คุณเคยเห็นแสงวาบสีเขียวไหม? — ห้องสมุดออนไลน์ของวอชเทาเวอร์

คุณเคยเห็นแสงวาบสีเขียวไหม?

น่าเพลิดเพลินจริง ๆ ที่ได้บอกลาอีกวันหนึ่งด้วยการจ้องมองอาทิตย์อัสดงอันงดงาม! แสงอบอุ่นที่เปล่งจากดวงอาทิตย์ให้สีสันงามจับตาขณะที่แสงส่องผ่านชั้นบรรยากาศของโลก. สิ่งที่ทำให้เหตุการณ์นี้น่าตื่นตาตื่นใจยิ่งขึ้นก็คือปรากฏการณ์พิเศษที่เรียกว่าแสงวาบสีเขียว. หากสภาพการณ์เหมาะสม จะเกิดแสงสีเขียวสุกใสนี้แวบขึ้นขณะที่ดวงอาทิตย์กำลังจะลับเส้นขอบฟ้า. กล่าวกันว่า เหตุการณ์ที่ยิ่งไม่ค่อยได้เห็นกันซึ่งเรียกว่าแสงวาบสีน้ำเงินนั้นยังงดงามกว่านี้อีก.

อะไรเป็นสาเหตุของแสงวาบที่มีสีสันเหล่านี้? เหตุใดแสงเหล่านี้ปรากฏอยู่แค่ประเดี๋ยวเดียว? และทำไมจึงเกิดขึ้นน้อยครั้งนัก? เพื่อตอบคำถามเหล่านี้ ก่อนอื่นเราต้องมีความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับปฏิบัติการระหว่างแสงอาทิตย์กับบรรยากาศของโลก.

แสงอาทิตย์ที่ส่องมายังโลกมีสีรุ้งอยู่ทุกสี. เมื่อแสงนี้ส่องทะลุชั้นบรรยากาศของโลก บรรยากาศทำหน้าที่เหมือนเป็นปริซึมมหึมาและกระจายแสงนั้นออก. อย่างไรก็ตาม ขอบเขตที่คลื่นแสงถูกกระจายออกไปนั้นขึ้นอยู่กับความยาวคลื่นของแสง.

คลื่นแสงสีน้ำเงินมีความยาวคลื่นสั้นกว่าและถูกกระจายออกไปทั่วชั้นบรรยากาศ. นั่นคือเหตุที่ท้องฟ้าปรากฏเป็นสีครามเมื่อดวงอาทิตย์อยู่ห่างเส้นขอบฟ้าในวันที่อากาศแจ่มใส. แต่เมื่อดวงอาทิตย์อยู่ใกล้เส้นขอบฟ้า—เช่นขณะที่ดวงอาทิตย์ตก—แสงอาทิตย์ต้องเดินทางผ่านชั้นบรรยากาศมากขึ้นเพื่อมาถึงดวงตาเรา. ผลก็คือ แสงสีน้ำเงินที่กระจายกว้างมากจึงมาไม่ถึงเรา. อีกด้านหนึ่ง แสงที่มีความยาวคลื่นยาวกว่า เช่น แสงสีแดง สามารถส่องทะลุบรรยากาศที่หนาแน่นได้ง่ายกว่า. ทั้งนี้ทำให้อาทิตย์อัสดงมีสีแดงหรือสีส้มที่เราคุ้นเคย.a

แต่ภายใต้สภาพการณ์บางอย่าง อาจเห็นแสงวาบสีเขียวหรือแสงวาบสีน้ำเงินได้ขณะอาทิตย์อัสดง. แสงเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างไร? ขณะที่ขอบดวงอาทิตย์จะลับเส้นขอบฟ้าลงไปนั่นเอง แสงอาทิตย์แยกเป็นสเปกตรัมเหมือนรุ้ง. แสงสีแดงปรากฏตรงส่วนล่างของสเปกตรัม และแสงสีน้ำเงินอยู่บนสุด. ขณะที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนต่ำลงไปเรื่อย ๆ ส่วนสีแดงของสเปกตรัมหายลับลงใต้เส้นขอบฟ้าและส่วนสีน้ำเงินนั้นปกติแล้วถูกบรรยากาศกระจายออกไป. ในตอนนี้แหละ แสงที่เห็นได้ช่วงสุดท้ายอาจแวบเป็นสีเขียวได้. แต่ทำไมเป็นสีเขียวล่ะ? ก็เพราะสีเขียวเป็นสีหลักอีกสีหนึ่งในแสง.

เมื่อท้องฟ้าเป็นมลพิษอย่างหนัก แสงวาบสีเขียวจะไม่ค่อยได้เห็นกันเท่าไร และแสงวาบสีน้ำเงินจะเกิดขึ้นต่อเมื่อบรรยากาศสดใสเป็นพิเศษเท่านั้น และมีแสงสีน้ำเงินมากพอจะส่องทะลุท้องฟ้าเพื่อทำให้แสงวาบเจิดจ้าปรากฏขึ้นมา.

[เชิงอรรถ]

a ดูข้อมูลเรื่องอาทิตย์อัสดงเพิ่มเติมในตื่นเถิด! ฉบับ 8 ธันวาคม 1987 หน้า23.

[ที่มาของภาพหน้า 24]