Gi gbata so ayeke ngbâ

1. Nyen la Jésus atene ayeke si na Jérusalem?

NGOI kete kozo ti tene Jésus Christ akui, lo fa anzene nzene ye na ndö ti mbeni prophétie so aga tâ tënë ti kozoni na lâ ti nda ni ti aye ti ngoi ti aJuif. Lo tene so mbeni lâ, ‘aturugu ayeke sara camp angoro’ gbata ti Jérusalem (Luc 21:20). Jésus atene lani na adisciple ti lo so gï tongana ala bâ aturugu so, so ayeke aturugu ti Rome, ala doit ti quitté gbata ni hio.—Luc 21:​21, 22.

2. Wango wa la bazengele Paul amû na aChrétien so ayeke na Judée nga na Jérusalem?

² Angu kete kozo ti tene aturugu ti Rome angoro Jérusalem, bazengele Paul asû mbeni kpengba lettre so a hinga ni laso na mbeti na aHébreu. Na yâ ti lettre so, Paul amû wango na aChrétien so ayeke na Judée nga na Jérusalem ti aidé ala ti leke terê ti ala ndali ti ye so ayeke ku ala. Nyen la ayeke ku ala? A yeke futi Jérusalem. Tongana aChrétien so aye ti sö kuâ, ala doit ti duti nduru ti dö da ti ala nga na abuze ti ala ti zia. Ndani la Paul atene tënë so na ndö ti gbata ti Jérusalem, lo tene: “Ge, e yeke pëpe na mbeni gbata so angbâ lakue.” Lo kiri lo tene: “Me e yeke gi gingo gbata so ayeke ga.”—aHéb. 13:14.

3. Gbata wa la ayeke “gbata so tâ gere ni ayeke dä”? Ngbanga ti nyen la e yeke gi ni?

³ Na ngoi so aChrétien amû desizion ti quitté Jérusalem nga na Judée, peut-être azo mingi airi ala abuba zo nga ahe ala, me desizion so abata fini ti ala. Laso, azo atene e yeke abuba zo ndali ti so e zia bê ti e na ndö ti nginza ape nga na ndö ti azo ape ti leke akpale ti dunia. Ngbanga ti nyen la e sara tongaso? E hinga so aye ti ngoi so ayeke hon hongo. E yeke gi “gbata so tâ gere ni ayeke dä,” so ti tene, “gbata so ayeke ga”, Royaume ti Nzapaa (aHéb. 11:10; Mat. 6:33). Na yâ ti akete li ti tënë ti article so, e yeke bâ: (1) tongana nyen la wango ti Paul a-aidé akozo Chrétien ti ngbâ ti gi “gbata so ayeke ga”, (2) tongana nyen la Paul a-aidé ala ti leke terê ti ala ndali ti aye so ayeke ku ala nga (3) tongana nyen la wango ti lo so a-aidé e laso.

ZIA BÊ TI MO NA JÉHOVAH SO AYEKE DÖ MO TI ZIA APE

4. Ngbanga ti nyen la Jérusalem ayeke lani kota ye na aChrétien?

⁴ Jérusalem ayeke lani kota ye na aChrétien. Kozo congrégation ti aChrétien abâ lani gigi kâ na ngu 33 nga bebungbi ti ngoi ni kâ ayeke na yâ ti gbata so. Na ndö ni, aChrétien mingi ayeke na ada ti ala nga na aye mingi na yâ ti gbata so. Me Jésus atene na adisciple ti lo so ala doit ti quitté Jérusalem nga même Judée.—Mat. 24:16.

5. Tongana nyen la Paul a-aidé aChrétien ti leke terê ti ala ndali ti aye so ayeke ku ala?

⁵ So Paul aye ti tene aChrétien aleke terê ti ala ti quitté Jérusalem, lo aidé ala ti comprendre bango ndo ti Jéhovah na ndö ti gbata so. Paul adabe ti ala so Jéhovah abâ temple, kua ti aprêtre nga na asandaga so a yeke yâa kâ tongana aye so ayeke nzoni-kue encore ape (aHéb. 8:13). Nga, mingi ti azo ti gbata ni ake Messie. Tongaso, azo adoit encore ti gue na Jérusalem si ala voro Jéhovah ape. A yeke futi Jérusalem nga na temple ni.—Luc 13:​34, 35.

