Tanrı’nın özel ismi olan “Yehova” (İbranice, יהוה, YHVH), ilk kez Başlangıç 2:4’te geçer. Tanrı’nın ismi bir fiildir; İbranice הוה (havah, “olmak”) fiilinin ettirgen halidir ve bitmemiş bir eylemi gösterir. Dolayısıyla, Tanrı’nın ismi, “O Olmasını Sağlar” anlamına gelir. Bu isim Yehova’nın süregiden eylemlerle Kendisini, vaatlerini yerine getiren, amaçlarını her zaman gerçekleştiren Biri durumuna getirdiğini gösterir.

Çağdaş çevirmenler Tanrı’nın özel ismini ortadan kaldırarak ya da gözlerden gizleyerek Kutsal Kitabın asıl yazarına karşı en büyük saygısızlığı yapmışlardır. Aslında, O’nun ismi İbranice metinde 6.828 kez יהוה (YHVH) şeklinde geçer; bu ifade genelde Tetragrammaton (sözcük anlamıyla, “Dört harfli”) olarak adlandırılır. Bu çeviride biz “Yehova” ismini kullanarak özgün dildeki metinlere bağlı kaldık ve Tanrı’nın ismi olan Tetragrammaton’un yerine “Rab”, “Adonay” ya da “Tanrı” gibi unvanlar kullanma yoluna gitmedik.

“Yehova” ismi, Yeni Dünya Çevirisi’nin İbranice Kutsal Yazılar metninde 6.973 kez geçer. Aslında Tetragrammaton, İbranice metinde 6.828 kez geçer; bunlardan üçü bileşik isimler içinde yer alır (Başlangıç 22:14; Çıkış 17:15; Hâkimler 6:24), altısı da Mezmurların üst yazılarında bulunur (7; 18 [3 kez]; 36; 102). Tetragrammaton’u, metinde geçtiği 6.828 yerin hepsinde de Yehova olarak çevirdik; tek istisna Hâkimler 19:18’dir; o ayette (“evime” sözcüğünde) Tanrı’nın ismi yerine birinci tekil şahıs iyelik zamiri kullanıldı. Ayrıca Septuagint’e dayanarak Tekrar 30:16; 2. Samuel 15:20 ve 2. Tarihler 3:⁠1 ayetlerinde de Tetragrammaton’u metindeki yerine koyduk. Yine, birinci tekil şahıs zamiri yerine Yehova isminin olması gereken İşaya 34:16 ve Zekeriya 6:8 ayetlerinde de Tanrı’nın ismini metne koyduk. Bütün bunlardan başka, Tanrı’nın ismi, Soferim’in Adonay ya da Elohim olarak değiştirdiği 141 yerde de metindeki yerlerine konuldu.

Çevirmenlik sınırlarını aşıp yoruma kaçmamak için, Yunanca Kutsal Yazılarda Tanrı’nın ismini kullanırken her zaman büyük bir titizlik göstererek İbranice Kutsal Yazıları temel almaya dikkat ettik. Tanrı’nın ismini kullandığımız yerlerin doğruluğunu sağlamak üzere, bu kullanımın Yunanca Kutsal Yazıların mevcut İbranice çevirileriyle uyum içinde olmasına özen gösterdik.

Klasik İbrani alfabesine ait karakterlerle Tetragrammaton (יהוה), hem İbranice metinde hem de Yunanca Septuagint çevirisinde kullanılmıştır. Dolayısıyla, İsa ve öğrencileri Kutsal Yazıları ister İbranice ister Yunanca okusunlar, okudukları kısımda Tanrı’nın ismiyle karşılaşıyorlardı. İsa Nasıra’daki havrada ayağa kalktığında kendisine verilen İşaya kitabından Tetragrammaton’un geçtiği 61:​1, 2 ayetlerini okurken Tanrı’nın ismini söyledi. Bu onun, Babasına duasından da görüldüğü gibi, Yehova’nın adını bildirme konusundaki kararlılığına uygun bir davranıştı: “Dünyadan bana verdiğin kişilere Senin adını açıkça bildirdim. . . . . Ben de Senin adını onlara bildirdim ve bildireceğim” (Yuhanna 17:​6, 26).

Yunanca Kutsal Yazıların çevirisinde Tanrı’nın ismini 237 kez kullandık. İsmin ana metinde tekrar yerine konduğu bu 237 düzeltmenin her biri, Yunanca Kutsal Yazıların çeşitli İbranice çevirileriyle uyum içindedir.

İbranice ge hinnom sözcüğünün Yunanca biçimi olan “Gehenna”, “Hinnom Vadisi” anlamına gelir. “Hinnom Vadisi” ifadesinin geçtiği Yeşu 18:16’da, Yunanca Septuagint tercümesinde “Gehenna” sözcüğü kullanılmıştır. Bu sözcük Yunanca Kutsal Yazılarda 12 kez geçer; ilki Matta 5:22’dedir. Yeni Dünya Çevirisi’nde geçtiği her ayette (Matta 5:22, 29, 30; 10:28; 18:9; 23:15, 33; Markos 9:43, 45, 47; Luka 12:5; Yakup 3:6’da) “Hinnom Vadisi” olarak çevrilmiştir.

Hinnom Vadisi, Yeruşalim’in pisliklerinin atıldığı ve yakıldığı bir çöplük yeri olmuştu. Hayvan leşleri yanıp kül olmaları için oraya atılırdı; ateşin sönmesini engellemek üzere kükürt kullanılırdı. Ayrıca onurlu şekilde bir mezara gömülmeye layık görülmeyen idam edilmiş suçluların cesetleri de oraya atılırdı. Leşler ve cesetler ateşin içine düşerlerse yanıp kül olurlardı, ama derin yamaçtaki düz bir çıkıntının üzerine düşüp kalırlarsa, solucan veya kurtçuklar bu kokuşan cesetleri sarardı ve bütün etleri yiyip bitirinceye, geriye sadece iskelet kalıncaya dek ölmezlerdi.

