24. (a) III. Selevkos’un başına ne geldi? (b) Suriye kralı III. Antiokhos güney kralının topraklarını nasıl ‘bastı ve geçti’?

²⁴ Suriye kralı II. Selevkos’un soyu hakkında önceden neler bildirildi? Melek Daniel’e şunları anlattı: “Onun oğulları harp edecekler, ve büyük kuvvetler cümhuru toplıyacaklar, ve o gelip basacak, ve geçecek; ve geri dönecekler, ve, onun hisarına kadar cenk edecekler.” (Daniel 11:10) Üç yıl bile geçmeden III. Selevkos’un öldürülmesiyle hükümdarlığı son buldu. Ardılı olarak küçük kardeşi III. Antiokhos Suriye tahtına geçti. II. Selevkos’un bu oğlu o sırada güney kralı konumundaki IV. Ptolemaios’a bir saldırı düzenlemek üzere büyük kuvvetler topladı. Suriyeli yeni kuzey kralı Mısır’a açtığı savaşlarda başarılı oldu ve Seleukeia limanını, Suriye Çukuru (bugün Bikaa Vadisi) eyaletini, Sur ile Ptolemais kentlerini ve dolaylarındaki kasabaları geri aldı. Kral IV. Ptolemaios’un ordusunu bozguna uğrattı ve Yahuda’nın birçok kentini aldı. MÖ 217 ilkbaharında Ptolemais’ten ayrılan III. Antiokhos kuzeye, Suriye’deki “hisarına kadar” gitti. Fakat ufukta bir değişiklik görünüyordu.

Suriyeli kuzey kralı III. Antiokhos ona karşı 68.000 askerlik “büyük bir cümhur” çıkardı. Fakat Mısır sınırı yakınlarındaki Raphia kıyı kentinde yapılan çarpışmada bu “cümhur” güney kralının ‘eline verildi.’

26. (a) Raphia Çarpışması’nda güney kralı hangi ‘cumhuru’ ortadan kaldırdı; orada yapılan barış antlaşmasının şartları neydi? (b) IV. Ptolemaios neden ‘kuvvetli durumundan yararlanmadı’? (c) Kim yeni güney kralı oldu?

²⁶ Peygamberlik şöyle devam ediyor: “Ve cümhur ortadan kaldırılınca onun yüreği yükselecek; ve on binlerce insanı düşürecek, fakat yenmiyecek (kuvvetli durumundan yararlanmayacak).” (Daniel 11:12) Güney kralı IV. Ptolemaios Suriye’nin 10.000 piyade ve 300 süvarisini öldürüp ‘ortadan kaldırdı’ ve 4.000 askerini tutsak aldı. Krallar sonra antlaşma yaptılar ve bu antlaşma gereğince III. Antiokhos, Suriye limanı Seleukeia’yı elinde tuttu, fakat Fenike ve Suriye Çukuru’nu kaybetti.

VE KUZEY KRALI DÖNÜYOR

27. ‘Vakitlerden sonra’ kuzey kralı kaybettiği toprakları Mısır’dan geri almak üzere nasıl geri döndü?

²⁷ Antiokhos III, başarılarından dolayı Büyük Antiokhos diye adlandırıldı. Melek onun hakkında şunları dedi: “Şimal kıralı yine gelecek, ve birincisinden daha büyük bir cümhur çıkaracak; ve vakitlerden, yıllardan sonra büyük bir ordu ile ve çok hazırlıkla gelecek.” (Daniel 11:13) Mısırlıların Raphia’da Suriyelileri yenmesinin üzerinden geçen bu “vakitler” en az 16 yıldı. Genç V. Ptolemaios güney kralı olduğunda, III. Antiokhos kaybettiği toprakları Mısırlı güney kralından geri almak üzere ‘birincisinden daha büyük bir cumhur çıkardı.’ Bu amaçla kendi kuvvetlerini Makedonya kralı V. Philippos’unkilerle birleştirdi.

VE KUZEY KRALI DÖNÜYOR

27. ‘Vakitlerden sonra’ kuzey kralı kaybettiği toprakları Mısır’dan geri almak üzere nasıl geri döndü?

