaˈo. 38 Parau atura ïa Pharao i ta ˈna mau tavini: “E itea mai anei te tahi atu tane mai ia ˈna tei ia ˈna ra te varua o te Atua?” 39 Parau atura ïa Pharao ia Iosepha: “I te mea ua rave te Atua e ia ite oe i teie mau mea atoa, aita roa e taata haapao maitai e te paari mai ia oe. 40 Na oe e haapao i to ˈu utuafare, e e faaroo to ˈu mau taata atoa i ta oe mau parau atoa.+ I to ˈu noa tiaraa arii* e hau ai au ia oe.” 41 E parau faahou atura Pharao ia Iosepha: “Inaha, te faatoroa nei au ia oe i nia i te fenua taatoa o Aiphiti.”+ 42 Iriti ihora ïa Pharao i to ˈna tapea rima titiro mai nia i to ˈna rima, tuu atura i nia i to Iosepha rima, faaahu atura ia ˈna i te mau ahu lino maitai roa e tuu ihora i te hoê fifi arapoa auro i nia i to ˈna aˈî. 43 Hau atu â, ua faaue oia ia faautahia Iosepha i nia i te piti o to ˈna pereoo hanahana, e e tuôhia na mua ia ˈna: “Avereka!”* Ua faatoroa ïa oia ia ˈna i nia i te fenua taatoa o Aiphiti.
44 Parau faahou atura Pharao ia Iosepha: “O vau o Pharao. Aita anaˈe ta oe parau faatia, aita e taata e nehenehe e rave i te tahi noa ˈˈe mea* na te fenua taatoa o Aiphiti.”+ 45 I muri iho i te reira, mairi ihora Pharao ia Iosepha i te iˈoa o Zaphenate-panea e horoa ˈtura ia Asenata+ te tamahine a Potiphera te tahuˈa no Ono* ei vahine faaipoipo na ˈna. E tiaau ihora Iosepha i* te fenua o Aiphiti.+ 46 E 30 matahiti+ to Iosepha i to ˈna tiaraa i mua* ia Pharao te arii o Aiphiti.
Vaiiho atura Iosepha ia Pharao e tere ihora na te fenua taatoa o Aiphiti. 47 E i te roaraa o na hitu matahiti auhune, hotu rahi noa maira te maa i te fenua. 48 Rave noa ihora oia pauroa te maa o te fenua o Aiphiti i na hitu matahiti, e haapue noa ihora oia i te maa i roto i te mau oire. I roto i te mau oire atoa, e haapue oia i te maa o te mau faaapu na pihai iho mai. 49 Tamau atura Iosepha i te haapue i te huero maa mea rahi roa mai te one tahatai, a ore atu ai e faito-faahou-hia no te mea eita e noaa ia faito.
50 Hou te matahiti oˈe a tae mai ai, fanau maira ta Iosepha e piti tamaiti,+ ta Asenata te tamahine a Potiphera te tahuˈa no Ono* i fanau na ˈna. 51 Mairi ihora Iosepha i te iˈoa o te matahiapo o Manase,*+ ua na ô hoi oia: “Na te Atua i rave ia moˈe ia ˈu to ˈu mau ati atoa e pauroa te utuafare o to ˈu metua tane.” 52 E mairi ihora oia i te teina i te iˈoa o Epheraima,*+ ua na ô hoi oia: “Na te Atua i rave ia tamariihia vau i te fenua i ahoaho ai au.”+
53 Hope ihora na hitu matahiti auhune i te fenua o Aiphiti,+ 54 e haamata ihora na hitu matahiti oˈe, mai ta Iosepha i parau.+ Rahi ihora te oˈe na te mau fenua atoa, tera râ e maa tei te fenua taatoa o Aiphiti.+ 55 I muri aˈe, roohia ihora te fenua taatoa o Aiphiti i te oˈe, e taparu aˈera te nunaa ia Pharao i te maa.+ Parau atura Pharao i to Aiphiti atoa: “A haere ia Iosepha ra, e a rave i ta ˈna atoa e parau ia outou.”+ 56 Tamau ihora te oˈe ati aˈe te fenua nei.+ Iriti ihora ïa Iosepha pauroa te fare haapueraa maa, e hoo atura i te huero maa i to Aiphiti,+ a uˈana ˈi te oˈe i te fenua o Aiphiti. 57 Hau atu â, haere maira to te fenua atoa nei i Aiphiti ia Iosepha ra e hoo mai i te maa, no te mea ua uˈana te oˈe i te fenua atoa nei.+
42 I to Iakoba iteraa e huero maa tei Aiphiti,+ parau maira oia i ta ˈna mau tamaiti: “Eaha outou e hiˈo noa ˈi te tahi i te tahi?” 2 Parau faahou maira oia: “Ua faaroo vau e huero maa tei Aiphiti. A pou i ǒ e a hoo mai i te tahi na tatou, a ora noa ˈtu ai tatou, eiaha râ ia pohe.”+ 3 Pou atura ïa hoê ahuru o to Iosepha mau taeae+ i Aiphiti e hoo mai i te huero maa. 4 Tera râ, aita Iakoba i tono ia Beniamina,+ to Iosepha teina, na muri i to ˈna mau tuaana, ua parau hoi oia: “Aˈunei oia e roohia ˈi i te hoê ati pohe.”+
5 Tae atura ïa na tamaiti a Iseraela e te tahi atu mau taata tei haere e hoo mai i te maa i Aiphiti, no te mea ua tae roa te oˈe i te fenua o Kanaana.+ 6 O Iosepha te tiaau ra i nia i te fenua o Aiphiti,+ e na ˈna e hoo i te huero maa i te mau taata atoa o te fenua nei.+ Haere maira ïa to Iosepha mau tuaana i mua ia ˈna, e tipapa ihora i raro i te repo te mata i raro.+ 7 I to Iosepha iteraa ˈtu i to ˈna mau tuaana, taa oioi ihora ia ˈna o vai ratou, aita râ oia i faaite atu o vai o ˈna.+ No reira, paraparau iria ˈtura oia ia ratou e ui atura: “Nohea mai outou?” Parau maira ratou: “No te fenua o Kanaana mai, ua haere mai matou no te hoo mai i te maa.”+
8 Ua taa ia Iosepha o to ˈna mau taeae ratou, aita râ ratou i ite o Iosepha o ˈna. 9 Haamanaˈo ihora Iosepha i to ˈna moemoeâraa ia ratou,+ e parau atura: “E mata huna outou! Ua haere mai outou e hiˈo i te mau vahi tiai-ore-hia o teie fenua!” 10 Na ô maira ratou: “E ere, to matou fatu, ua haere mai râ to mau tavini e hoo mai i te maa. 11 E tamaiti matou pauroa na te hoê noa tane. E taata afaro matou. E ere to mau tavini i te mata huna.” 12 Tera râ, parau atura oia: “E ere! Ua haere mai outou e hiˈo i te mau vahi tiai-ore-hia o teie fenua!” 13 Na ô maira ratou: “To mau tavini nei, 12 taeae ratou.+ E tamaiti matou pauroa na te hoê noa tane+ i te fenua o Kanaana, e tei to matou metua tane ra te hopea i teie taime,+ area te tahi atu, aita faahou ïa.”+
14 Tera râ, parau atura Iosepha: “Mai ta ˈu iho â i parau ia outou: ‘E mata huna outou!’ 15 E tamatahia outou mai teie: Te horeo nei au i te ora o Pharao eita outou e faarue i teie vahi a haere roa mai ai to outou teina hopea i ǒ nei.+ 16 A tono hoê o outou e aratai mai i to outou hopea, a faaea noa ˈi outou i roto i te fare tapearaa. Mea na reira ïa vau e ite ai e parau mau anei ta outou e parau ra. Aita anaˈe, te horeo nei au i te ora o Pharao, e mata huna outou.” 17 Tuu ihora oia ia ratou pauroa i roto i te fare tapearaa e toru mahana.
18 Parau atura Iosepha ia ratou i te toru o te mahana: “Te mǎtaˈu ra vau i te Atua. Ia ora outou, a na ô ïa: 19 Mai te peu e taata afaro outou, ia tapea-noa-hia ïa hoê o to outou mau taeae i roto i te fare i tapeahia ˈi outou, area te toea, e nehenehe ïa e haere, a rave atu ai i te huero maa no to outou mau utuafare+ e pohe ra i te poia. 20 I muri iho, a aratai mai i to outou teina hopea ia ˈu nei. E tiaturi ïa vau i ta outou parau, a ore atu ai outou e pohe.” E na reira ˈtura ratou.
21 Na ô aˈera ratou te tahi i te tahi: “Papu roa te faautuahia ra tatou no to tatou teina,+ no te mea ua ite atu tatou i to ˈna ahoaho i to ˈna taparuparuraa mai ia faatupu tatou i te aumihi, aita râ tatou i faaroo. No reira tatou i roohia ˈi i teie ahoaho.” 22 Pahono maira Reubena: “Aita anei au i parau ia outou eiaha e rave ino i tera tamarii? Aita râ outou i faaroo.+ I teie nei, te titauhia mai ra to ˈna toto.”+ 23 Tera râ, aita ratou i ite e te taa ra ia Iosepha ta ratou parau, e auvaha hoi to rotopu ia ratou. 24 Faaatea ˈtura oia e taˈi atura.+ I to ˈna hoˈiraa mai e paraparau-faahou-raa ia ratou, rave ihora oia ia Simeona+ e taamu ihora i to ˈna rima i mua ia ratou.+ 25 Faaue atura Iosepha ia faaîhia ta ratou mau pute i te huero maa e ia faahoˈihia ta ratou moni i roto i ta ratou mau pute tataitahi e ia horoahia te maa na ratou no to ratou tere. Na reirahia ˈtura.