Hiçbir canlı hayvan ya da insan, diri diri yanması, azap çekmesi için Hinnom Vadisine atılmazdı. Dolayısıyla orası, insan canlarının gerçek bir ateşte ebediyen azap çektiği ya da ölmeyen kurtçukların saldırısına uğradığı görünmez bir diyarı simgelemiş olamaz. Cesetleri oraya atılan suçlular, dirilme ümidini simgeleyen bir mezara onurlu şekilde gömülmemiş olduklarından, İsa ve öğrencileri Hinnom Vadisini ebedi yok oluşun, Tanrı’nın yarattığı evrenden silinip atılmanın, diğer bir deyişle “ikinci ölüm”ün, yani sonsuz cezanın simgesi olarak kullandılar.

İbranice Kutsal Yazılarda, İbranice nefeş sözcüğü 754 kez geçer; ilki Başlangıç 1:20’dedir.

Yunanca Kutsal Yazılarda, Yunanca psykhe sözcüğü kendi başına 102 kez geçer; ilki Matta 2:20’dedir. “Tüm benliğinizle” ifadesinin geçtiği Efesoslular 6:6 ve “candan” ifadesinin geçtiği Koloseliler 3:23 de bunlar arasındadır.

Hayvanlar birer candır

Başlangıç 1:20, 21, 24, 30; 2:19; 9:10, 12, 15, 16; Levioğulları 11:10, 46, 46; 24:18; Sayılar 31:28; Eyüp 41:21; Hezekiel 47:9.

Yaşayan kişi ya da her birey bir candır

Başlangıç 2:7; 12:5; 14:21; 36:6; 46:15, 18, 22, 25, 26, 26, 27, 27; Çıkış 1:5, 5; 12:4, 16; 16:16; Levioğulları 2:1; 4:2, 27; 5:1, 2, 4, 15, 17; 6:2; 7:18, 20, 21, 25, 27; 17:10, 12, 15; 18:29; 20:6, 6; 22:6, 11; 23:29, 30; 27:2; Sayılar 5:6; 15:27, 28, 30; 19:18, 22; 31:35, 35, 40, 40, 46; 35:30; Tekrar 10:22; 24:6, 7; 1. Samuel 22:22; 2. Samuel 14:14; 2. Krallar 12:4; 1. Tarihler 5:21; Mezmur 19:7; Özdeyişler 11:25, 30; 16:24; 19:2, 15; 25:25; 27:7, 7, 9; Yeremya 43:6; 52:29; Ağıtlar 3:25; Hezekiel 27:13; Elçiler 2:41, 43; 7:14; 27:37; Romalılar 13:1; 1. Korintoslular 15:45; 1. Petrus 3:20; 2. Petrus 2:14.

Yaratılan can ölümlüdür, yok edilebilir

Başlangıç 12:13; 17:14; 19:19, 20; 37:21; Çıkış 12:15, 19; 31:14; Levioğulları 7:20, 21, 27; 19:8; 22:3; 23:30; 24:17; Sayılar 9:13; 15:30, 31; 19:13, 20; 23:10; 31:19; 35:11, 15, 30; Tekrar 19:6, 11; 22:26; 27:25; Yeşu 2:13, 14; 10:28, 30, 32, 35, 37, 37, 39; 11:11; 20:3, 9; Hâkimler 5:18; 16:16, 30; 1. Krallar 19:4; 20:31; Eyüp 7:15; 11:20; 18:4; 33:22; 36:14; Mezmur 7:2; 22:29; 66:9; 69:1; 78:50; 94:17; 106:15; 124:4; Özdeyişler 28:17; İşaya 55:3; Yeremya 2:34; 4:10; 18:20; 38:17; 40:14; Hezekiel 13:19; 17:17; 18:4; 22:25, 27; 33:6; Matta 2:20; 10:28, 28; 26:38; Markos 3:4; 14:34; Luka 6:9; 17:33; Yuhanna 12:25; Elçiler 3:23; Romalılar 11:3; İbraniler 10:39; Yakup 5:20; Vahiy 8:9; 12:11; 16:3.

Zekâya sahip biri olarak sürdürülen yaşam

Başlangıç 35:18; Çıkış 4:19; 21:23; 30:12; Yeşu 9:24; Hâkimler 9:17; 12:3; 18:25; 2. Krallar 7:7; 2. Tarihler 1:11; Eyüp 2:4; 6:11; Özdeyişler 1:18; 7:23; 22:23; 25:13; Matta 6:25; 10:39; 16:25; Luka 12:20; Yuhanna 10:15; 13:38; 15:13; Elçiler 20:10; Romalılar 16:4; Filipililer 2:30; 1. Selanikliler 2:8; Yakup 1:21; 1. Petrus 1:22; 2:11, 25; 1. Yuhanna 3:16.

Ölüler diyarından (“Şeol” ya da “Hades”ten) kurtarılan can

Mezmur 16:10; 30:3; 49:15; 86:13; 89:48; Özdeyişler 23:14; Elçiler 2:27.

Ölü can ya da ceset

Levioğulları 19:28; 21:1, 11; 22:4; Sayılar 5:2; 6:6, 11; 9:6, 7, 10; 19:11, 13; Haggay 2:13.

Can, ruhtan ayırt edilmeli

Filipililer 1:27; 1. Selanikliler 5:23; İbraniler 4:12.

Tanrı da candır

1. Samuel 2:35; Mezmur 11:5; 24:4; Özdeyişler 6:16; İşaya 1:14; 42:1; Yeremya 5:9; 6:8; 12:7; 14:19; 15:1; 32:41; 51:14; Ağıtlar 3:20; Hezekiel 23:18; Amos 6:8; Matta 12:18; İbraniler 10:38.