²⁷ Antiokhos III, başarılarından dolayı Büyük Antiokhos diye adlandırıldı. Melek onun hakkında şunları dedi: “Şimal kıralı yine gelecek, ve birincisinden daha büyük bir cümhur çıkaracak; ve vakitlerden, yıllardan sonra büyük bir ordu ile ve çok hazırlıkla gelecek.” (Daniel 11:13) Mısırlıların Raphia’da Suriyelileri yenmesinin üzerinden geçen bu “vakitler” en az 16 yıldı. Genç V. Ptolemaios güney kralı olduğunda, III. Antiokhos kaybettiği toprakları Mısırlı güney kralından geri almak üzere ‘birincisinden daha büyük bir cumhur çıkardı.’ Bu amaçla kendi kuvvetlerini Makedonya kralı V. Philippos’unkilerle birleştirdi.

28. Genç güney kralının ne gibi sıkıntıları vardı?

²⁸ Güney kralının kendi ülkesinde de sıkıntıları vardı. Melek “o vakitler bir çokları cenup kıralına karşı duracaklar” dedi. (Daniel 11:14a) Gerçekten de birçokları ‘güney kralına karşı durdu.’ Genç güney kralı, III. Antiokhos ve Makedonyalı müttefikinin kuvvetleriyle karşı karşıya bulunmasının yanı sıra kendi yurdu Mısır’da çıkan sorunlarla da yüz yüze bulunuyordu. Onun adına hükümdarlık yapan vasisi Agathokles’in Mısırlılara küstahça davranması yüzünden birçokları isyan etti. Melek sözlerine şunları ekledi: “Senin kavmının zorbaları da, rüyet yerine gelsin diye kalkacaklar; fakat düşecekler.” (Daniel 11:14b) Daniel’in kavminden bile bazıları “zorba,” yani ayaklanma yanlısı olmuştu. Fakat bu tür Yahudilerin, yurtlarında diğer milletlerin egemenliğinin biteceğine ilişkin gördüğü her “rüyet” asılsızdı ve onlar başarısızlığa uğrayacak, diğer bir deyişle ‘düşeceklerdi.’

29, 30. (a) ‘Güneyin kuvvetleri’ kuzeyden gelen saldırı karşısında nasıl dayanamadı? (b) Kuzey kralı nasıl ‘güzel diyarda durmaya’ başladı?

²⁹ Yehova’nın meleği ayrıca şunları da önceden bildirdi: “Şimal kıralı gelecek, ve meteris kurup duvarlı bir şehir alacak; ve cenubun kuvvetleri, ve kendi seçme kavmı dayanmıyacaklar, ve dayanmağa kuvvet olmıyacak. Ve ona karşı gelen kendi dileğine göre yapacak, ve karşısında dayanan olmıyacak; ve güzel diyarda duracak, ve helâk onun elinde olacak.”—Daniel 11:15, 16.

³⁰ ‘Güneyin kuvvetleri,’ başka sözlerle V. Ptolemaios’un komutası altındaki askeri kuvvetler kuzeyden gelen saldırı karşısında dayanamadılar. III. Antiokhos Panion’da (Caesarea Philippi—Filipus Kayseriyesi) Mısır generali Scopas’ı ve 10.000 “seçme” adamını “duvarlı bir şehir” olan Sayda’ya geri püskürttü. III. Antiokhos MÖ 198’de “meteris,” başka sözlerle istihkâm duvarı kurup bu Fenike limanını aldı. Mısırlı güney kralının kuvvetleri onun önünde dayanmadığından ‘kendi dileğine göre yaptı.’ III. Antiokhos sonra ‘güzel diyar’ Yahuda’nın başkenti Yeruşalim’e (Kudüs) yürüdü. MÖ 198’de Yeruşalim ve Yahuda’nın egemenliği Mısırlı güney kralının elinden Suriyeli kuzey kralının eline geçti. Böylece kuzey kralı III. Antiokhos ‘güzel diyarda durmaya’ başladı. Karşı koyan Yahudilerin ve Mısırlıların tümünün ‘helaki onun elindeydi.’ Acaba bu kuzey kralı daha ne kadar süre dilediği gibi davranabilecekti?

ROMA, KUZEY KRALINI ZORLUYOR

31, 32. Kuzey kralı sonunda güney kralıyla neden barış için “uzlaşma” yapmak zorunda kaldı?

³¹ Bunun cevabını bize Yehova’nın meleği veriyor: “[Kuzey kralı] kırallığının bütün kuvvetile gelmeğe yünelecek, ve onunla uzlaşma şartları olacak; ve bunları yapacak; ve diyarı helâk etsin diye kadınlar kızını ona verecek; fakat kız durmıyacak, ve onun olmıyacak.”—Daniel 11:17.

