Hiç Yürüyen Balık Gördünüz mü?

NE MUHTEŞEM GÖRÜNTÜ! Mangrov bataklığının kenarında durmuş, boş çamur adacıkları gibi görünen düzlüklere bakıyordum. Oysa bunlar boş değil. Burada özel bir akrobat topluluğu gösteri yapıyor. Ne yönden özel? Bunlar boyu 15 santimetreyi geçmeyen balıklar!

Balıkların yürüdüğü ve sıçradığı düşüncesi sanki fillerin uçması gibi bir şey olsa da, gördüğüm tam olarak buydu. Peki ama bir balık suyun dışındayken nasıl yürüyebilir, tırmanabilir ve sıçrayabilir, hatta soluk alabilir?

Gördüğüm balığa tırmananbalık adı veriliyor. Bu balıkların olağandışı özelliklerinden biri, kafalarından dışarı fırlayıp yeniden içeri giren gözleridir. Bir diğer özelliği de göğüs yüzgeçleri. Tırmananbalık bu yüzgeçleri çamurda ilerleyebilmek için kullanıyor; tıpkı koltuk değnekleriyle dolaşan bir insan gibi. Peki tırmananbalık nasıl sıçrıyor? Bu olağandışı balık, kuyruğunun yardımıyla kendini ileri itebiliyor ve 60 santimetre kadar yukarıya fırlayabiliyor. Tırmananbalık aynı zamanda bir inşaat mühendisi. Çamurda kendisine kovuk açmak için yüzgeçlerini kürek gibi kullanır.

Tırmananbalıklar doğal bir oksijen tüpüne de sahiptir; bu tüp, karaya “dalarken” suyla dolu tuttukları ağızları ve solungaç boşluklarıdır. Tüpteki oksijen tükendiğinde, tırmananbalık onu yeniden doldurmak için kendini bir çamur birikintisine atıverir.

Günün birinde Afrika ya da Asya’daki çamur düzlüklerine yolunuz düşerse ve sivrisineklerle tropikal güneşe dayanabilirseniz şu tırmananbalığı aramaya ne dersiniz? İşte o zaman siz de yürüyen bir balık gördüğünüzü söyleyebilirsiniz!

[Sayfa 31’deki resim tanıtım notları]

Arka plan: Jane Burton/Bruce Coleman Inc.

İçteki görüntüler: Richard Mleczko