“I Manda Tene ti Mbi”

“I kamata joug ti mbi na ndo ti i na i manda tene ti mbi, teti mbi yeke sala ye na ngangu pepe na mbi yeke na be-ti-molenge, na fade i wara lege ti hu âme ti i.”​—MATTHIEU 11:29, NW.

1. Ngbanga ti nyen mandango ye na ndo Jésus alingbi ti nzere na ti sala si fini ti zo asi na ye ti nzoni?

JÉSUS CHRIST abi bê, afa ye, na asala ye lakue na lege ni. Ngoi so lo sala na sese ayeke la ni gi kete, me lo sala mbeni kusala so aga na ye ti nzoni na amu ngia, na lo ngbâ lakue na ngia. Lo bungbi adisciple ti lo, lo fa na ala tongana nyen ti voro Nzapa, ti ndoye azo, na ti hon sese so na ngangu. (Jean 16:33) Lo sala si bê ti ala asi na beku na lo “ga na fini na ye so afuti pepe, Lo si na ni na lumière, na lege ti Tene-nzoni.” (2 Timothée 1:10) Tongana mo yeke na popo ti adisciple ti lo, ti mo, dutingo mbeni disciple aye ti tene nyen? Na bango ye so Jésus atene na ndo adisciple ti lo, e lingbi ti manda tongana nyen ti sala si fini ti e asi singo na aye ti nzoni. Ye so andu yengo dä na bango ndo ti lo, na batango ambeni kota kpengba-ndia.​—Matthieu 10:24, 25; Luc 14:26, 27; Jean 8:31, 32; 13:35; 15:8.

2, 3. (a) Ti duti mbeni disciple ti Jésus aye ti tene nyen? (b) Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi ti hunda tele ti e mveni, ‘Mbi ga disciple ti zo wa?’

² Na yâ Mbeti ti Nzapa so aChrétien asû na yanga ti Grec, tene so a sû pekoni na “disciple” aye mbilimbili ti tene zo so azia bibe ti lo na ndo mbeni ye, wala zo so amanda ye. Mbeni tene so ague oko na ni asigigi na yâ versê ti kota li ti tene ni, Matthieu 11:29 (NW): “I kamata joug ti mbi na ndo ti i na i manda tene ti mbi, teti mbi yeke sala ye na ngangu pepe na mbi yeke na be-ti-molenge, na fade i wara lege ti hu âme ti i.” Biani, disciple ayeke mbeni wamandango ye. Fani mingi aÉvangile ayeke sala kusala na tene “disciple” ti sala tene ti afon Jésus so amu peko ti lo, so ayeke tambela na lo tongana lo yeke fa tene, na so awara fango ye na lege ti lo. Ambeni zo ni alingbi peut-être gi ti yeda na afango ye ti Jésus, na même ti sala tongaso na gbe-mingo. (Luc 6:17; Jean 19:38) Awasungo Évangile nga asala tene ti “adisciple ti Jean [Wabatizengo zo] na adisciple ti aFarizien.” (Marc 2:18) Teti so Jésus agboto mê ti adisciple ti lo ti “kpe tene ti aFarizien,” e lingbi ti hunda tele ti e: ‘Mbi ga disciple ti zo wa?’​—Matthieu 16:12.

³ Tongana e yeke adisciple ti Jésus na e manda tene ti lo awe, fade biani ambeni zo nde alingbi ti ba so ala wara hungo tele na lege ti yingo na dutingo na tele ti e. Ala lingbi ti ba so e yeke sala ye na ngangu pepe na e yeke na tâ be-ti-molenge. Tongana e yeke na kungba ti ba ndo na ndo ti ambeni zo na ndokua ti e, e yeke ababâ na mama, wala e yeke na kungba ti berger na yâ kongregation ti aChrétien, azo so e yeke ba ndo na ndo ti ala aba so e yeke sala ye na mbage ti ala tongana ti so Jésus asala la ni na mbage ti ala so ayeke na gbe ti lo?

Lege so Jésus Asala Ye na Mbage ti Azo

4, 5. (a) Ngbanga ti nyen a yeke ngangu pepe ti hinga tongana nyen Jésus asala la ni ye na mbage ti azo so ayeke na akpale? (b) Ye nyen asi na Jésus tongana lo yeke te kobe na da ti mbeni Farizien?

