DISAMBISHIL
1 Kwinsambishil, Nzamb watanga diur ni divu.
2 Chad divu dading damwamu, dakad chom; kwading mididim piur pa mem* ni spiritu wa Nzamb* wading ukat kutambitamb piur pa mem.
3 Chad Nzamb walonda anch: “Chifanyidin kwikala chitokish.” Chawiy kwikala chitokish. 4 Kupwa Nzamb wamana anch chitokish chading chiwamp, ni wasambisha kwauril chitokish ni mididim. 5 Nzamb watazuka chitokish anch Muten,* pakwez mididim anch Uchuku. Kwikala urel ni kwikala pamanch, dichuku da kusambish.
6 Kupwa Nzamb walonda anch: “Chifanyidin kwikala dipway dijim pakach pa mem, chakwel mem maurika mu yikunku yaad.” 7 Chad Nzamb wasambisha kusal dipway dijim ni kwauril mem mading piur pa dipway dijim ni mem mading mwinshin mwa dipway dijim. Ni mwawiy chasadika. 8 Nzamb watazuka dipway dijim anch Diur. Kwikala urel ni kwikala pamanch, dichuku da kaad.
9 Kupwa Nzamb walonda anch: “Chifanyidin mem mada mwinshin mwa diur mikunga pa ndond yimwing, ni chifanyidin ngand yiumina yimekan.” Ni mwawiy chasadika. 10 Nzamb watazuka ngand yiumina anch Divu, pakwez mem mikunga anch Aturung. Ni Nzamb wamana anch chading chiwamp. 11 Kupwa Nzamb walonda anch: “Chifanyidin divu diminyisha masuku, mitond yikata kubudish ntit, mitond yawonsu ya mitapu kushalijan yikata kusong mabuj ni mitond yikata kusong mabuj makweta ntit.” Ni mwawiy chasadika. 12 Chad divu dasambisha kuminyish masuku, mitond yikata kubudish ntit ni mitond yikata kusong mabuj makweta ntit, yawonsu kukwatijan ni mitapu yau. Kupwa Nzamb wamana anch chading chiwamp. 13 Kwikala urel ni kwikala pamanch, dichuku da kasatu.
14 Kupwa Nzamb walonda anch: “Chifanyidin kwikala yimunyik* mu dipway dijim da mwiur mulong wa kwauril uchuku ni muten; chakwel yikala yijingidij ya yirung, machuku ni mivu. 15 Yikumunyikang mu dipway dijim da mwiur mulong wa kutokish pa divu.” Ni mwawiy chasadika. 16 Chad Nzamb wasambisha kutang yimunyik yijim yaad, chimunyik chijim chakwel chimunyikang muten ni chimunyik chikemp chakwel chimunyikang uchuku. Ni watanga kand atutumbu. 17 Chad Nzamb wayiteka mu dipway dijim da mwiur mulong wa kutokish pa divu, 18 mulong wa kumunyikang muten ni uchuku ni mulong wa kwauril chitokish ni mididim. Kupwa Nzamb wamana anch chading chiwamp. 19 Kwikala urel ni kwikala pamanch, dichuku da kanying.
20 Kupwa Nzamb walonda anch: “Chifanyidin mu mem mwizul yitang* yikweta mwom, ni chifanyidin yitang yikweta mapur yitwika piur pa divu, mu dipway dijim da mwiur.” 21 Chad Nzamb wasambisha kutang yitang yijim ya mu karung ni yitang yawonsu yikweta mwom* yikata kwend ni yikata kwisay mu mem kukwatijan ni mitapu yau, ni yitang yawonsu yikweta mapur kukwatijan ni mitapu yau. Ni Nzamb wamana anch chading chiwamp. 22 Kupwa Nzamb wayiyukisha ni wayileja anch: “Valijanany, vulijanany ni izulany mu mem ma mu karung, ni chifanyidin yitang yikweta mapur yivulijan pa divu.” 23 Kwikala urel ni kwikala pamanch, dichuku da katan.
24 Kupwa Nzamb walonda anch: “Chifanyidin divu dibudish yitang yikweta mwom* kukwatijan ni mitapu yau, annam a pol, annam akata kwikak pansh ni annam a mu masuku kukwatijan ni mitapu yau.” Ni mwawiy chasadika. 25 Chad Nzamb wasambisha kutang annam a mu masuku kukwatijan ni mitapu yau, annam a pol kukwatijan ni mitapu yau ni annam awonsu akata kwikak pansh kukwatijan ni mitapu yau. Ni Nzamb wamana anch chading chiwamp.
26 Kupwa Nzamb walonda anch: “El tumutang muntu mu chifu chetu, ukufanakana ni yetwetu, ni chifanyidin ayikel ansh a mu karung, yitang yikweta mapur ya mwiur, annam a pol, divu dawonsu ni annam awonsu a pa divu akata kwikak pansh.” 27 Chad Nzamb wasambisha kumutang muntu mu chifu chend, wamutanga mu chifu cha Nzamb; ndiy wamutanga ikuny ni mband. 28 Kupwa Nzamb wayiyukisha ni wayileja anch: “Valijanany, vulijanany, izwishany divu ni kudiyikel, yikelany ansh a mu karung, yitang yikweta mapur ya mwiur ni yitang yawonsu yikweta mwom yikata kwend pa divu.”
29 Kupwa Nzamb walonda anch: “Katat nakwinkishany kal mitond yawonsu yikata kubudish ntit pa divu da kabuj ni mitond yawonsu yikata kusong mabuj makweta ntit. Yikala yakuda yen. 30 Ni annam awonsu a mu masuku a pa divu, yitang yawonsu yikweta mapur ya mwiur, ni yitang* yawonsu yikweta mwom yikata kwend pa divu, nayinkish kal masuku mawonsu matalel chakwel yikal yakuda yau.” Ni mwawiy chasadika.
31 Kupwa, Nzamb watala yom yawonsu yatangay ni wamana anch yading yiwamp nakash. Kwikala urel ni kwikala pamanch, dichuku da musamban.
2 Wawiy mutapu wapwa kutang diur ni divu, ni yom yawonsu yidamu.* 2 Ni pa dichuku da sambwad, Nzamb wading wapwishin kal kusal mudimu wading usadinay, ni wasambisha kupim pa dichuku da sambwad mulong wa mudimu wend wawonsu wasalay. 3 Chad Nzamb wayukisha dichuku da sambwad ni kudikadish ditumbila. Mulong dawiy dichuku dapimay papwishay kutang yom yawonsu yatenchikay kusal.
4 Er rawiy rusang ra diur ni divu pa chirung chayitangau, pa dichuku datangay Yehova* Nzamb diur ni divu.
5 Pa divu pading kand kal paminya chifukis ni disuku ap dimwing, mulong Yehova Nzamb wading kand kal anakisha ruval pa divu ni mulong kwadingap muntu wafanyina kudidim. 6 Pakwez mbundu jikash jalankang pa divu ni jataleshang divu da kabuj.
7 Chad Yehova Nzamb wamutanga muntu nich rufunfut ra divu ni wamupepila mu mazur mend rinkind wa mwom ni muntu wikala mwom.* 8 Kupwa, Yehova Nzamb wadima chir mu Eden, ku mutambu wa kwingangel; ni wamutekamu muntu watangay. 9 Chad Yehova Nzamb waminyisha mitond yawonsu yading yiwapina ku mes ni yiwapina kuda, waminyisha kand mutond wa mwom pakach ni pakach pa chir ni mutond wa ronganyin ra uwamp ni uyimp.
10 Kwading kawit wading udokila mu Eden mulong wa kwichil mem mu chir, ni wiyangana mu atuwit anying.* 11 Kawit wa kusambish dijin dend Pishon, ndiy unyimburikina ngand yawonsu ya Havila, yikweta or. 12 Or wa ngand yiney uding muwamp. Muding kand ulaaj wa Bideliyom ni mayal ma inoks. 13 Kawit wa kaad dijin dend Gihon, ndiy unyimburikina ngand yawonsu ya Kush. 14 Kawit wa kasatu dijin dend Idekel, ndiy uyila kwingangel kwa Asiriya. Ni wa kanying dijin dend Eferat.
15 Yehova Nzamb wamunona muntu, wamutek mu chir cha Eden chakwel achidima ni kuchilam. 16 Chad Yehova Nzamb wamwinkisha kand muntu chijil ech: “Ukutwish kuda mabuj ma mitond yawonsu ya mu chir mud muukatina. 17 Pakwez ufanyidinap kuda mabuj ma mutond wa ronganyin ra uwamp ni uyimp. Mulong dichuku ukeza kumada, ukufa chakin kamu.”
18 Kupwa Yehova Nzamb walonda anch: “Chiwapinap muntu adandamena kushakam amwinend. Nikimbin kumutangin nkwash umuwanyidina.”* 19 Yehova Nzamb wadandamena kutang nich rufunfut annam awonsu a mu masuku, yitang yawonsu yikweta mapur ya mwiur, ni wasambisha kuyilet kud muntu mulong wa kuman majin makuyipilay. Ni dijin damupilangau nnam mwawonsu* kud muntu, dawiy kamu dikala dijin dend. 20 Chawiy muntu wayipila annam awonsu a pol majin, yitang yawonsu yikweta mapur ya mwiur ni annam awonsu a mu masuku, pakwez ndiy kadingap ni nkwash umuwanyidina. 21 Chawiy Yehova Nzamb wamuladika muntu tul tukash, ni pading palelay, wamudosha rubav rumwing ni wachirishap mbij. 22 Ni kusutin rubav ramudoshay ikuny, Yehova Nzamb wamutanga mband ni wamuleta kud ikuny.
23 Kupwa ikuny walonda anch:
“Winou ndiy chad difup da mafup mam
ni musuny wa misuny yam.
Akumutazuk anch mband,
mulong amudosh kal kud ikuny.”
24 Chawiy ikuny ukez kudokal kud tatukwend ni makwend ni ukulamat kud* mukajend ni akwikal mujimbu umwing. 25 Chad awonsu aad, ikuny ni mband, ading kwau kanzikis; pakwez kovangap usany.
3 Chad nnak wading ubabel nakash kuyisutamu annam awonsu a mu masuku atangay Yehova Nzamb. Chawiy wamwipula mband anch: “Ov, komb Nzamb wakulejinany kamu chakin anch ufanyidinanyap kuda mabuj ma mitond yawonsu yida mu chir?” 2 Mband wamwakula nnak anch: “Tukutwish kwetu kuda mabuj ma mitond yida mu chir. 3 Pakwez piur pa mabuj ma mutond uda pakach ni pakach pa chir, Nzamb walondin anch: ‘Ufanyidinanyap kumada, ni ufanyidinanyap kumakwataku,* anch bwat ukufany.’” 4 Pakwez nnak wamuleja mband anch: “Bwat, ukufanyap kwen. 5 Mulong Nzamb wij anch dichuku din diukudanya ada, mes men makuburik ni ukwikalany mud Nzamb, ukwijikany uwamp ni uyimp.”
6 Chad mband wamana anch mabuj ma mutond mading mawapin kuda, ni anch mutond wading uwapin kutal, inge, mutond wading uwapin kutal. Chawiy wapola dibuj dimwing, wadida. Kupwa, patanijanay ni nfumwend, wamwinkishaku niyend, ni ndiy wada. 7 Chad mes ma awonsu aad maburika, ni ajingunina anch ading kanzikis. Chawiy achima mayij ma mutond wa fig ni amadjal mwi mbund.
8 Kupwa, atesha dizu da Yehova Nzamb wading wendina mu chir pa chisu chikata kapepil kupepet. Chad ikuny ni mukajend amujingama Yehova Nzamb mu mitond ya mu chir. 9 Yehova Nzamb wadandamena kumutazuk ikuny anch: “Ud kwisu?” 10 Kupwa wakula anch: “Nateshang dizu dey mu chir, pakwez nading novil wom mulong nading kanzikis, chawiy najingamang.” 11 Chad Nzamb wamwipula anch: “Nany wakulejang anch ud kanzikis? Ov, wadang kal kwey dibuj da mutond nakujidikina kuda?” 12 Ikuny wakula anch: “Mband uwangikishina, ndiy wangikishang dibuj da mutond winou, chawiy nadang.” 13 Chad Yehova Nzamb wamwipula mband anch: “Wasalang mwamu mulong wak?” Mband wakula anch: “Nnak ndiy wandimbang, chawiy nadang.”
14 Chad Yehova Nzamb wamwela nnak anch: “Mulong wa chom chinech wasala kal, nakushing kal pakach pa annam awonsu a pol ni pakach pa annam awonsu a mu masuku. Ey ukwikakinang pa divumu dey, ni ukudangang rufunfut mu mwom wey wawonsu. 15 Ni nikutek rukuny* pakach peyey ni mband, ni pakach pa rubut rey ni rubut ra mband. Ndiy ukupuchol* mutu wey, ni ey ukumusum* ku kapolantundu.”
16 Nzamb wamwela mband anch: “Nikupandakesh mar mey chisu ukwikala ni madikaj; ni ukovang misong pa kuval, ukuswirikenang nakash kwikal ching ni nfumwey ni ndiy ukukuyikel.”
17 Chad wamwela Adam* anch: “Mulong wateshang dizu da mukajey ni wadang dibuj da mutond nakuleja anch: ‘Ufanyidinap kudida,’ nashing kal divu mulong weyey. Ukumanang mar nakash mu mwom wey wawonsu pa kuman yakuda yidokila ku divu. 18 Dikukuminyishin miy ni yinfananfan ya miy ni ukudangang yifukis ya mu chir. 19 Ukudilang ching ku disuril dey kushik ni paukuchirikina ku divu, mulong kwawiy kwakudoshau. Mulong ud rufunfut, ukuchirik kand ku rufunfut.”
20 Kupwa kwa yom yiney, Adam wamupila mukajend anch Ev,* mulong ndiy wafanyina kwikal maku wa antu awonsu.* 21 Chad Yehova Nzamb wamuchimina* Adam ni mukajend masun malemp ma yikit mulong wa kuyidjik. 22 Kupwa Yehova Nzamb walonda anch: “Katat muntu wikal kal mud etu kusutin kwijik uwamp ni uyimp. Chawiy, chakwel kangal azambula chikas chend ni kupol kand dibuj da mutond wa mwom, ada ni kushakam chikupu...” 23 Yehova Nzamb wamwopata mu chir cha Eden chakwel adima divu, kwamudoshau. 24 Chawiy wamwopata muntu, ni kwingangel kwa chir cha Eden, watekaku angel* ni mpak ya musamun yikweta muzuzu wa kasu yipwatolang chisu chawonsu mulong wa kulam njil yitwadina ku mutond wa mwom.
4 Adam walalijana ni mukajend Ev, ni Ev wimisha. Pamuvalay Kayin, Ev walonda anch: “Naval kal mwan ikuny ku ukwash wa Yehova.” 2 Kupwa wamuvala kand Abel, mwanchend a Kayin.
Abel wikala kafung, pakwez Kayin wikala ndim. 3 Dichuku dimwing, Kayin weza nich mabuj mamwing mulong wa kumalambul kud Yehova. 4 Pakwez Abel, ndiy weza nich an a kusambish a yivam yend, kuwejaku ni many mau. Yehova wamwitiya Abel ni mulambu wend, 5 pakwez kamwitiyap Kayin ni mulambu wend. Chawiy Kayin wajimana nakash ni kuziy.* 6 Chad Yehova wamwipula Kayin anch: “Mulong wak ujimen nakash mwamu ni kuziy? 7 Anch wasambish kusal yom yiwamp, ov, nikukwitiyap kand kapamp kakwau? Pakwez anch usadinap mwamu, chitil chikubatamidin ni chisotin kukuyikel; pakwez, ov, ey ukutwish kuchipandakan?”