26 Faauta aˈera ratou i ta ratou mau huero maa i nia i ta ratou mau asini e reva ˈtura. 27 Tatara ihora hoê o ratou i ta ˈna pute no te horoa i te aihere na ta ˈna asini i te vahi nohoraa, e ite ihora oia i ta ˈna moni tei te auvaha o ta ˈna pute. 28 Parau atura oia i to ˈna mau taeae: “Ua faahoˈihia mai ta ˈu moni, to ǒ nei to roto i ta ˈu pute!” Horuhoru ihora to ratou aau, e a rûrû noa ˈi, fariu aˈera te tahi i te tahi e na ô aˈera: “Eaha teie ta te Atua i rave mai ia tatou?”
29 I to ratou taeraa ˈtu ia Iakoba to ratou metua tane i te fenua o Kanaana, faatia ˈtura ratou i te mau mea atoa i roohia ˈi ratou, a na ô ai: 30 “Ua paraparau iria mai te tane o ˈna te fatu o tera fenua,+ e ua pari ia matou i te hiˈo i te fenua ei mata huna. 31 Ua na ô râ matou ia ˈna: ‘E taata afaro matou. E ere matou i te mata huna.+ 32 Hoê ahuru ma piti matou taeae,+ na tamaiti a to matou metua tane. Aita faahou hoê,+ e tei to matou metua tane i te fenua o Kanaana te hopea i teie taime.’+ 33 Tera râ, ua parau mai te tane o ˈna te fatu o tera fenua: ‘Mai teie e ite ai au e taata afaro outou: A vaiiho mai hoê o to outou mau taeae ia ˈu nei.+ E a rave i te huero maa no to outou mau utuafare e pohe ra i te poia e a haere.+ 34 E a aratai mai i to outou teina hopea ia ˈu nei, ia ite hoi au e ere outou i te mata huna, e taata afaro râ. I reira vau e faahoˈi atu ai i to outou taeae ia outou ra, a nehenehe atu ai outou e hoo mai i te huero maa i to matou fenua.’”
35 A tatara mai ai ratou i te huero maa mai roto mai i ta ratou mau pute, inaha to roto ta ratou puohu moni i ta ratou pute tataitahi. I te iteraa ratou e to ratou metua tane i ta ratou mau puohu moni, riaria ihora ratou. 36 Tuô atura Iakoba to ratou metua tane: “Te faaere nei outou ia ˈu i ta ˈu mau tamarii!+ Aita faahou Iosepha,+ e aita faahou Simeona,+ e e rave outou ia Beniamina! I nia ia ˈu teie mau mea atoa i tupu ai!” 37 Tera râ, parau atura Reubena i to ˈna metua tane: “E nehenehe oe e haapohe i ta ˈu iho na tamaiti e piti ia ore au e faahoˈi mai ia ˈna ia oe.+ A tuu mai ia ˈna na ˈu e haapao, e na ˈu e faahoˈi mai ia ˈna ia oe.”+ 38 Na ô maira râ oia: “Eita ta ˈu tamaiti e pou na muri ia oe, no te mea ua pohe to ˈna tuaana e o ˈna anaˈe tei toe mai.+ Ia roo-noa-hia ˈtu oia i te hoê ati pohe i to orua tere, e haapou mau â oe ia ˈu tei hinahina te rouru i te Apoo*+ no te oto.”+
43 Teie râ, mea uˈana te oˈe i te fenua.+ 2 No reira, i te pauraa ia ratou i te amu i te huero maa ta ratou i hopoi mai na Aiphiti mai,+ parau atura to ratou metua tane ia ratou: “A hoˈi e hoo mai i te tahi maa na tatou.” 3 Na ô maira Iuda: “Ua faaara maitai mai tera tane: ‘Eiaha outou e tia faahou mai i mua i to ˈu aro aita anaˈe to outou teina ia outou ra.’+ 4 Ia tuu mai oe i to matou teina ia matou nei, e pou ïa matou e hoo mai i te maa na oe. 5 Ia ore râ oe e tuu mai ia ˈna, e ore ïa matou e pou, ua parau mai hoi tera tane: ‘Eiaha outou e tia faahou mai i mua i to ˈu aro aita anaˈe to outou teina ia outou ra.’”+ 6 Ui atura Iseraela:+ “Eaha hoi outou i faatae mai ai i teie ati i nia ia ˈu, ma te faaite i tera tane e taeae â to outou?” 7 Pahono maira ratou: “Na tera tane i uiui mai no matou e no to matou mau fetii, a na ô mai ai: ‘Te ora noa ra anei to outou metua tane? E taeae â anei to outou?’ e ua faaite matou ia ˈna i taua mau parau ra.+ E nahea hoi matou e nehenehe ai e ite e parau mai o ˈna: ‘A haapou mai i to outou teina’?”+
8 Ani onoono maira Iuda ia Iseraela to ˈna metua tane: “A tuu mai i te tamaroa ia ˈu nei,+ a haere atu ai matou i to matou tere ia ora hoi tatou, eiaha râ ia pohe,+ matou e o oe e ta matou mau tamarii.+ 9 Ei roto te ora o te tamaroa i to ˈu rima.*+ Ia roohia oia i te tahi ati, o vau ta oe e faautua. Ia ore au e faahoˈi mai ia ˈna ia oe, a tuu atu ai ia ˈna i mua ia oe, ua hara ïa vau ia oe e a muri noa ˈtu. 10 Ahiri hoi matou i ore i faataere, ua tae ïa matou i ǒ e ua hoˈi mai a piti atura taime i teie nei.”
11 Parau atura ïa Iseraela to ratou metua tane ia ratou: “Mai te peu tei reira iho â, a na ô ïa: A tuu i te mau hotu maitai roa ˈˈe o te fenua i roto i ta outou mau pute, e a haapou atu ei ô na tera tane:+ te tahi zuri,+ te tahi meri, nakata, paa raau noˈanoˈa,+ huero pîtâ e te sekadi. 12 Ia tataipiti te moni ta outou e rave, e a faahoˈi atoa i te moni tei tuuhia i te auvaha o ta outou mau pute.+ Peneiaˈe e hape. 13 A rave i to outou teina e a haere, a hoˈi i tera tane ra. 14 Ia rave hoi te Atua Manahope e ia aroha tera tane ia outou, a tuu mai ai oia ia Simeona e ia Beniamina ia outou ra. Area o vau nei, mai te peu e faaerehia vau i ta ˈu mau tamarii,+ ia na reirahia ïa vau!”
15 Rave aˈera ïa te mau tamaiti a Iseraela i taua ô ra e te moni tataipiti e ia Beniamina. E pou atura i to ratou tere i Aiphiti, e tia faahou aˈera i mua ia Iosepha.+ 16 I to Iosepha iteraa ˈtu ia Beniamina ia ratou ra, parau ihora oia i te tiaau o to ˈna fare: “A aratai i tera mau tane i te fare, a tupai i te animara e a faaineine i te maa, e tamaa hoi matou tera mau tane i teie avatea.” 17 Rave oioi ihora te tiaau mai ta Iosepha i parau,+ e aratai ihora ia ratou i to Iosepha fare. 18 Tera râ, mǎtaˈu ihora na tamaiti a Iseraela a arataihia ˈi ratou i to Iosepha fare, e na ô aˈera: “No te moni tei faahoˈihia i roto i ta tatou mau pute i arataihia ˈi tatou i ǒ. I teie nei, e haru ratou ia tatou, e faariro ratou ia tatou ei tîtî e e rave ratou i ta tatou mau asini!”+
19 Tapiri maira ïa ratou i te tiaau o to Iosepha fare e paraparau maira ia ˈna i te tomoraa o te fare. 20 Na ô maira ratou: “Eiaha na oe e inoino mai, to matou fatu! I pou mai na matou i te taime matamua no te hoo mai i te maa.+ 21 I to matou râ taeraa i to matou vahi nohoraa e iritiraa i ta matou mau pute, inaha tei te auvaha o ta matou mau pute ta matou tataitahi moni, pauroa ta matou moni.+ Te hinaaro nei ïa matou e faahoˈi roa ˈtu i te reira. 22 E ua rave â matou i te moni no te hoo mai i te maa. Aita matou i ite na vai i tuu i ta matou moni i roto i ta matou mau pute.”+ 23 Parau atura oia: “Aita e fifi. Eiaha outou e mǎtaˈu. Na to outou Atua e te Atua o to outou metua tane i tuu i te moni* i roto i ta outou mau pute. Ua tae mai ta outou moni ia ˈu na mua.” I muri iho i te reira, tuu maira oia ia Simeona ia ratou ra.+
24 Faatomo atura te tiaau ia ratou i roto i to Iosepha fare, horoa ˈtura i te pape ia horoi ratou i to ratou avae, e horoa ˈtura i te aihere na ta ratou mau asini. 25 E faaineine aˈera ratou i te ô+ na Iosepha ia tae mai oia i te avatea, ua faaroo hoi ratou e e tamaa ratou i reira.+ 26 I to Iosepha tomoraa i roto i te fare, hopoi maira ratou i ta ratou ô ia ˈna ra i roto i te fare, e tipapa ihora ratou i mua ia ˈna.+ 27 I muri iho i te reira, ui atura oia eaha to ratou huru e parau atura: “Eaha te huru o to outou metua tane ruhiruhia ta outou i parau mai? Te ora noa ra anei oia?”+ 28 Na ô maira ratou: “Mea maitai to tavini, to matou metua tane. Te ora noa ra oia.” E tuturi ihora ratou e tipapa ihora.+
29 I to ˈna iteraa ˈtu ia Beniamina to ˈna teina, te tamaiti a to ˈna metua vahine,+ parau atura oia: “O to outou teina hopea teie ta outou i parau mai ia ˈu?”+ Parau faahou atura oia: “Ia farii maitai te Atua ia oe, ta ˈu tamaiti.” 30 No te mea te horuhoru ra to ˈna aau, ru ihora Iosepha i te imi i te hoê vahi no te taˈi. Tomo ihora ïa oia i roto i te hoê piha o ˈna anaˈe e taˈi atura i reira.+ 31 I muri iho, horoi ihora oia i to ˈna mata e haere maira i rapaeau, a haavî ai ia ˈna iho, e parau atura i ta ˈna mau tavini: “A hopoi mai i te maa.” 32 Hopoi maira ratou i ta ˈna maa o ˈna anaˈe, e ta to ˈna mau taeae maa o ratou anaˈe, e to Aiphiti na muri ia ˈna o ratou anaˈe ta ratou tamaaraa, eita hoi to Aiphiti e tamaa e te mau Hebera, no te mea mea au ore roa na to Aiphiti te reira.+
33 Te parahi ra te mau taeae* i mua ia ˈna, mai te matahiapo mai ia au i to ˈna tiaraa matahiapo+ e tae roa i te hopea ia au i to ˈna apî, e hiˈo noa aˈera te tahi i te tahi ma te maere. 34 Faahaere noa maira oia i te maa mai ta ˈna airaa maa mai i ta ratou airaa maa, ua tataipae râ oia i te tuhaa maa a Beniamina eiaha râ ta to ˈna mau tuaana.+ Tamau noa ˈtura ratou e o ˈna i te tamaa e te inu a paia maitai atu ai.