⁴ A yeke ti e ti hinga tongana nyen Jésus asala ye la ni na mbage ti azo, mbilimbili ala so ayeke na akota kpale. A lingbi ti duti ngangu pepe ti manda ni; a yeke wara na yâ Bible atondo mingi ti tingbingo tele ti Jésus na ambeni zo, na so ambeni na popo ti ala ayeke azo so a sala ngangu na ala. Zia e ba nga lege so amokonzi ti lege ti vorongo, mbilimbili aFarizien, ayeke sala na ye na mbage ti azo so ayeke na a-oko kpale so. Kangbi so ayeke na popo ti ala ayeke mu lege na e ti hinga ye.

⁵ Na ngu 31 N.E., na ngoi so Jésus angbâ ti fa tene na Galilée, “mbeni zo ti aFarizien ahiri Jésus ti te kobe na lo.” Jésus awara gingo bê pepe ti yeda na tisango ndo ni. “Tongaso, Lo gue na yâ da ti Farizien so, na Lo duti na table ti te kobe. Na, ba! mbeni wali so a hinga lo na yâ gbata ni tongana mbeni wasiokpari amä so lo yeke te ye na yâ da ti Farizien ni, na lo ga na ta ti albâtre so asi na mafuta ti yombo, lo luti na peko ti Jésus, ndulu na gere ti Lo, lo yeke toto, na ngule ti lo asa na gere ti Jésus; lo mbô ngule ni na kuali ti lo, lo hunu gere ti Lo, na lo sa yambo so na ndo ni.”​—Luc 7:36-38, NW.

6. Ngbanga ti nyen wali so ayeke “wasiokpari” alingbi la ni ti ga na da ti Farizien ni?

⁶ Mo lingbi ti bi bê kete na ye so? Mbeni buku atene: “Wali ni (v.37) asala ye alingbi na angobo ti salango ye ti azo ti ngoi ni, so amu lege na ala so ye atia ala ti ga na mara ti mbeni matanga tongaso ti wara ambeni mbage ti tanga ti kobe so angbâ.” Ye so alingbi ti fa ngbanga ti nyen mbeni zo alingbi ti lï, atä so a tisa lo pepe. Peut-être ambeni zo nde ayeke dä so ayeke ku la ni ti wara tanga ti ye so ayeke ngbâ na nda ti tengo kobe ni. Ye oko, salango ye ti wali so ayeke nde mingi. Lo yeke ba ndo pepe na dutingo yongoro na azo ti tengo kobe ni, ti ku hunzingo ti tengo kobe ni. Lo yeke la ni na mbeni sioni iri na gbele azo, mbeni “wasiokpari” so azo mingi ahinga lo, na ye so asala si Jésus atene “siokpari ti lo . . . ayeke [la ni] mingi.”​—Luc 7:47.

7, 8. (a) Tongana nyen e lingbi fade ti sala ye tongana amara ti ye so a fa pekoni na Luc 7:36-38 asi fade na e? (b) Tongana nyen Simon asala ye?

⁷ Bi bê kete tongana fade mo yeke na ngoi ni so na place ti Jésus: Fade mo yeke sala ye tongana nyen? Fade kamela ayeke sala mo na ngoi so wali ni ayeke ga ndulu na mo? Tongana nyen mara ti ye tongaso ayeke sala ngangu na ndo mo? (Luc 7:45) Fade mbito asala mo?

⁸ Tongana mo yeke fade na popo ti ambeni zo so a tisa ala, ka bibe ti mo alingbi ti duti kamême kete tongana ti Simon so ayeke Farizien? “Tongana Farizien so ahiri Lo ti te kobe aba ye so, lo tene na bê ti lo, Tongana Zo so ayeke prophète, ka Lo hinga wali so andu Lo, na Lo hinga lege ti lo, teti lo yeke wali ti siokpari.” (Luc 7:39) Nde na so, Jésus ayeke mbeni koli so ayeke na be-ti-ndoye so alï mingi. Lo hinga dutingo ti kpale so wali ni ayeke na yâ ni, na lo ba kota vundu ti lo. A fa na e pepe tongana nyen lo tï na yâ ti fini ti siokpari so. Tongana lo yeke tâ wali ti pitan biani, a lingbi ti ba so akoli ti gbata ni, so ayeke aJuif so amu tele ti ala kue na lege ti vorongo ti ala, amu maboko na lo pepe.

