Lege so a lu lani akozo ngongoa ti Royaume na Portugal

NA NGOI so amapo ti Kota ngu-ingo ti Atlantique ayeke pika terê ti mbeni bateau so ayeke voyagé ti gue na Europe, mbeni zo so ayeke na yâ ni, so iri ti lo ayeke George Young, agbu li na ndö ti nzerengo terê so lo yeke na ni ndali ti alengo ti Royaume so lo zia na peko ti lo na Brésil.a Ye oko, na ngoi so voyage ni angbâ ti gue, Ita Young akomanse ti pensé na ndö ti fini ndo so a tokua lo dä: aterritoire ti Espagne so mingi ni ade zo afa tënë dä ape nga na Portugal. Lo tene tongana lo si kâ, lo yeke leke ti tene Ita Rutherford aga amû adiskur nga lo ye ti kangbi atract 300 000.

Na ngoi so Ita Young asi na Lisbonne na ngu 1925, lo bâ so wusuwusu amû ndo. Kota changement ti gouvernement so asi na ngu 1910 asara si komandema ti agbia so amolenge ayeke mû gbata ti gbia na peko ti ababâ ti ala ahunzi nga a zi mingi ti ngangu ti Eglize Catholique. Azo ni awara ambeni liberté ahon ti kozo, me wusuwusu angbâ na yâ ti kodro ni.

Tâ gï na ngoi so Ita Young aleke aye ndali ti diskur ti Ita Rutherford, gouvernement azia na sese ndia ti aturugu ndali ti so ambeni zo agi ti mû kodro ni na ngangu. Secrétaire ti mbeni bungbi (la Société biblique britannique et étrangère), atene na Ita Young so biani, azo ayeke gi ande ti kanga lege na lo mingi. Atâa so kue, Ita Young ahunda ti tene a mû na lo mbeni mbeti ti fa so a yeda ti tene a mû diskur ni na yâ ti kota salle ti mbeni lycée so a iri ni Camões, na a mû na lo mbeti ni.

Lango 13 ti nze ti mai asi, a leke ti tene Ita Rutherford amû diskur ni na lango ni so. Azo ayeke ku kungo ti mä ni. Ti sara sabango ti diskur ni, a zia apancarte na terê ti ada nga ambeti-sango afa mama-tene ti diskur ni so ayeke “Lege ti ngbâ na fini na ndö ti sese teti lakue lakue.” Hio, azo ti abungbi ti nzapa so agi ti kanga lege na e asû mbeni article na yâ ti mbeti-sango ti ala, ala tene na azo so ayeke diko ni ti ke azo so aga fini fini so ayeke “aprophète ti wataka.” Na ndo ti lingo na yâ ti kota salle ni, azo ni akangbi abrochure saki mingi so na yâ ni a tene asioni tënë na ndö ti afango ye so Ita Rutherford afa.

Atâa so kue, azo 2 000 aga asi yâ ti salle ni, ambeni zo 2 000 tongaso so aga awara lege ti lï salle ni ape ndali ti so place ayeke dä ape. Ambeni zo so aye ti mä diskur ni amonté a-échelle so a sara na kamba so ayeke na terê ti kota salle ni; ambeni aduti na ndö ti aye ti sarango na sport.

Me ye kue la atambela nzoni ape. Azo so agi ti kanga lege na e adekongo nga ala fâ yâ ti achaise. Me sarango ye ti ala ni ayengi Ita Rutherford ape me lo monté na ndö ti mbeni table si azo alingbi ti mä lo. Na peko ti so lo hunzi diskur ti lo nduru na bê ti bï, azo ahon 1 200 so diskur ni anzere na ala azia iri ti ala nga na adresse ti ala ti tene a tokua na ala ambeti ti e. Na ndade ni, a zia mbeni article so asara tënë ti diskur ti Ita Rutherford na yâ ti mbeni mbeti-sango so iri ni ayeke O Século.