44 I muri aˈe, faaue atura oia i te tiaau o to ˈna fare: “A faaî maitai i te mau pute a taua mau tane ra i te maa e maraa ia ratou ia amo, e a tuu i ta ratou tataitahi moni i te auvaha o ta ratou mau pute.+ 2 Ia tuu râ oe i ta ˈu auˈa, te auˈa ario, i te auvaha o te pute a te hopea, e te moni atoa no ta ˈna huero maa.” Rave ihora ïa oia mai ta Iosepha i faaue.
3 I te poipoi aˈe, ua ao hoi, tuuhia ˈtura taua mau tane ra ia haere e ta ratou mau asini. 4 Aita ratou i atea ˈtu i te oire i parau ai Iosepha i te tiaau o to ˈna fare: “A tia! A tapapa i tera mau tane! Ia noaahia ratou e oe, a parau atu: ‘No te aha outou i faahoˈi ai i te maitai na roto i te ino? 5 E ere anei i roto i teie auˈa e inu ai to ˈu fatu, e ta ˈna atoa e faaohipa no te tatara ma te papu i te mau tapao? E ohipa ino ta outou i rave.’”
6 Noaahia ˈtura ïa ratou e ana e parau atura i tera mau parau ia ratou. 7 Tera râ, na ô maira ratou: “No te aha to matou fatu e parau ai i te reira? E ore roa e tia i to mau tavini ia rave i te hoê ohipa mai tera. 8 Inaha, te moni tei itea mai ia matou i te auvaha o ta matou mau pute, ua faahoˈi matou ia oe ra na te fenua o Kanaana mai.+ E nafea ïa matou e nehenehe ai e eiâ i te ario aore ra te auro i roto i te fare o to fatu? 9 Ia itea mai te auˈa i roto i te pute a te hoê o to mau tavini, ia pohe ïa oia, e e riro atoa te toea o matou ei tîtî na to matou fatu.” 10 Parau atura oia: “Na reira ïa mai ta outou i parau: te taata e itehia te auˈa i roto i ta ˈna pute, e riro ïa ei tîtî na ˈu, area te toea o outou, aita ïa ta outou e hara.” 11 Huri oioi ihora ratou tataitahi i ta ratou mau pute i raro e tatara aˈera i te reira. 12 Paheru maitai ihora oia i ta te matahiapo pute na mua e tae roa ˈtu i ta te hopea. E itehia maira te auˈa i roto i ta Beniamina pute.+
13 Hahae ihora ratou i to ratou ahu. E faauta faahou aˈera ratou tataitahi i ta ratou mau pute i nia i ta ratou mau asini, e hoˈi maira i te oire. 14 I to Iuda+ e to ˈna mau taeae tomoraa i roto i to Iosepha fare, to reira â oia. Tipapa ihora ratou i raro roa i mua ia ˈna.+ 15 Parau atura Iosepha: “Eaha teie ohipa ta outou i rave? Aita outou i ite e nehenehe te hoê taata mai ia ˈu e tatara ma te papu i te mau tapao?”+ 16 Pahono maira Iuda: “Eaha ta matou e nehenehe e parau i to matou fatu? E nafea matou e nehenehe ai e faataa i te reira? E nafea atoa matou e nehenehe ai e haapapu e feia tia matou? Ua itea mai e te Atua mau te hara a to mau tavini.+ E tîtî matou i teie nei na to matou fatu, matou e te taata ua itehia te auˈa i roto i ta ˈna pute!” 17 Tera râ, parau atura Iosepha: “E ore roa e tia ia ˈu ia na reira! Te taata ua itehia mai te auˈa i roto i ta ˈna pute, o ˈna te riro ei tîtî na ˈu.+ No te toea râ o outou, a pauma ma te hau i to outou metua tane.”
18 Tapiri maira ïa Iuda ia ˈna e na ô maira: “Te taparu nei au ia oe, to ˈu fatu, a vaiiho na i to tavini ia paraparau i to ˈu fatu, e eiaha na oe e riri i to tavini, mai ia Pharao hoi oe.+ 19 Ua ui mai to ˈu fatu i ta ˈna mau tavini: ‘E metua tane anei to outou aore ra e taeae?’ 20 Na ô atura matou i to ˈu fatu: ‘E, e metua tane ruhiruhia to matou e te tahi atu taeae, te hopea,+ e tamaiti no to ˈna ruhiruhiaraa. Ua pohe râ to ˈna tuaana,+ o ˈna anaˈe ïa te tamaiti e toe ra a to ˈna metua vahine,+ e mea here na to ˈna metua tane ia ˈna.’ 21 I muri iho i te reira, ua parau oe i to mau tavini: ‘A haapou mai ia ˈna ia ˈu nei ia ite hoi au ia ˈna.’+ 22 Tera râ, ua parau matou i to ˈu fatu: ‘Eita ta te tamaroa e nehenehe e vaiiho i to ˈna metua tane. Ia vaiiho oia ia ˈna, e pohe mau â to ˈna metua tane.’+ 23 E ua parau oe i to mau tavini: ‘Ia ore to outou teina hopea e pou mai na muri ia outou, eita outou e tia faahou mai i mua i to ˈu aro.’+
24 “Ua pauma ïa matou i to tavini ra, to ˈu metua tane, e ua parau ia ˈna i te mau parau a to ˈu fatu. 25 I muri aˈe, ua parau mai to matou metua tane: ‘A hoˈi e hoo mai i te tahi maa na tatou.’+ 26 Tera râ, ua na ô matou: ‘Eita ta matou e nehenehe e pou. Ia haere mai to matou teina hopea na muri ia matou, e pou ïa matou, eita hoi ta matou e nehenehe e tia faahou i mua i te aro o tera tane aita anaˈe to matou teina hopea ia matou ra.’+ 27 E ua parau mai to tavini to ˈu metua tane: ‘Ua ite maitai outou e e piti anaˈe tamaiti ta ta ˈu vahine faaipoipo i fanau mai na ˈu.+ 28 Ua faarue mai râ hoê o raua e ua parau vau: “Papu roa, ua huˈahuˈa roa oia!”+ e aita vau i ite faahou ia ˈna e tae roa mai i teie mahana. 29 Ia rave atoa outou i teie mai mua ˈtu i to ˈu aro e ia roohia oia i te hoê ati pohe, e haapou mau â outou ia ˈu tei hinahina te rouru i te Apoo*+ ma te mauiui.’+
30 “E teie nei, ia hoˈi au i to tavini to ˈu metua tane aita te tamaroa ia matou ra, i te mea mea here roa na ˈna ia ˈna,* 31 e pohe oia i to ˈna iho â iteraa e aita te tamaroa, e e haapou mau â to mau tavini i to tavini, to matou metua tane, tei hinahina te rouru i te Apoo* ma te oto. 32 Ua parau to tavini i to ˈu metua tane e ei roto te ora o te tamaroa i to ˈu rima, a na ô atu ai: ‘Ia ore au e faahoˈi mai ia ˈna ia oe, ua hara ïa vau i to ˈu metua tane e a muri noa ˈtu.’+ 33 No reira, i teie nei, a vaiiho na i to tavini ia faaea mai ei tîtî na to ˈu fatu eiaha râ te tamaroa, ia nehenehe hoi oia e hoˈi na muri i to ˈna mau tuaana. 34 E nahea hoi e tia ˈi ia ˈu ia hoˈi i to ˈu metua tane e aita te tamaroa ia ˈu nei? Eita ta ˈu e nehenehe e hiˈo noa ˈtu i to ˈu metua tane ia roohia i teie mauiui!”
45 Aita ˈtura Iosepha i nehenehe faahou e haavî ia ˈna iho i mua i ta ˈna mau tavini atoa.+ Tuô ihora ïa oia: “Haere pauroa i rapae!” Aita ˈtu e taata i pihai iho ia Iosepha a faaite ai oia i to ˈna mau taeae o vai o ˈna.+
2 Taˈi ihora oia ma te auê rahi, a faaroo atu ai to Aiphiti e to te utuafare o Pharao. 3 Parau roa ˈtura Iosepha i to ˈna mau taeae: “O vau o Iosepha. Te ora noa ra to ˈu metua tane?” Aita roa râ to ˈna mau taeae i nehenehe e pahono mai no to ratou maere. 4 Parau atura ïa Iosepha i to ˈna mau taeae: “A tapiri mai na.” E tapiri maira ratou ia ˈna.