9. Salango ye ti Jésus ayeke la ni tongana nyen, na ye nyen a si peut-être na pekoni?

⁹ Me Jésus aye fade ti mu maboko na lo. Lo tene na lo: “A mu pardon na siokpari ti mo awe.” Na pekoni, lo tene: “Mabe ti mo asö mo awe, mo gue na siriri.” (Luc 7:48-50) Tondo ni ahunzi ge. Mbeni zo alingbi ti tene so Jésus asala ye mingi pepe teti lo. Me ti ba ni nzoni, lo tene na wali ni ti gue na deba nzoni ti lo. Mo bi bê so peut-être lo kiri na yâ dutingo ti lo so aga na suingo bê? Atä so e lingbi pepe ti tene so ye ni asi biani tongaso, bi bê kete na ndo tene so Luc atene na pekoni. Lo sala tene ti Jésus so atambela “na akota kodoro na akete kodoro, Lo fa tene, na Lo mu na ala Tene-nzoni ti royaume ti Nzapa.” Luc atene nga so “ambeni wali” ayeke la ni na tele ti Jésus na adisciple ti lo, ala yeke “sala kusala teti ala na aye ti mosoro ti [awali ni].” Lege ayeke dä ti tene so wali ni, so agbian bê ti lo na amu singila, ayeke fadeso na popo ti awali so, na lo to nda ti mbeni fini so anzere na lê ti Nzapa na lege ti mbeni yingo-ti-hinga so ayeke na sioni oko pepe, na mbeni ye nde na gbele lo na yâ fini, nga na mbeni kota ndoye teti Nzapa.​—Luc 8:1-3, NW.

Kangbi na Popo ti Jésus na A-Farizien

10. Ngbanga ti nyen a yeke duti ye ti nzoni ti ba tondo ti Jésus na ti wali so ayeke na yâ da ti Simon?

¹⁰ Ye nyen e lingbi ti manda na lege ti tondo ti mungo wâ na bê so? Tondo ni azingo atene ti bibe ti e, ni la pepe? Tara ti ba mo mveni na yâ da ti Simon. Fade bibe ti mo ayeke duti tongana nyen? Fade mo yeke sala ye tongana ti Jésus, wala mo yeke ba tele ti mo kete tongana Farizien so atisa lo? Jésus ayeke Molenge ti Nzapa, na tongaso e lingbi pepe ti bi bê na ti sala ye tâ gi tongana ti so lo sala la ni. Na mbeni mbage nde, e lingbi peut-être pepe ti duti ndulu ti bi bê so e yeke sala ye tongana Simon, so ayeke Farizien. Azo mingi pepe ayeke pika ande kate ti duti Farizien.

11. Ngbanga ti nyen e yeke ye ande pepe ti tene a zia e na popo ti aFarizien?

¹¹ Na lege ti mbeni mandango ye na ndo afä so Bible na aye ti sese amu, e lingbi ti tene na nda ni so aFarizien aba tele ti ala mveni kota mingi tongana azo ti batango mosoro na nzoni duti ti mara ni. A nzere kue pepe na ala ti ba so Ndia ti Nzapa ayeke biani polele, na so gbungo nda ni akpengba pepe. Na yâ ando kue so, na lê ti ala, Ndia asala tene polele pepe na ndo mbeni ye, ala gi lege ti kanga dû ni na ambeni mbilimbili tene ti ndia ti lungula lege kue teti zo ti sala kusala na yingo-ti-hinga. Amokonzi ti lege ti vorongo so atara ti sigigi na mbeni kode ti ndia ti fa lege na tambela ti zo na yâ alege kue, même na yâ asenge senge tene.a