³² Kuzey kralı III. Antiokhos “kırallığının bütün kuvvetile” Mısır’ı egemenliği altına almaya ‘yöneldi.’ Fakat sonunda güney kralı V. Ptolemaios’la barış için “uzlaşma” aramak zorunda kaldı. Roma’nın istemleri III. Antiokhos’un planını değiştirmesine neden olmuştu. III. Antiokhos çocuk yaştaki Mısır kralının topraklarını almak üzere Makedonya kralı V. Philippos’la bir ittifak kurduğunda, V. Ptolemaios’un vasileri korunabilmek için Roma’ya başvurdular. Etki alanını genişletmek isteyen Roma bunu fırsat bilip gücünü gösterdi.

33. (a) III. Antiokhos ile V. Ptolemaios arasındaki barış şartları nelerdi? (b) I. Kleopatra ile V. Ptolemaios arasındaki evliliğin amacı neydi, fakat entrika neden boşa gitti?

³³ Roma’nın zorlamasıyla III. Antiokhos güney kralıyla barış şartlarını görüştü. III. Antiokhos Roma’nın istemi üzerine, fethettiği toprakları geri vermektense ayette “kadınlar kızı” olarak geçen kızı I. Kleopatra’yı V. Ptolemaios’la evlendirerek, sadece kağıt üstünde bir devir teslim işi yapmayı tasarladı. Kızın çeyizi olarak verilecek eyaletler arasında “güzel diyar” denen Yahuda da bulunuyordu. Ne var ki MÖ 193’te bu evlilik gerçekleştiğinde, Suriye kralı bu eyaletlerin V. Ptolemaios’a geçmesine izin vermedi. Bu, Mısır’ı Suriye’ye tabi kılmak amacıyla düzenlenmiş politik bir evlilikti. Fakat bu entrika boşa gitti, çünkü I. Kleopatra daha sonra kocasının tarafını tuttuğundan ‘onun, yani babasının olmaya’ devam etmedi. III. Antiokhos ile Roma arasında savaş çıktığında, Mısır Roma’nın tarafını tuttu.

34, 35. (a) Kuzey kralı yüzünü hangi ‘anakara sahillerine’ çevirdi? (b) Roma kuzey kralından gelen “hakarete” nasıl son verdi? (c) III. Antiokhos nasıl öldü ve yerine kim kuzey kralı oldu?

³⁴ Melek kuzey kralının işlerinin ters gideceğine değinerek sözlerine şunları ekledi: “Ondan sonra [III. Antiokhos] yüzünü adalara (anakara sahillerine) çevirecek, ve çoğunu alacak; fakat [Romalı] bir başbuğ onun [Roma’ya] ettiği hakarete son verecek; [Roma] onun [III. Antiokhos’un] hakaretini de kendi üzerine döndürecek. Ve [III. Antiokhos] yüzünü kendi memleketinin hisarlarına çevirecek; fakat sürçüp düşecek; ve bulunmıyacak.”—Daniel 11:18, 19.

³⁵ ‘Anakara sahilleri’ Makedonya, Yunanistan ve Küçük Asya sahilleriydi. MÖ 192’de Yunanistan’da savaş patlak verdi ve III. Antiokhos Yunanistan’a gelmeye ikna edildi. Suriye kralının orada daha fazla toprak zapt etme çabalarından hoşnut olmayan Roma ona resmen savaş açtı. III. Antiokhos Thermopylai’da Romalılar karşısında bozguna uğradı. MÖ 190’da Magnesia (Manisa) Çarpışması’nı kaybetmesinden bir yıl kadar sonra Yunanistan, Küçük Asya ve Toros Dağları’nın batısında fethettiği toprakların tümünü bırakmak zorunda kaldı. Roma Suriyeli kuzey kralından yüklü bir savaş tazminatı istedi ve onun üzerinde egemenlik kurdu. Yunanistan ve Küçük Asya’dan püskürtülen ve de neredeyse bütün donanmasını kaybeden III. Antiokhos ‘yüzünü kendi memleketinin [Suriye’nin] hisarlarına çevirdi.’ Romalılar ‘onun kendilerine ettiği hakareti kendi üzerine döndürdüler.’ MÖ 187’de III. Antiokhos Elymais’te (Parthia) bir mabedi soymaya çalışırken öldürüldü. Böylece ölerek ‘düştü’ ve yerine yeni kuzey kralı olarak oğlu IV. Selevkos geçti.