E parau atura oia: “O vau o Iosepha to outou taeae, ta outou i hoo i Aiphiti.+ 5 I teie nei râ, eiaha outou e hepohepo e eiaha e faahapa te tahi i te tahi no to outou hooraa ˈtu ia ˈu. No te mea na te Atua i tono ia ˈu i ǒ nei na mua ia outou ia ora noa tatou.+ 6 A piti atura matahiti oˈe i te fenua,+ e e pae â matahiti eita te taata e arote e e ooti. 7 Na te Atua râ i tono ia ˈu na mua ia outou no te faaherehere no outou i te hoê toea+ i te fenua, e ia ora noa outou na roto i te hoê faaoraraa faahiahia. 8 No reira, e ere na outou i tono ia ˈu i ǒ nei, na te Atua mau râ, no te faatoroa ia ˈu ei taata mana rahi* no Pharao, ei fatu i nia i to ˈna utuafare atoa, e ei faatere i te fenua taatoa o Aiphiti.+
9 “Haavitiviti i te hoˈi i to ˈu metua tane, e ia parau outou ia ˈna: ‘Teie ta Iosepha ta oe tamaiti i parau: “Ua faatoroa te Atua ia ˈu ei fatu i nia i to Aiphiti taatoa.+ A pou mai ia ˈu nei. Eiaha e faataere.+ 10 E parahi oe i te fenua o Gosena,+ ei pihai iho ïa oe ia ˈu, o oe, ta oe mau tamarii, ta oe mau mootua, ta oe mau mamoe, ta oe mau animara, e pauroa ta oe. 11 E horoa vau i te maa na oe, e pae â hoi matahiti oˈe.+ Aita anaˈe, e roohia oe i te veve, e to utuafare e pauroa ta oe.”’ 12 Te ite mata nei outou e to ˈu atoa teina o Beniamina, o vau iho â teie e paraparau nei ia outou.+ 13 E faatia ïa outou i to ˈu metua tane pauroa to ˈu hanahana i Aiphiti e te mau mea atoa ta outou i ite. Haavitiviti ïa, a haapou mai i to ˈu metua tane i ǒ nei.”
14 E tauahi ihora oia i to ˈna teina o Beniamina e taˈi ihora, e taˈi ihora Beniamina i roto ia ˈna.+ 15 E apa ˈtura oia i to ˈna mau taeae atoa e taˈi ihora i nia ia ratou. I muri iho paraparau aˈera to ˈna mau taeae e o ˈna.
16 Faarooroo atura te utuafare o Pharao i te parau apî: “Ua tae mai to Iosepha mau taeae!” E parau maitai te reira i te aro o Pharao e ta ˈna mau tavini. 17 Parau atura ïa Pharao ia Iosepha: “A parau i to oe mau taeae: ‘A faauta i te maa i nia i ta outou mau animara e a haere i te fenua no Kanaana, 18 e a aratai mai i to outou metua tane e to outou mau utuafare e a haere mai ia ˈu nei. E horoa vau na outou i te mau maitai o te fenua o Aiphiti, e e amu* outou i te mau hotu maitatai o te fenua.’+ 19 A parau atoa ia ratou:+ ‘A rave i te tahi mau pereoo+ no Aiphiti no ta outou mau tamarii e vahine faaipoipo, a faahoro mai i to outou metua tane na nia i te hoê o taua mau pereoo ra, e a haere mai i ǒ nei.+ 20 Eiaha e haapeapea no ta outou mau taoˈa,+ na outou hoi te mea maitai roa ˈˈe o te fenua o Aiphiti.’”
21 Na reira ˈtura te mau tamaiti a Iseraela. E horoa ˈtura Iosepha i te tahi mau pereoo no ratou ia au i te mau faaueraa a Pharao, e te maa na ratou no to ratou tere. 22 Horoa ˈtura oia ia ratou tataitahi i te hoê ahu apî, ia Beniamina râ, horoa ˈtura oia e 300 moni ario e e pae ahu apî.+ 23 E faatae atura oia i to ˈna metua tane: ahuru asini oni e uta ra i te mau taoˈa maitatai o Aiphiti, e ahuru asini ufa e uta ra i te huero maa, te faraoa e te maa na to ˈna metua tane no te tere. 24 Tuu atura ïa oia i to ˈna mau taeae ia haere, e a faareva ˈi ratou, parau atura oia: “Eiaha outou e riri te tahi i te tahi na te eˈa.”+
25 Pauma aˈera ratou mai Aiphiti mai i te fenua o Kanaana i to ratou metua tane ra o Iakoba. 26 Faatia ˈtura ratou ia ˈna: “Te ora noa ra Iosepha, e o ˈna te faatere i te fenua taatoa o Aiphiti!”+ Aita râ to ˈna aau i oaoa noa ˈˈe, no to ˈna tiaturi ore ia ratou.+ 27 I te faatia-noa-raa ratou ia ˈna pauroa ta Iosepha i parau ia ratou e to ˈna iteraa i te mau pereoo ta Iosepha i faatae mai no te faahoro ia ˈna, haamata ihora to ratou metua tane o Iakoba i te maitai faahou mai. 28 Tuô ihora Iseraela: “Ua navai! Te ora noa ra ta ˈu tamaiti o Iosepha! E haere au e hiˈo ia ˈna hou vau a pohe ai!”+
46 Rave ihora ïa Iseraela i to ˈna utuafare atoa e pauroa ta ˈna faufaa e reva ˈtura. I to ˈna taeraa i Beere-seba,+ pûpû aˈera oia i te tahi mau tusia i te Atua o to ˈna metua tane o Isaaka.+ 2 Paraparau maira te Atua ia Iseraela na roto i te hoê orama i te po e na ô maira: “Iakoba, Iakoba!” Parau atura oia: “Teie au!” 3 Parau maira oia: “O vau te Atua mau, te Atua o to metua tane.+ Eiaha e mǎtaˈu i te pou i Aiphiti, i reira hoi au e faariro ai ia oe ei nunaa rahi.+ 4 O vau te pou i Aiphiti na muri ia oe, e o vau atoa te faahoˈi ia oe mai reira mai,+ e o Iosepha te tuu i to ˈna rima i nia i to oe mata.”*+
5 I muri iho i te reira, reva ˈtura Iakoba mai Beere-seba ˈtu, e faahoro atura te mau tamaiti a Iseraela i to ratou metua tane o Iakoba, ta ratou atoa mau tamarii e ta ratou mau vahine faaipoipo na nia i te mau pereoo ta Pharao i faatae no te faahoro mai ia ˈna. 6 Ua rave mai ratou i ta ratou mau nǎnǎ animara e ta ratou mau faufaa, ta ratou i haapue i te fenua o Kanaana. E haere maira ratou i Aiphiti, o Iakoba e to ˈna huaai atoa. 7 Ua aratai mai oia na muri ia ˈna i Aiphiti i ta ˈna mau tamaiti e ta ˈna mau mootua tamaroa, ta ˈna mau tamahine e ta ˈna mau mootua tamahine, oia hoi to ˈna huaai taatoa.
8 E teie te iˈoa o te mau tamaiti a Iseraela tei haere mai i Aiphiti,+ o Iakoba e ta ˈna mau tamaiti: ta Iakoba matahiapo, o Reubena.+
9 Na tamaiti a Reubena, o Hanoka, Palu, Hezerona e Karemi.+
10 Na tamaiti a Simeona,+ o Iemuela, Iamina, Ohada, Iakina, Zohara e Saura+ te tamaiti a te hoê vahine Kanaana.
11 Na tamaiti a Levi,+ o Geresona, Kohata e Merari.+
12 Na tamaiti a Iuda,+ o Era, Onana, Sela,+ Pereza+ e Zera.+ Tera râ, ua pohe Era e Onana i te fenua o Kanaana.+
Na tamaiti a Pereza, o Hezerona raua Hamula.+
13 Na tamaiti a Isakara, o Tola, Puva, Iôba e Simirona.+
14 Na tamaiti a Zebuluna,+ o Sereda, Elona e Ialeela.+
15 Tera te huaai o Lea ta ˈna i fanau na Iakoba i Padana-arama, oia atoa Dina+ ta Iakoba tamahine. Te rahiraa o to ˈna huaai tamaiti e tamahine, e 33 ïa.
16 Na tamaiti a Gada,+ o Ziphiona, Hagi, Suni, Ezebona, Eri, Arodi e Areli.+
17 Na tamaiti a Asera,+ o Iemina, Isua, Isui e Beria, e to ratou tuahine o Sera.
Na tamaiti a Beria, o Hebere raua Malakiela.+
18 Tera te huaai o Zilipa,+ ta Labana i horoa na ta ˈna tamahine o Lea. Te rahiraa huaai ta ˈna i fanau na Iakoba: 16 taata.
19 Na tamaiti a Rahela ta Iakoba vahine faaipoipo, o Iosepha+ raua Beniamina.+
20 Ua fanau mai ta Iosepha o Manase+ raua Epheraima+ i te fenua o Aiphiti, ta Asenata+ te tamahine a Potiphera te tahuˈa no Ono* i fanau na ˈna.
21 Na tamaiti a Beniamina,+ o Bela, Bekera, Asebela, Gera,+ Naamana, Ehi, Rosi, Mupima, Hupima+ e Aradi.+
22 Te rahiraa huaai o Rahela ta ˈna i fanau na Iakoba: 14 taata.
23 Te tamaiti* a Dana,+ o Husima.+
24 Na tamaiti a Naphatali,+ o Iazeela, Guni, Iezerâ e Silema.+
25 Tera te huaai o Bila, ta Labana i horoa na ta ˈna tamahine o Rahela. Te rahiraa ta ˈna i fanau na Iakoba: e hitu taata.