Şeol’ün Geçtiği Altmış Altı Ayet

“Ölüler diyarı” (Şeol) İbranice Kutsal Yazıların Yeni Dünya Çevirisi’nde 66 kez geçer. Geçtiği ayetler: Başlangıç 37:35; 42:38; 44:29, 31; Sayılar 16:30, 33; Tekrar 32:22; 1. Samuel 2:6; 2. Samuel 22:6; 1. Krallar 2:6, 9; Eyüp 7:9; 11:8; 14:13; 17:13, 16; 21:13; 24:19; 26:6; Mezmur 6:5; 9:17; 16:10; 18:5; 30:3; 31:17; 49:14, 14, 15; 55:15; 86:13; 88:3; 89:48; 116:3; 139:8; 141:7; Özdeyişler 1:12; 5:5; 7:27; 9:18; 15:11, 24; 23:14; 27:20; 30:16; Vaiz 9:10; Ezgiler 8:6; İşaya 5:14; [7:11]; 14:9, 11, 15; 28:15, 18; 38:10, 18; 57:9; Hezekiel 31:15, 16, 17; 32:21, 27; Hoşea 13:14, 14; Amos 9:2; Yunus 2:2; Habakkuk 2:5.

İbranice Kutsal Yazılarda “Şeol” sözcüğünün geçtiği yerlerin 65 tanesi İbranice Masoretik metinde görülür; ve diğer ayet olan İşaya 7:11’de “sen iste” anlamındaki şealah sözcüğü bulunur. Fakat bu sözcük, ünlü harflerinin seslendirme işaretinde yapılan küçük bir değişiklikle, çeşitli eski çevirilerle uyumlu olarak şeolah şeklinde kullanılmış ve “Şeol kadar” ya da “Şeol’e” olarak çevrilmiştir. Yeni Dünya Çevirisi’nde İbranice şeol için her defasında “ölüler diyarı” ifadesi kullanılır. Yunanca Septuagint’te şeol sözcüğü genelde haides olarak çevrilmiştir.

İbranice şeol sözcüğünün kökeni hakkında bir takım fikirler ileri sürülmekteyse de, anlaşılan bu sözcük, “istemek” ya da “talep etmek” anlamına gelen İbranice שׁאל (şaal) fiilinden türetilmiştir. Bu, Şeol’ün, her ölen insanı fark gözetmeden içine alan ve aldıkça daha fazlasını isteyen (bir durum değil) bir yer olduğunu, gösterir. (Rbi8, Başlangıç 37:35 ve İşaya 7:11’deki dipnotlara bakın.) Bu yeryüzünde bulunan bir yerdir ve hep ölülerle bağlantılıdır. Dolayısıyla Şeol’ün, insanlığın ortak mezarı, mezarlık ya da (denizde değil) yeryüzündeki ölüler diyarı anlamına geldiği açıktır. Buna karşıt olarak, İbranice kever sözcüğü tek bir mezar yeri ya da kabir anlamına gelir (Başlangıç 23:4, 6, 9, 20).

Hades’in Geçtiği On Ayet

Muhtemelen “görünmez yer” anlamına gelen “Hades” (Ölüler Diyarı), Yunanca Kutsal Yazıların Yeni Dünya Çevirisi’nde on kez geçer. Bu sözcüğün geçtiği ayetler şunlardır: Matta 11:23; 16:18; Luka 10:15; 16:23; Elçiler 2:27, 31; Vahiy 1:18; 6:8; 20:13, 14.

Elçiler 2:27’de, Petrus’un Mezmur 16:10’dan yaptığı alıntı, Hades’in Şeol’ün karşılığı olduğunu ve (tek bir insanın mezarı anlamına gelen Yunanca taphos sözcüğünün tersine) insanlığın ortak mezarı için kullanıldığını gösterir. Hades’in Latince karşılığı infernus’tur (bazen inferus) ve “aşağıda bulunan; aşağı bölge” anlamına gelir, yerinde olarak da mezarlık için kullanılır. Dolayısıyla, infernus Yunanca ve İbranice terimlere uygun bir karşılıktır.

İlhamla yazılmış olan Kutsal Yazılarda “Şeol” ve “Hades” sözcükleri, yaşamla ve canlılarla değil, ölümle ve ölülerle bağlantılıdır (Vahiy 20:13). Bu sözcüklerin anlamında hiçbir zevk ya da acı fikri, hatta iması bulunmaz.

Aşağıdakiler, Kutsal Kitaptaki kanıtlara ve arkeolojik bulgulara dayanan ortalama değerlerdir. Bu kitapta kullanılan tüm çağdaş karşılıklar yaklaşık değer olarak ele alınmalıdır.

Altın ya da gümüşün bugünkü değerlerini hesaplamak için, bir gramının en son fiyatını saptayıp bunu gramıyla çarpın.

“Mil.” Yunanca, milion (Matta 5:41). Muhtemelen Roma mili (1,479.5 m). Yunanca metinde Luka 24:13; Yuhanna 6:19; 11:18’deki uzaklıklar stadion olarak verilmiştir. (Bir Roma stadionu = ¹⁄8 Roma mili; 185 m) Yeni Dünya Çevirisi’nde Luka 24:13; Yuhanna 6:19; 11:18’deki stadion rakamları mile ve kilometreye çevrilmiştir; her mil 5,280 ayağa denktir. Örneğin, Luka 24:13’te “altmış stadion” “on bir kilometre” olarak verilmiştir (yaklaşık 7,5 Roma mili).

İBRANİCE KUTSAL YAZILARDA PARALAR, AĞIRLIKLARI

YUNANCA KUTSAL YAZILARDA YUNAN VE ROMA PARALARI, AĞIRLIKLARI

SIVI ÖLÇÜLERİ

KURU GIDA ÖLÇÜLERİ

UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

Yahudi ayları yeni aydan yeni aya sürerdi (İşaya 66:23). İbranicesi kodeş olan “ay” sözcüğü (Başlangıç 7:11) “yeni” anlamında bir kökten türetilmiştir, oysa ay için kullanılan diğer sözcük, yerah “kameri ay” anlamına gelir.

