Mbaï ti Bible: a yeke tâ na lege ni?

NA YÂ mbeni buku so ala sû (Battles of the Bible), Chaim Herzog, ngbele gbia ti Israël, na Mordechai Gichon, kota wafango mbeti na ndo gingo aye na gbe ti sese na da senda-gi ti Tel Aviv, atene:

“Kode so a fa na peko ti abira so a sala tënë ni na yâ Bible . . . asala si a lingbi pëpe ti tene so a yeke gi atënë ti bê ti azo. Na tapande, ti bâ tongana nyen a fa mbaï ti Bible tâ na lege ni, a hunda gi ti haka bira ti Gédéon na azo ti Madian nga na azo so amû peko ti ala, so a fa pekoni na aJuge chapitre 6 ti si na 8, na bira ti Troie so Homère afa pekoni na yâ buku ti lo Iliade. Ti Iliade, yanga ti ngu wala ngangu gbata kue so zo amû ni tongana ndo so bira ni atambela dä alingbi ti lo gi na tondo ni . . . Me tondo ti Bible na ndo bira ti Gédéon ayeke ti lo tongaso pëpe. Anzene nzene tënë na ndo akode so azo ni asala na ye, atingbingo tele ti ala, ambilimbili ye so asi na ando so ala tingbi tele dä nga na aye so ala sala (so a ndu nga kilomètre 60 tongaso so angangu ye asi dä) afa so ye ni alingbi pëpe ti si na mbeni ndo nde . . . Ye so aga na e ti yeda biani so kode so a fa na peko ti abira so a sala tënë ni na yâ ti Bible ayeke biani tâ tënë.”

Mo lingbi ti bâ peko ti bira ti Gédéon na salango kusala na carte so ayeke na lembeti 18 na 19 ti brochure ‘Voyez le bon pays’.a Ye ni ato nda ni tongana “azo kue ti Madian na ti mara ti Amalek, na amolenge kue ti est, ala bungbi na ndo oko; ala fâ Ngu ti Jourdain, ala se kando na Popo-hoto ti Jizréel.” Gédéon ahiri akete mara so ayeke ndulu na ndo ni so ti mû maboko na lo. Aye ni asi na li ti ngu ti Harod nga na Hoto ti Moré, na pekoni a gue juska na Popo-hoto ti Jourdain. Na peko ti so lo tomba awato ti lo si lo fâ Ngu ti Jourdain, Gédéon ahon ala na ngangu.​—aJuge 6:33–8:12.

Carte so ayeke na yâ ‘Voyez le bon pays’ afa mingi ti ando so a fa iri ni nga na ambage ti akodoro so aye ni asi dä. Mbeni carte ni (na lembeti 15) afa aterritoire ti akete mara ti Israël. Acarte use so alingbi ti mû maboko na mo ti bâ tongana nyen tondo ti Bible ayeke tâ na lege ni.

Ye so ague oko na tënë ti wakuâ Pakara Yohanan Aharoni, so lo tene: “Na yâ ti akodoro so a sû Bible dä, mandango ye na ndo ti akodoro ti sese nga na mbaï ayeke aye so ague oko mingi, na tongaso a yeke ala use kue si alingbi ti mû maboko na zo ti gbu nda ti mbeni ye.”

[Kete tënë na gbe ni]

[Lingu ti foto na lembeti 32]

Image ti carte: a luti na ndo acarte ti Pictorial Archive (Near Eastern History) Est. and Survey of Israel so ndia abata ni kue