‘A hon ye kue, e duti na kota ndoye’

‘Nda ti ye kue aga ndulu. A hon ye kue, i ndoye ambeni zo na popo ti i na kota ndoye.’​—1 PIERRE 4:7, 8.

JÉSUS ahinga lani so tanga ti angbonga so lo yeke sala na abazengele ti lo ayeke kota ye mingi. Lo hinga ye so ayeke ku ala kekereke. Ala yeke na mbeni kota kusala ti sala ni, me fade a yeke ke ala na a yeke sala ngangu na ala tongana ti so a sala na lo (Jean 15:18-20). Na bï ni so, ahon fani oko, lo dabe ti ala na ndo nene ti ‘ndoye tele ti ala na popo ti ala’.​—Jean 13:34, 35; 15:12, 13, 17.

² Bazengele Pierre, so ayeke lani dä na bï ni so, agbu nda ti tënë so. Angu mingi na pekoni, tongana lo yeke sû mbeti ti tokua ni ngoi kete kozoni si a futi Jérusalem, lo kiri na ndo nene ti duti na ndoye. Lo mû wango so na aChrétien: “Nda ti ye kue aga ndulu. . . . A hon ye kue, i ndoye ambeni zo na popo ti i na tâ ndoye [“kota ndoye”, NW ].” (1 Pierre 4:7, 8). Atënë ti Pierre ayeke na aye mingi ti fa na ala so ayeke na “lâ ti nda ni” ti aye ti sese ti fadeso (2 Timothée 3:1). “Tâ ndoye” wala “kota ndoye” ni so ayeke nyen? Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi ti tene e duti na mara ti ndoye tongaso na popo ti e? Nga tongana nyen e lingbi ti fa so e yeke na mara ti ndoye so?

“Kota ndoye” ni ayeke nyen?

³ Azo mingi atene ti ala so ndoye ayeke mbeni ye so a dü zo na ni awe na so a lingbi a sigigi na bê ti lo gi tongaso. Me Pierre asala pëpe tënë na ndo alege ti fango ndoye kue; lo yeke sala lani tënë ti mbeni ndoye so ahon tanga ti alege ti ndoye kue. Tënë “ndoye” so a wara na 1 Pierre 4:8 aga na lege ti mbeni tënë ti yanga ti Grec so ayeke a·gaʹpe. Tënë so andu ndoye so apusu zo ti gi nzoni ti mba ti lo na so aluti na ndo akpengba-ndia. Mbeni kota bakari atene so mara ti ndoye tongaso ayeke mbeni ye so mo lingbi ti komande ni, ngbanga ti so a yeke kozoni kue pëpe mbeni bibe na yâ tele ti mo, me mbeni desizion so mo leke na bê ti mo na so apusu mo ti sala ye. Teti so a dü e na bibe ti fa kion, a yeke nzoni e wara adango bê ti fa ndoye na popo ti e, na salango ni tongana ti so akpengba-ndia ti Nzapa ahunda na e.​—Genèse 8:21; aRomain 5:12.

⁴ Ye so aye ti tene pëpe so a lingbi e ndoye tele na popo ti e gi ngbanga ti so a hunda na e ti sala ni. A·gaʹpe ayeke pëpe mbeni lengo so a dë dengo, me andu atënë ti bê. Pierre atene so a lingbi e ‘ndoye tele na popo ti i na kota ndoye’; tënë “kota” so aye ti fa mbeni ye “so ayeke gboto yâ ti tele ti lo”.a (Kingdom Interlinear). Ye oko, mara ti ndoye tongaso ahunda ti sala ngangu. Na ndo tënë ti Grec so a sû pekoni na “kota” (tongana a sala tënë ti “kota ndoye”), mbeni wandara atene so a ye ti fa tënë ti tanga ti angangu kue so mbeni wanguru ayeke sala tongana lo yeke mû ndangba kapa ti loro ti lo ni ti si na nda ni.