26 Te rahiraa taata atoa no roto mai ia Iakoba tei haere i Aiphiti na muri ia ˈna, e 66 taata,+ aita i taiohia ta Iakoba mau hunoa vahine. 27 E piti tamaiti tei fanauhia na Iosepha i Aiphiti. Te rahiraa taata o te utuafare o Iakoba tei haere mai i Aiphiti, e 70 ïa.+
28 Ua tono Iakoba ia Iuda+ na mua ia ˈna no te parau ia Iosepha e te haere ra oia i Gosena. I to ratou taeraa ˈtu i te fenua o Gosena,+ 29 faaue atura Iosepha ia faaineinehia to ˈna pereoo e haere aˈera oia e farerei ia Iseraela to ˈna metua tane i Gosena. I to ˈna taeraa i mua ia Iseraela, tauahi ihora Iosepha ia ˈna e taˈi ihora maa taime.* 30 Parau maira Iseraela ia Iosepha: “E nehenehe au e pohe i teie nei. Ua ite hoi au i to mata, e ua ite au e te ora noa ra oe.”
31 Parau atura Iosepha i to ˈna mau taeae e te utuafare o to ˈna metua tane: “E haere au i nia ia Pharao+ ra e e faatia vau i te reira ia ˈna a parau ai: ‘Ua tae mai ia ˈu nei to ˈu mau taeae e te utuafare o to ˈu metua tane mai te fenua o Kanaana mai.+ 32 E tiai mamoe+ te mau tane, e e faaamu ratou i te nǎnǎ animara,+ e ua afai mai ratou i ta ratou mau nǎnǎ mamoe e puaaniho e nǎnǎ puaatoro e pauroa ta ratou faufaa.’+ 33 Ia titau mai Pharao ia outou e ia ani atu: ‘Eaha to outou toroa?,’ 34 a parau: ‘Ua faaamu to mau tavini i te animara mai to ratou apîraa e tae roa mai i teie nei, matou e to matou atoa mau tupuna.’+ E nehenehe ïa outou e parahi i te fenua o Gosena,+ mea au ore roa hoi na to Aiphiti te tiai mamoe.”+
47 Haere atura ïa Iosepha ia Pharao ra e faatia ˈtura:+ “Ua tae mai to ˈu metua tane e to ˈu mau taeae e ta ratou mau nǎnǎ mamoe e puaaniho e nǎnǎ puaatoro e pauroa ta ratou faufaa mai te fenua ra o Kanaana, e tei te fenua o Gosena+ ratou.” 2 Ua rave oia e pae taeae to ˈna ia farerei ratou ia Pharao.+
3 Parau maira Pharao i to Iosepha mau taeae: “Eaha to outou toroa?” Pahono atura ratou ia Pharao: “E tiai mamoe ta oe mau tavini nei, matou e to matou atoa mau tupuna.”+ 4 E parau atura ratou ia Pharao: “Ua haere mai matou e parahi ei taata ěê i teie fenua+ no te mea aita faahou e vahi aihere no te mau nǎnǎ animara a ta oe mau tavini nei, ua uˈana roa hoi te oˈe i te fenua o Kanaana.+ No reira, a faatia na i ta oe mau tavini nei ia parahi i te fenua o Gosena.”+ 5 Parau maira Pharao ia Iosepha: “Ua tae mai to metua tane e to mau taeae ia oe nei. 6 Tei ia oe ra te fenua o Aiphiti. A haaparahi i to metua tane e to mau taeae i te tuhaa maitai roa ˈˈe o te fenua.+ Ia parahi ratou i te fenua o Gosena, e ia ite noa ˈtu oe i rotopu ia ratou i te tahi mau tane mea aravihi i to oe manaˈo, a faatoroa ia ratou ei tiai no ta ˈu mau animara.”
7 E aratai maira Iosepha ia Iakoba to ˈna metua tane e farerei ia Pharao, e haamaitai atura Iakoba ia Pharao. 8 Ani maira Pharao ia Iakoba: “Ehia matahiti to oe?” 9 Parau atura Iakoba ia Pharao: “Te matahiti o to ˈu haere-noa-raa ei taata ê, 130 ïa. Mea iti e mea ahoaho te mau matahiti o to ˈu oraraa,+ e aita i aifaito i te matahiti i ora ˈi to ˈu mau tupuna i to ratou haere-noa-raa ei taata ěê.”+ 10 I muri iho i te reira, haamaitai atura Iakoba ia Pharao e haere ê atura mai mua ˈtu ia ˈna.
11 Haaparahi ihora ïa Iosepha i to ˈna metua tane e to ˈna mau taeae, e horoa ˈtura no ratou i te hoê tuhaa o te fenua o Aiphiti, te tuhaa maitai roa ˈˈe o te fenua, i te fenua o Ramese,+ mai ta Pharao i faaue. 12 E horoa noa ˈtura Iosepha i te maa* na to ˈna metua tane e to ˈna mau taeae e te utuafare taatoa o to ˈna metua tane ia au i te rahiraa o ta ratou mau tamarii.
13 E aita roa e maa* e ati aˈe te fenua, no te mea ua uˈana roa te oˈe, e ua paruparu roa to te fenua o Aiphiti e to te fenua o Kanaana no te oˈe.+ 14 Te haapue noa ra Iosepha i te moni e vai ra i Aiphiti e i Kanaana no te huero maa ta te taata e hoo mai ra,+ e hopoi noa ˈtura oia i te moni i te aorai o Pharao. 15 E aita faahou aˈera e moni i Aiphiti e i Kanaana, e haere pauroa maira to Aiphiti ia Iosepha ra, a na ô mai ai: “Horoa mai i te maa! Eaha hoi matou e pohe ai i mua i to oe mata no te mea ua pau ta matou moni?” 16 Parau atura Iosepha: “I te mea ua pau ta outou moni, a horoa mai ïa i ta outou mau animara ei hoo, e horoa ˈtu ïa vau i te maa na outou.” 17 Aratai maira ïa ratou i ta ratou mau animara ia Iosepha ra, e horoa noa ˈtura Iosepha i te maa na ratou ei hoo no ta ratou mau puaahorofenua, nǎnǎ mamoe, nǎnǎ puaaniho, nǎnǎ puaatoro e te asini. Ua horoa noa oia i te maa na ratou ei hoo no ta ratou mau animara atoa i te roaraa o taua matahiti ra.
18 I te hoperaa taua matahiti ra, haere maira ratou i to muri mai matahiti e na ô maira: “Ia ite mai to matou fatu e ua horoa-aˈena-hia te moni e te nǎnǎ animara rata na to matou fatu. Aita roa e mea e toe ra ia matou no to matou fatu, maori râ to matou anaˈe tino e to matou fenua. 19 Eaha hoi matou e pohe ai i mua i to oe mata, e to matou fenua e vai ano ai? A hoo mai ia matou e i to matou fenua ei hoo no te maa, e e riro matou ei tîtî na Pharao, e to matou fenua, e riro ïa ia ˈna. A horoa mai i te huero maa na matou ia ora matou eiaha ia pohe, e ia ore to matou fenua ia ano.” 20 Hoo maira ïa Iosepha i te mau fenua atoa o to Aiphiti no Pharao no te mea ua hoo atu te taata Aiphiti tataitahi i to ˈna tuhaa fenua, ua uˈana roa hoi te oˈe. E riro maira te fenua ia Pharao.
21 E faaue atura oia i te nunaa, mai te tahi otia e tae noa ˈtu i te tahi otia o te fenua Aiphiti,+ ia parahi i roto i te mau oire. 22 Te fenua anaˈe o te mau tahuˈa aita oia i hoo mai,+ no te mea i ora na ratou i te maa ta Pharao i horoa na ratou. No reira aita ratou i hoo atu i to ratou fenua. 23 E parau atura Iosepha i te nunaa: “Inaha i teie mahana, ua hoo mai au ia outou e i to outou fenua no Pharao. Teie te huero maa na outou, e ia ueue outou i te reira i nia i te fenua. 24 E ia hotu mai, a horoa hoê tuhaa i nia e pae na Pharao.+ Na outou e maha tuhaa o te huero maa no te faaapu e ei maa na outou e na te feia i roto i to outou mau fare e na ta outou mau tamarii.” 25 Parau maira ïa ratou: “Ua faaherehere oe i to matou ora.+ Ia fariihia matou i te aro o to matou fatu, e e riro matou ei tîtî na Pharao.”+ 26 Faariro atura Iosepha i te reira ei faaueraa mana, o te vai noa ra e tae roa mai i teie mahana i Aiphiti, oia hoi na Pharao hoê tuhaa i nia e pae. O te fenua anaˈe o te mau tahuˈa aita i riro ia Pharao.+
27 E parahi noa ihora Iseraela e to ˈna utuafare i Aiphiti, i te fenua o Gosena,+ e noho ihora ratou i reira, e fanau maira i te tamarii a rahi roa mai ai ratou.+ 28 Ua ora â Iakoba 17 matahiti i Aiphiti, no reira te mau mahana atoa o to Iakoba oraraa, 147 matahiti.+
29 A piri mai ai te taime e pohe ai Iseraela,+ titau maira oia i ta ˈna tamaiti o Iosepha e parau atura: “I teie nei, ia fariihia vau i mua i to aro, a tuu na i to rima i raro aˈe i to ˈu huha, e a faaite mai i te here taiva ore e te haapao maitai ia ˈu. Eiaha na e huna ia ˈu i Aiphiti.+ 30 Ia pohe au,* e afai ê oe ia ˈu mai Aiphiti mai e e huna oe ia ˈu i roto i te menema o to ˈu mau tupuna.”+ Parau maira ïa Iosepha: “E rave au mai ta oe e parau ra.” 31 Parau atura oia: “A horeo mai.” Horeo maira Iosepha ia ˈna.+ Piˈo ihora ïa Iseraela ma te fariu i to ˈna upoo i te muaraa o to ˈna roˈi.+
48 I muri aˈe i te reira, parauhia ˈtura Iosepha: “Inaha, te paruparu noa ˈtu ra to metua tane.” Rave maira ïa oia i ta ˈna na tamaiti o Manase raua Epheraima ia ˈna ra.+ 2 Parauhia maira Iakoba: “Teie to tamaiti o Iosepha ua tae mai.” Faaitoito ihora ïa oia* i te parahi mai i nia i to ˈna roˈi. 3 E parau atura Iakoba ia Iosepha:
“Ua fa mai te Atua Manahope ia ˈu i Luza i te fenua o Kanaana e ua haamaitai mai ia ˈu.+ 4 Parau maira oia ia ˈu: ‘Na ˈu e rave ia tamariihia oe e ia rahi. E faariro vau ia oe ei nunaa e rave rahi ia amuihia.+ E horoa ˈtu vau no oe e no to huaai i muri mai ia oe i teie fenua no te hoê tau roa.’+ 5 I teie nei, e riro ta oe nau tamaiti tei fanauhia na oe i Aiphiti hou a tae mai ai au i Aiphiti ei tamaiti na ˈu.+ E riro Epheraima raua Manase ei tamaiti atoa na ˈu mai ia Reubena raua Simeona.+ 6 Area te mau tamarii te fanauhia na oe i muri mai ia raua, na oe ïa. E topahia ratou i te iˈoa o to ratou nau tuaana e e fanaˈo ratou i te hoê tuhaa o ta raua tufaa.+ 7 O vau râ, i to ˈu haereraa na Padana mai, pohe ihora Rahela+ i pihai iho ia ˈu i te fenua o Kanaana, e mea atea â hou a tae atu ai i Epherata.+ Huna ihora vau ia ˈna i reira i te eˈa e tae atu ai i Epherata, oia hoi Betelehema.”+
8 E ite atura Iseraela i na tamaiti a Iosepha e ui atura: “O vai ma teie?” 9 Parau maira ïa Iosepha i to ˈna metua tane: “O ta ˈu na tamaiti ta te Atua i horoa mai na ˈu i teie nei vahi.”+ Parau atura oia: “A tuu mai na ia raua ia ˈu nei, ia haamaitai au ia raua.”+ 10 Ua mohimohi râ to Iseraela mata no te ruhiruhiaraa, e aita oia i nehenehe e ite atu. Tuu maira ïa Iosepha ia raua i pihai iho ia ˈna, apa ˈtura Iseraela ia raua e tauahi atura ia raua. 11 Parau maira Iseraela ia Iosepha: “Aita vau i manaˈo e ite au i to oe mata,+ i teie nei râ ua faatia te Atua ia ˈu ia ite i to huaai.” 12 Faaatea maira Iosepha ia raua mai te turi avae o Iseraela, e tuturi ihora oia te mata i raro.