(Ayrıntılı bilgi için lütfen bu yayına bakın)

1. NİSAN (ABİB) Mart—Nisan

14’ü Fısıh

15-21’i Mayasız Ekmek Bayramı

16’sı İlk Ürünün sunulması

Arpa

2. İYYAR (ZİV) Nisan—Mayıs

14’ü Zamanında Kutlanamayan Fısıh (Sy 9:10-13)

Buğday

3. SİVAN Mayıs—Haziran

6’sı Haftalar Bayramı (Pentekost)

İlk İncirler

4. TAMMUZ Haziran—Temmuz

Asmanın İlk Ürünü

5. AV Temmuz—Ağustos

Yaz Meyvesi

6. ELUL Ağustos—Eylül

Hurma, Üzüm, İncir

7. TİŞRİ (ETANİM) Eylül—Ekim

1’i Borazanların çalınması

10’u Kefaret Günü

15-21’i Çardaklar ya da Ürün Toplama Bayramı

22’si Büyük toplantı

Toprağın Sürülmesi

8. HEŞVAN (BUL) Ekim—Kasım

Zeytin

9. KİSLEV Kasım—Aralık

25’i Adama Bayramı

Sürülerin Kışlaması

10. TEVET Aralık—Ocak

Bitkilerin Büyümesi

11. ŞEVAT Ocak—Şubat

Bademin Tomurcuk Vermesi

12. ADAR Şubat—Mart

14, 15’i Purim

Turunçgiller

13. VE ADAR Mart

(Ayrıntılı bilgi için lütfen yayına bakın)

BÜYÜK DENİZ

Tuz Gölü

Yabbok Vadisi

Gerar Vadisi

Mısır Vadisi

Ürdün Irmağı

NECEF

ARABA

Siddim Ovası

ÜRDÜN BÖLGESİ

Atad, Abel-mitsraim

GİRGAŞİLER

REFAOĞULLARI

ZUZLAR

KENANLILAR

HİVİLER

PERİZZİLER

GİLEAD

YEBUSİLER

AMMON

HİTİTLER

KENİLER

AMORİLER

EMLER

KENİZZİLER

MOAB

AMALEKOĞULLARI

HORİLER

SEİR

EDOM

ŞUR

TEMANLILAR

Şehirler •

Sayda

Şam

Dan

Aşterot-karnaim

Ham

Dotan

Şekem

Sukkot

Penuel

Şilo

Beytel, Luz

Ay

Salem

Timna

Beytlehem, Efrat

Akzib

Adullam

Tseret-şahar

Gazze

Hebron, Kiryat-arba

Gerar

Beer-şeba

Gomorra?

Tseboyim?

Adma?

Sodom?

Tsoar, Bela?

Hatsatson-tamar?

Kadeş, En-mişpat

Yerler ◻

Gözcü Kulesi, Galed

Mahanaim

More’deki Büyük Ağaçlar

Şave Ovası

Moriya

Moriya Yehova-yire

Enaim

Eder Kulesi

Mamre

Makpela Mağarası

Şave-kiryataim

Şiba

Rehobot

Bered

Beer-lahay-roi

(Ayrıntılı bilgi için lütfen yayına bakın)

BÜYÜK DENİZ

Kinneret Gölü

Tuz Gölü

Ürdün Irmağı

Yabbok Vadisi

Arnon Vadisi

Mısır Vadisi

LÜBNAN DAĞI

HERMON DAĞI

KARMEL DAĞI

AŞER

NAFTALİ

(DAN)

MANASSE

ZEBULUN

İSSAKAR

MANASSE

EFRAİM

GAD

DAN

BENYAMİN

YAHUDA

RUBEN

(ŞİMEON)

AMMON

MOAB

EDOM

Şehirler •

Sayda

Şam

Tsarefat

Sur

Dan

Kadeş

Golan

En-dor

Megiddo

Şunem

Yizreel

Ramot

Dotan

Samiriye

Tirtsa

Şekem

Şilo

Rama

Yafa

Beytel

Ay

Gilgal

Rabba

Eriha

Ekron

Gibeon

Gibea

Aşdod

Gat

Kiryat-yearim

Yeruşalim

Betser

Aşkelon

Adullam

Beytlehem

Gazze

Hebron

En-gedi

Tsiklag

Beer-şeba

Yerler ◻

TABOR DAĞI

GİLBOA DAĞI

EBAL DAĞI

GERİZİM DAĞI

NEBO DAĞI

(Ayrıntılı bilgi için lütfen yayına bakın)

BÜYÜK DENİZ

Kinneret Gölü

Tuz Gölü

Ürdün Irmağı

Yabbok Vadisi

Arnon Vadisi

Besor Vadisi

Mısır Vadisi

LÜBNAN DAĞI

HERMON DAĞI

KARMEL DAĞI

Ela Ovası

Yeşimon

Çöl

Tuz Vadisi (?)

AMMON

MOAB

EDOM

Şehirler •

Sayda

Şam

Sur

Abel

Dan

Hatsor

Kabul

En-dor

Şunem

Megiddo

Afek

Rogelim

Yizreel

Beyt-şean

Ramot-gilead

Bezek

Yabeş-gilead

Tebets

Abel-mehola

Mahanaim

Sukkot

Tsereda

Şilo

Rama

Baal-hatsor

Efrain

Rabba

Aşağı Beyt-horon

Yukarı Beyt-horon

Beytel

Beyt-aven

Mikmaş

Gilgal

Gezer

Ayyalon

Rama

Geba

Eriha

Gibeon

Gibea

Kiryat-yearim

Yeruşalim

Nob

Medeba

Gat

Azeka

Soko

Beytlehem

Aşkelon

Keila

Gazze

Hebron

En-gedi

Aroer

Zif

Karmel

Tsiklag

Yattir

Maon

Eştemoa

Bor-aşan

Kabtseel

Beer-şeba

Aroer

Yerler ◻

GİLBOA DAĞI

Adullam Mağarası

Sira

Horeş

(Ayrıntılı bilgi için lütfen yayına bakın)

BÜYÜK DENİZ

Celile Gölü

Ürdün Irmağı

Tuz Gölü

Mısır Vadisi

HERMON DAĞI

KARMEL DAĞI

YAHUDİYE ÇÖLÜ

ABİLENE

FENİKE

İTUREA

CELİLE

TRAHONİTİS

DEKAPOLİS

SAMİRİYE

PEREA

YAHUDİYE

İDUMEA

ARABİSTAN

Şehirler •

Sayda

Şam

Filipos Sezariyesi

Sur

Ptolemais

Horazin

Beytsayda

Kefernahum

Kana

Taberiye

Nasıra

Gadara

Nain

Ürdün Irmağının Öte Yakasındaki Beytanya (?)