Na septembre ngu 1925, a komanse ti sigi na Tour ti Ba Ndo na yanga ti Portugais na Portugal. (Kozo, a sigi lani na Tour ti Ba Ndo na yanga ti Portugais na Brésil.) Na ngoi ni so, Virgílio Ferguson, mbeni Wamandango Bible na Brésil, ato nda ti leke ti gue na Portugal ti mû maboko na kua ti Royaume kâ. Kozoni lani, lo na Ita Young asara kua legeoko na yâ ti kete bureau ti filiale ti aWamandango Bible na Brésil. A ninga mingi na pekoni ape, Virgílio na wali ti lo Lizzie amû bateau ala gue ti wara terê na Ita Young. Ita Ferguson asi na mbeni nzoni ngoi, ndali ti so kete na pekoni, Ita Young ague ti fa tënë na ambeni ndo nde, so na popo ni mo yeke wara Union soviétique.

Tongana aturugu so amû kodro ni azia mbeni zo so akomande na ngangu na ndö ti Portugal, a kanga lege na kua ti e mingi ahon ti kozo. Ita Ferguson so asara mbeto ape angbâ, na lo sara ambeni ye ti bata kete groupe ti aWamandango Bible nga lo sara si kua ti ala ague na li ni. Lo hunda ti tene a sara abungbi na da ti lo. Na octobre, ngu 1927, a yeda ti tene a sara ni.

Na kozo ngu ti komandema ti ngangu so, azo 450 tongaso na Portugal azia iri ti ala na popo ti azo so a yeke tokua Tour ti Ba Ndo lakue na ala. Na ndö ni, na lege ti atract nga na abrochure, tâ tënë amû ndo asi juska na ayongoro ndo so ayeke na gbe ti kodro ti Portugal: Angola, Açores, le Cap-Vert, Goa, Madère, Mozambique nga na Timor oriental.

Na hunzingo ti angu 1920, Manuel da Silva Jordão, mbeni zo ti Portugal so ayeke sara kua na yâ ti jardin ti azo so asara terê ti lo kete, aga na Lisbonne. Na ngoi so lo yeke na Brésil, lo mä mbeni diskur so Ita Young amû. Hio, lo hinga so tënë so lo mä ayeke tâ tënë na lo ye mingi ti mû maboko na Ita Ferguson ti sara si fango tënë amû ndo. Ti sara ni, Manuel akomanse ti sara kua ti colporteur, iri so a yeke iri na apionnier ândö. Ndali ti so a leke yâ ti kua ti petengo ambeti ti e nga na ti kangbingo ni nzoni, congrégation ti Lisbonne so abâ gigi ade ti ninga ape ague na li ni nzoni.

Na ngu 1934, Ita Ferguson na wali ti lo adoit ti kiri na Brésil. Me a lu angongoa ti tâ tënë na Portugal awe. Na ngoi so wusuwusu amû ndo na Europe na ngoi so bira ti Espagne nga na Use bira so amû sese kue angbâ ti kporo, groupe ti aita so ayeke na Portugal angbâ lani be-ta-zo na Jéhovah. Teti mbeni ngoi, groupe so ayeke tongana wâ so ague ti mingo, me na ngu 1947, wâ ni akiri akomanse ti za na ngoi so John Cooke, kozo missionnaire so a tokua lo na Portugal so asara Ekole ti Galaad, asi. Na pekoni, wungo ti awafango tënë ti Royaume ague gï na li ni, mbeni ye ti kanga lege na ni ayeke dä ape. Même na ngoi so gouvernement akanga lege na akua ti aTémoin ti Jéhovah na ngu 1962, wungo ti awafango tënë angbâ ti gue gï na li ni. Na décembre, ngu 1974, na ngoi so ndia ayeda na kua ti aTémoin ti Jéhovah, awafango tënë na yâ ti kodro ni ahon 13 000.

Laso, awafango tënë ahon 50 000 ayeke fa nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa na Portugal nga na ndö ti gbâ ti azoa so azo atene yanga ti Portugais dä, na popo ni a yeke wara Açores nga na Madère. Na popo ti awafango tënë so, a yeke wara ahale ti ambeni zo so amä diskur ti Ita Rutherford na ngu 1925, so ayeke mbeni kota ye na yâ ti mbaï ti bungbi ti e na Portugal.

E kiri singila na Jéhovah nga na aita ti ândö so ayeke be-ta-zo so na mbeto ape amû li ni ti duti akozo zo so asara kua tongana ‘awakua ti Christ Jésus ndali ti nzoni ti azo ti amara.’​—aRom. 15:15, 16.​—Sango na ndö ti mbaï ti bungbi ti e na Portugal.