13 Rave maira Iosepha ia raua, ia Epheraima+ i to ˈna rima atau i te pae aui o Iseraela, e ia Manase+ i to ˈna rima aui i te pae atau o Iseraela, e tuu maira ia raua i pihai iho ia ˈna. 14 Tera râ, toro atura Iseraela i to ˈna rima atau e tuu ihora i nia i te upoo o Epheraima, noa ˈtu o ˈna te teina, e tuu ihora oia i to ˈna rima aui i nia i te upoo o Manase. Ua opua iho â oia e na reira i te tuu i to ˈna rima, noa ˈtu o Manase te matahiapo.+ 15 E haamaitai ihora oia ia Iosepha a na ô ai:+
“Na te Atua mau ta to ˈu mau metua Aberahama e Isaaka i tavini,+
Na te Atua mau tei aupuru mai ia ˈu* i te roaraa o to ˈu oraraa e tae roa mai i teie mahana,+
16 Na te melahi* tei faaora ia ˈu i to ˈu mau ati atoa,+ e haamaitai i na tamaroa.+
Ia topahia raua i to ˈu iˈoa e te iˈoa o to ˈu mau metua, Aberahama e Isaaka,
Ia tamariihia raua e ia rahi mai i te fenua nei.”+
17 I to Iosepha iteraa e ua vaiiho noa to ˈna metua tane i to ˈna rima atau i nia i te upoo o Epheraima, aita o ˈna i au, tamata ˈtura ïa oia i te rave i te rima o to ˈna metua tane mai nia mai i te upoo o Epheraima no te tuu i nia i te upoo o Manase. 18 Parau maira Iosepha i to ˈna metua tane: “Eiaha e na ô, to ˈu metua tane, teie hoi te matahiapo.+ A tuu i to oe rima atau i nia i to ˈna upoo.” 19 Aita râ to ˈna metua tane i farii noa ˈˈe, e parau atura oia: “Ua ite au, ta ˈu tamaiti, ua ite au. E riro atoa oia ei nunaa, e e rahi atoa mai oia. Tera râ, e rahi aˈe to ˈna teina ia ˈna,+ e to ˈna te huaai te rahi roa mai a riro ai ei nunaa e rave rahi.”+ 20 E haamaitai noa ihora oia ia raua i taua mahana ra,+ a parau ai:
“Ia faahiti te nunaa o Iseraela ia orua ia haamaitai ratou te tahi i te tahi, a na ô ai:
‘Ia faariro te Atua ia oe mai ia Epheraima raua Manase.’”
Tamau noa ˈtura ïa oia i te tuu ia Epheraima na mua ˈˈe ia Manase.
21 E parau atura Iseraela ia Iosepha: “Inaha, te pohe nei au,+ tera râ mea papu e vai noa te Atua i pihai iho ia outou e e faahoˈi oia ia outou i te fenua o to outou mau tupuna.+ 22 Area o vau nei, e horoa iho â vau no oe i te hoê tuhaa fenua* hau atu i ta to oe mau taeae, ta ˈu hoi i rave i te rima o te ati Amori i ta ˈu ˈoˈe e ta ˈu fana.”
49 E titau maira Iakoba i ta ˈna mau tamaiti e parau atura: “Ia putuputu mai outou ia nehenehe au e faaite atu eaha te tupu no outou a muri aˈe. 2 A putuputu mai e a faaroo, outou te mau tamaiti a Iakoba, oia mau a faaroo i to outou metua tane ia Iseraela.
3 “Reubena,+ o oe ta ˈu matahiapo,+ to ˈu itoito e te haamataraa o to ˈu puai faafanau, te tura hau ê e te puai hau ê. 4 Mai te pape arepurepu mau ore oe, eiaha oe ia hau ê, no te mea ua pauma oe i nia iho i te roˈi o to metua tane.+ Ua haaviivii* oe i to ˈu roˈi. Ua pauma iho â o ˈna i nia iho!
5 “E taeae Simeona raua Levi.+ Ua rave raua i ta raua mauhaa tamaˈi no te taparahi i te taata.+ 6 Eiaha roa vau* e amuimui ia raua. Eiaha roa to ˈu hanahana e apiti i to raua tahoêraa, no to raua riri hoi i haapohe ai raua i te taata,+ e ua tâpû raua i te uaua avae o te puaatoro oni ei ohipa hauti. 7 Ia vai te ino i nia i to raua riri, mea taehae hoi, e i nia i to raua iria, mea etaeta hoi.+ Ia haapurara vau ia raua i te fenua o Iakoba, e ia haapuehu vau ia raua i Iseraela.+
8 “Area oe Iuda,+ e haapopou to oe mau taeae ia oe.+ Ei nia to oe rima i te aˈî o to oe mau enemi.+ E piˈo te mau tamaiti a to metua tane i raro i mua ia oe.+ 9 E fanauˈa liona o Iuda.+ E tia mai iho â oe, ta ˈu tamaiti, mai nia mai i te animara i aˈuaˈuhia. Ua taoto oia i raro e ua tiraha mai te liona ra, e mai te liona, o vai hoi te tae e faatia ia ˈna i nia? 10 Eita te sepeta e atea ê ia Iuda,+ e te raau a te raatira mai ropu mai i to ˈna na avae, e ia tae roa mai Silo,*+ e e auraro te mau nunaa atoa ia ˈna.+ 11 E taamu oia i ta ˈna asini i nia i te hoê tumu vine e ta ˈna fanauˈa asini i nia i te hoê tumu vine maitai roa. E horoi oia i to ˈna ahu i roto i te uaina e te pape vine.* 12 E mata uteute paˈo to ˈna i te uaina, e niho uouo to ˈna i te û.
13 “E parahi Zebuluna+ na tatahi, na te pae miti i reira te mau pahi i tutau ai,+ e tei Sidona to ˈna otia atea roa ˈˈe.+
14 “E asini ivi paari o Isakara,+ o te taoto i ropu e piti hopoia. 15 E ite oia e mea maitai te vahi faafaaearaa e mea au te fenua. E piˈo oia i raro no te amo i te hopoia i nia i to ˈna tapono, e e farii oia e rave i te ohipa faahepohia.
16 “E haava o Dana,+ te hoê opu o Iseraela,+ i to ˈna mau taata. 17 Ia riro Dana mai te hoê ophi na te hiti purumu, te hoê ophi e piti tara na te eˈa, o te hohoni i te poro avae o te puaahorofenua, a topa ofera mai ai te taata faahoro.+ 18 E tiai au i te faaoraraa no ǒ mai ia oe, e Iehova.