⁵ Ni la, a lingbi ndoye so e yeke fa angbâ gi pëpe na aye so salango ni akpengba pëpe wala gi na mbeni wungo ti azo kete so a soro ala. Ndoye ti Chrétien ahunda ti tene e kono yâ ti ndoye ti e même tongana salango tongaso ayeke ngangu (2 aCorinthien 6:11-13). E bâ polele so mara ti ndoye tongaso ayeke mbeni ye so a lingbi e lë ni na e fa ni na gigi, legeoko tongana mbeni wanguru so ayeke ti lo ti leke na ti tara tele ti lo ti maï akode ti lo. A yeke kota ye mingi ti tene e duti na mara ti ndoye tongaso na popo ti e. Ngbanga ti nyen? Zia e bâ gi anda ti tënë ota.

Ngbanga ti nyen a lingbi e ndoye tele na popo ti e?

⁶ Kozoni kue, a yeke ngbanga ti so “ndoye ayeke ti Nzapa”. (1 Jean 4:7). Jéhovah ayeke Lingu ti mara ti ndoye tongaso so agboto e na mbage ti lo, na a yeke lo si andoye e kozo. Bazengele Jean atene: “Ndoye ti Nzapa asi na e giriri na lege so: Nzapa ato Molenge ti Lo ngengele oko na sese so, si e lingbi wara fini na lege ti Lo.” (1 Jean 4:9). ‘A to’ Molenge ti Nzapa na lege so Molenge ni aga zo na sese, lo sala kusala ti lo ti fango tënë na lo kui na ndo keke ti pasi; lo sala aye so kue “si e lingbi wara fini na lege ti Lo.” Tongana nyen a lingbi e fa so lege ti kota ahon kue so Nzapa afa na ndoye ti lo andu bê ti e? Jean atene: “Tongana Nzapa andoye e tongaso, a lingbi e ndoye tele ti e na popo ti e nga.” (1 Jean 4:11). Bâ so Jean atene: ‘tongana Nzapa andoye e tongaso,’ pëpe gi mo me e. Tënë so ayeke polele: Tongana Nzapa andoye aita ti e na yâ vorongo, a lingbi e nga kue e ndoye ala.

⁷ Use ni, a yeke mbilimbili kota ye mingi laso ti tene e ndoye tele na popo ti e si e wara lege ti mû maboko nga na aita ti e so ye ti ngangu asi na ala, ngbanga ti so “nda ti ye kue aga ndulu.” (1 Pierre 4:7). E yeke na “lâ ti ye ti ngangu”. (2 Timothée 3:1). Aye so ayeke si na azo ti sese, akpale ti ndagigi nga kengo ndo ti azo na mbage ti e ayeke aye so aga na akpale na e. Na gbele aye ti ngangu, a lingbi e kiri e ga ndulu mingi na mba. Ndoye so ayeke kota ayeke bungbi e ngangu na ayeke pusu e ti ‘bi bê ti e na aita ti e.’​—1 aCorinthien 12:25, 26.

⁸ Ota ni, a lingbi e ndoye tele na popo ti e ngbanga ti so e ye pëpe ti “zia ndo na zabolo” si lo wara e (aEphésien 4:27). Satan ayeke ndulu ti sala kusala na awokongo ti aita ti e nga afaute ti ala si aga tênë ti pika gere teti e. Peut-être ala lingbi ti bi mbeni tënë gi tongaso, na tënë ni aso mo, wala ala sala mbeni ye so anzere na mo pëpe; me fade mo yeke zia si aye so apusu mo ti zia ti bungbi na kongregation? (aProverbe 12:18). Tongana mo yeke na kota ndoye teti aita ti mo, ye so alingbi pëpe ti sala si mo zia bungbi. Mara ti ndoye tongaso ayeke mû maboko na e ti bata lakue siriri na popo ti e na ti sala na Nzapa “na beoko.”​—Sophonie 3:9.

Mo yeke fa tongana nyen so mo ndoye amba ti mo?

⁹ A lingbi fango ndoye ato nda ni na yanga-da. Jésus atene lani so a yeke hinga atâ disciple ti lo na lege ti ndoye so ala yeke duti na ni na popo ti ala (Jean 13:34, 35). A lingbi a fa ndoye gi pëpe na yâ kongregation me nga na yâ sewa, so ti tene na popo ti koli na wali nga na popo ti ababâ na mama na amolenge. A hunda gi pëpe ti ndoye azo ti sewa ti e ni na yâ bê ti e; a lingbi e fa ni na gigi na ambeni lege so ayeke kpengba zo.

