52 MARAKO
“W’Omugaso Hali Nyowe”
NIKIZOOKA ngu Marako akaba mumanzi noobu akaba akyali musigazi. Yesu nubwo akaba yaakaruga kukwatwa, yasibwa, kandi yatwarwa abasaija abakaba baine eby’okurwanisa. Abakwenda boona bakaba bairukire. Baitu Baibuli ebazaaho “omusigazi omu” ayabaire mumanzi kandi yahondera Yesu. Abantu abamu bakamurora kandi na uwe baalengaho kumukwata. Baitu akairuka kandi ekintu kyonka eki baasoboire kukwata, nurwo orugoye rwe orw’ekitaani. ‘Akagenda ali busa,’ ajwaire ak’omunda konka. Ekitabu kya Marako, nikyo ekitabu ky’Enjiri kyonka ekirukubazaaho ekintu kinu, nahabweki omusigazi onu naasobora kuba akaba ali Marako weenyini.
Marako yaikaraga omu Yerusaalemu. Kandi naasobora kuba yaikaraga na nyina ow’asobora kuba akaba ali muguuda. Hanyuma y’okufa kwa Yesu, ekitebe kyasorrokaniraga omu nju ya nyina. Kandi oku nuho omukwenda Petero yagenzere omu bwire bw’ekiro hanyuma ya malaika kumukoonyera kulekerwa kuruga omu nkomo. Hataroho kugurukyagurukya, Marako akatangaana kandi yamanya abakwenda ba Yesu baingi hamu n’abeegeswa be. Naasobora kuba yabeegiireho bingi ebirukukwata ha bumanzi.
Nk’omu mwaka 46 Y.A.K., omwihwa wa Marako arukwetwa Bbaranabba akaija omu Yerusaalemu ali hamu na Paulo, kandi bakagonza kukoonyera Marako nukwo na uwe asobole kukoonyera ab’oruganda omu biikaro ebindi. Akagenda na bo obu bakaba nibagaruka omu Antyokiya. Hanyuma y’okurabaho omwaka nka gumu, Paulo na Bbaranabba bakaraaliza Marako kubeeteeranizaaho omu rugendo rwabo orw’obumiisani! N’obumanzi, akaikiriza kugenda kukora ‘nk’omukoonyezi,’ w’abamiisani abo abeekambi.
Kurubata engendo omu biro ebi, kyali kigumire kandi ky’akabi. Hanyuma y’akasumi, Paulo akahandiika naagamba ngu engendo ze ezirukukira obwingi zikamuleetera kuba “omu kabi ak’ebisaaru, omu kabi k’abasuma, . . . omu kabi kuruga omu rubuga, . . . omu kabi kuruga omu irungu, . . . omu kabi aka ha nyanja.” (2 Kol. 11:26) Marako, ow’akaba naaheereza abasaija banu babiri abaateekwamuga ekitiinisa omu kitebe, akaba aine kwikiriza kukora ekintu kyona eki baakumusabire kukora. Tugambe ngu omulimo gukamuhinguranaho? Baibuli tetugambira. Baitu eyoleka ngu Marako akalekaho Paulo na Bbaranabba obu baahikire omu Pamufuliya, kandi yagarukayo owabu Yerusaalemu. Mali, kiine kuba kyamaziremu abasaija abo boona amaani, kukira muno Paulo.
Hanyuma ya Paulo na Bbaranabba kuruga omu rugendo rwabo orw’obumiisani, bakatandika kuteekaniza orugendo orwa kabiri. Bbaranabba akaba naagonza Marako ayongere agende na bo. Baitu Paulo akaba atarukukigonza. Obundi akateekereza ngu Marako akaba atarukwesigwa habwokuba akaba abalekereho. Paulo na Bbaranabba, bakatunga obuteetegerezangana kandi “baakungana muno.” Hanyuma, Bbaranabba akagenda na Marako omu Kupuro, nambere baagumiizeemu nibakora omulimo ogw’okutebeza. Paulo akatunga omukoonyezi ondi, kandi baagenda omu biikaro ebindi kutebeza.
Kinu kiine kuba kyagumiire Marako. Akaba amaziremu amaani Paulo, omusaija ou yateekamuga muno ekitiinisa, kandi akaba aleetiire abanywani babiri nfenanfe kwahukana. Marako akakwatirwa Paulo ekiniga, yamwahurra enzigu, rundi yahwamu amaani? Nangwa!