19 “Area o Gada,+ e aˈuaˈu te tahi pǔpǔ eiâ ia ˈna, tera râ e aˈuaˈu oia ia ratou na muri mai.+
20 “E pue ta Asera+ maa,* e horoa oia i te maa e tano no te arii.+
21 “E aili ufa vitiviti o Naphatali.+ E faahiti oia i te mau parau faahiahia.+
22 “E amaa o Iosepha+ no te hoê tumu raau hotu, e tumu raau na te pape pihaa, e e toro to ˈna mau amaa na nia ˈˈe i te aua. 23 Tera râ e aro noa te feia teˈa ia ˈna, e teˈa ratou ia ˈna, e e inoino noa ratou ia ˈna.+ 24 E vai noa râ ta ˈna fana i to ˈna vairaa,+ e vai puai noa to ˈna rima e te vitiviti.+ No ǒ mai te reira i te rima o te puai o Iakoba, i te tiai mamoe, te ofai a Iseraela. 25 No ǒ mai oia* i te Atua o to metua tane, e na te Atua e tauturu ia oe, e tei pihai iho oia i te Manahope, e e haamaitai te Atua ia oe i te haamaitairaa o te raˈi i nia, i te haamaitairaa o te hohonuraa i raro,+ e i te haamaitairaa o te û e te opu. 26 E hau aˈe te haamaitairaa a to metua tane i te haamaitairaa a te mau mouˈa mure ore, e te mau mea nehenehe o te aivi vai maoro.+ E vai noa te reira i nia i te upoo o Iosepha, i nia i te hei upoo o tei taa ê i to ˈna mau taeae.+
27 “E hahae noa o Beniamina+ mai te hoê luko i te animara aˈuaˈuhia.+ I te poipoi e amu oia i te reira, e i te ahiahi e tufa oia i tei haruhia mai e ana.”+
28 No roto mai ia ratou pauroa na 12 opu o Iseraela, e tera ta to ratou metua tane i parau ia ratou a haamaitai ai oia ia ratou. Ua horoa oia i te haamaitairaa e tano no ratou tataitahi.+
29 I muri iho, faaue atura oia ia ratou: “Fatata vau i te amuihia i to ˈu mau taata.*+ A huna ia ˈu i roto i te ana i te fenua o Epherona te ati Heta,+ to reira te hunaraahia to ˈu mau metua 30 te ana i te fenua o Makapela i mua ia Mamera i te fenua o Kanaana, te tuhaa fenua ta Aberahama i hoo mai ia Epherona te ati Heta ei vahi hunaraa. 31 I reira te hunaraahia Aberahama raua ta ˈna vahine faaipoipo o Sara.+ I reira te hunaraahia Isaaka+ raua ta ˈna vahine faaipoipo o Rebeka, e i reira to ˈu hunaraa ia Lea. 32 Ua hoohia mai te fenua e te ana i nia iho i te mau tamaiti a Heta.”+
33 E oti aˈera ia Iakoba i te horoa i teie mau faaueraa i ta ˈna mau tamaiti. Faahoˈi maira oia i to ˈna avae i nia i to ˈna roˈi, puhi ihora i to ˈna aho hopea e amuihia ˈtura i to ˈna mau taata.*+
50 Piˈo ihora Iosepha i nia i to ˈna metua tane,+ taˈi ihora e apa ˈtura ia ˈna. 2 I muri iho, faaue atura Iosepha i ta ˈna mau tavini, te mau taote, ia rapaau i te tino pohe+ o to ˈna metua tane. Rapaau aˈera ïa te mau taote i to Iseraela tino, 3 e na reira ˈtura ratou ia ˈna e 40 mahana, o te maororaa hoi e rapaauhia ˈi te hoê tino, e taˈi noa ihora to Aiphiti no ˈna e 70 mahana.
4 I te mairiraa te mau mahana otoraa no ˈna, parau atura Iosepha i te mau tia mana* o Pharao: “Ia fariihia vau i mua i to outou aro, a faatae na i teie poroi ia Pharao: 5 ‘Ua ani to ˈu metua tane ia ˈu ia horeo,+ a na ô mai ai: “Inaha, te pohe nei au.+ E huna oe ia ˈu i to ˈu vahi hunaraa+ ta ˈu i pao i te fenua o Kanaana.”+ A faatia na ia pauma vau e huna i to ˈu metua tane, a hoˈi mai ai au.’” 6 Pahono maira Pharao: “A haere a huna i to metua tane mai ta ˈna i ani ia oe ia horeo.”+
7 Pauma aˈera ïa Iosepha e huna i to ˈna metua tane. Haere aˈera pauroa ta Pharao tavini na muri ia ˈna, oia hoi te mau matahiapo+ i rotopu i to ˈna mau tia mana e pauroa te matahiapo o te fenua o Aiphiti, 8 e pauroa te utuafare o Iosepha, ta ˈna mau tavini, to ˈna mau taeae e te utuafare o to ˈna metua tane.+ O ta ratou anaˈe mau tamarii rii e ta ratou mau nǎnǎ mamoe e animara ta ratou i vaiiho i te fenua o Gosena. 9 Pauma atoa ˈtura te tahi mau pereoo+ e feia faahoro puaahorofenua na muri ia ˈna, e mea rahi roa ratou. 10 E tae atura ratou i te vahi tairiiriraa huero maa* i Atada, i te tuhaa fenua o Ioridana, e oto noa ˈtura ratou i reira ma te auê rahi, e oto noa ˈtura ratou no to ˈna metua tane e hitu mahana. 11 Ite ihora to reira mau taata, to Kanaana, i te otoraa ratou i te vahi tairiiriraa huero maa i Atada, e na ô aˈera ratou: “E otoraa rahi tera no to Aiphiti!” Mairi ihora ïa ratou i taua vahi ra i te iˈoa o Abela-miziraima,* i te tuhaa fenua o Ioridana.
12 Rave ihora ïa ta Iakoba mau tamaiti mai ta ˈna iho â i faaue ia ratou.+ 13 Hopoi aˈera ta ˈna mau tamaiti ia ˈna i Kanaana e huna ihora ia ˈna i te ana i te fenua o Makapela, te tuhaa fenua i mua ia Mamera ta Aberahama i hoo mai ia Epherona te ati Heta ei vahi hunaraa na ˈna.+ 14 I muri iho i to ˈna hunaraa i to ˈna metua tane, hoˈi maira Iosepha i Aiphiti e to ˈna mau taeae e pauroa te taata tei na muri ia ˈna no te huna i to ˈna metua tane.
15 I muri aˈe i te poheraa to ratou metua tane, parau aˈera to Iosepha mau tuaana te tahi i te tahi: “Peneiaˈe te inoino noa ra Iosepha ia tatou e e tahoo paha oia no te ino atoa ta tatou i rave ia ˈna.”+ 16 Poroi aˈera ïa ratou ia Iosepha e na ô aˈera: “Teie ta to metua tane i faaue mai hou oia a pohe ai: 17 ‘Teie ta outou e parau ia Iosepha: “Te taparu nei au, a faaore na i te hapa rahi a to mau tuaana e ta ratou hara i rave i te hamani-ino-raa ia oe.”’ No reira, a faaore mai na i te hapa rahi a te mau tavini a te Atua o to metua tane.” E taˈi ihora Iosepha i te paraparauraa mai ratou. 18 E tapiri maira to ˈna mau tuaana e tipapa ihora i mua ia ˈna, e na ô maira: “Teie matou ta oe mau tîtî!”+ 19 Na ô atura Iosepha ia ratou: “Eiaha e mǎtaˈu. O vau anei te Atua no te haava ia outou? 20 Noa ˈtu ua hinaaro outou e hamani ino ia ˈu,+ na te Atua i opua i te reira ei maitai e no te faaherehere i te ora o te taata e rave rahi, mai ta ˈna e rave ra i teie mahana.+ 21 E teie nei, eiaha e mǎtaˈu. E tamau â vau i te horoa i te maa na outou e na ta outou mau tamarii rii.”+ E tamahanahana ihora oia ia ratou e paraparau atura ia ratou ma te mǎrû.
22 E parahi noa ihora Iosepha i Aiphiti, o ˈna e te utuafare o to ˈna metua tane. Ua ora Iosepha 110 matahiti. 23 Ua ite Iosepha i te mau mootua a Epheraima,*+ oia atoa te mau tamarii a Makira+ te tamaiti a Manase. Ua fanauhia ratou i nia i te turi o Iosepha.* 24 I muri aˈe, parau atura Iosepha i to ˈna mau taeae: “Te pohe nei au, tera râ e haapao mai iho â te Atua ia outou,+ e e haapauma oia ia outou na teie fenua ˈtu i te fenua ta ˈna i horeo ia Aberahama, Isaaka e Iakoba.”+ 25 Ani atura ïa Iosepha i te mau tamaiti a Iseraela ia horeo, a na ô ai: “E haapao mai iho â te Atua ia outou. E hopoi outou i to ˈu mau ivi i rapae i teie vahi.”+ 26 Pohe atura Iosepha i te 110raa o to ˈna matahiti, rapaauhia ihora to ˈna tino,+ e tuuhia ihora oia i roto i te hoê afata taata pohe i Aiphiti.
Aore ra “te pape i nia ˈˈe i te fenua.”
Aore ra “varua.”
Aore ra “maramarama.”
Mai te tau tanuraa, ootiraa, tau veavea aore ra tau toˈetoˈe.
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Heb: “e pauroa to ratou nuu.”
Faahitiraa matamua o te iˈoa o te Atua, יהוה (YHWH). Hiˈo i te tuhaa hau A4.
Aore ra “hupe.”
Hebera nephe, “tei huti ra i te aho” te auraa. Hiˈo i te titionare.
E ofai anaana ereere.
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “a faaea ˈtu ai.”
Aore ra “haavarevare.”
Aore ra “riri rahi.”
“Tane no roto mai i te repo fenua,” “Taata” te auraa.
Aore ra “faraoa.”
“Tei ora ra” te auraa.
Aore ra “fanau mai au i.”
Aore ra “e faateiteihia?”
Heb: “puai.”
Heb: “mai te aro o te fenua.”
Aore ra “o Noda.”
“Horoa mai,” “Tuu mai” te auraa.
Aore ra “Adamu,” “Huitaata.”
Heb: “te Atua.” Hiˈo i te titionare.
“Faafaaearaa,” “Tamahanahanaraa” paha te auraa.
Aore ra “tamǎrûraa.”
Aore ra “melahi.”
Heb: “to ˈu varua.” Hebera rua. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “e au to ratou haerea i ta te tino.”
“Feia haamarua” paha te auraa, oia hoi e haamarua ratou ia vetahi ê. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “Oto.”
Aore ra “mauiui.”
Heb: “uˈi.”
Heb: “afata,” pahi rahi.
Heb: “tumu gophera,” e tumu paina paha.
1 kubiti: 44,5 cm. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Hebera tesohara. Te manaˈo-atoa-hia ra e tafare hipa teie, e ere râ i te hoê haamaramarama.