Sezariye

Pella

Salim (?)

Aynun (?)

Samiriye

Sihar (?)

Gerasa

Yafa

Arimatea

Efraim

Emmaus (?)

Eriha

Aşdod

Yeruşalim

Beytanya

Beytlehem

Gazze

Hebron

Beer-şeba

Yerler ◻

TABOR DAĞI

GERİZİM DAĞI

[Sayfa 1758’deki şema]

(Ayrıntılı bilgi için lütfen yayına bakın)

En Kutsal Yer

Perde

Kutsal Yer

Direk

Çadır Bezleri

Keten

Keçi Kılı

Çadır Örtüsü

Kiriş

Koç Derileri

Fok Derileri

Dikey Çerçeve

Girişteki Perde

Huzur Ekmeği Masası

Direk

Köşe Desteği

Sandık

Buhur Sunağı

Şamdan

Kiriş için Halkalar

Çerçevelerin Tabanı

Gümüş Taban

Bakır Taban

1 En Kutsal Yer–1Kr 6:16, 20

2 Üst Kattaki Odalar–1Ta 28:11

3 Kutsal Yer–2Ta 5:9

4 Sundurma–1Kr 6:3; 2Ta 3:4

5 Yakin–1Kr 7:21

6 Boaz–2Ta 3:17

7 Yemek Odaları–1Ta 28:12

8 Bakır Sunak–2Ta 4:1

9 İç Avlu–1Kr 6:36

10 Dökme Havuz–1Kr 7:23

11 Arabalar–1Kr 7:27

12 Yan Giriş–1Kr 6:8

13 Yan Odalar–1Kr 6:5, 6, 10

Sarık (Çıkış 28:39)

Adanmanın Kutsal İşareti (Çıkış 28:36)

Oniks Taşı (Çıkış 28:9)

Zincir (Çıkış 28:14)

Kareli Dokunmuş Keten Entari (Çıkış 28:39)

Hüküm Göğüslüğü (Çıkış 28:15, 16)

12 Değerli Taş (Çıkış 28:17-21)

Efod Üzerindeki Kuşak (Çıkış 28:8)

Efod (Çıkış 28:6)

Mavi Kolsuz Üstlük (Çıkış 28:31)

Nar Motifleri ve Çıngıraklar (Çıkış 28:33-35)

Bu İngilizce, Fransızca, Almanca ve Türkçe çeviriler “bir tanrı”, “tanrısal” ya da “tanrı benzeri” gibi sözcükler kullanıyor, çünkü Yunanca θεός (theos) sözcüğü yüklemden önce gelir, yüklem öbeğine ait bir tekil isimdir ve başında belgili tanımlık (harfi tarif) bulunmaz. Bu, tanımlıksız theos’tur. Söz ya da Logos’un birlikte olduğu Tanrı ise, burada Yunanca ǒ θεός ifadesiyle, yani başındaki ho belgili tanımlığıyla birlikte theos olarak adlandırılıyor. Bu, tanımlıklı theos’tur. İsim, tanımlıklı yapıda kullanıldığında bir kimliği, kişiyi gösterir. Oysa yüklem öbeği içinde, yüklemin başında tekil ve tanımlıksız olarak kullanıldığında birinin niteliğini gösterir. Dolayısıyla, Yuhanna’nın Söz ya da Logos’un “bir tanrı” olduğu ya da “tanrısal” olduğu şeklindeki ifadesi, onun, bizzat birlikte bulunduğu Tanrı olduğu anlamına gelmez. Bu yalnızca, Söz ya da Logos’un bir niteliğini anlatır, onu Tanrı ile bir ve aynı kişi olarak tanıtmaz.

Yunanca metinde, tanımlıksız tekil ismin yüklem öbeği içinde ve yüklemin başında bulunduğu birçok yer vardır. Markos 6:49; 11:32; Yuhanna 4:19; 6:70; 8:44; 8:48; 9:17; 10:1, 13, 33; 12:6; 18:37 ayetleri buna örnektir. Bu yerlerde, çevirmenler, kendi dillerinin gerektirdiği durumlarda öznenin niteliğini ya da tanıtıcı özelliğini göstermek üzere yüklemsel ismin önüne belgisiz tanımlık koyarlar. Bu tür metinlerde yüklem öbeğindeki ismin başına belgisiz tanımlık konulduğuna göre, Yuhanna 1:1’deki tanımlıksız θεός’tan önce de bir belgisiz tanımlığın konulması onun Türkçe’de “bir tanrı” olarak okunmasını sağlar. Bu yerinde bir uygulamadır. Kutsal Yazılar bu şekildeki tercümenin doğru olduğunu gösterir.

Philip B Harner, Philadelphia çıkışlı Journal of Biblical Literature’ın 1973 tarihli 92. Cildinin 85. sayfasında yer alan, “Qualitative Anarthrous Predicate Nouns: Mark 15:39 and John 1:1,” (Niteleyici Tanımlıksız Yüklemsel İsimler: Markos 15:39 ve Yuhanna 1:1) adlı makalesinde Yuhanna 1:1’deki gibi cümleciklerin “yüklemin başında bulunan, yükleme ait tanımlıksız isimle birlikte, öncelikle niteleyici anlam” taşıdığını yazıyor. “Bunlar logos’un theos yapısında olduğunu gösterir. Yüklemsel bir isim olan theos’u tanımlıklı gibi görmek için bir temel yoktur.” Makalesinin 87. sayfasında Harner şu sonuca varıyor: “Bana göre, Yuhanna 1:1’deki yüklemsel ismin niteleyicilik vasfı o derece açıktır ki, tanımlıklı olarak düşünülemez.”

Yunanca porneia sözcüğünün anlamı çok geniştir. W. Bauer’in sözlüğünde porneia başlığı altında sözcüğün anlamı hakkında şunlar söyleniyor: “Fahişelik, iffetsizlik, cinsel ahlaksızlık, her tür yasak cinsel ilişki” (A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, F. W. Gingrich ve F. W. Danker, 1979 tarihli İngilizce ikinci basım, Chicago ve Londra, s. 693).