6. Ngbanga ti nyen la aChrétien ayeke lani na bezoin ti wango so Paul amû na ala na aHébreu 13:​5, 6?

⁶ Na ngoi so Paul asû mbeti na aHébreu, Jérusalem ayeke lani gbata so aye amaï dä nzoni mingi. Mbeni zo ti sungo mbeti so ayeke Romain na ngoi ni so airi Jérusalem “gbata so azo ahinga ni mingi ahon agbata kue ti Est.” A-Juif so ayeke na akodro mingi ayeke gue kâ ngu oko oko ti sara amatanga, ye so asara si amosoro ti gbata ni amaï mingi. Kite ayeke dä ape so ambeni Chrétien ayeke lani na gbâ ti nginza. Peut-être ndali ni la Paul atene na ala, atene: “Ala zia si ndoye ti nginza aduti na yâ ti sarango ye ti ala pëpe, me ala zia bê ti ala gï na ndö ti aye so ala yeke na ni.” Na pekoni, lo fa peko ti mbeni kpengba tënë so Jéhovah atene so adë bê ti awakua ti lo oko oko kue. Lo tene: “Mbi yeke zia ande mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.” (Diko aHébreu 13:​5, 6; Deut. 31:6; Ps. 118:6.) Ambeni ngoi na pekoni, aChrétien so ayeke na Jérusalem nga na Judée ayeke na bezoin ti atënë ti dengo bê so. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so ngoi kete na peko ti so ala wara lettre so, ala bezoin ti dö ada ti ala, abuze ti ala nga na mingi ti aye ti ala ti zia. Na pekoni, ala yeke to nda ti mbeni fini gigi na mbeni ndo so ayeke nde.

7. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni e sara confiance na Jéhovah mingi laso?

⁷ Ye so e peut ti manda dä: Nyen la ayeke ku e? “Kota ye ti vundu” ayeke komanse nga a yeke futi sioni dunia so (Mat. 24:21). Tongana ti akozo Chrétien, e doit ti lango ape nga ti leke terê ti e (Luc 21:​34-36). Na ngoi ti kota ye vundu, peut-être e doit ande ti dö ambeni ye ti e wala aye ti e kue ti zia, na hingango na bê ti e kue so Jéhovah ayeke zia awakua ti lo lâ oko ape. Même laso kozo si kota ye ti vundu akomanse, e peut ti fa so e sara confiance mingi na Jéhovah. Hunda terê ti mo: ‘Eskê adesizion ti mbi nga na aye so mbi leke ti sara afa so mbi sara confiance na nginza ape me na Jéhovah ti bâ lege ti mbi?’ (1 Tim. 6:17). Ti vrai ni, atâa so e peut ti manda aye mingi na lege ti ye so asi na ngoi ti akozo Chrétien, “kota ye ti vundu” so ayeke ga, mara ni ade asi lâ oko ape. Tongaso, tongana nyen la e peut ti hinga mbilimbili ye ti sara na ngoi so kota ye ti vundu ayeke komanse?

MÄ YANGA TI AZO SO AYEKE MÛ LI NI

8. Wango wa la Jésus amû na adisciple ti lo?

⁸ Angu kete na peko ti so aChrétien so ayeke aHébreu awara lettre ti Paul, ala bâ aturugu ti Rome angoro gbata ti Jérusalem. Ye so afa na ala so ngoi ti tene ala kpe alingbi awe; a yeke futi gbata ti Jérusalem (Mat. 24:3; Luc 21:​20, 24). Me ala yeke kpe ti gue na ndo wa? Jésus atene gï na ala, atene: “Zia ala so ayeke na Judée alondo akpe na li ti ahoto.” (Luc 21:21). Ahoto ayeke mingi na ndo so ala yeke dä. Tongaso, ambilimbili hoto wa la ala doit ti gue na ndö ni?