12. A-Farizien ayeke ba tele ti ala la ni tongana nyen?

¹² Josèphe, mbeni wasungo-mbaï so ayeke Juif ti kozo siècle, afa polele so aFarizien aba tele ti ala la ni tongana azo ti nzobe, anzoni zo, azo ti mbilimbili, nga azo so alingbi kue na kusala ti ala. Kite ayeke pepe so ambeni na popo ti ala asala ye tongaso la ni. Mo lingbi peut-être ti dabe ti mo na Nicodème. (Jean 3:1, 2; 7:50, 51) Tongana ngoi ayeke hon, ambeni na popo ti ala ayeda na lege ti vorongo ti aChrétien. (Kusala 15:5) Bazengele Paul so ayeke Chrétien asû mbeti na ndo ambeni Juif tongana aFarizien: “Ala yeke na nzala teti Nzapa, me na lege ti hingango ye pepe.” (aRomain 10:2) Ye oko, aÉvangile afa ala tongana ti so asenge zo ayeke ba na ala la ni: azo ti baba, ti pikango kate, so aba tele ti ala mbilimbili, so atene ala yeke na siokpari pepe, so ayeke ndulu ti fâ ngbanga na ndo ti amba ti ala, na so ayeke ba tanga ti azo tongana ambumbuse zo.

Bango Ndo ti Jésus

13. Jésus atene nyen na ndo aFarizien?

¹³ Jésus afâ ngbanga na ndo ascribe na aFarizien tongana awandendia. “Ala kanga kungba so ane mingi, na ala zia na ndogo ti azo, me ala mveni ala ye ti zia li tïtî ala dä ti yö kungba so pepe.” Biani, kungba ni ane la ni mingi, na joug so a zia na ndo azo ayeke ngangu. Jésus ague juska ti tene so ascribe na aFarizien ayeke “awabuba.” Mbeni wabuba alingbi ti ga na kpale na popo ti azo. Jésus ahiri nga ascribe na aFarizien “awaziba” na lo tene so ala ‘bata nengo tene ti Ndia pepe, so ti tene, mbilimbili, be-nzoni, na be-biani.’ Zo wa aye ande ti tene Jésus aba lo tongana Farizien?​—Matthieu 23:1-4, 16, 17, 23.

14, 15. (a) Lege ti salango ye ti Jésus na mbage ti Matthieu Lévi afa nyen na ndo alege ti aFarizien? (b) Kpengba ye wa e lingbi ti manda na ndo tondo so?

¹⁴ Mingi ti awadikongo atondo ti aÉvangile alingbi ti ba tâ salango ye ti mingi ti aFarizien. Na pekoni so Jésus atisa Matthieu Lévi, zo ti kamata lampo, ti ga disciple, Lévi asala mbeni kota matanga teti lo. Tondo ni atene: “Me aFarizien na amaître ti ndia ti ala adema tele na adisciple ti Lo, ala tene, Teti nyen i te na i nyon na azo ti kamata lampo na awasiokpari? Jésus akiri tene na ala, . . . mbi ga pepe ti hiri azo ti mbilimbili, me ti hiri awasiokpari ti gbian bê ti ala.”​—Luc 5:27-32.

¹⁵ Lévi mveni agbu nda ti mbeni tene nde so Jésus atene na ngoi ni so: “Me i gue i gi nda ti tene so, Mbi ye be-nzoni, me Mbi ye sadaka pepe.” (Matthieu 9:13) Atä so aFarizien atene ala mä na bê na ambeti so aprophète Hébreu asû, ala yeda pepe na tene so asigigi na Osée 6:6. Tongana ala gue ti doro mbeni ndia, ala sala kue ti tene a duti ndali ti so ala ye ti sala ye alingbi na atene ti akotara so a mu gi na yanga. E oko oko kue e lingbi ti hunda tele ti e: ‘Azo aba mbi tongana mbeni zo so ayeke luti ahon ndo ni na ndo ambeni ndia, na tapande andia so afa na gigi bango ndo ti zo mveni wala bango ndo ti mingi ti azo na ndo mbeni ye? Wala azo ayeke bi bê na ndo mbi kozoni kue tongana mbeni zo so ayeke na be-nzoni na so ayeke fa nzobe?’

