N’THIMIZIRO
Thangwi Yanji Akristu Andimomwene Nkhabe Phatisira Kuruju Mu Ulambiri
KURUJU isalambirwa, pontho isalemedzwa na pikwi pya pikwi pya anthu. The Encyclopædia Britannica isacemera kuruju peno ntanda ninga “cidzindikiro cikulu ca uphemberi Wacikristu.” Ngakhale tenepa, Akristu andimomwene nkhabe phatisira kuruju mu ulambiri. Thangwi yanji?
Thangwi ikulu ndi yakuti Yezu Kristu hadafa pa kuruju tayu. Kazinji kene fala ya Cigerego inathumburuzwa “kuruju” ndi stau·rós. Fala ineyi isabveka “muti.” The Companion Bible isalonga: “[Stau·rós] cipo isabveka maphindi mawiri a miti akutandalikwa unango na undzace . . . Nkhabepo cinthu mu Cigerego ca [Unthaka Upswa] cinapangiza maphindi mawiri a miti.”
M’malemba mazinji, alembi a Bhibhlya asaphatisira fala inango toera kupangiza padakhomerwa Yezu. Mu Cigerego fala ineyi ndi xyʹlon. (Machitiro 5:30; 10:39; 13:29; Agalata 3:13; 1 Pedro 2:24) Fala ineyi isabveka basi ene “tabwa” peno “ndodo peno mpswimbo.”
Mukufokotoza kuti thangwi yanji kazinji kene ukhaphatisirwa muti ubodzi basi pa kupha anthu, bukhu Das Kreuz und die Kreuzigung, yakulembwa na Hermann Fulda, isalonga: “M’mbuto zonsene zikhasankhulwa toera kuphera anthu pakweca nee mukhali miti yakunjipa. Natenepa muti ubodzi basi ukhatcokolerwa. Pa muti unoyu, maphanga akhamangwa peno kukhomerwa m’manja kudzulu na kazinji kene na manyalo awo.”
Mbwenye cipangizo cakunyindirika kupiringana pyonsene cisagumanika m’Mafala a Mulungu. Mpostolo Paulu asalonga: ‘Kristu na kukwata dzedze pa mbuto pathu, atipulumusa n’dzedze idatidzera na mwambo. Thangwi pyalembwa m’bukhu ya Mwambo kuti: Munthu onsene anamanikwa pa muti apaswa dzedze.’ (Agalata 3:13, MZ) Pano Paulu akulonga pya Deuteronomyo 21:22, 23, yakuti isalonga pakweca pya muti, tayu kuruju. Nakuti njira ineyi yakupha ikhacitisa munthu kukhala ‘wadzedze,’ si pyakuthema tayu kwa Akristu kubalikisa nyumba zawo na pithundzithundzi pya kukhomerwa kwa Kristu.
Nkhabepo cipangizo cakuti mu pyaka 300, Kristu mbadamala kufa, ale akhalonga kukhala Akristu aphatisira kuruju mu ulambiri. Mbwenye mu pyaka 300 N.W. mpaka 399 N.W. Ntongi wakunja Constantino acinja mbapita mu Cikristu cakupanduka na acitisa kuruju kukhala cidzindikiro Cacikristu ceneci. Mwakukhonda tsalakana cifuno ca Constantino, nee pakhali kubverana pakati pa kuruju na Yezu Kristu. Mwandimomwene, kuruju iri na matomero akunja. New Catholic Encyclopedia isatawira: “Kuruju isagumanika m’mauphemberi akale Cikristu mbicidzati kutoma, ngakhale pakati pa anthu akuti nee akhali Akristu.” Mabukhu anango asabveranisa kuruju na kulambira pyakucitwa, pontho na anthu akunja anacita pya ulukwali.
Thangwi yanji anthu akhakulumizwa toera kuphatisira cidzindikiro ceneci cakunja? Panango toera kucitisa kuti anthu akunja atawire “Cikristu” mwakukhonda nentsa. Mbwenye kulambira pidzindikiro pyonsene pyakunja kusakhondeswa m’Bhibhlya. (2 Akorinto 6:14-18) Malemba asakhondesambo mitundu yonsene yakulambira adzimunthu. (Eksodo 20:4, 5; 1 Akorinto 10:14) Natenepa, na thangwi yadidi, Akristu andimomwene nkhabe phatisira kuruju mu ulambiri.a
a Toera kudziwa pizinji thangwi ya kuruju, onani bukhu Raciocínios à Base das Escrituras, matsamba 99-103, yakubuluswa na Mboni za Yahova.