9. Ngbanga ti nyen la aChrétien apeut lani ti hunda terê ti ala ahoto wa la ala doit ti gue na ndö ni? (Bâ nga carte.)

⁹ Bâ ambeni hoto so aChrétien apeut lani ti kpe ti gue na ndö ni: ahoto ti Samarie, ahoto ti Galilée, Hoto ti Hermon, ahoto ti Liban nga na ahoto so ayeke na mbage ti Ngu ti Jourdain. (Bâ carte.) Na bango ni, ambeni gbata so ayeke na ndö ti ahoto so akpa anzoni ndo so zo apeut ti gue dä ti bata terê ti lo. Na tapande, gbata ti Gamala ayeke lani na ndö ti mbeni yongoro hoto na a yeke ngangu ti monté kâ. Ambeni Juif abâ gbata so tongana mbeni nzoni ndo ti bata terê dä. Me aRomain asara lani bira na aJuif kâ, ala futi gbata ni na azo mingi akui.b

10-11. (a) Tongana nyen la peut-être Jéhovah afa na aChrétien ye so ala doit ti sara? (aHébreu 13:​7, 17). (b) Tongana nyen la aChrétien abâ lani nzoni na lege so ala mä yanga ti azo so amû li ni? (Bâ nga foto.)

¹⁰ Na bango ni, Jéhovah afa lani lege na aChrétien na lege ti azo so amû li ni na yâ ti congrégation. Ambeni ngu na pekoni, Eusèbe, zo ti sungo mbaï, asara tënë na ndö ti ngoi so. Lo tene so Nzapa afa na ambeni ita-koli so ayeke na Jérusalem so aChrétien adoit ti quitté Jérusalem ti gue na Pella, mbeni gbata ti Pérée. Gbata ti Pella ayeke lani mbeni nzoni ndo ti tene aChrétien ague dä. So a yo lani na Jérusalem ape, a yeke ngangu ape ti si kâ. Nga, so mingi ti azo ti Pella ayeke aJuif ape, ala yeke gi pëpe ti tiri na aRomain.—Bâ carte.

¹¹ A-Chrétien so ‘amä yanga ti azo so ayeke mû li ni na popo ti ala’ na yâ ti congrégation akpe ague na ndö ti ahoto ti Pella. (Diko aHébreu 13:​7, 17.) So ala mä yanga, ala sö kuâ. Mbaï afa so Nzapa azia pëpe azo so ayeke “ku lani gbata so tâ gere ni ayeke dä,” so ti tene, Royaume ti Nzapa.—aHéb. 11:10.

12-13. Tongana nyen la Jéhovah afa lani lege na azo ti lo na angoi ti ngangu?

¹² Ye so e peut ti manda dä: Jéhovah ayeke sara kua na azo so ayeke mû li ni ti fa na azo ti lo mbilimbili ye ti sara. Gbâ ti atapande ayeke na yâ ti Bible so afa tongana nyen la Jéhovah asara kua na akoli so ayeke be-ta-zo ti fa lege na azo ti lo na angoi ti ngangu (Deut. 31:23; Ps. 77:20). Laso nga, e bâ polele so Jéhovah angbâ ti sara kua na azo so ayeke mû li ni ti fa lege na azo ti lo.

¹³ Na tapande, na ngoi so COVID-19 akomanse ti mû ndo, “ala so ayeke mû li ni” afa na acongrégation aye ti sara. Aita so afa na a-ancien tongana nyen la acongrégation adoit ti sara abungbi nga ti ngbâ ti voro Jéhovah. Kete na peko ti so kobela ni akomanse, e sara mbeni kota bungbi ti lango ota na ayanga ti kodro ahon 500 na lege ti Internet, télé nga na radio. Ade a sara lani mara ti kota bungbi tongaso ape. E ngbâ lani ti wara kobe ti yingo. A sara si e ngbâ beoko. E hinga na bê ti e kue so atâa kpale wa la e yeke wara ande, Jéhovah ayeke ngbâ ti aidé azo so ayeke mû li ni ti fa na e nzoni ye ti sara. Ti leke terê ti e ndali ti kota ye ti vundu nga ti sara ye na ndara na ngoi ti ngangu so, e bezoin ti sara confiance na Jéhovah nga na azo so ayeke mû li ni. Ambeni sarango ye wa la e bezoin ni?