8 Kupwa kwa yom yiney, Kayin wamuleja mwanchend Abel anch: “Ez tuya ku chir.” Chawiy pandingau ku chir, Kayin wamumatikina mwanchend Abel ni wamujipa. 9 Kupwa, Yehova wamwipula Kayin anch: “Mwanchey Abel ud kwisu?” Chad ndiy wamwakula anch: “Nijap kwam. Ov, am nid kalam wa mwancham?” 10 Pakwez Nzamb wamwela anch: “Wasal kal mwamu mulong wak? Tesh! Mash ma mwanchey michika kal pansh makat kwintoyin.* 11 Chawiy katat, nakushing kal kusutin kukopat pa divu dasulang kan mulong wa kutambul mu chikas chey mash ma mwanchey. 12 Chisu ukudima divu, dikusongang kwau pakemp.* Ukwikal mwin kutambitamb ni rendangand.”* 13 Pakwez Kayin wamuleja Yehova anch: “Dipup da kurumbuk kwam dinlimidin nakash. 14 Nlel wangopat kal mwi ngand,* ni ukwinmanap kand;* nikwikal mwin kutambitamb ni rendangand, ni chakin kamu, muntu mwawonsu ukwinsakana ukwinjip.” 15 Chawiy Yehova walonda anch: “Komb mwamu, muntu mwawonsu ukumujipa Kayin, akumufundakeshin tupamp sambwad.”
Chad Yehova wateka chijil* piur pa Kayin chakwel kangal muntu mwawonsu ukumusankana wamubul. 16 Chawiy Kayin wachinina kulemp ni Yehova ni waya kushakam mwi ngand ya Nod,* kwingangel kwa Eden.
17 Kupwa Kayin walalijana ni mukajend, chad mukajend wimisha ni wamuvala Enok. Kupwa wasambisha kutung musumb umwing ni waupila dijin da mwanend Enok. 18 Mu kusut kwa chisu, Enok wamuvala Irad. Irad wamuvala Mehujayel, Mehujayel wamuvala Metushayel, ni Metushayel wamuvala Lamek.
19 Lamek wata amband aad. Wa kusambish dijin dend Ada, ni wa kaad dijin dend Zila. 20 Ada wamuvala Jabal. Ndiy ngakiril wa antu ashiching mu minkand ni apitining yivam. 21 Mwanamakwend dijin dend Yubal. Ndiy ngakiril wa antu awonsu akata kubul tudad ni mishiy. 22 Zila niyend wamuvala Tubal-kayin. Ndiy wachilang yom yawonsu ya mitapu kushalijan ya utad wa kwivre ni ya utad ujal. Ni mpanyend a Tubal-kayin wading Naama. 23 Kupwa Lamek wayileja akajend Ada ni Zila mazu am:
“En amband a Lamek, teshany dizu dam;
tangany matu ku mazu mam:
Namujipa muntu umwing mulong wansupula,
mwaning, nsand umwing mulong wambula.
24 Anch Kayin afanyidin kumufundakeshin tupamp 7,
komb Lamek afanyidin kumufundakeshin tupamp makum sambwad ni sambwad (77).”
25 Adam walalijana kand ni mukajend ni mukajend wavala mwan ikuny. Mukajend wamupila anch Set,* mulong walonda anch: “Nzamb wangikish kal mwan mukwau* pa ndond ya Abel, mulong Kayin wamujipin.” 26 Set niyend wavala mwan ikuny, ni wamupila anch Enosh. Pa chisu chinicha, antu asambisha kutazuk pa dijin da Yehova.
5 Ou ndiy buku ulejena rusang ra Adam. Pa dichuku damutangau Adam kud Nzamb, wamutanga mu chifu cha Nzamb. 2 Ndiy wamutanga ikuny ni mband. Pa dichuku dayitangay, wayiyukisha ni wayipila anch Antu.*
3 Adam wasala mivu chitot ni makum masatu (130), kupwa wavala mwan ikuny ufanakena ni ndiy, mu chifu chend, ni wamupila anch Set. 4 Kupwa kwa kumuval Set, Adam wasala mivu yitot chinan (800). Ni wavala an amakuny ni amband. 5 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Adam wasala mivu yitot chidivu ni makum masatu (930), kupwa wafa.
6 Set wasala mivu chitot ni yitan (105), kupwa wamuvala Enosh. 7 Kupwa kwa kumuval Enosh, Set wasala mivu yitot chinan ni sambwad (807). Ni wavala an amakuny ni amband. 8 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Set wasala mivu yitot chidivu dikum ni yaad (912), kupwa wafa.
9 Enosh wasala mivu makum chidivu (90), kupwa wamuvala Kenan. 10 Kupwa kwa kumuval Kenan, Enosh wasala mivu yitot chinan dikum ni yitan (815). Ni wavala an amakuny ni amband. 11 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Enosh wasala mivu yitot chidivu ni yitan (905), kupwa wafa.
12 Kenan wasala mivu makum sambwad (70), kupwa wamuvala Mahalalel. 13 Kupwa kwa kumuval Mahalalel, Kenan wasala mivu yitot chinan ni makum manying (840). Ni wavala an amakuny ni amband. 14 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Kenan wasala mivu yitot chidivu ni dikum (910), kupwa wafa.
15 Mahalalel wasala mivu makum musamban ni yitan (65), kupwa wamuvala Yared. 16 Kupwa kwa kumuval Yared, Mahalalel wasala mivu yitot chinan ni makum masatu (830). Ni wavala an amakuny ni amband. 17 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Mahalalel wasala mivu yitot chinan makum chidivu ni yitan (895), kupwa wafa.
18 Yared wasala mivu chitot makum musamban ni yaad (162), kupwa wamuvala Enok. 19 Kupwa kwa kumuval Enok, Yared wasala mivu yitot chinan (800). Ni wavala an amakuny ni amband. 20 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Yared wasala mivu yitot chidivu makum musamban ni yaad (962), kupwa wafa.
21 Enok wasala mivu makum musamban ni yitan (65), kupwa wamuvala Metushela. 22 Kupwa kwa kumuval Metushela, Enok wadandamena kwend pamwing ni Nzamb wakin mu mivu yitot yisatu (300). Ni wavala an amakuny ni amband. 23 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Enok wasala mivu yitot yisatu makum musamban ni yitan (365). 24 Enok wadandamena kwend pamwing ni Nzamb wakin. Kupwa kwikil kand muntu wamumana, mulong Nzamb wamusenda.
25 Metushela wasala mivu chitot makum chinan ni sambwad (187), kupwa wamuvala Lamek. 26 Kupwa kwa kumuval Lamek, Metushela wasala mivu yitot sambwad makum chinan ni yaad (782). Ni wavala an amakuny ni amband. 27 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Metushela wasala mivu yitot chidivu makum musamban ni chidivu (969), kupwa wafa.
28 Lamek wasala mivu chitot makum chinan ni yaad (182), kupwa wavala mwan ikuny umwing. 29 Wamupila anch Now,* ni walonda anch: “Winou ndiy ukutwongoja ku midimu yetu yikash ni ku midimu ya makas metu tusadina mulong wa divu dashingay Yehova. 30 Kupwa kwa kumuval Now, Lamek wasala mivu yitot yitan makum chidivu ni yitan (595). Ni wavala an amakuny ni amband. 31 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Lamek wasala mivu yitot sambwad makum sambwad ni sambwad (777), kupwa wafa.
32 Pawanyishay Now mivu yitot yitan (500), wamuvala Sem, Sham ni Yafet.
6 Chad pasambishau antu kuvulijan pa divu ni kuval an amband, 2 Angel a Nzamb wakin asambisha kuman anch an amband a antu ading awapin. Chawiy asambisha kwiyatinap amband awonsu atondau. 3 Chad Yehova walonda anch: “Nikumushimpishinap kand* muntu muchim chikupu, mulong ud kwend mujimbu wa mbij.* Chawiy uvud wa machuku mend ukwikal kwau wa mivu chitot ni makum maad (120).”
4 Anefilim* ading pa divu mu machuku minama ni kupwa kand kwa machuku minama. Pa chisu chinacha, angel a Nzamb wakin adandamena kulalijan nau an amband a antu, ni ayivadina an amakuny. An inay ading amakuny a usu ni ijikena a pa chisu chinacha.
5 Chad Yehova wamana anch uyimp wa muntu wapandakana nakash pa divu ni anch yitongijok yawonsu ya muchim wend yading kwau yiyimp chisu chawonsu. 6 Yehova wanenganana* mulong wayitanga antu pa divu, ni wova ushon mu muchim wend.* 7 Chawiy Yehova walonda anch: “Nikimbin kuyijiyish antu natanga pa divu, muntu pamwing ni annam a pol, annam akata kwikak pansh ni yitang yikweta mapur ya mwiur, mulong ninenganen chinayitangina.” 8 Pakwez Now wamusangaresha Yehova.*
9 Er rawiy rusang ra Now:
Now wading muntu utentamina. Wading muntu wakad kufishau nich pakach pa antu a chirung chend. Now wenda pamwing ni Nzamb wakin. 10 Mu kusut kwa chisu, Now wavala an amakuny asatu: Sem, Sham ni Yafet. 11 Pakwez divu dad dayipin kal ku mes ma Nzamb wakin, ni dad dizwil kal too nich chisum. 12 Inge, Nzamb watala divu ni wamana anch dading dayipin kal; mulong antu awonsu pa divu asalang yom yiyimp nakash.
13 Kupwa Nzamb wamuleja Now anch: “Nakwatang kal mupak wa kuyijiyish antu awonsu, mulong divu dizwil too nich chisum mulong wa awiy, chawiy nikimbin kuyishesh awonsu pamwing ni divu. 14 Sal waat* wa mitond yikweta ulaaj. Mukach ukutekamu tupalakany ni ukuushingun nich kaudimbu mukach ni pol. 15 Ou wawiy mutapu ukuusala: Waat ufanyidin kwikal ni kulep kwa akude* yitot yisatu (300), kujimb kwa akude makum matan (50), ni kulep kwa kuya mwiur kwa akude makum masatu (30). 16 Ukutek dididish* da kude umwing piur pa waat mulong wa chitokish. Chis cha waat ukuchitekin mwimbet, ni ukutek kapalakany ka mwinshin, ka pakach ni ka piur.
17 “Ku mutambu wam, nikulet mabeb pa divu mulong wa kushesh yitang yawonsu yikweta usu wa mwom* yida mwinshin mwa diur. Yom yawonsu yida pa divu yikujiy. 18 Ni nasuk kal mansuk pamwing niyeyey, ni ufanyidin kwandam mu waat, ey, aney amakuny, mukajey ni amband a aney. 19 Andjik mu waat annam a mitapu yawonsu aad aad, ikwal ni mband, chakwel ashal aom pamwing niyeyey; 20 pakach pa yitang yikweta mapur kukwatijan ni mitapu yau, annam a pol kukwatijan ni mitapu yau, ni annam awonsu akata kwikak pansh kukwatijan ni mitapu yau, awonsu akwez kud ey aad aad ni akwandam mu waat chakwel ashal aom. 21 Ku mutambu wey, ufanyidin kukumangej ni kusend yakuda ya mitapu yawonsu, chakwel ey ni annam wez udany.”
22 Now wasala yom yawonsu mud mwamulejau kud Nzamb. Mwawiy kamu mwasalay.
7 Kupwa Yehova wamuleja Now anch: “Andam mu waat, ey ni dijuku dey dawonsu. Mulong namen anch yey kusu muntu utentamina kurutu kwam pakach pa antu a chirung chinech. 2 Ufanyidin kusend mitapu sambwad ya annam awonsu ishitwila,* amakwal ni amband; pakwez annam awonsu akad kwishitul, ukusend kwey aad aad, amakwal ni amband. 3 Ukusend kand yitang sambwad yikweta mapur ya mwiur,* amakwal ni amband, chakwel ashal aom ni chakwel avulijan pa divu dawonsu. 4 Mulong mu machuku sambwad, am nikunakish ruval pa divu mu machuku makum manying (40), muten ni uchuku, ni nikujiyish yitang yawonsu yikweta mwom natanga pa divu.” 5 Chad Now wasala yom yawonsu yamulejau kud Yehova.
6 Now wading ni mivu yitot musamban (600) chisu chasambisha mabeb pa divu. 7 Chawiy Now, anend amakuny, mukajend ni amband a anend, andama mu waat kurutu mabeb masambisha. 8 Annam awonsu ishitwila, annam awonsu akad kwishitul, yitang yikweta mapur, ni yawonsu yikata kwend pa divu, 9 yandama mukach mwa waat kud Now aad aad, ikwal ni mband, mud mutapu mwamulejau Now kud Nzamb. 10 Ni kupwa kwa machuku sambwad, mabeb masambisha pa divu.
11 Mu muvu wawanyishay Now mivu yitot musamban (600), mwi ngond wa kaad, pa dichuku da dikum ni sambwad (17), misul yawonsu ya mem ya mwiur* yabuzumwoka ni mapan majim ma mem ma mwiur* mazuroka. 12 Ni ruval wanaka pa divu mu machuku makum manying (40), muten ni uchuku. 13 Pa dichuku dinida kamu, Now wandama mu waat pamwing ni anend amakuny, Sem, Sham ni Yafet ni pamwing ni mukajend ni amband asatu a anend. 14 Andama mu waat ni annam awonsu a mu masuku kukwatijan ni mitapu yau, annam awonsu a pol kukwatijan ni mitapu yau, annam awonsu akata kwikak pansh kukwatijan ni mitapu yau, yitang yawonsu yikata kutwik kukwatijan ni mitapu yau, atujil awonsu ni yitang yawonsu yikweta mapur. 15 Yitang yawonsu yikweta usu wa mwom,* yadandamena kuya kud Now mukach mwa waat, yaad yaad. 16 Chawiy yitang yawonsu yikweta mwom yandama, ikwal ni mband, mud mutapu mwamulejau Now kud Nzamb. Kupwa kwa yom yiney, pandamay Now mu waat, Yehova wapata chis.
17 Mabeb madandamena kutut pa divu mu machuku makum manying (40), mem madandamena kukaninik ni masambisha kusend waat ni waat wapempamang pa mem piur pa divu. 18 Mem mavula nakash ni makaninika chipandakena pa divu, pakwez waat wapempamang pa mem. 19 Mem makaninika nakash kamu, chawiy mikandu yawonsu yilemp yading mwinshin mwa diur yajimwangana jimu. 20 Mem makaninika ni masuta mikandu mu akude* dikum ni yitan (15).
21 Chawiy yitang yawonsu yikweta mwom yading yendina pa divu yafa: yitang yikweta mapur, annam a pol, annam a mu masuku, yitang yawonsu yikata kwend mu yisak* ni antu awonsu. 22 Yom yawonsu yading yipimina ni yikweta mwom, yafa. 23 Chawiy Nzamb wajiyisha yitang yawonsu yading ni mwom pa divu: Antu, annam a pol, a mu masuku, akata kwikak pansh ni yitang yawonsu yikweta mapur ya mwiur. Yawonsu ayijiyisha pa divu; ching kusu Now ni antu adingay nend mu waat awiy apanda. 24 Mem madandamena kubwik divu mu machuku chitot ni makum matan (150).
8 Pakwez Nzamb wamuvurika* Now ni annam awonsu a mu masuku, ni annam a pol adingay nend mu waat. Chad Nzamb waletisha rinkind chakwel apepetin pa divu, ni mem masambisha kukep. 2 Misul ya mem ya mwiur ni mapan majim ma mem ma mwiur mifunga, chawiy ruval wakatuka.* 3 Mem masambisha kwipwit pakemp pakemp pa divu. Kupwa kwa machuku chitot ni makum matan (150), mem makepa. 4 Mwi ngond wa sambwad, pa dichuku da dikum ni sambwad (17), waat wasangamena* pa mikandu ya Ararat. 5 Mem madandamena kwipwit pakemp pakemp kushik mwi ngond wa dikum. Mwi ngond wa dikum, pa dichuku da kusambish, misong ya mikandu yamekana.