16. Lege ti salango ye ti aFarizien ayeke la ni so wa, na tongana nyen e lingbi ti kpe ti duti tongana ala?

¹⁶ Kasango ndo lakue lakue ayeke la ni na yâ salango ye ti aFarizien. A-Farizien ayeke gi akete wokongo oko oko kue ti zo, atä a yeke tâ wokongo wala a yeke gi ye so ala bi bê na ni. Ala sala si azo aduti na bibe so a yeke gi ti sala ngangu na ala, na ala yeke dabe ti azo lakue na aglisango lege ti ala. A-Farizien apika kate so ala futa dîme ti apele ti kete ahon, tongana menthe, aneth, na cumin. Ala yeke fa na lê ti azo mungo tele ti ala na Nzapa, na lege ti yungo bongo ti ala, na ala tara ti fa lege na mara ni. Biani, tongana e ye si asalango ye ti e ague legeoko na tapande ti Jésus, a lingbi e ke bibe ti gi lakue akete wokongo ti ambeni zo wala ti fa ni na gigi.

Tongana Nyen Jésus Aleke La ni Akpale?

17-19. (a) Fa tongana nyen Jésus aleke mbeni ye so asi na so alingbi fade ti ga na kota kpale mingi. (b) Ye nyen a sala si ye so asi aduti ye ti suingo bê na ti mungo ngia pepe na zo? (c) Tongana fade mo yeke dä na ngoi so wali ni ayeke ga ndulu na Jésus, tongana nyen mo yeke sala fade ye?

¹⁷ Lege so Jésus aleke na akpale la ni ayeke nde mingi na ti aFarizien. Ba tongana nyen Jésus aleke mbeni tene so asi, na so alingbi fade ti ga kota kpale. Tene ni andu mbeni wali so ayeke na kobela ti mênë, na so aninga angu 12. Mo lingbi ti diko tondo ni na Luc 8:42-48.

¹⁸ Tondo ti Marc atene so “mbito agbu wali so, na tele ti lo adö.” (Marc 5:33) Ngbanga ti nyen? Kite ayeke pepe so a yeke ngbanga ti so lo hinga so lo doro Ndia ti Nzapa. Na lege ti Lévitique 15:25-28, mbeni wali so mênë ti lo ayeke ga na lege ni pepe ayeke sioni teti ngoi kue so ye ni aninga na tele ti lo, nga yenga oko na ndo ni. Ye kue so lo yeke ndu na zo kue so lo yeke ga ndulu na lo aga sioni. Ti ga ndulu na Jésus, a lingbi wali so asala kue ti hon na popo ti azo mingi. Tongana e ba tondo ni angu 2 000 na pekoni, e yeke ba mawa ti lo na vundu ti lo.

¹⁹ Tongana fade mo yeke dä na lâ ni so, tongana nyen mo yeke ba ye so asi? Fade mo yeke tene nyen? Ba so Jésus asala ye na mbage ti wali so na mbeni lege so afa nzobe, ndoye, na bingo bê na ndo zo, na lo zi nga même yanga pepe na ndo akpale kue so wali ni alingbi peut-être ti sala si a ga.​—Marc 5:34.

20. Tongana fade Lévitique 15:25-28 ayeke mbeni ye so a hunda na aChrétien laso, ye ti ngangu wa e lingbi fade ti tingbi na ni?

²⁰ E lingbi ti manda ye na lege ti ye so asi? Na tapande, tara ti bi bê so mo yeke mbeni ancien na yâ ti mbeni kongregation ti aChrétien laso. Na mingi ahon, tara ti bi bê so ndia ti Lévitique 15:25-28 ayeke mbeni ye so a hunda na aChrétien laso, na so mbeni ita-wali Chrétien adoro ndia so, tele ti lo ayeke dö na lo yeke na zo ti mu maboko na lo pepe. Fade mo yeke sala ye tongana nyen? Mo yeke zia kamela na lê ti lo na gbele azo, na lege ti mbeni wango so a mu na ngangu? Mo lingbi ti tene: “Oh, fade mbi yeke sala ye tongaso lâ oko pepe! Na mungo tapande ti Jésus, fade mbi yeke sala kue ti duti na nzobe, na ndoye, na bingo bê, nga na bibe ti bango zo na nene ni.” So a yeke nzoni mingi! Ye oko, kpale ni ayeke ti sala ye alingbi na ni, ti mu tapande ti Jésus.