İsa’nın Matta 5:32 ve 19:9’daki sözleri hakkında Theological Dictionary of the New Testament’ın VI. Cilt, 592. sayfasında şöyle deniyor: “πορνεία [porneia] evlilik dışı cinsel ilişkiyi kasteder.” Dolayısıyla, Kutsal Yazılar porneia terimini evli kişilerle ilgili olarak kullanır. Aynı sözlüğün 594. sayfasında Efesoslular 5:3, 5 ayetleriyle bağlantılı olarak şunlar söyleniyor: “Pavlus, bedensel isteklerine hâkim olma vergisinin herkeste olmadığını kabul eder, 1 K. 7:7. Cinsel ahlaksızlığa karşı bir korunma olarak, bedensel isteklerine hâkim olamayan [bekâr] kişi, Tanrı tarafından tavsiye edildiği gibi yasal bir evlilik yapmalıdır, 1 K. 7:2.” Böylece, Kutsal Yazılar porneia sözcüğünü yasak cinsel ilişkide bulunan ve bu tür alışkanlıklar edinen bekâr kişilerle bağlantılı olarak da kullanır (1. Korintoslular 6:9’a bakın).

Westcott ve Hort Yunanca metninin editörlerinden B. F. Westcott, Saint Paul’s Epistle to the Ephesians adlı eserinde (1906, Londra ve New York, s. 76) Efesoslular 5:3 üzerine olan notunda porneia sözcüğünün Yunanca Kutsal Yazılarda bulunan farklı anlamları hakkında şu görüşü belirtiyor: “Bu, yasak cinsel ilişkilerin tümü için kullanılan genel bir terimdir, (I) zina: Hoş. ii. 2, 4 (LXX.); Mat. v. 32; xix. 9; (2) yasaya aykırı evlilik, 1 Kor. v. I; (3) burada [Efesoslular 5:3] olduğu gibi genel anlayışa göre cinsel ahlaksızlık.” “Genel anlayış” ifadesiyle, yalnızca evli olmayanlar arasındaki ilişkiyi kapsayan, sınırlı, modern bir ahlak kavramına değinildiği anlaşılıyor.

Yunanca Kutsal Yazıların bazı yerlerinde porneia, sözlüklerdeki bu anlamının yanı sıra sembolik bir anlamda da kullanılır. Bu anlamla ilgili olarak F. Zorell’in Lexicon Graecum Novi Testamenti adlı eserinde, (1961 tarihli 3. baskı, 1106. sütun) porneia başlığı altında şunlar söyleniyor: “tüm olarak ya da kısmen, hakiki imana isyan, tek gerçek Tanrı Yahve’den ayrılıp yabancı tanrılara yönelme [4Kr 9:22; Yer 3:2, 9; Ho 6:10 vs; Tanrı’yla Kendi toplumu arasındaki bağ ruhi anlamda bir tür evlilik gibi görülürdü]: Vh 14:8; 17:2, 4; 18:3; 19:2.” (Parantezler ve italikler yazara ait; LXX’teki 4Kr, Masoretik metindeki 2. Kralların karşılığıdır.)

Yunanca metinde porneia 25 kez, şu yerlerde geçer: Matta 5:32; 15:19; 19:9; Markos 7:21; Yuhanna 8:41; Elçiler 15:20, 29; 21:25; 1. Korintoslular 5:1, 1; 6:13, 18; 7:2; 2. Korintoslular 12:21; Galatyalılar 5:19; Efesoslular 5:3; Koloseliler 3:5; 1.  Selanikliler 4:3; Vahiy 2:21; 9:21; 14:8; 17:2, 4; 18:3; 19:2.

Bununla bağlantılı olan porneuo fiili “cinsel ahlaksızlık (ya da fuhuş) yapmak” olarak tercüme edilmiştir ve asıl metinde 8 yerde geçer: 1. Korintoslular 6:18; 10:8, 8; Vahiy 2:14, 20; 17:2; 18:3, 9.

Yine bununla bağlantılı olan ekporneuo fiiliyse, yalnızca bir kez Yahuda 7’de geçer ve “cinsel ahlaksızlığa dalmak” olarak tercüme edilmiştir.

Bu kavramla bağlantılı diğer bir sözcük olan porne ismi, “fahişe” olarak tercüme edilir ve 12 yerde geçer: Matta 21:31, 32; Luka 15:30; 1. Korintoslular 6:15, 16; İbraniler 11:31; Yakup 2:25; Vahiy 17:1, 5, 15, 16; 19:2.

Bağlantılı diğer bir sözcük pornos ismi “cinsel ahlaksızlık yapan” olarak tercüme edilir ve 10 yerde geçer: 1. Korintoslular 5:9, 10, 11; 6:9; Efesoslular 5:5; 1. Timoteos 1:10; İbraniler 12:16; 13:4; Vahiy 21:8; 22:15. Bu sözcük, H. Liddell ve R. Scott’un A Greek-English Lexicon adlı eserinde, (1968 basımı, s. 1450) “cinsel amaçla kullanılan oğlan, eşcinsel, cinsel ahlaksızlık yapan, putperest” olarak tanımlanıyor.

Yunanca parousia ismi sözcük anlamıyla “yanında olma” demektir; bu ifade, para (yanında) edatı ile ousia (“olma”) sözcüğünden oluşmuştur. Parousia sözcüğü Yunanca Kutsal Yazıların asıl metninde 24 defa geçer. Bu ayetler Matta 24:3, 27, 37, 39; 1. Korintoslular 15:23; 16:17; 2. Korintoslular 7:6, 7; 10:10; Filipililer 1:26; 2:12; 1. Selanikliler 2:19; 3:13; 4:15; 5:23; 2. Selanikliler 2:1, 8, 9; Yakup 5:7, 8; 2. Petrus 1:16; 3:4, 12 (dipnot); 1. Yuhanna 2:28’dir. Bu ayetlerde parousia sözcüğü bağlamın izin verdiği yerlerde “hazır bulunuş” olarak çevrilmiştir.