¹⁰ Tongana nyen akoli na awali alingbi ti fa so ala ndoye tele na popo ti ala? Mbeni koli so andoye biani wali ti lo ayeke fa na lo na lege ti atënë ti lo na asalango ye ti lo, nga na lê ti azo wala gi na popo ti ala use, so lo yekia lo biani. Lo yeke ne lo na lo yeke bâ na nene ni abibe ti lo nga abango ndo ti lo (1 Pierre 3:7). Koli ni ayeke gi nzoni duti ti wali ti lo kozoni na ti lo mveni, na lo yeke sala ye kue so lo lingbi ti sala ti bi bê na aye so atia wali ti lo na lege ti mitele, ti yingo na ti bibe (aEphésien 5:25, 28). Mbeni wali so andoye koli ti lo biani ayeke ‘yekia’ lo mingi même tongana, ngoi na ngoi, a si so koli ni asala pëpe aye so lo ku na mbage ti lo (aEphésien 5:22, 33). Lo yeke mû maboko na koli ti lo na lo yeke mä lo, pëpe na hundango na lo aye so ayeke na lege ni pëpe, me na salango kusala maboko na maboko na lo na ziango lê mbilimbili na ndo aye ti yingo.​—Genèse 2:18; Matthieu 6:33.

¹¹ Ababâ na mama, ye nyen i lingbi ti sala ti fa so i ndoye amolenge ti i? I lingbi ti fa ni na dutingo ndulu ti sala kusala ngangu ti bata amolenge ti i na lege ti mitele (1 Timothée 5:8). Me amolenge ahunda ti wara ye mingi ahon gi kobe, bongo na ndo ti lango. Ti tene amolenge ni andoye Jéhovah na asala na lo na ngoi so ala kono ande, a lingbi a fa lege na ala na lege ti yingo (aProverbe 22:6). So ti tene ti leke ngoi na sewa ti manda Bible, ti fa tënë na ti ga na abungbi (Deutéronome 6:4-7). Ti sala aye nzoni, a hunda ti gbanzi tele na aye mingi, mbilimbili na yâ angoi ti ngangu so. Gingo bê ti mo nga angangu so mo mû ti bâ lege ti amolenge ti mo na lege ti yingo ayeke fä ti ndoye, teti na salango tongaso mo yeke fa so a yeke nzoni duti ti ala teti kekereke si agbu bê ti mo.​—Jean 17:3.

¹² Ambeni ye ayeke dä so agbu bê ti amolenge mingi, na a yeke kota ye ti tene ababâ na mama afa nga ndoye ti ala na bingo bê na ndo aye so. Mbeni kete ye alingbi ti sala si amolenge awoko; tongaso ala ye mingi si mo dë bê ti ala so biani mo ndoye ala. Tene na ala so mo ndoye ala, na fa ndoye ni mingi na mbage ti ala, teti salango tongaso ayeke dë bê ti ala so ala lingbi biani ti tene a ye ala na ala yeke na ngele mingi. Gonda ala na bê kue teti ye so ayeke mû lege na ala ti hinga so mo yeke bâ na mo yeke yekia angangu so ala yeke sala. Se ala na lege ti ndoye, teti mara ti sengo ndo tongaso ayeke fa na ala so mo yeke bi bê ti mo na mara ti zo so ala yeke gue ti ga (aEphésien 6:4). Alege ti fango ndoye ti e so kue ayeke mû lege ti leke mbeni sewa so ayeke na ngia, so azo ni ayeke ndulu na mba nga so aleke tele nzoni ti luti na gbele akpale ti lâ ti nda ni so.

