Mistral Rüzgârı—Usta Bir Peyzaj Mimarı

SIRA sıra dizilmiş çalılar, rüzgâraltı yamaçlarda yığılmış köyler ve bir tarafındaki tüm yaprak ve dallarını kaybetmiş gibi duran ağaçlar. Bunlar, güneydoğu Fransa’nın Provence bölgesine özgü özelliklerdir ve mistral denen rüzgârın bunların hepsinde payı vardır.

Mistral, Alp dağlarının fön’ü, Güney Amerikanın pampero’su, Kuzey Amerikanın Rocky dağlarının chinook’u, kuzeybatı Afrika’nın harmattan’ı ve Mukaddes Kitapta sözü geçen Evrakiloa gibi ünlü rüzgârlarla aynı safta yer alır. (Resullerin İşleri 27:14) Mistral adı Provence lehçesinde “ustaca” anlamında bir sözcükten geliyor. Adına uygun olarak, zaman zaman saatte 200 kilometreye varan bir hızla esebilir.

Mistral, orta Fransa üzerindeki yüksek hava basıncıyla Akdeniz üzerindeki alçak basınç arasındaki bitmek bilmeyen ‘çatışmanın’ ürünüdür. Onun Büyük gücü dağ geçidi etkisi olarak bilinen bir olgudan kaynaklanmaktadır. Mistral, Alpler ile “Massif Central” platosunun arasından geçerek, Donzère vadisini aştıktan sonra, bir huniden çıkmış gibi en güçlü halini alır.

Mistral yazın bulutları uzaklaştırır. Kışınsa soğuğu dayanılmaz bir hale getirir ve normal olarak ılıman bir bölgede bile kış sonlarında dona neden olabilir. Yöre halkı sinirliyken çoğu kez hangi mevsim olursa olsun kabahat mistralde bulunur.

Fakat mistralin yeteneğini tam bir şekilde sergilediği yer, ağaçları rüzgârda dalgalanan bayraklar gibi biçimlendirdiği Lubéron’un muhteşem sedir ormanıdır. Mistral diğer yandan, kurak mevsimde sık sık orman yangınlarını körükler ve böylece kendi emeğinin ürünlerini yok eder.

“Üç, altı veya dokuz gün.” Bu eski Provence atasözü mistralin ne kadar eseceğini söylüyor. Fakat bu usta rüzgâr bundan çok daha uzun bir süre esmeye devam edebilir. Örneğin, 1965’te hiç ara vermeden 23 gün esmişti!

İnsanlar mistralle başka çıkmayı öğrenmiştir. Paralel sıralar halindeki çalılar tarlaları korur ve eski köy evlerinin genelde kuzeye bakan pencereleri yoktur. Buz gibi esintisi oldukça rahatsız edici olabiliyorsa da, mistral yine de usta bir peyzaj mimarı olarak görülebilir.

[Dipnot]