6 Chad kupwa kwa machuku makum manying (40), Now wazurila dididish datekay ku waat 7 ni wamulikishaku nkwaj; pakwez wadandamena kunyimburok djat kamu ni paumina mem pa divu.
8 Kupwa wamutuma iyemb mulong wa kuman anch mem mipwitang kal pa divu. 9 Pakwez iyemb kamanap ndond ya kuwil,* chawiy wachirika mu waat kud Now, mulong mem mading machivudin pa divu. Chad Now wamutila chikas pol, wamwandjik mukach mwa waat. 10 Wachingela kand machuku makwau sambwad, ni wamutumirila iyemb pol pa waat. 11 Pakwazweka urel, iyemb wachirika kud ndiy, Now wamumana ukwet diyij ditalel da mutond wa oliv ku milamu! Chawiy wajingunina anch mem mipwitang kal pa divu. 12 Wachingela kand machuku makwau sambwad, kupwa wamutuma kand iyemb, pakwez kachirikap kand kud ndiy.
13 Mu muvu wawanyishay Now mivu yitot musamban ni umwing (601), mwi ngond wa kamwing, pa dichuku da kusambish, mem mauma pa divu; chad Now wadosha chibur cha waat ni wamana anch divu dad diyil mu kuum. 14 Mwi ngond wa kaad, pa dichuku da makum maad ni sambwad (27), divu dauma kamu chau.
15 Chad Nzamb wamuleja Now anch: 16 “Budik mu waat, ey pamwing ni mukajey, aney amakuny ni amband a aney. 17 Budish yitang yawonsu yikweta mwom ya mitapu kushalijan: yitang yikweta mapur, annam a kwimpat, ni annam awonsu akata kwikak pansh, chakwel avalijan ni avulijan* pa divu.”
18 Chawiy Now wabudika pamwing ni anend amakuny, mukajend ni amband a anend. 19 Yitang yawonsu yikweta mwom, annam awonsu akata kwikak pansh, atujil, ni yitang yawonsu yikata kwend pa divu, yabudika mu waat mu yisak. 20 Chad Now wamutungina Yehova chintamb ni wakwata annam amwing ishitwila ni atujil ishitwila, ni wayilambula mud yakupesh ya kosh pa chintamb. 21 Ni Yehova wova res ruwamp.* Chawiy Yehova walonda mu muchim wend anch: “Nikez kayindamishap kand divu mulong wa muntu, mulong yitongijok ya muchim wa muntu yid yiyimp kudosh ku wanikanch wend; ni nikez kasheshap kand yitang yawonsu yikweta mwom mud mutapu nasala kal. 22 Kusambish kamu katat, pa divu pakudandamen kwikal chirung cha kukun mbut ni cha kwangul, mashik ni chirungul, chirung cha chirungul ni chirung cha mashik, muten ni uchuku.”
9 Nzamb wamuyukisha Now ni anend, ni wayileja anch: “Valijanany, vulijanany ni izwishany divu.” 2 Yitang yawonsu yikweta mwom ya pa divu, atujil awonsu, yitang yawonsu yikata kwend pa divu ni ansh awonsu a mu karung, yikudandamen kukovany wom ni kuzal mulong wenen. Yid katat mu makas men. 3 Annam awonsu ada aom akutwish kwikal yakuda yen. Mud mutapu nakwinkishanya yifukis yitalel, nakwinkishanau kal kand awonsu. 4 Pakwez ufanyidinanyap kuda mbij pamwing ni mwom,* charumburik anch mash. 5 Chikwau kand, nikumupup muntu mwawonsu ukukujipanya.* Chitang chawonsu chikukujipanya, chifanyidin kuchijip. Ni nikumupup muntu mwawonsu ukushesha mwom wa mwanamakwend. 6 Mwawonsu ukumujipa mukwau, niyend akumujip, mulong Nzamb wamutanga muntu mu chifu chend. 7 Pakwez en, valijanany, vulijanany ni palanganany pa divu.
8 Kupwa Nzamb wamuleja Now ni anend amakuny anch: 9 “Katat am nasuk kal mansuk pamwing niyenen ni pamwing ni anen akeza kez,* 10 ni pamwing ni yitang yawonsu yikweta mwom* yida pamwing niyenen: atujil, annam, ni yitang yawonsu yikweta mwom ya pa divu yida pamwing niyenen, yawonsu yabudikina mu waat. 11 Mwaning, nasuk kal mansuk pamwing niyenen: Nikez kasheshap kand yitang yawonsu yikweta mwom kusutin mabeb, ni nikez kasheshap kand divu kusutin mabeb.”
12 Nzamb wawejinaku anch: “Ech chawiy chijingidij cha mansuk nasuka kal pamwing niyenen ni pamwing ni yitang yawonsu yikweta mwom* yida pamwing niyenen, mulong wa majuku mawonsu makeza kez. 13 Natek kal nkongal wam mu madj, ndiy ukwikala chijingidij cha mansuk nasuka kal ni divu. 14 Chisu chawonsu nikuleta madj piur pa divu, chakin kamu nkongal ukubudik mu madj. 15 Ni chakin kamu, nikuvurik mansuk nasuka pamwing niyenen ni pamwing ni yitang yawonsu yikweta mwom ya mitapu kushalijan; ni kukez kikalap kand mabeb makushesha yitang yawonsu yikweta mwom. 16 Ni anch nkongal wabudik mu madj, chakin kamu nikumuman ni nikuvurik mansuk ma chikupu mada pakach pa Nzamb ni yitang yawonsu yikweta mwom ya mitapu kushalijan yida pa divu.”
17 Nzamb wamuleja kand Now anch: “Chinech chawiy chijingidij cha mansuk nasuka kal pamwing ni yitang yawonsu yikweta mwom yida pa divu.”
18 An a Now abudika mu waat ading Sem, Sham ni Yafet. Kupwa Sham wamuvala Kanaan. 19 Amakuny inay asatu ading an a Now, ni kwawiy kwadokalau antu awonsu apalangana pa divu da kabuj.
20 Chad Now wikala ndim, ni wadima chir cha nviny. 21 Dichuku dimwing, wana maar ma nviny ni walewa, chad wadjola masun padingay mu mwinkand wend. 22 Sham, tatukwend a Kanaan, wamana winzikis wa tatukwend, ni waya wayilejamu anamakwend aad ading pol. 23 Chawiy Sem ni Yafet anona disun, aditek pa makij ni andam chinshikanyim. Mwamu abwika winzikis wa tatukwau pading pamwombinau nyim, ni kamanap winzikis wend.
24 Maar pamamupwa, Now walanka ni pajinguninay yom yamusalau kud mwanend mwanikanch, 25 walonda anch:
“Riyind kud Kanaan.
Ikala musuk wa mwinshin wa anamakwend.”
26 Ni wawejinaku anch:
“Atumb kwend Yehova, Nzamb wa Sem,
ni Kanaan ikal musuk wend.
27 Nzamb amwinkisha Yafet ndond yijim,
ni ashakama mu minkand ya Sem.
Kanaan ikala kand musuk wend.”
28 Kupwa kwa Mabeb, Now wasala kand mivu yitot yisatu ni makum matan (350). 29 Chawiy mu mwom wend wawonsu, Now wasala mivu yitot chidivu ni makum matan (950), kupwa wafa.
10 Er rawiy rusang ra an a Now: Sem, Sham ni Yafet.
Kupwa kwa Mabeb, avala an amakuny. 2 An a Yafet ading Gomer, Magog, Maday, Javan, Tubal, Meshek ni Tiras.
3 An a Gomer ading Ashikenaz, Rifat ni Togarima.
4 An a Javan ading Elisha, Tarisis, Kitim ni Dodanim.
5 Kusambishin kud awiy, antu a pa matung apalangana mu jingand jau, kukwatijan ni mazu mau, majuku mau ni michid yau.
6 An a Sham ading Kush, Misrayim, Put ni Kanaan.
7 An a Kush ading Seba, Havila, Sabita, Raama ni Sabiteka.
An a Raama ading Sheba ni Dedan.
8 Kush wamuvala Nimrod. Ndiy winou wikala muntu wa kusambish kwikal ni dikand pa divu. 9 Wikala chibind wa usu mwin kumubwambwil Yehova. Yawiy yilondidiningau anch: “Mud kamu Nimrod, chibind wa usu mwin kumubwambwil Yehova.” 10 Want wend wasambishina ku* Babel, Erek, Akad ni Kaline, mwi ngand ya Shinar. 11 Wadokala mwi ngand yiney, waya mu Asiriya ni watung Niniv, Rehobot-Ir, Kala 12 ni Resen, pakach pa Niniv ni Kala: Winou wawiy musumb ujim.*
13 Misrayim wamuvala Lud, Anamim, Lehabim, Nafituhim, 14 Patirus, Kasuluhim (kwawiy kudokilau in Filistin) ni Kafitorim.
15 Kanaan wamuvala Sidon mwanend wa kusambish, Het, 16 Mwin Jebus, Mwin Amor, Mwin Girgash, 17 Mwin Hivi, Mwin Ark, Mwin Sin, 18 Mwin Arivad, Mwin Zemar ni Mwin Hamat. Kupwa, majuku ma In Kanaan mapalangana. 19 Mwimbu wa In Kanaan wading udokil ku Sidon wasut ku Gerar, piswimp ni Gaza, kushik ku Sodom, Gomor, Adma ni Zeboyim, piswimp ni Lasha. 20 Inay awiy an a Sham kukwatijan ni majuku mau, mazu mau, jingand jau ni michid yau.
21 Sem niyend wavala an, ndiy ngakiril wa an awonsu a Eber ni mwanamakwend a Yafet, wading mwan wa kusambish.* 22 An a Sem ading Elam, Asur, Aripakishad, Lud ni Aram.
23 An a Aram ading Uz, Hul, Geter ni Mash.
24 Aripakishad wamuvala Shela, ni Shela wamuvala Eber.
25 Eber wavala an aad. Umwing dijin dend Pelek,* mulong pa chisu chinacha, antu a pa divu apalangana. Ni mwanamakwend wading Yokitan.
26 Yokitan wamuvala Alimodad, Shelef, Azarimavet, Jera, 27 Hadoram, Uzal, Dikila, 28 Obal, Abimayel, Sheba, 29 Ofir, Havila ni Jobab; awonsu inay ading an a Yokitan.
30 Ngand yading yishichau yading yidokil ku Mesha kushik ku Sefar, ngand ya mikandu ya Kwingangel.
31 Inay awiy an a Sem kukwatijan ni majuku mau, mazu mau, jingand jau ni michid yau.
32 Minam mawiy majuku ma an a Now kukwatijan ni milong ya majuku mau ni michid yau. Kwa antu inay, kwawiy kwadokala michid yapalangana pa divu da kabuj kupwa kwa Mabeb.
11 Chad antu awonsu a pa divu alondang kwau dizu dimwing. 2 Payau ku mutambu wa kwingangel, ajingunina mpat mwi nkurubuk, mwi ngand ya Shinar, ni ashakama mwinamwa. 3 Chad alejijana anch: “Ez tubulany matafad ni tumoshany.” Chawiy atunga ni matafad pa ndond pa kutung ni mayal, ni atunga nich pwat pwat wa kaudimbu. 4 Alejijana kand anch: “Ez tutungany musumb ni rubumbu rilemp rikweta musong ukushika mwiur, ni twikalany ni dijin dijikena nakash, chakwel kangal twapalangan pa divu da kabuj.”
5 Chad Yehova washirika mulong wa kutal musumb ni rubumbu ratungau an a antu. 6 Chawiy Yehova walonda anch: “Antu inay ad antu amwing ni alondin dizu dimwing, chad tal yom yasambishau kal kusal. Katat kwikil chom ap chimwing chitonginau chikukanganyau kusal. 7 Ez tushirikany ni turumbangeshany dizu dau chakwel kangal ovijana umwing ni mukwau.” 8 Chawiy Yehova wayaurola pinapa ni wayipalangeshina pa divu da kabuj, pakemp pakemp, alikap kutung musumb. 9 Chawiy chaupilau musumb winou anch Babel, mulong kwinikwa kwawiy kwarumbangeshinay Yehova dizu da antu awonsu a pa divu, ni kwawiy kwayipalangeshinay Yehova pa divu da kabuj.
10 Er rawiy rusang ra Sem:
Sem wading ni mivu chitot (100) pamuvalay Aripakishad, mivu yaad kupwa kwa Mabeb. 11 Kupwa kwa kumuval Aripakishad, Sem wasala kand mivu yitot yitan (500). Ni wavala an amakuny ni amband.
12 Aripakishad wasala mivu makum masatu ni yitan (35), kupwa wamuvala Shela. 13 Kupwa kwa kumuval Shela, Aripakishad wasala kand mivu yitot yinying ni yisatu (403). Ni wavala an amakuny ni amband.
14 Shela wasala mivu makum masatu (30), kupwa wamuvala Eber. 15 Kupwa kwa kumuval Eber, Shela wasala kand mivu yitot yinying ni yisatu (403). Ni wavala an amakuny ni amband.
16 Eber wasala mivu makum masatu ni yinying (34), kupwa wamuvala Pelek. 17 Kupwa kwa kumuval Pelek, Eber wasala kand mivu yitot yinying ni makum masatu (430). Ni wavala an amakuny ni amband.
18 Pelek wasala mivu makum masatu (30), kupwa wamuvala Reu. 19 Kupwa kwa kumuval Reu, Pelek wasala kand mivu yitot yaad ni chidivu (209). Ni wavala an amakuny ni amband.
20 Reu wasala mivu makum masatu ni yaad (32), kupwa wamuvala Seruk. 21 Kupwa kwa kumuval Seruk, Reu wasala kand mivu yitot yaad ni sambwad (207). Ni wavala an amakuny ni amband.
22 Seruk wasala mivu makum masatu (30), kupwa wamuvala Nahor. 23 Kupwa kwa kumuval Nahor, Seruk wasala kand mivu yitot yaad (200). Ni wavala an amakuny ni amband.
24 Nahor wasala mivu makum maad ni chidivu (29), kupwa wamuvala Tera. 25 Kupwa kwa kumuval Tera, Nahor wasala kand mivu chitot dikum ni chidivu (119). Ni wavala an amakuny ni amband.
26 Tera wasala mivu makum sambwad (70), kupwa wamuvala Abram, Nahor ni Haran.
27 Er rawiy rusang ra Tera:
Tera wamuvala Abram, Nahor ni Haran; chad Haran wamuvala Lot. 28 Haran wafila mwi ngand yend ya chivadik, mu Ur wa In Kalideya, pachadingay tatukwend Tera mwom. 29 Abram ni Nahor atana. Mband a Abram dijin dend Saray ni mband a Nahor dijin dend Milka, mwan mband a Haran, tatukwend a Milka ni Yisika. 30 Pakwez Saray kadingap ni mwan mulong wading mumb.
31 Kupwa Tera wamusenda mwanend Abram ni mwijukurend Lot, mwan wa Haran, ni mawenend Saray, mband a mwanend Abram, chad wadokala nau mu Ur wa In Kalideya mulong wa kuya mwi ngand ya Kanaan. Pakwez pashikau mu Haran, ashakama kwinakwa. 32 Tera wasala mivu yitot yaad ni yitan (205). Kupwa wafila mu Haran.
12 Yehova wamuleja Abram anch: “Dokal mwi ngand yey, shang dijuku dey ni chikumbu cha tatukwey ni yang mwi ngand nikukuleja. 2 Nikukwikadish muchid ujim, nikukuyukish, nikujimbish dijin dey, ni ey ukwikal chiyukish. 3 Nikuyiyukish antu akukuyukisha, ni nikuyiyindamish antu akukuyindamisha. Chakin kamu, majuku mawonsu ma pa divu makuyuk* kusutin ey.”