¹³ Ndoye ayeke pusu e ti hon ndo ti awokongo ti amba ti e. Dabe mo so tongana Pierre awa ala so ayeke diko mbeti ti lo ti ‘duti na kota ndoye na popo ti ala’, lo fa ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi; lo tene: “Teti ndoye asala si siokpari mingi a honde [“ndoye akanga ndo ti asiokpari mingi”, NW ].” (1 Pierre 4:8). Ti ‘kanga ndo’ ti siokpari aye pëpe ti tene ti honde ndo ti akota siokpari. Tongana a yeke mara ti akota siokpari tongaso, a hunda ti fa ni hio na ala so amû li ni na yâ kongregation si ala leke ni (Lévitique 5:1; aProverbe 29:24). Ti bata na yâ kongregation awasiokpari tongaso, si ala ngbâ ti sala sioni na ala so asala ye pëpe, ayeke duti na lege ti ndoye oko pëpe, nga ayeke gue nde na ye so Mbeti ti Nzapa ahunda ti sala.​—1 aCorinthien 5:9-13.

¹⁴ Na yâ mingi ti aye so ayeke si, agirisango lege nga na afaute so aita ti e ayeke sala ayeke kete. E kue e yeke pika gere ti e ngoi na ngoi na lege ti atënë wala asalango ye ti e, na ye so ayeke bi vundu na même ayeke so bê ti amba ti e (Jacques 3:2). A yeke duti na lege ni ande ti fa na gigi awokongo ti amba ti e? Mara ti salango ye tongaso ayeke ga gi na kpale na popo ti aita na yâ kongregation (aEphésien 4:1-3). Tongana e zia si ndoye afa lege na e, fade e yeke duti pëpe ti “fa na gigi mbeni wokongo” ti mbeni ita ti e (Psaume 50:20, NW ). Legeoko tongana ciment na mbamba ayeke kanga aplace so aba bango wala so abuba na tele ti mbeni mur, ndoye ayeke kanga ndo ti awokongo ti amba ti e.​—aProverbe 17:9.

¹⁵ Ndoye ayeke pusu e ti mû maboko na ala so ye atia ala biani. Na ndembe so dutingo ti aye ni angbâ gi ti buba na lâ ti nda ni, a lingbi ti si na ambeni ngoi so aita ti e na yâ vorongo ahunda ti wara mungo maboko na lege ti mosoro wala na yâ dutingo ti ala (1 Jean 3:17, 18). Na tapande, mbeni ita na yâ kongregation ti e ayeke tingbi na mbeni ngangu kpale ti nginza wala a zi lo na kua? Tongana a si tongaso, peut-être e lingbi ti mû maboko na lo na lege ti mosoro alingbi na ye so e yeke na ni (aProverbe 3:27, 28; Jacques 2:14-17). Da ti mbeni mbakoro-wali womua abuba si a hunda ti leke ni? Tongana a yeke tongaso, e lingbi ti mû li ni ti sala ye so alingbi na ni ti mû mbage ti e ti leke ambeni ye na tele ti da ni.​—Jacques 1:27.

¹⁶ E yeke fa ndoye ti e gi pëpe na ala so alango peut-être ndulu na e. Ngoi na ngoi, e lingbi ti mä tondo na ndo awakua ti Nzapa na ambeni kodoro wande so ayeke na gbe ti akpale ti ndagigi tongana angangu pupu, yengingo ti sese wala so siriri ayeke dä pëpe. Peut-être ala hunda mingi ti wara kobe, bongo na ambeni ye nde tongaso. Atâa ala yeke ti mbeni mara nde wala kete mara nde, ye so asala ye oko pëpe. E “ndoye sewa ti aita kue”. (1 Pierre 2:17). Ni la, legeoko na akongregation ti kozo siècle, e yeke ndulu ti mû mbage ti e na akapa so a leke ti mû maboko na aita so awara kpale (Kusala 11:27-30; aRomain 15:26). Tongana e fa ndoye ti e na alege so kue, e yeke kpengba songo so abungbi e oko na lâ ti nda ni so.​—aColossien 3:14.

¹⁷ Ndoye ayeke pusu e ti fa nzo tënë ti Royaume ti Nzapa na amba ti e. Bâ gi tapande ti Jésus. Ngbanga ti nyen lo fa tënë lani na lo fa ye? ‘Mawa ti azo agbu lo’ ngbanga ti so ye atia ala mingi na lege ti yingo (Marc 6:34, Fini Mbuki, 2001). A ku fade na mbage ti aberger ti ala na yâ vorongo ti fa atâ tënë ti yingo na ala nga ti mû beku na ala; ye oko, aberger ti wataka so abi bê oko pëpe na ndo ala na ala handa ala. Ni la, kota ndoye ti Jésus nga be-nzoni ti lo apusu lo ti dë bê ti azo ni na “Tene-nzoni ti royaume ti Nzapa”.​—Luc 4:16-21, 43.