Aore ra “e puai ora to roto ia ratou.”
Huri-atoa-hia “e hitu oni e hitu ufa.”
Huri-atoa-hia “e hitu oni e hitu ufa.”
Aore ra “e puai ora to roto ia ratou.”
1 kubiti: 44,5 cm. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Aore ra “e puai ora to roto ia ratou.”
Heb: “haamanaˈo ihora.”
Aore ra “ua tapeahia.”
Aore ra “tauraa no to ˈna tapuae avae.”
Aore ra “tei tamǎrû ia ˈna.”
Aore ra “e faatae faahou i te ino i nia.”
Aore ra “Na outou e haapao ia.”
Aore ra “Na oire matamua o ta ˈna faatereraa arii, o.”
Huri-atoa-hia “Ratou te oire rahi.”
Huri-atoa-hia “e te tuaana o Iapheta.”
“Purararaa” te auraa.
“Faahuru-ê-raa” te auraa.
Aore ra “e fanaˈo ratou i te hoê haamaitairaa no ratou.”
Aore ra “e ora i reira ei taata ê.”
Aore ra “faahereherehia to ˈu ora.”
Oia hoi te miti Pohe.
Aore ra “ora ra oia i roto i te mau fare ie.”
Heb: “taeae.”
Heb: “tamaiti.”
Heb: “o tei na roto mai ia oe.”
Aore ra “tuu ihora i na apaapa tataitahi ia tuati te tahi i te tahi.”
Heb: “tuu atu i ta ˈu tavini i nia i to ouma.”
“Te faaroo ra te Atua” te auraa.
E au ra e te faahitihia ra te hoê huru vî ore.
Huri-atoa-hia “e ora oia ei enemi no.”
“Apoo pape a Tei ora ra e ite mai ra ia ˈu” te auraa.
“Metua teitei (faateiteihia)” te auraa.
“Metua o te hoê nahoa,” “Metua o e rave rahi” te auraa.
Heb: “ta ˈu faufaa i nia i to outou tino.”
“Imi hara” paha te auraa.
“Huiarii vahine” te auraa.
“Ata” te auraa.
Heb: “to outou aau.”
Heb: “sea.” 1 sea: 7,33 L. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
Heb: “Aita to Sara e maˈi avaˈe faahou.”
Aore ra “e fanaˈo te mau nunaa atoa o te fenua i te hoê haamaitairaa no ratou.”
Heb: “marumaru.”
Aore ra “uˈana.”
Aore ra “te faaite nei oe i te here taiva ore.”
“Nainai” te auraa.
Aore ra “ora ˈi oia ei taata ê.”
Oia hoi aita oia i taoto ia ˈna.
Aore ra “parau-tia.”
Heb: “Inaha, e tapoˈi mata teie no oe.”
Huri-atoa-hia “e ata ïa ia ˈu.”
Heb: “i to ˈna reo.”
Eita e ore e “Apoo pape o te horeo,” “Apoo pape o na hitu” te auraa.
Mai to te tumu aito to ˈna rauere e mea tarona aore ra mea uouo to ˈna mau tiare.
Aore ra “Ora ihora Aberahama ei taata ê.”
Heb: “e rave rahi mahana.”
Aore ra “tipi tupai animara.”
Aore ra “tipi tupai animara.”
“Na Iehova e horoa mai,” “Na Iehova e hiˈo” te auraa.
Hiˈo i te titionare.
Huri-atoa-hia “raatira rahi oe.”
1 sekela: 11,4 g. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
1 sekela: 11,4 g. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
1 sekela: 11,4 g. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
1 sekela: 11,4 g. Hiˈo i te tuhaa hau B14.
O Labana paha.
Heb: “ia fariu hoi au i te pae atau aore ra i te pae aui.”
Aore ra “e parau atu i te mea maitai aore ra te mea ino.”
Oia hoi ta ˈna tavini i teie nei.
Heb: “te uputa.”
Hiˈo i te titionare.
E parau pehepehe teie no te pohe.
Aore ra “puhaparaa auahia i te patu.”
E parau pehepehe teie no te pohe.
Oia hoi te huaai o Isemaela.
Huri-atoa-hia “ei enemi no.”
“Huruhuru” te auraa.
“Tei haru i te poro avae,” “Tei rave i te tiaraa o vetahi ê” te auraa.
Aore ra “maa vahi iti.”
Aore ra “pohe poia.”
“Uteute” te auraa.
“Mârôraa” te auraa.
“Pariraa” te auraa.
“Vahi aano” te auraa.
Heb: “mauiui.”
“Tei haru i te poro avae,” “Tei rave i te tiaraa o vetahi ê” te auraa.
Aore ra “te tamǎrû nei oia ia ˈna iho i te manaˈo e.”
Aore ra “paumaraa.”
Aore ra “e fanaˈo ai te mau nunaa atoa o te fenua i te hoê haamaitairaa no ratou.”
“Fare o te Atua” te auraa.
Heb: “taeae.”
Aore ra “E fetii piri oe no ˈu.”
Heb: “taeae.”
Heb: “mea haehia Lea.”
“A hiˈo, hoê tamaiti!” te auraa.
“Faarooraa” te auraa.
“Haapaoraa mai,” “Herehia mai” te auraa.
“Aruehia,” “Ei arueraa” te auraa.
“Haava” te auraa.
“Ta ˈu mau taputôraa” te auraa.
“Mea fanaˈo” te auraa.
“Oaoa” te auraa.
I amu na te mau vahine i te maa o teie raau tupu. I to ratou manaˈo e hapû ratou.
Aore ra “faahoˈiraa no tei tarahuhia.”
“E faahoˈiraa oia” te auraa.
“Faaoromairaa” te auraa.
Haapotoraa o Iosiphia, “Ia horoa faahou mai (faarahi) o Ia” te auraa.
Aore ra “haapapuraa.”
Aore ra “afaro.”
Heb: “te teraphima.”
Oia hoi Eupharate.
Aore ra “fetii.”
Heb: “eiaha oe e parau i te mea maitai ia Iakoba a parau atu ai i te mea ino.”
Heb: “tamarii.”
E parau Arama e “Haapueraa ite” te auraa.
E parau Hebera e “Haapueraa ite” te auraa.
Heb: “tamarii.”
“Piti puhapa” te auraa.
Aore ra “oraraa ei taata ê.”
Aore ra “peho.”
“Tei taputô (Tei tautoo) e te Atua,” “Te taputô ra te Atua” te auraa.
“Aro o te Atua” te auraa.
Aore ra “Peniela.”
“Tiahapa,” “Tamaru” te auraa.
E moni no tahito aita tatou i ite i to ˈna hoo.
Aore ra “haere e hiˈo.”
Heb: “paraparau maira i te aau o te potii.”
Aore ra “Ua maamaahia.”
Aore ra “e faaipoipo anaˈe te tahi i te tahi.”
Heb: “e iri i mua to ˈna.”
Aore ra “E tiahihia vau no orua.”
Aore ra “na te eˈa.”
“Atua o Betela” te auraa.
“Alona o te taˈiraa” te auraa.
Heb: “to ˈna ora.”
“Tamaiti o to ˈu otoraa” te auraa.
“Tamaiti o te rima atau” te auraa.
Hiˈo i te titionare.
E parau pehepehe teie no te pohe.
Heb: “ua ruhiruhia e ua rahi roa to ˈna mau mahana.”
Aore ra “ora ˈi raua ei taata ê.”
Heb: “te mau tamarii.”
Aore ra “taparahi.”
Oia hoi te menema o te huitaata. Hiˈo i te titionare.
Heb: “taiata o te hiero.”
“Mutu” te auraa.
Heb: “tau mahana.”
Heb: “e faateitei Pharao i to oe upoo.”
Heb: “apoo pape,” “apoo.”
Heb: “faateitei maira oia i te upoo o.”
Heb: “apoo pape,” “apoo.”
Aore ra “terono.”
E au ra e parau faahanahana e te faatura.
Heb: “e amo i to ˈna rima aore ra to ˈna avae i nia.”
Oia hoi Heliopoli.
Aore ra “tere ihora Iosepha na.”
Aore ra “haamataraa i te tavini.”
Oia hoi Heliopoli.
“Tei rave ia moˈe” te auraa.
“Tataipiti i te tamariihia” te auraa.
Oia hoi te menema o te huitaata. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “Ei taui au no ˈna.”
Heb: “taoˈa.”
Heb: “ratou.”
Oia hoi te menema o te huitaata. Hiˈo i te titionare.
Aore ra “tei to ˈna ora e ora atoa ˈi oia.”
Oia hoi te menema o te huitaata. Hiˈo i te titionare.
Heb: “metua.”
Aore ra “ora.”
Oia hoi no te tapiri i te mata o Iakoba ia pohe oia.
Oia hoi Heliopoli.
Heb: “Na tamaiti.”
Aore ra “taˈi noa ihora oia i nia i to ˈna aˈî.”
Heb: “faraoa.”
Heb: “faraoa.”
Heb: “Ia taoto vau e to ˈu mau metua.”
Heb: “Iseraela.”
Aore ra “tiai ia ˈu mai te hoê tiai mamoe.”
E au ra e vea na te Atua.
Aore ra “tua aivi.” Heb: “tapono.”
Aore ra “faatura ore.”
Hebera nephe. Hiˈo i te titionare.
“Tei ia ˈna,” “O ˈna te fatu” te auraa.
Heb: “toto.”
Heb: “E maa hinuhinu ta Asera.”
Oia hoi Iosepha.
E parau pehepehe teie no te pohe.
E parau pehepehe teie no te pohe.
Aore ra “utuafare.”
Hiˈo i te titionare.
“Otoraa o to Aiphiti” te auraa.
Aore ra “tamarii a Epheraima o te toru o te uˈi.”
Oia hoi mai te huru ra e tamaiti ratou na ˈna e mea here roa na ˈna ia ratou.