4 Chawiy Abram waya mud mwamulejau kud Yehova, ni Lot waya nend pamwing. Abram wading ni mivu makum sambwad ni yitan (75) padokalay mu Haran. 5 Abram wamusenda mukajend Saray ni Lot mwan a mwanamakwend, wasenda kand yom yawonsu yapitau ni atushalapol* adingau nich mu Haran, chad aya mwi ngand ya Kanaan. Pashikau mwi ngand ya Kanaan, 6 Abram wendangana mwi ngand yiney djat mwi ngand ya Shekem, piswimp ni mitond yijim ya More. Pa chisu chinacha, In Kanaan awiy ading ashichamu. 7 Yehova wamumekena Abram ni wamulej anch: “Am nikupan ngand yiney kud aney.”* Kupwa Abram wamutungina Yehova chintamb pinapa, pa ndond pamumekenay. 8 Kupwa wadokala kwinakwa, waya kwi ndond ya mikandu, kwingangel kwa Betel ni wakuna mwinkand wend kwinakwa, chad Betel wikala kurand ni Ayi kwingangel. Wamutungina Yehova chintamb kwinakwa ni wasambisha kutazuk pa dijin da Yehova. 9 Kupwa Abram wamwanga chibeng ni waya ku mutambu wa Negeb, ni washemunonang chibeng chend pa jindond kushalijan.
10 Chad nzal yashikena* mwi ngand, chawiy Abram wakurumuka mu Idjibit mulong wa kushakam mwinamwa mu chisu kanang,* mulong nzal yading yikash nakash. 11 Pashikay piswimp ni kwandam mu Idjibit, wamuleja mukajend Saray anch: “Ntesha amboku! Nij anch uwapin nakash. 12 Chawiy pakukumanau kud In Idjibit, chakin kamu akulond anch: ‘Winou mukajend.’ Ni ankwinjip am pakwez ey akukusha mwom. 13 Nakwilembin amboku, lond anch ud mpanyam, chakwel anlama nawamp mulong weyey ni kangal anjip.”*
14 Pashikay kamu Abram mu Idjibit, In Idjibit amana anch mukajend wading uwapin nakash. 15 Ni ayilol a Farao niyau amumana, chad asambisha kubaz kuwap kwend kurutu kwa Farao, chawiy amutwala ku chikumbu cha Farao. 16 Mulong wa Saray, Farao wamulama Abram nawamp, ni wamwinkisha amikoku, angomb, ayimbur amakwal ni amband, atushalapol ni amilomb ni atumel. 17 Pakwez Yehova wamwasa Farao ni antu a mu chikumbu chend yipupu yikash mulong wa Saray, mband a Abram. 18 Chawiy Farao wamutazuka Abram ni wamwipul anch: “Mulong wak wansala kal mwamu? Mulong wak wanlejangap anch mukajey? 19 Mulong wak walondang anch: ‘Mpanyam?’ Oku nading kamu nikimbin kumusend chakwel ikal mukajam. Mukajey ou kamu ou. Musenda uyany!” 20 Chawiy Farao wayinkisha antwend mbil ya kumwopat ni amwopata pamwing ni mukajend ni yom yawonsu yadingay nich.
13 Abram wadokala mu Idjibit waya ku mutambu wa Negeb, ndiy ni mukajend ni yom yawonsu yadingay nich, pamwing ni Lot. 2 Abram wading mpich mujim wa yivam, utad wa arjang ni or. 3 Padokalay ku Negeb, waya ku Betel, oku ukat kushemunon chibeng pa jindond kushalijan, djat kamu ni pashikinay pa ndond pakuninay mwinkand wend, pakach pa Betel ni Ayi, 4 pawiy kamu pa ndond pasambelay kutung chintamb. Pinipa, Abram watazuka pa dijin da Yehova.
5 Chad Lot wading uyila mu weny pamwing ni Abram, niyend wading ukwet amikoku, angomb ni minkand. 6 Chawiy ngand yakepa mulong wa awiy kushakam kand ndond yimwing; mapit mau mavula nakash, chawiy chayikasikena kushakam pamwing. 7 Mulong wa chom chinech, kwikala kupwitamijan pakach pa atufung a Abram ni atufung a Lot. (Pa chisu chinacha, In Kanaan nau In Periz awiy ading ashicha mwi ngand yinaya.) 8 Chawiy Abram wamuleja Lot anch: “Ntesha amboku, ey niyamam tufanyidinap kupwitamijan ni atufung eyey ni amam kafanyidinap kupwitamijan, mulong tud anamaku. 9 Tal, ngand yawonsu yid kurutu kwey. Aurik amboku niyamam. Anch waya ku kamaku, am nikuya ku katatuku; pakwez anch waya ku katatuku, am nikuya ku kamaku.” 10 Chawiy Lot wazambula mes ni wamana anch chikunku chawonsu cha Yordan kushik ku Zowar chading chikwet mem mawanyidina, mud chir cha Yehova, mud kamu ngand ya Idjibit (chading mwamu kurutu Yehova ashesha Sodom ni Gomor). 11 Chawiy Lot watonda chikunku chawonsu cha Yordan, ni washemunina chibeng chend kwingangel. Mwawiy mwaurikau. 12 Abram washakama mwi ngand ya Kanaan, pakwez Lot washakama mu misumb ya chikunku cha Yordan. Mu kusut kwa chisu, Lot wakuna mwinkand wend piswimp ni Sodom. 13 Pakwez antu a mu Sodom ading antu ayimp, asalang yitil yijim kurutu kwa Yehova.
14 Kupwa kwa kwaurik ni Lot, Yehova wamuleja Abram anch: “Zambul mes mey amboku, ni kusambishin pa ndond uda, tal kwindum ni kwinkaj, kwingangel ni kurand, 15 mulong ngand yiney yawonsu umena, nikukwinkishay ey ni aney* chikupu. 16 Nikuyivudish aney* mud rufunfut ra pansh, chakwel anch muntu ukutwish kuchind rufunfut ra pansh, komb aney niyau akutwish kuyichind. 17 Tumbuk, ni endangan mwi ngand pa kulep ni pa kujimb, mulong nikukwinkishay ey.” 18 Chawiy Abram wadandamena kushakam mu minkand. Kupwa waya kushakam piswimp ni mitond yijim ya Mamire, yida ku Heberon, ni kwinikwa wamutungina Yehova chintamb.
14 Chad pa chisu chinacha, Amurafel mwant wa Shinar, Ariyok mwant wa Elasar, Kedorlaomer mwant wa Elam, ni Tidal mwant wa Goyim, 2 arisha njit ni Bera mwant wa Sodom, Birisha mwant wa Gomor, Shinab mwant wa Adma, Shemeber mwant wa Zeboyim, ni mwant wa Bela, charumburik anch Zowar. 3 Awonsu inay akumangejina amasalay au mwi Nkurubuk ya Sidim, muda Karung wa Mung.
4 Kedorlaomer wayiyikela ant inay atan mu mivu dikum ni yaad (12), pakwez amubwambwila mu muvu wa dikum ni yisatu (13). 5 Chawiy mu muvu wa dikum ni yinying (14), Kedorlaomer ni ant adingay nend eza ayipandakan in Refayim ku Ashiterot-kernayim, In Zuzim ku Sham, In Em ku Shave-kiriyatayim, 6 ni In Hori ku mukandu wau wa Seyir, kushik ku El-paran, uda piswimp ni kabeng. 7 Kupwa achirika, ez ku En-mishipat, charumburik anch Kadesh, ni apandakana ngand yawonsu ya In Amalek ni ayipandakana kand In Amor ading ashicha mu Hazazon-tamar.
8 Chawiy mwant wa Sodom, mwant wa Gomor, mwant wa Adma, mwant wa Zeboyim, ni mwant wa Bela, charumburik anch Zowar, awila mwi njil ni ilonga mu mutapu wa kurish nau njit mwi Nkurubuk ya Sidim, 9 mulong wa kurish njit ni Kedorlaomer mwant wa Elam, Tidal mwant wa Goyim, Amurafel mwant wa Shinar, ni Ariyok mwant wa Elasar: ant anying kwa atan. 10 Chad mwi Nkurubuk ya Sidim mwading mwizwil mabuku makweta kaudimbu, ni mwant wa Sodom ni wa Gomor apakisha kuchin, pakwez awilamu, ni akwau ashalaku achinina kwi ndond ya mikandu. 11 Chad antu awina njit asenda yom yawonsu ya mu Sodom ni Gomor, ni yakuda yau yawonsu, akwat weny mu kuyang. 12 Lot, mwan wa mwanamakwend a Abram, wadinga ushicha mu Sodom, niyend amusendinaku pamwing ni yom yend, ni adandamena mu weny wau.
13 Kupwa kwa yom yiney, ikuny umwing wachina, weza ni wamulejamu Abram Mwin Hebereu. Pa chisu chinacha, Abram wading ushich mu mwinkand piswimp ni mitond yijim ya Mamire Mwin Amor, mwanamakwend a Eshikol ni Aner. Amakuny inay ading asukin kal mansuk ni Abram. 14 Chawiy Abram wijika anch mwanamakwend amukwatang kal. Chad wakumangeja amakuny ading afumbinau kal mulong wa kurish njit, atushalapol end yitot yisatu dikum ni chinan (318) avadikina mu chikumbu chend, ni wayilondula ant inay djat kamu ku Dan. 15 Uchuku, wayangana amasalay end mu yisak kushalijan, chad ndiy ni atushalapol end, ayirishikisha ant inay ni ayipandakana. Wayilondula kamu djat ku Hoba, uda kwinkaj kwa Damas. 16 Watambula yom yawonsu yasendau, ni wamusenda kand mwanamakwend Lot ni yom yend, amband, ni antu akwau.
17 Pachirikay Abram kupwa kwa kumupandakan Kedorlaomer ni ant adingay nend, mwant wa Sodom weza kumusankan mwi Nkurubuk ya Shave, charumburik anch Nkurubuk ya Mwant. 18 Ni Melikisedek mwant wa Salem, wading mwin kupesh wa Nzamb Upandakena Piur Nakash, wamuletina Abram mikat ni maar ma nviny.
19 Kupwa wamuyukisha Abram ni walond anch:
“Nzamb Upandakena Piur Nakash, Sakatang wa diur ni divu,
amuyukish Abram;
20 ni atumb kwend Nzamb Upandakena Piur Nakash,
wayipanang akankuny ney mu makas mey!”
Chad Abram wamwinkisha chadikum cha yom yawonsu yabuway.
21 Kupwa mwant wa Sodom wamuleja Abram anch: “Nginkisha kwam antu, pakwez send kwey yom.” 22 Pakwez Abram wamuleja mwant wa Sodom anch: “Nazambul kal chikas cham ni kuchip kurutu kwa Yehova Nzamb Upandakena Piur Nakash, Sakatang wa diur ni divu, 23 anch nikusendap chom chey ap chimwing, kusambishin kwi ndand kushik ku moj wa sandal, chakwel kangal walond anch: ‘Yama namupitishina Abram.’ 24 Nikusendap chom ap chimwing, kudoshaku yom yadangau kal ansand. Pakwez amakuny nayang nau, Aner, Eshikol ni Mamire, awiy akutwish kwau kusend yom yau.”
15 Kupwa kwa yom yiney, Yehova wamuleja Abram mu chishimushimu anch: “Kangal wov wom Abram. Am nikukuchidij.* Difut dey dikwikal dijim nakash.” 2 Abram wakula anch: “Mukaleng Mwant Yehova, yom ik ukwingikisha, mulong kushik ni katat am nikwetap mwan ni muntu ukuswana yom yam ud Eliyezer, muntu wa ku Damas?” 3 Abram wawejinaku kand anch: “Ey wangikishinap mwan ap umwing,* ni kashalapol* umwing wa mu chikumbu cham, ndiy ukwinswana.” 4 Pakwez Yehova wamwakula anch: “Ikuny winou kakukuswanap, pakwez mwan wa kuval amwiney, ndiy ukukuswana.”
5 Kupwa Nzamb wamubudisha pol ni wamulej anch: “Tal bil amboku mwiur, ni chind atutumbu anch ukutwish kusal mwamu.” Chad wamuleja anch: “Mwamu mukwikalau aney.”* 6 Abram wamwitiyija Yehova, ni Ndiy wamumana anch utentamin. 7 Nzamb wamuleja kand anch: “Yam Yehova wakubudisha mu musumb wa Ur wa In Kalideya mulong wa kukwinkish ngand yiney chakwel yikal yeyey.” 8 Chad Abram wakula anch: “Mukaleng Mwant Yehova, mutapu ik nikutwisha kwikal nich kashinsh anch ngand yiney yikwikal yamam?” 9 Nzamb wamwakula anch: “Nkwatina musamb a ngomb wa mivu yisatu, mpemb mband wa mivu yisatu, ikwal a mukoku wa mivu yisatu, iyemb ni mwan a kankudimb.” 10 Chawiy Abram wakwata annam inay awonsu, wayikatwol mu yikunku yaad yaad ni watalikesha chikunku chimwing ni chikwau, pakwez atujil kayikatulap. 11 Chad atujil akata kuta asambisha kuwil pa mbij, pakwez Abram wayopatang.
12 Kurutu kamu kwa muten kwandam, tul tukash twamukwata Abram, ni mididim yikurikina, yovishena wom yamuwila. 13 Chad Nzamb wamuleja Abram anch: “Ijik chakin anch aney* akez kashakam mwi ngand yayen ni antu a ngand yiniya akez kayikadish asuk ni kuyimesh mar mu mivu yitot yinying (400). 14 Pakwez nikez karumburish muchid ukez kasadinau, ni kupwa kwa yom yiney, akez kabudik mwinimwa nich yom yivud. 15 Chad ey, ukwikal ni mwom uwamp ni ukez kafa kupwa kwa kusal mivu yivud nakash, chad akukujik mud mwayijikau angakiril ey. 16 Ni aney akez kachirik pa chirung cha ijikuril a aney, mulong kurumbuk kwa In Amor kand kal kushik mu chipim chiwanyidina.”
17 Piwandama muten ni pikwajala kamu nakash, kwamekana fur wa kasu ukweta mish,* ni chimbundj cha kasu chasuta pakach pa mbij jakatwolay. 18 Pa dichuku dinida, Yehova wasuka mansuk ni Abram ni wamuleja anch: “Aney* awiy nikwinkisha ngand yiney, kusambishin ku wit wa Idjibit kushik ku wit mujim wa Eferat: 19 ngand ya In Keni, ya In Kenizi, ya In Kadimon, 20 ya In Het, ya In Periz, ya In Refayim, 21 ya In Amor, ya In Kanaan, ya In Girgash ni ya In Jebus.”
16 Saray mband a Abram, wading kand kal amuvadinap Abram mwan ap umwing, pakwez wading ukwet mwilomb umwing Mwin Idjibit, dijin dend Agar. 2 Chawiy Saray wamuleja Abram anch: “Nteshaku amboku! Yehova wankangeshin kuval an. Lalijan amboku ni mwilomb wam. Pamwing ap nikutwish kwikal ni an kusutin ndiy.” Chad Abram witiya yom yalonday Saray. 3 Kupwa kwa Abram kushakam mivu dikum mwi ngand ya Kanaan, mukajend Saray wamusenda Agar mwilomb wend Mwin Idjibit ni wamwinkishay nfumwend Abram chakwel ikal mukajend. 4 Chawiy Abram walalijana ni Agar, chad wimisha. Pajinguninay anch wimish kal, wasambisha kumupipej nsalejend.