¹⁸ Laso nga, azo mingi ayeke dä so azo ayeke bi bê oko pëpe na ndo ala na lege ti yingo nga ahanda ala, na ala yeke na beku oko pëpe. Tongana e sala tongana ti Jésus ti duti ndulu ti bi bê na aye ti yingo so atia ala so ade ti hinga tâ Nzapa pëpe, fade ndoye na be-nzoni ayeke pusu e ti fa na ala nzo tënë ti Royaume ti Nzapa (Matthieu 6:9, 10; 24:14). Na bango ngoi ni so angbâ gi kete, a yeke tâ ngoi ti sala ye hio mingi ahon tanga ni kue ti fa tënë so asö fini.​—1 Timothée 4:16.

“Nda ti ye kue aga ndulu”

¹⁹ Dabe mo so kozoni ti mû wango ti ndoye tele na popo ti mba, Pierre atene: “Nda ti ye kue aga ndulu.” (1 Pierre 4:7). Na yâ ngoi kete, fade sioni bungbi ti azo ayeke zia place na fini sese ti mbilimbili ti Nzapa (2 Pierre 3:13). Ni la, ngoi ti laso ayeke pëpe ngoi ti duti tongana mbeni zo so ayeke gi bê pëpe. Jésus amû gbotongo mê so na e: “I bata nzoni [‘i lango pëpe’, FM 01], wala peut-être tengo kobe na nyongo sämba mingi, na kusala ti leke ye ti fini so ane bê ti i, na lâ ni so aga na ndo i tongana son; teti fade lâ ni so aga tongana son na ndo ala kue so aduti na lê ti sese kue.”​—Luc 21:34, 35.

²⁰ Ni la, na yâ alege kue, zia e ‘lango pëpe’ na hingango so ngoi so e si dä fadeso awe ayeke pëpe ngoi ti lango (Matthieu 24:42, FM 01). Zia e bata tele ti e ti tï pëpe na yâ mbeni handa ti Satan so alingbi ti gboto lê ti e yongoro. A lingbi e zia lâ oko pëpe si sese so, so adë dengo na ayeke na ndoye pëpe, akanga lege na e ti fa ndoye na amba ti e. Ahon ye kue, zia e kiri e pusu ndulu mingi na tâ Nzapa, Jéhovah, so na yâ ngoi kete fade Royaume ti Messie ti lo ayeke sala si ye so lo leke na lege ti gloire ti sala na mbage ti sese ayeke ga tâ tënë.​—Apocalypse 21:4, 5.

[Kete tënë na gbe ni]

AHUNDANGO TËNË TI MANDA NA YE

• Wango wa Jésus amû lani na adisciple ti lo tongana lo ye ti zia ala ti hon? Ye nyen afa so Pierre agbu nda ti ye so lo ye ti tene? (apar. 1-2).

• “Kota ndoye” ayeke nyen? (apar. 3-5).

• Ngbanga ti nyen a lingbi e ndoye tele na popo ti e? (apar. 6-8).

• Tongana nyen mo lingbi ti fa so mo ndoye amba ti mo? (apar. 9-18).

• Ngbanga ti nyen ngoi so ayeke pëpe ngoi ti duti tongana zo so ayeke gi bê oko pëpe? Ye nyen a lingbi e leke na bê ti e ti sala? (apar. 19-20).

[Foto na lembeti 29]

Mbeni sewa so azo ti yâ ni ayeke ndulu na mba aleke tele ti ala nzoni mingi ti hon ndo ti akpale ti lâ ti nda ni so

[Foto na lembeti 30]

Ndoye ayeke pusu e ti mû maboko na ala so ye atia ala biani

[Foto na lembeti 31]

Ti fa nzo tënë ti Royaume na amba ti mo ayeke fä ti ndoye