Bu ismin fiil şekli olan pareimi, sözcük anlamıyla “yanında olmak” demektir. Bu fiil Yunanca Kutsal Yazıların asıl metninde 24 kez geçer. Bu ayetler Matta 26:50; Luka 13:1; Yuhanna 7:6; 11:28; Elçiler 10:21, 33; 12:20; 17:6; 24:19; 1. Korintoslular 5:3, 3; 2. Korintoslular 10:2, 11; 11:9; 13:2, 10; Galatyalılar 4:18, 20; Koloseliler 1:6; İbraniler 12:11; 13:5; 2. Petrus 1:9, 12; Vahiy 17:8’dir. Bu ayetlerde pareimi fiili bağlama göre “şimdi”, “bir yerde” veya “birinin yanında” olarak ya da farklı şekillerde tercüme edilmiştir.

“Hazır bulunuş” anlamındaki parousia ifadesi, “geliş” anlamına gelen Yunanca eleusis sözcüğünden farklıdır. Bu sözcük Yunanca metinde bir kez, Elçiler 7:52’de geçer; sözcük burada eleuseos (Latince adventu) biçiminde bulunur. Parousia ve eleusis sözcükleri birbirinin yerine kullanılmaz. Theological Dictionary of the New Testament (5. Cilt, sayfa 865) şunları belirtiyor: “Bu sözcükler [pareimi ve parousia] hiçbir zaman Mesih’in insan olarak gelişi için kullanılmaz ve παρουσία [Parousia] asla dönüş anlamına gelmez. Birden fazla parousia fikrine ilk kez Kilisenin sonraki dönemlerinde [MS ikinci yüzyılda, İustinos’tan sonra] rastlanır . . . Hıristiyanlığın ilk dönemlerinin düşünce dünyasını anlayabilmek için temel bir ön koşul, kendimizi bu fikirden [birden fazla parousia olduğu düşüncesinden] tamamıyla kurtarmaktır.”

İlahiyat doktoru Israel P. Warren bu sözcüğün anlamı hakkında The Parousia adlı eserinde şunları yazdı: “Biz sık sık ‘ikinci advent’, ‘ikinci geliş’ ve benzeri ifadeler kullanırız, fakat Kutsal Yazılar hiçbir zaman ‘ikinci Parousia’dan söz etmez. Onun özelliği ne olursa olsun, bu benzersiz bir şeydi; daha önce hiç olmamış ve bir daha asla olmayacak bir şey. Bu, bir hazır bulunuştu; onun insanlara göründüğü diğer tüm olaylardan farklı ve onlardan üstün bir şey. Böylece bu sözcüğün neye atfettiği herhangi bir sıfata gerek kalmadan kendiliğinden anlaşılacaktı” (Portland, Maine, 1879, sayfa 12-15).

Ayrıca, W. Bauer tarafından yazılan A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature adlı sözlükte şunlar belirtiliyor: “[Parousia] yüksek makamdaki bir kişinin, özellikle bir eyaleti ziyaret eden kralların ve imparatorların ziyareti için kullanılan resmi bir terim oldu” (İngilizce ikinci baskı, F. W. Gingrich ve F. W. Danker, Chicago ve Londra, 1979, s. 630). Matta 24:3’ün yanı sıra, 1. Selanikliler 3:13 ve 2. Selanikliler 2:1 gibi başka ayetlerde de geçen parousia sözcüğü, İsa Mesih’in bu ortamın son günlerinde Kral olarak tahta çıkmasıyla başlayan hazır bulunuşunu kasteder.

“İşkence direği” ifadesi Matta 27:40’ta İsa’nın Golgota ya da Kafatası denen yerde idam edilmesi bağlamında kullanılır. Burada geçen Yunanca stauros sözcüğünün, putperestlerin Mesih’ten önceki yüzyıllarda dinsel bir simge olarak kullandıkları haç ile aynı anlama geldiğine ilişkin hiçbir kanıt yoktur.

Klasik Yunancada stauros sözcüğü sadece dik bir direk, sırık ya da yapıların temelinde kullanılan bir kazık anlamına geliyordu. Stauroo fiili ise kazıklarla çit çekmek anlamına geliyordu. Yunanca Kutsal Yazıların yazarları, ortak Yunanca (koine) dilinde yazdılar ve stauros sözcüğünü klasik Yunancadakiyle aynı anlamda kullandılar. Bu sözcük, herhangi bir açıyla kesişen iki sırık için kullanılmaz; stauros tek bir sırık ya da kazık anlamına gelir. Bunun aksini gösteren bir kanıt yoktur. İsa’nın elçileri Petrus ve Pavlus, onun çivilendiği işkence aletine değinirken ksülon sözcüğünü de kullanmışlardır. Bu da onun başka bir parçayla kesişmeyen düz bir direk olduğunu gösterir, çünkü bu özel bağlamda ksülon bu anlama gelir (Elçiler 5:30; 10:39; 13:29; Galatyalılar 3:13; 1. Petrus 2:24). Septuagint çevirisinde ksülon sözcüğünü Ezra 6:11’de (2 Esdras 6:11) görüyoruz. Tıpkı Elçiler 5:30 ve 10:39’da olduğu gibi, orada da suçluların asılacağı bir direkten söz ediliyor.

W. E. Vine, stauros sözcüğünün anlamıyla ilgili şunları belirtiyor: “STAUROS (σταυρός) öncelikle dik bir sırık ya da direk demektir. İdam edilecek suçlular bunların üzerine çivileniyordu. Hem bu ismin, hem de bir direk ya da kazık üzerine bağlamak anlamına gelen stauroo fiilinin, kilisede kullanılan, kesişen iki direkten oluşan haç şekliyle ilgisi yoktur. Haç şeklinin kökeni eski Kalde’ye dayanır. O ülkede ve Mısır gibi komşu ülkelerde bu işaret, Tammuz tanrısının (isminin baş harfi T, yani mistik Tau) simgesi olarak kullanılırdı. MS 3. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, kiliseler Hıristiyan inancına özgü bazı öğretilerden saptılar ya da başka inançları taklit ederek bunları değiştirdiler. İmana isyan eden kilise sisteminin prestijini artırmak amacıyla, putperestler, imanda yeniden doğmadan kiliselere kabul edildiler; kendi putperest işaret ve simgelerini de kullanmalarına geniş ölçüde izin verildi. Böylece en yaygın şekliyle mistik Tau veya T’nin yatay parçasının biraz aşağı kaydırılmış hali olan haç, Mesih’in haçının simgesi olarak benimsetildi” (An Expository Dictionary of New Testament Words, 1966 basımı, Cilt 1, sayfa 256).