5 Pa chinech Saray wamwela Abram anch: “Kud kurumbuk kwey anch winsadin mwamu. Am yam nakwinkishina mwilomb wam,* pakwez pajinguninangay anch wimishang kal, ndiy wasambishang kwimpipej. El Yehova aturumburish.” 6 Chad Abram wamuleja Saray anch: “Tesh! Ud mwilomb wey. Musala kwey mud muusotina.” Chawiy Saray wasambisha kumuzengol,* ni Agar wamuchina.
7 Kupwa mwangel wa Yehova wamutana mu kabeng piswimp ni musul wa mem uda mwi njil yiyila ku Shur. 8 Chad mwangel wamwipula anch: “Agar, mwilomb wa Saray, udokil kwisu ni uyil kwisu?” Ndiy wamwakula anch: “Nimuchinin nsalejam Saray.” 9 Chad mwangel wa Yehova wamuleja anch: “Chirik kud nsalejey ni ikepisha kurutu kwend.” 10 Kupwa mwangel wa Yehova wamuleja kand anch: “Nikuyivudish aney* nakash mu chilik cha kukangany kuyichind.” 11 Mwangel wa Yehova walonda kand anch: “Ukwet madikaj ni ukuval mwan ikuny, chad ufanyidin kumupil anch Ismayel,* mulong Yehova wateshin kudil kwey. 12 Mwan winou ukwikal mud chimbur wa mu masuku.* Ukuyirishikish antu awonsu ni antu awonsu akumurishikish, kakezap kashakam pamwing ni anamakwend awonsu.*
13 Kupwa watazuka pa dijin da Yehova wading wambambina nend, ni wamuleja anch: “Ud Nzamb ukata kuman,” kupwa walonda kand anch: “Ov, namuman kal kamu muntu winmena am?” 14 Chawiy chatazukinau mwingoch winou anch Ber-lahayi-roy.* (Did pakach pa Kadesh ni Bered.) 15 Chad Agar wamuvadina Abram mwan ikuny, ni Abram wamupila anch Ismayel. 16 Abram wading ni mivu makum chinan ni musamban (86) chisu chamuvalau Ismayel kud Agar.
17 Pawanyishay Abram mivu makum chidivu ni chidivu (99), Yehova wamumekena ni wamulej anch: “Yam Nzamb Mwin Dikand Dawonsu. Endin kurutu kwam ni ikal muntu wakad kufishau nich. 2 Nikusuk mansuk pamwing niyeyey, ni nikukwinkish an avud nakash kamu.”
3 Chad Abram wabwika mpal pansh, ni Nzamb wadandamena kulond nend, wamuleja anch: 4 “Am nasuk kal mansuk pamwing niyeyey, chakin kamu, ukwikal tatuku wa michid yivud. 5 Kakukutazukap kand anch Abram;* dijin dey katat dikwikal anch Abraham,* mulong am nikukwikadish tatuku wa michid yivud. 6 Nikukwinkish an avud nakash kamu, nikukwikadish michid yivud, ni ant akez kadokal kud ey.
7 “Am nikulimish mansuk nasuka kal ney, ni pamwing nau aney* akeza kez mu majuku mau mawonsu, minam mad mansuk ma chikupu mulong wa kwikal Nzamb wey ni wa aney* akeza kez. 8 Nikukwinkish ey ni aney* akweza, ngand yawonsu ya Kanaan washakama mud ngendj, mud uswan wa chikupu, ni am nikwikal Nzamb wau.”
9 Nzamb wamuleja kand Abraham anch: “Pakwez ey, ufanyidin kulimish mansuk mam, ey ni aney* akweza mu majuku mau mawonsu. 10 Am mawiy mansuk nasuka kal ney, maufanyidina kulimish ey ni aney* akeza kez: Ikuny mwawonsu wa pakach pen chifanyidin kumutwal ku mukand* 11 kusutin kukatul chikit cha ukuny wend, ni chinech chikwikal chijingidij cha mansuk mada pakach pamam niyenen. 12 Mu majuku men mawonsu, ikuny mwawonsu wa pakach pen ukweta machuku chinan, afanyidin kumutwal ku mukand: an amakuny awonsu ukuvalanya, ni an amakuny awonsu ukulandanya kwi nfalang kud ngendj ni akad kwikal aney.* 13 Amakuny awonsu akuvadika mu chikumbu chey ni amakuny awonsu ukulanda kwi nfalang, chifanyidin kuyitwal ku mukand, mansuk mam mada mu mijimbu yen mafanyidin kwikal mansuk ma chikupu. 14 Anch ikuny mwawonsu wakadau kutwal ku mukand walik kukatul chikit cha ukuny wend, chifanyidin kumujip.* Wajip kal mansuk mam.”
15 Chad Nzamb wamuleja Abraham anch: “Piur pa mukajey Saray,* ufanyidinap kand kumutazuk anch Saray, mulong katat dijin dend dikwikal anch Sara.* 16 Nikumuyukish ni nikukwinkish mwan ikuny kusutin ndiy; nikumuyukish Sara ni ukwikal michid yivud; ant akez kadokal kud ndiy. 17 Chad Abraham wabwika mpal yend pansh, wasambish kusip ni walonda mu muchim wend anch: “Ov, ikuny wa mivu chitot (100) ukutwish kand kuval mwan, ni Sara, mband wa mivu makum chidivu (90), ukutwish kand kuval?”
18 Chad Abraham wamuleja Nzamb wakin anch: “A! Chifanyidin Ismayel ikal mwom kurutu kwey!” 19 Chawiy Nzamb wamwakula anch: “Chakin kamu mukajey Sara ukukuvadin mwan ikuny, ni ukumupil anch Izak.* Ni am nikusuk nend mansuk ma chikupu mulong wa anend* akeza kez. 20 Chad piur pa Ismayel, nakutesh kal. Tesh! Nikumuyukish, ukuval an avud ni nikuyivudish anend nakash. Ukwikal tatuku wa antakel dikum ni aad (12), ni nikumwikadish muchid ujim. 21 Pakwez nikusuk mansuk mam ni Izak, ukukuvadinay Sara muvu ukwezap ou pa chirung chinech kamu.”
22 Papwishay kwambamb ni Abraham, Nzamb wamusha. 23 Pa dichuku dinada kamu, Abraham wamutwala mwanend Ismayel ku mukand pamwing ni amakuny awonsu avadikina mu chikumbu chend ni amakuny awonsu alanday kwi nfalang, mud mwamulejau kud Nzamb. 24 Abraham wading ni mivu makum chidivu ni chidivu (99) pamutwalau ku mukand. 25 Mwanend Ismayel wading ni mivu dikum ni yisatu (13) pamutwalau ku mukand. 26 Pa dichuku dinada kamu, Abraham amutwala ku mukand pamwing ni mwanend Ismayel. 27 Amakuny awonsu a mu chikumbu chend, amakuny awonsu avadikina mu chikumbu chend ni amakuny awonsu alanday kwi nfalang kud ngendj, niyau ayitwala ku mukand pamwing ni ndiy.
18 Kupwa Yehova wamumekena Abraham piswimp ni mitond yijim ya Mamire, pading pashichay mu chis cha mwinkand wend, pa chisu chikata muten kuswan nakash. 2 Pazambulay mes, wamana amakuny asatu iminy palempaku mwamu. Payimanay, waya mau kuyisankan, ni wazengama pansh. 3 Kupwa walonda anch: “Yehova, anch am nakusangaresh kal, kangal amboku wasut pakad kwiman kwa kashalapol wey. 4 El amboku akuletinanyaku mem makemp mwamu ni akowishany ku mend; kupwa upimanyaku mwinshin mwa mutond. 5 Mulong washikany kal kunoku kwa kashalapol wen, el amboku nikuletinanyaku chikunku cha mukat chakwel uchirishany usu.* Kupwa chad ukutwish kudandamenany ni weny wen.” Chad awiy amwakula anch: “Chiwamp, ukutwish kwey kusal mud mutapu walonda kal.”
6 Chawiy Abraham waya mau mu mwinkand mwadingay Sara ni wamuleja anch: “Swakal! Non yipim yisatu ya wung uwamp,* usampa ni sal mikat.” 7 Kupwa Abraham waya mau ku ditang ni wakwata musamb a ngomb muwamp, wamupan kud kashalapol wend chakwel amujip. 8 Kupwa wanona mantek,* mayel ni mbij ja ngomb jisukay ni wayitekin yakuda. Chad pading padilau, ndiy wimana piswimp ni awiy mwinshin mwa mutond.
9 Awiy amwipula anch: “Mukajey Sara ud kwisu?” Ndiy wakula anch: “Ud mu mwinkand.” 10 Chad umwing wa pakach pau wawejinaku anch: “Nikwez kand kweyey pa chisu chinech muvu ukwezap ou, ni tesh! mukajey Sara ukuval mwan ikuny.” Chad Sara wading uteshin ku chis cha mwinkand, wading kwinyim kwa ikuny winou. 11 Abraham ni Sara ading ananapin kal nakash. Sara wading wasutishin kal chisu cha kuval. 12 Chawiy Sara wasambisha kusip mu muchim wend ni kulond anch: “Katat nlel unou am nanapin kal ni nsalejam niyend wananapin kal, ov, komb nikwikal kand ni musangar winou?” 13 Chad Yehova wamwipula Abraham anch: “Mulong wak Sara wasip kal ni kulond anch: ‘Ov, nikuval kamu mwan munananapina kal omu?’ 14 Ov, kud chom chikutwisha kumukasiken Yehova? Nikwez kand kweyey pa chisu chinech muvu ukwezap ou, ni Sara ukuval mwan ikuny.” 15 Pakwez Sara watadika ni kulond anch: “Nasipangap kwam!” Mulong wading wovil wom. Chad Nzamb wamuleja anch: “Bwat! Wasipang.”
16 Patumbukau amakuny inay mulong wa kuya, atala ku mutambu wa Sodom, chad Abraham wading uyibachikijinaku. 17 Yehova walonda anch: “Ov, nimujindjikidin Abraham yom nikimbina kusal? 18 Oku Abraham ukwikal chakin kamu muchid ujim ni ukash, ni michid yawonsu ya pa divu yikez kayuk* kusutin ndiy. 19 Mulong am nashikedin kumwijik chakwel ayileja anend ni antu a mu dijuku dend akeza kez, kusal rusot ra Yehova kusutin kusal yom yiwamp ni yitentamina, chakwel Yehova ez awanyish yom yakanay piur pa Abraham.”
20 Kupwa Yehova walonda anch: “Masok ma kwinan piur pa Sodom ni Gomor mapandaken nakash, ni chitil chau chilimin nakash. 21 Nikimbin kushirik mulong wa kuman anch yom niteshina yid yakin. Anch kand kimwawiyap, nikwijik kand.”
22 Kupwa amakuny inay adokala pinapa, aya ku mutambu wa Sodom, pakwez Yehova washala ni Abraham. 23 Chad Abraham waseja piswimp, walond anch: “Ov, ukumujip kamu muntu utentamina pamwing ni muntu muyimp? 24 Tong bil anch mu musumb winou mud in kutentam makum matan (50). Ov, mwamu ukuyishesh antu a mu musumb winou ni ukulik kuyilikishin ap anch mud in kutentam makum matan (50)? 25 Tukutwishap kutong anch ey ukutwish kumujip muntu utentamina pamwing ni muntu muyimp, mud kwikil kushalijan pakach pa muntu utentamina ni muntu muyimp! Bwat, tukutwishap kutong mwamu piur pey. Ov, Nzuj wa mangand mawonsu kakusalap yom yitentamina?” 26 Yehova wamwakula anch: “Anch natan antu atentamina makum matan (50) mu Sodom, mulong wa awiy, nikuyilikishin antu awonsu a mu musumb.” 27 Pakwez Abraham walonda kand anch: “Nlikishinaku amboku Yehova, nipakishin kwambamb ney ap anch am nid kwam rufunfut ni mawut. 28 Tong bil anch pa in kutentam inay makum matan (50) paburedin atan. Mulong wa atan inay, ov, ukushesh musumb wawonsu?” Nzamb wamwakula anch: “Nikuusheshap anch natanamu in kutentam makum manying ni atan (45).”
29 Pakwez wadandamena kwambamb nend ni wamuleja anch: “Ing anch mud kwau makum manying (40)!” Nzamb wamwakula anch: “Nikuusheshap mulong wa in kutentam makum manying (40).” 30 Pakwez walonda kand anch: “Yehova amboku, kangal wajiman, nlika bil nilondaku kand: Tong bil anch mud kwau makum masatu (30).” Nzamb wamwakula anch: “Nikuusheshap anch natanamu in kutentam makum masatu (30).” 31 Pakwez walonda kand anch: “Nlikishinaku amboku Yehova, nipakishaku kand kwambamb ney: Ing anch mud kwau makum maad (20)!” Nzamb wakula anch: “Nikuusheshap mulong wa in kutentam makum maad (20).” 32 Kupwa walonda kand anch: “Yehova amboku, kangal wajiman, nlika nilondaku kand kapamp kansuden: “Tong bil anch mud kwau dikum.” Nzamb wakula anch: “Nikuusheshap mulong wa in kutentam dikum.” 33 Papwishay kwambamb ni Abraham, Yehova waya kwend, chad Abraham wachirika kol kwend.
19 Angel aad inay ashika mu Sodom urel, ni pa chisu chinicha, Lot wading ushich ku chis cha musumb. Payimanay, Lot watumbuka mulong wa kuya kuyisankan ni wazengama pansh. 2 Kupwa wayileja anch: “Nilemb amboku ansalejam, ez tuyany kwa kashalapol wen chakwel ulalany kwinakwa ni akowishany ku mend. Chad damashik pamanch, ukutwishany kwen kulank ni kudandamen ni weny wen.” Pakwez awiy amwakula anch: “Bwat, tukushakam uchuku wawonsu pibur.” 3 Pakwez Lot wayishindina nakash, chawiy aya nend kol kwend. Chad wayisadina musambu, wosha mikat yakad chivish ni wayinkisha ada.
4 Uchuku, kurutu aya kulal, amakuny awonsu a mu musumb wa Sodom, kusambishin kwi nsand kushik ku ipal, akumangana pamwing ni anyimburik chikumbu. 5 Amutoyinang Lot anch: “Kwisu kudau amakuny eza kal kol kwey urel ou? Tubudishinau chakwel tulalijan nau.”
6 Chad Lot wabudika pol, wapat ku chis. 7 Ni wayileja anch: “Nilemb amboku anamakwam, kangal wasalany chom chiyimp. 8 Nteshany amboku, nikwet ayangadim aad akad kal kulalijanangap ni ikuny. Nlikany amboku nikubudishinanyau chakwel uyisalany yawonsu ukatinanya. Pakwez kangal wayisalany amakuny inay chom ap chimwing, mulong ad kol kwam.” 9 Pakwez awiy amwakula anch: “Yang kwa!” Ni alonda kand anch: “Akwetwa, ngez winou uda da amwinend wezin kushakam kunoku, pakwez usotin kuturumburish etu! Komb tukimbin kukusal nayimp kusutamu awiy.” Chawiy amupurumukina Lot* ni aseja piswimp mulong wa kupumun chis. 10 Chad amakuny aad inaya amukwata Lot, amwandjik mu chikumbu ni apat ku chis. 11 Pakwez ayikadisha amakuny ading mu chis cha chikumbu amputames, kusambishin ku muntu wa pansh nakash kushik ku muntu mujim nakash, chawiy aziya mulong wa kukimb chis.
12 Chad amakuny aad inaya amwipula Lot anch: “Ov, ukwet kand muntu mukwau mwinomu? Mud atatuweney, aney amakuny, antu awonsu a mu dijuku dey, yibudisha pol pa musumb. 13 Tukimbin kushesh musumb winou, mulong masok ma kwinan piur pa antu adamu mapandaken kuvul* ni Yehova wamateshin, chawiy chatutuminangay Yehova mulong wa kushesh musumb winou. 14 Chawiy Lot wabudika, waya wayitan amakuny ading akimbina kuyat anend, ni wasambish kuyilej anch: “Tumbukany! Budikany mu musumb winou, mulong Yehova ukimbin kuushesh.” Pakwez amakuny* inay, amana mud uswimbwil kwend.