FA SO MO YE AITA NGA YAMBA ALA

14. Ti gue oko na aHébreu 13:​1-3, asarango ye wa la aChrétien abezoin lani ti duti na ni kozo na futingo Jérusalem?

¹⁴ Na ngoi so kota ye ti vundu ayeke komanse, e doit ande ti ye aita ti e mingi ahon ti kozo. Na ngoi ni so, e bezoin ande ti mû tapande ti aChrétien so ayeke lani na Jérusalem nga na Judée. Ala fa lani lakue so ala ye terê (aHéb. 10:​32-34). Me na yâ ti angu so aga kozo na futingo Jérusalem, ala bezoin ti ‘ye terê’ nga ti ‘yamba agene’ mingi ahon ti kozo.c (Diko aHébreu 13:​1-3.) E nga kue e bezoin ande ti ye aita ti e encore mingi na ngoi so kota ye ti vundu ayeke komanse.

15. Ngbanga ti nyen la aChrétien so ayeke aHébreu abezoin lani ti ye aita ti ala mingi nga ti yamba ala na peko ti so ala kpe?

¹⁵ Na ngoi so aturugu ti Rome angoro Jérusalem si na pekoni gï hio tongaso ala hon, aChrétien akpe lani na aye mingi ape (Mat. 24:​17, 18). Ala doit lani ti aidé mba na ngoi so ala yeke gue na ndö ti hoto ni nga na ngoi so ala si na fini ndo ti ala. Kite ayeke dä ape so “akota bezoin ayeke dä” lani mingi, ni la lege azi na aChrétien ti fa na amba ti ala so ala ye ala ngangu nga ala yamba ala na lege so ala mû maboko na ala nga ala mû na ala ye so ala bezoin ni.—Tite 3:14.

16. Tongana nyen la e peut ti fa so e ye aita so abezoin ti tene e aidé ala? (Bâ nga foto.)

¹⁶ Ye so e peut ti manda dä: Ndoye apusu e ti aidé aita ti e na ngoi so ala bezoin ni. Na tapande, a nzere na aita mingi ti aidé aita ti ala so bira nga na angangu kpale asara si ala ga aréfugié. Ala mû na ala aye so ala bezoin ni ti vivre nga ala aidé ala ti ngbâ ti sara na Jéhovah. Mbeni ita-wali na Ukraine so bira asara si lo quitté ndo ti lo atene: “E bâ tongana nyen la Jéhovah asara kua na aita ti fa lege na e nga ti bâ lege ti e. Ala yamba e nga ala aidé e mingi na Ukraine, na Hongrie nga ge na Allemagne.” Azo so ayeke yamba aita ti ala nga ayeke bâ lege ti ala ayeke tongana aye ti kua na maboko ti Jéhovah.—aProv. 19:17; 2 aCor. 1:​3, 4.

17. Ngbanga ti nyen la laso a yeke kota ye ti ye aita nga ti yamba ala?

¹⁷ Na ngoi ti kota ye ti vundu, e bezoin ande ti aidé mba mingi ahon ti kozo (Hab. 3:​16-18). Laso, Jéhovah ayeke fa na e ti ye aita nga ti yamba ala, asarango ye so ayeke duti ande akota ye na ngoi ni so.

NYEN LA AYEKE SI KEKEREKE?

18. Tongana nyen la e peut ti mû tapande ti aChrétien so ayeke aHébreu?

¹⁸ Tongana ti so mbaï afa, aChrétien so akpe lani ague na yâ ti ahoto awara kpale ape na ngoi so a futi Jérusalem. Ala dö gbata ni azia, me Jéhovah adö ala lâ oko azia ape. Nyen la e peut ti manda na lege ti tapande ti ala? E hinga mbilimbili ape aye so ayeke si ande. Me Jésus awa e ti duti nduru ti mä yanga (Luc 12:40). E peut nga ti gbu li na ndö ti awango so Paul amû na yâ ti lettre ti lo na aHébreu nga ti sara ye alingbi na ni. Jéhovah wani atene so lo yeke zia e lâ oko ape (aHéb. 13:​5, 6). Na bê ti e kue, zia e ngbâ ti gi gbata so ayeke ngbâ ande lakue, so ti tene Royaume ti Nzapa, na pekoni e yeke wara atufa so a yeke ga na ni so ayeke ngbâ lakue lakue.—Mat. 25:34.