21. Jésus afa nyen na azo na ndo Ndia?

²¹ Ti ba ni nzoni, azo aba so Jésus aga na ala hungo tele, nzoni dutingo nga na wâ. Na ndo so Ndia ti Nzapa ayeke polele, a ye ti tene ye so a tene. Tongana ala ba so a ndu mbeni mbilimbili ye pepe, ala yeke sala kusala mingi ahon na yingo-ti-hinga ti ala, na ala lingbi ti fa ndoye ti ala teti Nzapa na lege ti adesizion ti ala. Yâ ti Ndia ayapu. (Marc 2:27, 28) Nzapa andoye la ni azo ti lo, lo sala kusala lakue teti nzoni ti ala, na lo yeke ndulu ti fa nzobe tongana ala glisa lege. Jésus asala ye tongaso nga.​—Jean 14:9.

Alengo ti Afango Ye ti Jésus

22. Mandango ye na ndo Jésus amu maboko na adisciple ti lo ti duti na bango ndo wa?

²² Ala so amä tene ti Jésus na aga adisciple ti lo aba na kota ngele mingi tâ tene ti tene ti lo so: “Joug ti mbi ayeke ngangu pepe na kungba ti mbi ane pepe.” (Matthieu 11:30, NW) Ala ba lâ oko pepe so Jésus ayeke zia na ndo ala kungba so ane mingi, so lo sala si ala duti nzoni pepe, wala so lo yeke mu gi diskur na ndo ala. Ala yeke la ni na liberté, ngia, na ziango bê mingi ahon na ndo songo ti ala na Nzapa nga na popo ti ala. (Matthieu 7:1-5; Luc 9:49, 50) Na lege ti lo, ala manda so ti mu li ni na lege ti yingo ahunda ti dë bê ti ambeni zo, na ti fa na gigi tâ be-ti-molenge na bibe ti sala tele kete.​—1 aCorinthien 16:17, 18; aPhilippien 2:3.

23. Dutingo na tele ti Jésus amu lege na adisciple ti manda kpengba ye wa, na a mu maboko na ala ti si na anda ti tene wa?

²³ Na ndo ni, nene ti ngbâ ti sala beoko na Christ na ti yeda na bibe so lo fa apika bê ti azo mingi. Lo tene na adisciple ti lo: “Legeoko tongana Babâ andoye Mbi, Mbi ndoye i nga. I duti na yâ ndoye ti Mbi. Tongana i bata komandema ti Mbi, fade i duti na yâ ndoye ti Mbi, legeoko tongana Mbi bata komandema ti Babâ ti Mbi na Mbi duti na yâ ndoye ti Lo.” (Jean 15:9, 10) Tongana ala ye ti lë lengo tongana awakua ti Nzapa, a lingbi ala bata na wâ ye so ala manda na lege ti Jésus, atä na fango tene wala na fango ye na azo na ndo pendere nzo tene ti Nzapa, nga na salango ye ti ala na mbage ti sewa na akamarade ti ala. Na ngoi so songo ti aita ayeke gue na li ni ti ga akongregation so ayeke ba gigi, ala yeke duti lakue na bezoin ti dabe ti ala mveni so lege ti Jésus ayeke tâ lege ni. Ye so lo fa ayeke tâ tene, na fini so ala ba na yâ lo ayeke biani mara ti fini so a lingbi ala sala nzala ni ti wara.​—Jean 14:6; aEphésien 4:20, 21.

24. Aye wa a lingbi e bata na bê na ndo tapande ti Jésus?

²⁴ Na ngoi so mo yeke gbu li na ndo ambeni na popo ti aye so e sala lisoro dä, mo ba ambeni lege so na yâ ni mo yeke na bezoin ti sala si ye aga nzoni? Mo yeda so Jésus abi bê, afa ye, na asala ye lakue na lege ni? Na pekoni, zia si ye so amu ngangu na mo. Atene ti lo so amu ngangu na e ayeke so: “Tongana i hinga ye so, ngia ayeke na i tongana i sala ye so.”​—Jean 13:17.

[Kete Tene na Gbe Ni]

Mo Kiri Tene Tongana Nyen?

• Ti duti mbeni disciple ti Jésus aye ti tene nyen teti mo?

• Tongana nyen Jésus asala ye na mbage ti azo?

• Ye nyen e lingbi manda na ndo lege so Jésus afa na ye?

• Na yâ alege wa salango ye ti aFarizien na ti Jésus ague nde?

[Afoto na lembeti 18, 19]

So tâ kangbi si ayeke la ni na popo ti bango ndo ti Jésus na mbage ti azo, na bango ndo ti aFarizien!