15 Pamanch, angel amwela Lot kuswakejaku ni amuleja anch: “Tumbuk! Musenda mukajey ni aney amband aad uda nau pinap, chakwel kangal wafany mulong wa kurumbuk kwa musumb winou!” 16 Chad wadandamena kulabijok, pakwez mulong Yehova wamwanakena, amakuny inay aad ayikwata ku makas, ndiy, mukajend ni anend amband aad, ni ayibudisha pol pa musumb. 17 Payibudishau kamu pol pa musumb mwamu, mwangel umwing wamuleja anch: “Chinany mulong wa kupandish mwom yen!* Kangal watalany kwinyim ni kangal wimanany mwi ndond ap yimwing ya chikunku chinech! Chininany kwi ndond ya mikandu chakwel kangal wafany!”
18 Pakwez Lot wakula anch: “Kwinakwa bwat amboku Yehova! 19 Katat kashalapol wey ukusangareshin ni winmekeshidin muchim uwamp nakash* kusutin kwimpandish,* pakwez nikutwishap kuchinin kwi ndond ya mikandu, mulong novil wom anch chom chiyimp chikutwish kwinshiken ni nikutwish kufa. 20 Kud kamusumb kakemp piswimp ni ndond yiney munikutwisha kuchinin. Nlika amboku nichinin mwinamwa. Kad kwau kamusumb kakemp, pakwez mwinamwa nikutwish kupand.* 21 Ni ndiy wamwakula anch: “Chiwamp, nikusal mud muulondina, nikusheshap musumb wajimbula kal. 22 Swakal! Chinin mwinamwa, mulong nikutwishap kusal chom ap chimwing anch kand kal ushika kwinakwa!” Chawiy chaupidinau musumb winou anch Zowar.*
23 Muten wading wabudikang kal mwi ngand pashikay Lot ku Zowar. 24 Chad Yehova waletisha sufre ni kasu mu Sodom ni Gomor. Yom yiney yadokala mwiur kud Yehova. 25 Chawiy washesha misumb yiney, inge, chikunku chinacha chawonsu, pamwing ni antu awonsu a mu misumb ni mitond. 26 Pakwez mband a Lot wading umulondwila Lot, wasambisha kutal kwinyim, chad wikala dinguj da mung.
27 Chad Abraham walanka pamanch nakash ni waya pa ndond pimenay kurutu kwa Yehova. 28 Patalay ku mutambu wa Sodom ni Gomor ni ngand yawonsu ya chikunku chinacha, wamana chom chishimwokishena nakash. Wamana mish yivud yading yikaninikina mwi ngand mud mish yikash ya mu fur!* 29 Chawiy pasheshay Nzamb misumb ya chikunku chinacha, wamuvurika Abraham kusutin kumubudish Lot mu misumb yasheshay.
30 Mu kusut kwa chisu, Lot wadokala ku Zowar pamwing nau anend amband aad ni waya kushakam kwi ndond ya mikandu, mulong wading wovil wom wa kushakam ku Zowar. Chawiy washakama mu mandam pamwing ni anend amband aad. 31 Chad mwan wa kusambish wamuleja mwanchend anch: “Tatuku wananap kal, ni mwi ngand yiney, mwikil ikuny ukutwisha kulalijan netu mud muchisadikining pa divu da kabuj. 32 Ez tumunisha tatuku maar ma nviny ni tulalijana nend, mwamu tukutwish kuval an kusutin ndiy.”
33 Chawiy uchuku amunisha tatukwau maar ma nviny nakash; chad mwan wa kusambish wandama ni walal ni tatukwend, pakwez tatukwend kijikap chisu chalalay nend ni chisu chalankay.* 34 Dichuku dalondulaku, mwan wa kusambish wamuleja mwanchend anch: “Uchuku nalalang ni tatuku. Tumunisha kand maar ma nviny uchuku ou. Chad ey ukwandam ni ukulal nend, chakwel tulama rubut ra tatukwetu.” 35 Chawiy uchuku winawa, amunisha kand tatukwau maar ma nviny nakash; chad mwanikanch wandama ni walal nend, pakwez tatukwend kijikap chisu chalalay nend ni chisu chalankay.* 36 Chawiy an amband awonsu a Lot ayimisha kud tatukwau. 37 Wa kusambish wavala mwan ikuny ni wamupila anch Mowab. Ndiy ngakiril wa In Mowab a nlel. 38 Mwanchend niyend wavala mwan ikuny, ni wamupila anch Ben-Ami. Ndiy ngakiril wa In Amon a nlel.
20 Chad Abraham washemunina chibeng chend, wachitwal mwi ngand ya Negeb, ni washakama pakach pa Kadesh ni Shur. Pading pashichay* ku Gerar, 2 Abraham walonda kand piur pa mukajend Sara anch: “Mpanyam.” Chawiy Abimelek mwant wa Gerar wamutumesha Sara ni amuleta kol kwend. 3 Kupwa Nzamb wambamba ni Abimelek mu chilat uchuku ni wamuleja anch: “Ukufa mulong wa mband wayen wasendina.” 4 Pakwez, Abimelek wading kand kal alalijanap nend. Chawiy walonda anch: “Yehova, ov, ukujip muchid wetu pansh pa mwamu? 5 Ov, Abraham kanlejinap anch: ‘Mpanyam,’ Sara niyend kalondinap anch: ‘Mpanyam’? Nasalang yom yiney ni muchim wa kashinsh ni makas matok.” 6 Chad Nzamb wakin wamwakula mu chilat anch: “Nij anch wasalang mwamu ni muchim wa kashinsh, chawiy nakukangeshinang kusal chitil kud am ni kumukwataku. 7 Chawiy katat muchirisha mband winou kwa nfumwend, mulong ud muprofet, ni ndiy ukumwilembin Nzamb mulong weyey, mwamu ukudandamen kwikal mwom. Pakwez anch umuchirishinap, ijik anch ukufa chakin kamu, ey ni antwey awonsu.”
8 Abimelek walanka pamanch nakash, wayitazuk atushalapol end awonsu ni wayileja yom yiney yawonsu, chad ova wom nakash. 9 Abimelek wamutazuka Abraham ni wamwel anch: “Mulong wak watusala kal mwamu? Yom ik yiyimp nakusadina chakwel wimbachika am ni want wam kusal chitil chijim mud chinech? Yom wansadina yiwapinap bwat.” 10 Abimelek wamwela kand Abraham anch: “Yom ik wada utongina piwasadina mwamu?” 11 Abraham wakula anch: “Chid mulong natongin mu muchim wam anch: ‘Chakin kamu antu a ndond yiney kamovilingap kwau Nzamb wom, ni akwinjip mulong wa mukajam.’ 12 Kudoshaku yom nakuleja kal, ud kamu mpanyam. Ud mwan wa tatuku pakwez kadap mwan wa maku, ni wikala mukajam. 13 Chawiy pantumay Nzamb kulemp ni kol kwetu, namuleja anch: ‘Ou wawiy mutapu ukwinmekeshina rukat rishinshamena: Ndond yawonsu tukuya, ukulond anch ud mpanyam.’”
14 Kupwa, Abimelek wanona amikoku, angomb, atushalapol ni amilomb wamwinkishau Abraham, ni wamuchirishinay mukajend Sara. 15 Abimelek walonda kand anch: “Ngand yam yid kurutu kwey. Shakam kwey ndond yawonsu yiukatina.” 16 Ni wamuleja Sara anch: “Namwinkish kal mpanyey nfalang kanan (1 000) ja utad wa arjang. Chid chijingidij chikumekesha kud antu awonsu ada pamwing niyey ni kud muntu mwawonsu anch ukwetap mulong, ni akudosh kal usany.” 17 Chad Abraham wasambisha kumwilembin Nzamb wakin, ni Nzamb wamoka Abimelek, mukajend ni amilomb end, chad asambisha kuval; 18 mulong Yehova wayikadisha amband awonsu a mu chikumbu cha Abimelek aumb mulong wa Sara, mband a Abraham.
21 Yehova wamuvurika Sara mud mwalonday, ni Yehova wamusadina Sara chom chakanay. 2 Chawiy Sara wimisha ni wamuvadina Abraham mwan ikuny ku upal wend, pa chisu chamukanau kud Nzamb. 3 Abraham wamupila mwan wamuvadinau kud Sara anch, Izak. 4 Abraham wamutwala mwanend Izak ku mukand* pawanyishay machuku chinan, mud mwamulejau kud Nzamb. 5 Abraham wading ni mivu chitot (100) pavadikay mwanend Izak. 6 Chad Sara walonda anch: “Nzamb wansipish kal; ni muntu mwawonsu ukutesha rusang riner ukusip pamwing niyam.”* 7 Walonda kand anch: “Nany welang kumulej Abraham anch: ‘Sara ukwamwish kamu an’? Pakwez ap mwamu, namuvadin kal mwan ikuny ku upal wend.”
8 Chad mwan wapama ni amusumuna ku mayel. Dichuku damusumunau Izak, Abraham wasala musambu ujim. 9 Pakwez Sara wasambisha kuman anch mwan wa Agar Mwin Idjibit, wamuvadinay Abraham, wamusipang Izak. 10 Chawiy wamuleja Abraham anch: “Mopata mwilomb winou ni mwanend, mulong mwan wa mwilomb winou kakwikalap nswan pamwing ni mwanam Izak!” 11 Pakwez yom yalonday Sara piur pa mwanend Ismayel yamusangareshap Abraham ap pakemp. 12 Chad Nzamb wamuleja Abraham anch: “Kangal wajiman mulong wa yom yikulejinay Sara piur pa mwan nsand winou ni piur pa mwilomb wey. Mutesha, mulong akutazukau anch aney* akwezin kud Izak. 13 Ni piur pa mwan wa mwilomb wey, niyend nikumwikadish muchid ujim, mulong ud mwaney.”*
14 Chawiy Abraham walanka pamanch nakash, wanon mukat, ntwuku wa mem wa chikit, ni wamwinkishay Agar. Wamuteka yom yiney pa makij ni wamopata pamwing ni mwan nsand. Chawiy waya ni wasambisha kujil jil mu kabeng wa Ber-sheba. 15 Papwa mem mwi ntwuku wa chikit, Agar wamutula mwan mwinshin mwa chifukis chimwing mwamu. 16 Chad waya ni washakam pansh da amwinend mu chintampu cha kwas nseu yashik, mulong walonda anch: “Nikatinap kuman pakufilay mwanam.” Chawiy washakama pansh mu chintampu kanang ni wasambisha kudil nich dizu da piur nakash.
17 Chad Nzamb watesha dizu da mwan, ni mwangel wa Nzamb wamutazuka Agar mwiur ni wamwela anch: “Agar udidin ik?” Kangal wov wom, mulong Nzamb watesh kal dizu da mwan pa ndond yiday. 18 Tumbuk, yang umutumbwish mwan ni mukwata ku chikas, mulong nikumwikadish muchid ujim.” 19 Kupwa Nzamb wamuburila mes ni wamana mwingoch, chad waya wizwish mem mwi ntwuku wa chikit ni wamwinkisha mwan mem ma kuna. 20 Nzamb wading ni mwan pading payilay mu kupam. Washakama mu kabeng ni wikala mwin kwas jinseu. 21 Waya kushakam mu kabeng wa Paran, ni makwend wamwatina mband wa mwi ngand ya Idjibit.
22 Pa chisu chinacha, Abimelek pamwing ni Fikol kalal wa amasalay end, wamuleja Abraham anch: “Nzamb ud ney mu yom yawonsu usadina. 23 Nchipina katat ku mes ma Nzamb anch ukushakamap nayimp niyamam ni pamwing ni anam ni a majuku mam makeza kez, ni anch ukwinmekeshin am ni ngand ushicha rukat rishinshamena mud rinakumekeshina ey.” 24 Chawiy Abraham walonda anch: “Nachip kal.”
25 Pakwez, Abraham wamulonda Abimelek mulong wa mwingoch watambulau atushalapol a Abimelek ku usu. 26 Abimelek wakula anch: “Nijap nany wasadina mwamu; niyey wanlejinap piur pa chom chinech, ni kwawiy lel kuteshap mulong winou.” 27 Chawiy Abraham wanona amikoku, angomb ni wamwinkishau Abimelek, chad awonsu aad asuka mansuk. 28 Paurilay Abraham an a amikoku amband sambwad a mu ditang dend, 29 Abimelek wamwipula anch: “Mulong wak wayaurila kal ni akwau?” 30 Abraham wamwakula anch: “Ufanyidin kutambul an a amikoku inay amband sambwad adokila ku chikas cham mulong wa kumekesh anch yama napunda mwingoch winou.” 31 Chawiy chatazukinay ndond yinaya anch Ber-sheba,* mulong kwawiy kwasadinau awonsu aad machip. 32 Chawiy asuka mansuk ku Ber-sheba, kupwa Abimelek watumbuka pamwing ni Fikol kalal wa amasalay end, ni achirika mwi ngand ya In Filistin. 33 Kupwa kwa yom yiney, Abraham wakuna mutond wa tamaris ku Ber-sheba, ni kwinikwa, watazuka pa dijin da Yehova, Nzamb wa chikupu. 34 Ni Abraham washakama mud ngendj mwi ngand ya In Filistin mu chisu chilemp.*
22 Kupwa kwa yom yiney, Nzamb wakin wamupaka Abraham, ni wamutazuka anch: “Abraham!” ni ndiy wakula anch: “Vude Nsalejam!” 2 Kupwa Nzamb wamuleja anch: “Musenda amboku mwaney kapokal ukatina nakash au, Izak, ni yang mwi ngand ya Moriya, ni kwinikwa, mulambula mud chakupesh cha kosh pa mukandu nikukuleja.”
3 Chawiy Abraham walanka pamanch nakash, wanon chimbur wend ni wayisend atushalapol end aad pamwing ni mwanend Izak. Wabarila nkuny ja kosh nich chakupesh cha kosh, ni watumbuka, wakwat weny mu kuyang kwi ndond kwamulejau kud Nzamb wakin. 4 Pa dichuku da chisatu, Abraham wazambula mes ni wamena ndond yiniya palemp. 5 Chad Abraham wayileja atushalapol end anch: “En shalany pinap ni chimbur. Pakwez am ni nsand tuyil akwa mulong wa kumwifukwil Nzamb, ni tukuchirik kand kud en.”
6 Chawiy Abraham wanona nkuny ja kosh nich chakupesh cha kosh ni wamutwikaj mwanend Izak. Chad ndiy wasenda kasu ni mpak, ni awonsu aad asambisha kuya pamwing. 7 Chad Izak wamutazuka tatukwend Abraham anch: “Tatuku!” Ndiy wakula anch: “Vude mwanam!” Izak walonda kand anch: “Kasu kawiy ak ni nkuny jawiy ej, pakwez kwisu kuday mukoku wa kulambul mud chakupesh cha kosh?” 8 Abraham wamwakula anch: “Mwanam, Nzamb amwinend ukulet mukoku wa chakupesh cha kosh.” Chad awonsu aad adandamena kuya pamwing.