Marako akafeerwa omugisa ogw’amaani, baitu ataikirize ekintu kinu kumumaramu amaani
Marako akaikara naakora kyona eki arukusobora kukoonyera Abakristaayo bagenzi be. Nk’omu mwaka 60-61 Y.A.K., Paulo obu akaba asibiirwe omu nju y’enkomo omu Rooma, akahandiika ebbaruha nambere yabalizeeho Marako ow’akaba ali na uwe. Paulo akamubazaaho nk’omu h’abantu abakaba nibamuhuumuza. Hanyuma y’akasumi nka hagati y’omwaka 62 na 64 Y.A.K., omukwenda Petero na uwe akahandiika ebbaruha naabazaaho Marako. Nikizooka ngu Marako akaba arubasire orugendo oruraihire, kihikira kimu omu Bbabburooni nukwo asobole kuba na Petero ow’akaba akuzire omu myaka. Petero akabazaaho Marako nk’omwana we. Mali, Petero na uwe aine kuba yahuumuziibwe Marako! Petero aine kuba yagambiire Marako ebintu bingi muno ebirukukwata ha myaka ei yamazire na Yesu Kristo. Marako obu yahandiikire ekitabu kye eky’Enjiri, eki asobora kuba yahandiikiire omu Rooma, akabazaaho ebintu bingi Petero ebi yarozere kandi ebi asobora kuba yamugambiire.
Omurundi gw’okumalirra Paulo kubazaaho Marako, nubwo obu akaba naahandiikira Timoseo. Paulo obu yayongiire kuteekwa omu nkomo, akahandiikira Timoseo naamugambira kwija na Marako kumubungira. Habwaki? Paulo akagamba ngu: “W’omugaso muno hali nyowe omu buheereza.” Hataroho kugurukyagurukya, abasaija abo boona babiri bakaba baine ekihika eky’okwija hali Paulo n’okumuhuumuza omu biro bye eby’okumalirra. Noobu kiraaba ngu Marako akahikwaho enyikara nyingi ezigumangaine, akaikara naakoonyera ab’oruganda bagenzi be kandi Yahwe akagonza muno omusaija onu, omumanzi.
Soma Ebyahandiikirwe ebirukumubazaaho:
1 Petero 5:13
Kuleeta hamu ebiteekerezo:
Miringo ki Marako ei yayolekeremu obumanzi?
Yega Ebirukukiraho
1. Kiki ekirukwoleka ngu Marako akaba naaruga omu ka ey’ine sente? (w10 3/15 6 ¶6–7 ¶1-wcgr)
2. Marako naasobora kuba yakoraga mulimo ki obu naaheereza Bbaranabba na Paulo? (Ebik. 13:5; w10 3/15 7 ¶5-wcgr)
3. Biikaro ki ebimu Marako ebi asobora kuba yagiiremu? (w10 3/15 8 ¶6-8-wcgr) A
EKisisani A: Bimu ha biikaro Marako ebi asobora kuba yabungiire
4. Bazaaho ekyokurorraho ekirukwoleka ngu ebintu Marako yahandiikire omu kitabu kye eky’Enjiri naasobora kuba yabihuliire kuruga hali Paulo. (w08 2/1 26 ¶1-wcgr)
Ebikaguzo eby’Okwecumiitirizaaho
Marako tabazibwaho nk’omukwenda rundi nabbi. Baitu nabwo n’obwebundaazi akaheereza abandi. Na itwe nitusobora tuta kuheereza abandi kasumi?
Marako akafeerwa omugisa ogw’okuheereza hamu na Paulo habw’akasumi, baitu nabwo akaikara ali mwesigwa. Isomo ki eri turukumwegeraho kakuba tufeerwa obujunaanizibwa? B
Ekisisani B
Miringo ki ei osobora kwegera ha kyokurorraho kya Marako?
Eki Birukunyegesa Hali Yahwe n’Ekigendererwa Kye
Isomo linu nirikwegesa ki hali Yahwe?
Ekyokurorraho kinu nikihikaana kita n’ebigendererwa bya Yahwe?
Habwaki noosiima ngu Marako akakomwa kulema na Yesu omu iguru?
Manya na Binu
Kiki ekireetera ekitabu kya Marako eky’Enjiri kuba ky’embaganiza?
Kozesa ekitabu kya Marako kwegesa abaana baawe kwikara nibaheereza Yahwe noobu hakubaho ki.
“Marako Ataleke Kuheereza Yahwe” (w08 2/1 24-26-wcgr)