Lewis ve Short’un Latince sözlüğü, crux sözcüğünün temel anlamı olarak “suçluların gerildiği ya da asıldığı bir ağaç, darağacı ya da ağaçtan yapılmış diğer infaz aletleri” tanımını veriyor. “Haç” crux sözcüğüne sonradan verilmiş bir anlamdır. Bir suçlunun gerilmesi için kullanılan tek bir direğe Latincede crux simplex denir. Böyle bir işkence aleti Justus Lipsius (1547-1606) tarafından De cruce libri tres adlı eserinde (Anvers, 1629 basımı, sayfa 19) resmedilmiştir. Söz konusu resim arka sayfada görülmektedir.

Hermann Fulda, Das Kreuz und die Kreuzigung (Haç ve Çarmıha Geriliş) adlı eserinde (Breslau, 1878 basımı, sayfa 109) şöyle der: “Halka açık infazlar için seçilen her yerde ağaç bulunmuyordu. Bu yüzden düz bir direk toprağa saplanırdı. Kanunu çiğneyenler, elleri yukarı doğru kaldırılmış olarak ve çoğunlukla ayaklarından da bu direğe bağlanır ya da çivilenirdi.” Fulda, bu konuda birçok kanıt sunduktan sonra sayfa 219, 220’de şu sonuca varıyor: “İsa basit bir idam direği üzerinde öldü. Bunu destekleyen şu noktalar var: (a) Doğuda o zamanlar yaygın olarak bu infaz aracının kullanılması, (b) İsa’nın çektikleriyle ilgili tarihsel kaydın dolaylı olarak gösterdikleri ve (c) ilk kilise babalarının birçok ifadesi.”

Basel Üniversitesinde profesör olan Paul Wilhelm Schmidt, Die Geschichte Jesu (İsa’nın Öyküsü) adlı eserinde (Cilt 2, Tübingen ve Leipzig, 1904 basımı, sayfa 386-394) Yunanca stauros sözcüğü üzerine yaptığı ayrıntılı araştırmayı kaleme aldı. Eserinin 386. sayfasında şöyle diyor: “Dik duran her direğe ya da ağaç kütüğüne σταυρός [stauros] denir.” P. W. Schmidt, İsa’ya verilen cezanın infazıyla ilgili sayfa 387-389’da şunları yazdı: “İncil kayıtlarına göre, İsa’ya verilen cezayla ilgili olarak kırbaçlanma dışında söz konusu olan tek şey Roma’nın en basit çarmıha germe usulüdür; yani çıplak bedeni bir direk üzerine asmak. Bu arada utanç verici cezanın şiddetini artırmak amacıyla direk infaz yerine kadar İsa’ya taşıttırıldı ya da çektirildi. . . . Toplu idamlarda infaz şekli olarak yalnızca doğrudan direğe asma usulü söz konusudur: Varus bu yöntemle 2.000 kişiyi idam ettirdi (Jos. Ant. XVII 10. 10), Quadratus (Yahudi Savaşları II 12. 6), Vali Feliks (Yahudi Savaşları II 15. 2 [13.2]), Titus (Yahudi Savaşları VII. 1 [V 11. 1]) da toplu idamlar yaptırdı.”

O halde, İsa Mesih’in dik açıyla kesişen iki kereste parçası üzerinde çarmıha gerildiği konusunda hiçbir kanıt yoktur. Kutsal Yazılara putperest kökenli haç kavramını sokarak Tanrı’nın yazılı Sözüne bir şey eklemeyi asla istemediğimiz için, stauros ve ksülon sözcükleri en yalın anlamlarıyla çevrildi. İsa stauros sözcüğünü takipçilerinin çektiği acının, utancın ve işkencenin temsili olarak kullandığından (Matta 16:24), stauros sözcüğü “işkence direği” olarak çevrilip, “direk” olarak çevrilen ksülon sözcüğünden ayrılmıştır.

İbranice ve Aramca yazılmış Kutsal Yazılardan “Eski Ahit” olarak söz etmek günümüzde yaygın bir uygulamadır. Bu ifade 2. Korintoslular 3:14’e dayandırılmaktadır: “Onların zihinsel yetileri körelmişti. Örtülen o peçe eski ahit okunurken hâlâ duruyor, çünkü ancak Mesih aracılığıyla kaldırılabilir.”

Fakat elçi Pavlus burada İbranice ve Aramca Kutsal Yazıların tümünden söz etmiyordu. Ayrıca, ilham edilmiş Yunanca Kutsal Yazılara “yeni ahit” olarak da değinmiyordu. Pavlus, Musa’nın ilk beş kitapta (Pentatök) kaydettiği ve İsa’dan önceki Kutsal Yazıların sadece bir kısmını oluşturan eski Kanun ahdinden söz ediyordu. Bu nedenle sonraki ayette “Musa’nın kitapları” ifadesini kullanmıştır.

Dolayısıyla, İbranice ve Aramca Kutsal Yazıların “Eski Ahit”, Yunanca Kutsal Yazıların da “Yeni Ahit” diye adlandırılmasının geçerli bir temeli yoktur. İsa Mesih, Tanrı tarafından ilham edilen metinlerin bütününden “Kutsal Yazılar” diye söz etmişti (Matta 21:42; Markos 14:49; Yuhanna 5:39). Elçi Pavlus da bu metinlerden “Kutsal Yazılar” diye söz etti (Romalılar 1:2; 15:4; 2. Timoteos 3:15). Dolayısıyla, “eski ahit” ve “yeni ahit” ifadeleri yerine, “İbranice Kutsal Yazılar” ve “Yunanca Kutsal Yazılar” gibi daha uygun ifadeleri kullanmak için geçerli nedenler vardır.