9 Kupwa ashika chad pa ndond pamulejau kud Nzamb wakin. Abraham watunga chintamb pinipa ni watekap nkuny. Kupwa wamukasa mwanend Izak ku makas ni ku mend ni wamuteka pa chintamb piur pa nkuny. 10 Kupwa Abraham wanona mpak mulong wa kumujip mwanend. 11 Pakwez mwangel wa Yehova wamutazukina mwiur anch: “Abraham, Abraham!” chad ndiy wakula anch: “Vude Nsalejam!” 12 Mwangel wamuleja kand anch: “Kangal wamusal mwan nayimp, ni kangal wamusal chom ap chimwing, mulong katat nijik kal anch ey umovil Nzamb wom mulong wankishangap mwaney kapokal.” 13 Chad Abraham wazambula mes, ni wamana piswimp ni pinipa ikwal a mukoku wikasang kal miseng mu chifukis. Chawiy Abraham waya wamukwat ni wamulambul mud chakupesh cha kosh pa ndond ya mwanend. 14 Abraham wapila ndond yiniya anch Yehova-yire.* Chawiy chikatau antu kulond ni nlel unou anch: “Ku mukandu wend, Yehova ukulet yom tuswirikedina.”
15 Ni mwangel wa Yehova wamutazukina Abraham mwiur kapamp ka kaad, 16 ni wamuleja anch: “Yehova ulondin anch: ‘Nachip kal amwinam anch, mulong wasal kal chom chinech, ni mulong winkishinap mwaney kapokal, 17 chakin kamu, am nikukuyukish ni chakin kamu, nikuyivudish aney* mud atutumbu a mwiur ni mud usukuril wa ku chikum cha karung, ni aney* akez kaswan misumb ya akankuny nau. 18 Ni kusutin aney,* michid yawonsu ya pa divu yikez katambul chiyukish mulong ey watesh kal dizu dam.’”
19 Kupwa kwa yom yiney, Abraham wachirika pa ndond padingau atushalapol end, chad atumbuka ni achirik pamwing ku Ber-sheba; ni Abraham wadandamena kushakam ku Ber-sheba.
20 Kupwa amuleja Abraham anch: “Milka niyend wamuvadidin mwanamakwey Nahor an: 21 Wa kusambish Uz, pez mwanamakwend Buz, Kemuwel tatukwend a Aram, 22 Kesed, Azo, Pilidash, Jidilaf ni Betuwel.” 23 Betuwel wamuvala Rebeka. Milka wamuvadina Nahor mwanamakwend a Abraham an inay chinan. 24 Mukajend mukwau wading utazukinau anch Reyuma, niyend wavala an ay: Teba, Gaham, Tahash ni Maaka.
23 Sara wasala mivu chitot makum maad ni sambwad (127); yiney yawiy mivu yasalay Sara mu mwom wend. 2 Ni wafila ku Kiriyat-ariba, charumburik anch Heberon, mwi ngand ya Kanaan, chad Abraham wateka chidil ni wamudila Sara. 3 Abraham wadokala ku chital cha mukajend ni waya wayilej an a Het anch: 4 “Am nid ngez pakach pen. Nginkishanyaku ndond mwi ngand yen chakwel nimujikinamu mukajam.” 5 Chad an a Het amwakula anch: 6 “Tutesha nsalejetu. Ey ud ntakel* watondau kud Nzamb pakach petu. Ukutwish kumujik mukajey pa ndond yiwamp nakash pakach pa jindond jetu ja kujiken. Kwikil muntu ap umwing wa pakach petu ukulika kukwinkish ndond chakwel ukangany kumujik mukajey.”
7 Chawiy Abraham watumbuka ni wayizengamina antu a ngand yinaya, an a Het, 8 ni wayileja anch: “Anch witiyany kal am kumujik mukajam, nteshany, mwilembinany Eferon mwan wa Zowar, 9 chakwel anlandish mandam mend ma Makipela; mada kwinsuden kwa chir chend. Anlandisham mu mes mwen kwi nfalang jiwanyidina ja utad wa arjang, chakwel nimujikamu mukajam.”
10 Eferon wading niyend mwa wa Het. Chawiy Eferon Mwin Het wamwakula Abraham kurutu kwa an a Het ni kurutu kwa antu awonsu andamang ku chis cha musumb anch: 11 “Bwat amboku nsalejam! Nteshaku. Nakwinkish kal yawonsu, chir ni mandam madamu. Nakwinkishay kal kurutu kwa anamakwam. Mujika mukajey.” 12 Chawiy, Abraham wayizengamina antu a ngand yinaya 13 ni wamuleja Eferon kurutu kwa antu anch: “Nteshaku amboku! Nikimbin kukwinkish nfalang jiwanyidina ja utad wa arjang mulong wa kuland chir. Jitambula amboku, chakwel nitwisha kumujikamu mukajam.”
14 Chad Eferon wamwakula Abraham anch: 15 “Nsalejam, nteshaku niyam. Chir chinech chikwet usey wa ashekel* yitot yinying (400) a utad wa arjang, pakwez yiney yidap kwau ya usey. Mujika kwey mukajey.” 16 Abraham wamutesha Eferon, ni wamupimina nfalang ja utad wa arjang jalonday, kurutu kwa an a Het, ashekel* yitot yinying (400) a utad wa arjang, kukwatijan ni usey wa in kwisak. 17 Chawiy chir cha Eferon cha Makipela, chadinga kurutu kwa Mamire, chir, mandam madingamu ni mitond yawonsu yadinga mukach mwa chir chinech, 18 Abraham wayilanda kurutu kwa an a Het, kurutu kwa antu awonsu andamang ku chis cha musumb. 19 Kupwa Abraham wamujika mukajend Sara mu mandam ma chir cha Makipela, chadinga kurutu kwa Mamire, charumburik anch Heberon, mwi ngand ya Kanaan. 20 Chawiy an a Het amwinkisha Abraham chir ni mandam madingamu chakwel amujikamu mukajend.
24 Chad Abraham wading wananapin kal nakash ni Yehova wamuyukisha mu yom yawonsu. 2 Abraham wamuleja kashalapol wend mukur nakash wa mu chikumbu chend, wading ulamina yom yend yawonsu anch: “Tek amboku chikas chey mwinshin mwa kataf kam, 3 nikimbin kukuchipish ku mes ma Yehova, Nzamb wa diur ni divu, anch ukumwatinap mwanam Izak mband pakach pa ayangadim a In Kanaan nishicha nau. 4 Pakwez ufanyidin kuya mwi ngand yam, kud anamakwam ni kumwatin mwanam Izak mband kwinakwa.”
5 Pakwez kashalapol wamwipula anch: “Ing chad anch mband kakatinap kwend kwez pamwing niyamam mwi ngand yiney? Ov, mwamu nifanyidin kumuchirish mwaney mwi ngand yiwadokala? 6 Chawiy Abraham wamwakula anch: “Bwat, kangal wapim kumutwal mwanam kwinakwa. 7 Yehova Nzamb wa mwiur, wandosha mu chikumbu cha tatukwam ni mwi ngand ya anamakwam, wanleja ni kwinchipin anch: ‘Aney* awiy nikwinkisha ngand yiney,’ ndiy ukutum mwangel wend kurutu kwey, ni chakin kamu ukumwatin mwanam Izak mband kwinakwa. 8 Pakwez anch mband kakatinap kwend kwez pamwing niyeyey, ey ukusuburik ku machip minam. Pakwez ufanyidinap kumutwal mwanam kwinakwa.” 9 Chad kashalapol wateka chikas chend mwinshin mwa kataf ka nsalejend Abraham ni wachipa anch ukusal mwamu.
10 Chawiy kashalapol wasenda atumel dikum a nsalejend ni wakasa weny mu kuyang, wasenda kand yom yiwamp ya mitapu yawonsu ya nsalejend. Chad wayila mwi njil ya ku Mezopotamiy, ku musumb wa Nahor. 11 Pashikay piswimp ni mwingoch wading pol pa musumb, wayela atumel kuburaman. Kwading kukimbin kuzwek, pa chisu chikatau amband kubudik mu musumb mulong wa kuvit mem. 12 Chad walonda anch: “Yehova Nzamb wa nsalejam Abraham, nginkishap amboku nlel yom nikimbina kukwit, ni mumekeshinap nsalejam Abraham rukat rey rishinshamena. 13 Pinap niminy ku musul wa mem ni an amband a amakuny a mu musumb ezin kuvit mem. 14 Chisadika mwamu: Changadim mwawonsu nikwela anch: ‘Zendjik amboku nsab yey ya mem chakwel ninaku,’ ni ukwingakula anch: ‘Nang kwey, ni nikuyinish kand atumel ey,’ ikala mband wamutondidina kashalapol wey Izak; mwamu nikwijik anch wamumekeshin kal nsalejam rukat rey rishinshamena.”
15 Kurutu apwisha kulond, Rebeka washika ni nsab yend ya mem pa chikij. Wading mwan mband wa Betuwel, mwan wa Milka, mband wa Nahor, mwanamakwend a Abraham. 16 Changadim winou wading uwapin nakash ni kwikil ikuny ap umwing wading walalijanap kal nend. Wakurumuka ku mwingoch, wizwish nsab yend ya mem ni wakaninika kand. 17 Kapamp kamwing kashalapol winou waya mau kumusankan, ni wamwela anch: “Nginkishaku amboku mem makemp mwi nsab yey.” 18 Ndiy wamwakula anch: “Nang kwey nsalejam.” Chad wamuzendjikina mau nsab yend yading pa chikij ni wamwinkish mem ma kuna. 19 Papwishay kumwinkish mem ma kuna, wamuleja anch: “Nikuyivitin kand atumel ey mem djat ni pakupwishinau kuna.” 20 Chawiy pakad kulab, watukumwina mem mawonsu mwi ndond mukatau annam kunil mem, waya mau tupamp tuvud ku mwingoch mulong wa kuvit mem ni wadandamena kuyivitin atumel awonsu mem. 21 Pa chisu chinacha chawonsu, ikuny winou wading umutadin ni kushimok, pakad kulond chom, ni wading ukat kwiyipul anch Yehova wayukisha weny wend ap bwat.
22 Papwishau atumel kuna, ikuny winou wamwinkisha rupet ra or ra ku dizur rikweta kulim kwa chikunku cha shekel* ni yikom yaad ya or yikweta kulim kwa ashekel* dikum, 23 ni wamwipula anch: “Nleja bil amboku, ey ud mwan wa nany? Ov, mu chikumbu cha tatukwey mudap ndond tukutwisha kulal uchuku ou?” 24 Ndiy wamwakula anch : “Am nid mwan wa Betuwel, wamuvadinau Nahor kud Milka.” 25 Ni wamuleja kand anch: “Tukwet kand masuku, yakuda yivud ya annam ni ndond ya kulal.” 26 Chad ikuny winou wazengama, wabwikam pansh kurutu kwa Yehova 27 ni walonda anch: “Atumb kwend Yehova, Nzamb wa nsalejam Abraham, mulong udandamedin kumumekeshin nsalejam rukat rend rishinshamena ni kushinshaman kwend. Yehova wantakel kal chakwel nishik ku chikumbu cha anamakwend a nsalejam.”
28 Chad changadim waya mau ku chikumbu cha makwend ni walejan yom yiney. 29 Rebeka wading ni mpanyend dijin dend Laban. Chawiy Laban waya mau kud ikuny wading ku mwingoch pol pa musumb. 30 Pamanay rupet ra ku dizur, yikom yading ku makas ma mpanyend ni pateshay mazu ma mpanyend Rebeka wading ulondina anch: “Mwawiy kamu mwanlejay kal ikuny winou,” waya kumusankan ikuny wading uchiminya ku mwingoch nau atumel. 31 Wamuleja kapamp kamwing anch: “Ez, ey wayukishinau kal kud Yehova. Mulong wak udandamedin kwiman pinap? Narijekang kal mu chikumbu ni ndond ya atumel.” 32 Chad ikuny winou wandama mu chikumbu, ni ndiy* wayisuburola atumel, wayinkish masuku ni yakuda, chad wamwinkisha kand ikuny winou ni amakuny adingay nend mem ma kowal ku mend. 33 Pakwez pamutekinau yakuda, ikuny winou walonda anch: “Nikudap anch kand kal nikulejany yom nifanyidina kulond.” Chawiy Laban wamwela anch: “Lond kwey.”
34 Walonda anch: “Am nid kashalapol wa Abraham. 35 Yehova wamuyukishin nsalejam nakash, ni wamwikadishin mpich mujim kusutin kumwinkish amikoku ni angomb, utad wa arjang ni or, atushalapol ni amilomb, ni atumel ni ayimbur. 36 Chikwau kand, Sara mband wa nsalejam, wamuvadidin nsalejam mwan ikuny ku upal wend, ni nsalejam ukumwinkish mwan winou yom yawonsu yikwetay. 37 Chad nsalejam wanchipishin anch: “Ufanyidinap kumwatin mwanam mband pakach pa ayangadim a In Kanaan, akweta ngand nishicha. 38 Bwat, pakwez ukuya mu chikumbu cha tatukwam ni mu dijuku dam, ni ufanyidin kumwatin mwanam mband kwinakwa.’ 39 Pakwez namwipwil nsalejam anch: ‘Ing chad anch mband kakatinap kwend kwez pamwing niyamam?’ 40 Chad ndiy wangakwil anch: ‘Yehova, Nzamb unendina kurutu kwend, ukukutumin mwangel wend ni chakin kamu ukuyukish weny wey, ni ufanyidin kumwatin mwanam mband wa mu dijuku dam ni wa mu chikumbu cha tatukwam. 41 Ukusuburik ku machip wansadina kal anch waya mu dijuku dam ni alik kukwinkish mband. Mwamu ukusuburik ku machip mey.’
42 “Pinashikang nlel ku mwingoch, nalondang anch: ‘Yehova Nzamb wa nsalejam Abraham, anch ukatin kuyukish weny wam, 43 el chisadikap mwamu: Pinap niminy ku mwingoch. Changadim ukweza kuvit mem ni unikwela anch: “El amboku ninaku mem makemp mwi nsab yey,” 44 ni ukwingakula anch: “Nang kwey, ni nikuyivitin kand atumel ey mem,” ikal mband watondinay Yehova mulong wa mwan wa nsalejam.’
45 Kurutu nipwisha kulond mu muchim wam, Rebeka washikang ni nsab yend pa chikij, ni wakurumukang kapamp kamwing ku mwingoch, wasambish kuvit mem. Chad namwelang anch: ‘Nginkishaku amboku mem ma kuna.’ 46 Chawiy wazendjikang mau nsab yend yada pa chikij ni walond anch: ‘Nang kwey, ni nikuyivitin kand atumel ey mem.’ Chawiy nanang, ni wayivitinang kand atumel mem. 47 Kupwa namwipulang anch: ‘Ey ud mwan wa nany?’ ni ndiy wangakulang anch: ‘Nid mwan wa Betuwel, mwan wa Nahor, wamuvadinau kud Milka.’ Chawiy namutekang rupet ku dizur ni namudjikang yikom ku makas. 48 Nazengamang ni nabwikam pansh kurutu kwa Yehova ni namutumbishang Yehova Nzamb wa nsalejam Abraham, wantakelang mwi njil yiwamp mulong wa kumwatin mwanend Izak mband wa mu dijuku da mwanamakwend. 49 Chawiy katat nlejany anch usotinany kumumekeshin nsalejam rukat rishinshamena ni kushinshaman; pakwez anch bwat, nlejany kand, chakwel nijika yom ya kusal.”
50 Chad Laban ni Betuwel akula anch: “Chom chinech chidokil kud Yehova. Tukutwishap kukwakul anch mwaning ap bwat.* 51 Rebeka ou kamu ou.* Musenda ni yang! Ikala mband a mwan wa nsalejey, mud mwalondinay Yehova.” 52 Pateshay kashalapol wa Abraham mazu minam, kapamp kamwing wazengama pansh kurutu kwa Yehova. 53 Chad wabudisha yom ya utad wa arjang, ya or ni masun, wamwinkishay Rebeka, ni wamwinkisha kand mpanyend a Rebeka ni makwend yom ya usey. 54 Kupwa kwa yom yiney, ndiy ni amakuny adingay nend ada ni kuna, ni alala kwinakwa.
Palankay pamanch, walonda anch: “Nlikany niya kwa nsalejam.” 55 Chad mpanyend ni makwend a Rebeka alonda anch: “Mulika bil changadim ashakamaku netu ap mu machuku dikum kwau. Kupwa ukutwish kwend kuya.” 56 Pakwez ndiy wayakula anch: “Kangal wanlabishany, mulong Yehova wayukishang kal weny wam. Nlikany nichirik kwa nsalejam.” 57 Awiy akula anch: “Tumutazuka bil changadim ni tumwipul chitongijok chend.” 58 Amutazuka Rebeka ni amwipul anch: “Ov, witiyin kuya ni ikuny ou?” Ndiy wakula anch: “Mwaning, nitiyin kuya nend.”
59 Chawiy amulika mpanyau Rebeka ni nlij wend* aya pamwing ni kashalapol wa Abraham ni amakuny adingay nend. 60 Amuyukisha Rebeka ni kumulej anch: “Mpanyetu, ikal maku wa tutikit an, ni el aney* aswan misumb ya antu ayikisina.” 61 Chad Rebeka ni amilomb end atumbuka, akandam pa atumel, ni amulondula ikuny winou. Chawiy kashalapol wa Abraham wamusenda Rebeka, ni wawila mwi njil.
62 Chad Izak wading udokil ku mutambu wa Ber-lahayi-roy, mulong wading ushich mwi ngand ya Negeb. 63 Dichuku dimwing urel, Izak wading wendangen mu masuku mulong wa kutongijok. Pazambulay mes, wamana atumel akat kwez. 64 Pazambulay Rebeka mes, wamumana Izak, ni washirika mau pa kamel. 65 Kupwa wamwipula kashalapol anch: “Ikuny ik winiwa wendangena mu masuku mulong wa kwez kutusankan?” Kashalapol wamwakula anch: “Nsalejam.” Chawiy wanona chitambal chend, wibwik. 66 Chad kashalapol wamuleja Izak yom yawonsu yasalay. 67 Kupwa Izak wamwandjika Rebeka mu mwinkand wa makwend Sara. Wawiy mutapu wamwatay; ndiy wamukata nakash, ni chinech chamongoja ku rufu ra makwend.
25 Abraham wata kand mband mukwau dijin dend Ketura. 2 Ndiy wamuvadina Zimiran, Jokishan, Medan, Madian, Ishibak ni Shuwa.
3 Jokishan wamuvala Sheba ni Dedan.
An a Dedan ading Ashurim, Letushim ni Leumim.
4 An a Madian ading Efa, Efer, Anok, Abida ni Elda.
Awonsu inay ading an a Ketura.
5 Kupwa Abraham wamwinkisha Izak yom yawonsu yadingay nich, 6 pakwez wapana yipan kud an a akajend akwau. Kupwa pading pachiday mwom, wayopatina kulemp ni Izak, kwi ngand ya Kwingangel. 7 Abraham wasala mivu chitot makum sambwad ni yitan (175). 8 Kupwa Abraham wafa kupwa kwa kusal mivu yivud nakash, wading wananapin kal ni wading ni mwom uwamp, chad amujika mud mwayijikau angakiril end.* 9 Anend Izak ni Ismayel, amujika mu mandam ma Makipela mada mu chir cha Eferon mwan wa Zowar Mwin Het, chir chida kurutu kwa Mamire, 10 chalanday Abraham kud an a Het. Mwawiy mwamujinau Abraham, ni mukajend Sara. 11 Kupwa kwa rufu ra Abraham, Nzamb wadandamena kumuyukish mwanend Izak, wading ushicha piswimp ni Ber-lahayi-roy.
12 Er rawiy rusang ra Ismayel mwan wa Abraham, wamuvadinau kud Agar Mwin Idjibit, mwilomb wa Sara.
13 Am mawiy majin ma an a Ismayel, kukwatijan ni majuku mau: Wa kusambish Nebayot, pambaken Kedar, Adibel, Mibisam, 14 Mishima, Duma, Masa, 15 Adad, Tema, Jetur, Nafish ni Kedema. 16 Inay awiy an a Ismayel, ni minam mawiy majin mau kukwatijan ni mal mau ni yibeng yau: antakel dikum ni aad (12) kukwatijan ni majuku mau. 17 Ismayel wasala mivu chitot makum masatu ni sambwad (137). Kupwa wafa, chad amujika mud mwayijikau angakiril end.* 18 Ni anend inay ading ashich kudokal ku Havila piswimp ni Shur, uda piswimp ni Idjibit, djat ku Asiriya. Ashakama piswimp ni anamakwau awonsu.*
19 Er rawiy rusang ra Izak mwan a Abraham.
Abraham wamuvala Izak. 20 Izak wading ni mivu makum manying (40) pamwatay Rebeka, mwan a Betuwel Mwin Aram wa ku Padan-aram, ni mpanyend a Laban Mwin Aram. 21 Izak wamulembilang Yehova piur pa mukajend, mulong wading mumb; chad Yehova wakula ku malembil mend, ni mukajend Rebeka wimisha. 22 Mulong an adjukulijanang mwinvumu mwend, ndiy walonda anch: “Anch chid mwamu, mulong wak kwikal kand mwom?” Chawiy wamulembila Yehova piur pa mulong winou. 23 Chad Yehova wamuleja anch: “Mwinvumu mwey mud michid yaad, ni yisak yaad yida mu ey yikez kaurik; muchid umwing ukez kikal ni usu kusutamu ukwau, ni mukurump ukwikal kashalapol wa mwanikanch.”
24 Chisu chafanyinay kuval chawanyina, ni mwinvumu mwend mwading an ampamb. 25 Wa kusambish wabudika wading usunzin mujimbu wa kabuj ni wading ukwet mavuj nakash, chawiy amupila anch Esau.* 26 Kupwa mwanchend wabudika ni wading ulamin ku kapolantundu ka Esau, chawiy amupila anch Jakobu.* Izak wading ni mivu makum musamban (60) pavalay Rebeka an inay.
27 Papamau ansand inay, Esau wikala chibind mujim, mwin kwendangan mu masuku, pakwez Jakobu wading ikuny wakad kufishau nich, washakamang mu minkand. 28 Izak wading umukatin Esau mulong wamuletinang mbij, pakwez Rebeka wading umukatin Jakobu. 29 Dichuku dimwing, Jakobu wading ukat kwisuk makund* padokalay Esau mu masuku waswelang kal nakash. 30 Chawiy Esau wamwela Jakobu anch: “Swakal, nginkishap amboku supu wey musunz au, mulong naswelang kal nakash!* Chawiy chamupidinau anch Edom.* 31 Jakobu wamwela anch: “Ching bil wanlandish yiyukish ukutambula mud mwan wa kusambish!” 32 Esau wamwela anch: “Nisotin kufa! Yiyukish ya mwan wa kusambish yikwinkwash ku yik?” 33 Jakobu walonda kand anch: “Nchipina bil!” Chawiy Esau wamuchipina ni wamulandisha Jakobu yiyukish yend ya mwan wa kusambish. 34 Chad Jakobu wamwinkisha Esau mukat ni supu wa makund, ndiy wada ni kuna, kupwa watumbuka wakwat weny mu kuyang. Wawiy mutapu wapipejay Esau yiyukish yafanyinay kutambul mud mwan wa kusambish.
26 Kudoshaku nzal* ya kusambish yashikena pa chirung cha Abraham, antu afa kand nzal mwi ngand kapamp kakwau, chawiy Izak waya ku Gerar, kwa Abimelek mwant wa In Filistin. 2 Chad Yehova wamumekena mu chilat ni wamulej anch: “Kangal waya mu Idjibit. Shakam mwi ngand yinikimbina kukulej. 3 Shakam mud ngendj mwi ngand yiney, am nikudandamen kwikal ney ni kukuyukish mulong jingand jinej jawonsu nikujipan kud ey ni kud aney,* nikulimish kand machip namuchipina tatukwey Abraham anch: 4 ‘Am nikuyivudish aney* mud atutumbu a mwiur; nikuyinkish jingand jinej jawonsu, ni kusutin awiy, michid yawonsu ya pa divu yikuyuk,’ 5 mulong Abraham watesha dizu dam, wadandamena kusal yom namwita ni kuziyin ku yijidik yam, malejan mam ni yijil yam.” 6 Chawiy Izak wadandamena kushakam ku Gerar.
7 Pamwipulangau kud amakuny a ndond yinaya piur pa mukajend, ndiy wayakulang anch: “Mpanyam.” Wading wovil wom wa kulond anch: “Mukajam,” mulong walondang anch: “Amakuny a ndond yiney akutwish kwinjip mulong wa Rebeka.” Mulong Rebeka wading uwapin nakash. 8 Dichuku dimwing, Abimelek mwant wa In Filistin wading utadidin pa dididish, ni wamumana Izak ukat kumubwikat mukajend Rebeka. 9 Kapamp kamwing Abimelek wamutazuka Izak ni wamwel anch: “Komb mukajey! Ing mulong wak walondang anch: ‘Mpanyam’?” Chad Izak wamwakula anch: “Nalondang mwamu mulong nading novil wom wa kufa mulong wendendiy.” 10 Abimelek walonda kand anch: “Mulong wak watusala kal mwamu? Chad kwau chipipel kud ikuny umwing kuya kulal ni mukajey, ni mwamu wafanyinang kutusadikish chitil!” 11 Kupwa Abimelek wayileja antu awonsu anch: “Mwawonsu ukumukwataku ikuny winou ni mukajend, akumujip!”
12 Izak wasambisha kudim mwi ngand yiniya, ni muvu winiwa, wangula tupamp chitot (100) kusutamu yom yakunay, mulong Yehova wading umuyukishin. 13 Wikala mpich, ni wadandamena kupit kushik mu chilik cha kwikal mpich mujim nakash. 14 Wikala ni yisak ya amikoku, ya angomb ni atushalapol avud nakash, chad In Filistin asambisha kumwovil ris.
15 Chawiy In Filistin anona divu ni asambish kushikidin* mingoch yawonsu yapundau kud atushalapol a tatukwend Abraham. 16 Kupwa Abimelek wamuleja Izak anch: “Dokal kol kwetu, mulong wikal kal ni usu nakash kutusutamu etu.” 17 Chawiy Izak wadokala kwinikwa, watek chibeng chend mwi nkurubuk ya Gerar ni wasambisha kushakam mwinimwa. 18 Izak wapundirila mingoch yapundau pa chirung cha tatukwend Abraham, pakwez yashikidinau kud In Filistin kupwa kwa rufu ra tatukwend Abraham, ni wamapila kand majin mamapilay tatukwend.
19 Pading papundinau atushalapol a Izak mwi nkurubuk, atana mwingoch wa mem mawamp. 20 Chad atufung a ku Gerar asambisha kupwitamijan nau atufung a Izak ni kulond anch: “Mem minam metwetu!” Chawiy waupila anch Esek,* mulong awiy apwitamijana nend. 21 Awiy asambisha kand kupund mwingoch ukwau, chad kwikala kand kupwitamijan. Chawiy waupila anch Sitina.* 22 Kupwa wadokala pinipa, waya wapund kand mwingoch ukwau, pakwez winou kaupwitamijadinap. Chawiy waupila anch Rehobot* ni walond anch: “Chid mulong katat Yehova watwinkish kal ndond yijim ni watuvudish kal mwi ngand.”
23 Kupwa wadokala kwinikwa, waya ku Ber-sheba. 24 Uchuku winawa, Yehova wamumekena ni wamulej anch: “Am yam Nzamb wa tatukwey Abraham. Kangal wov wom, mulong nid ney, nikukuyukish ni nikuyivudish aney* mulong wa kashalapol wam Abraham. 25 Chawiy watunga chintamb pa ndond yiniya ni watazuka pa dijin da Yehova. Wakunap mwinkand wend ni atushalapol end apunda mwingoch kwinikwa.
26 Kupwa Abimelek wadokala ku Gerar wez kud ndiy pamwing ni Akuzat mwin kumuyul ni Fikol kalal wa amasalay end. 27 Chad Izak wayipula anch: “Mulong wak wezany kal kud am, anch en wankisinany ni kwingopat kol kwen?” 28 Chad awiy amwakula anch: “Twamen kamu patok anch Yehova wading pamwing niyey. Chawiy twalondina anch: ‘El amboku pikala mansuk ma chisambu pakach petwetu niyeyey, ni tusuka ney mansuk anch 29 ukutusalap chom chiyimp, mulong niyetu twakusadinap chom chiyimp, pakwez twakusadidin ching yom yiwamp pitwakulikina kuya mu chisambu. Katat twijik kal anch Yehova ukuyukishin.’” 30 Kupwa Izak wayisadina musambu, niyau ada ni kuna. 31 Chikwacha, alanka pamanch nakash ni achipa kand kud umwing ni mukwau. Kupwa Izak wayilika aya, ni amusha mu chisambu.
32 Pa dichuku dinida, atushalapol a Izak eza kud ndiy ni amuleja piur pa mwingoch wapundau anch: “Twatanamu kal mem!” 33 Chawiy waupila anch Shiba. Chawiy chiutazukidinau musumb winou kushik ni nlel unou anch Ber-sheba.
34 Pawanyishay Esau mivu makum manying (40), wamwata Jidit mwan a Beeri Mwin Het ni wamwata kand Basemat mwan a Elon Mwin Het. 35 Izak ni Rebeka ova ushon* nakash mulong wa amband inay.
27 Chad pananapay Izak ni mes mend mamanangap kand, wamutazuka Esau mwanend wa kusambish anch: “Mwanam!” Ndiy wakula anch: “Vude mwan!” 2 Izak wamuleja anch: “Katat nananap kal. Nijap kwam dichuku nikufa.” 3 Chawiy katat, non amboku mat mey, ntwuku wey ni nseu yey, yang mu masuku chakwel winjipinap mbij. 4 Kupwa ngisukina yakuda yiwamp nikatining ni nletinay, chakwel nida ni nikuyukish kurutu nifa.”
5 Pakwez pading pambambinay Izak ni mwanend Esau, Rebeka wading uteshin. Chad Esau waya mu masuku mulong wa kujip mbij ni kujez nich pol. 6 Chawiy Rebeka wamuleja mwanend Jakobu anch: “Namutesh kal tatukwey ukat kumulej yayey Esau anch: 7 ‘Yang winjipina mbij ni ngisukina yakuda yiwamp. Chakwel nida ni nikuyukish ku mes ma Yehova kurutu nifa.’ 8 Chawiy katat mwanam, ntesha nawamp ni sal yom nikimbina kukulej. 9 Yang amboku winletina amisamb a ampemb aad awamp, chakwel nimwisukina tatukwey yakuda yiwamp yikatiningay. 10 Kupwa ukumutwadin tatukwey chakwel ada ni akuyukish kurutu afa.”
11 Jakobu wamuleja makwend Rebeka anch: “Pakwez Esau ukwet mavuj mavud pa mujimbu, chad am pa mujimbu pad kwau sinin. 12 Ing chad anch tatuku wampapat? Mwamu chakin kamu ukuman anch nimusipin,* ni nikwiletin riyind pa ndond pa kutambul chiyukish.” 13 Chad makwend wamwakula anch: “Riyind rinar reza pad am, mwanam. Ey sal kwey yom nikulejina: Yang winletin amisamb a ampemb. 14 Chawiy waya wamuletinau makwend, ni makwend wisuka yakuda yiwamp yikatiningay tatukwend. 15 Kupwa Rebeka waya mu chikumbu wanon masun mawamp nakash ma Esau, mwanend wa kusambish, ni wamudjikam Jakobu, mwanend kasulans. 16 Ni wamudjika kand yikit ya amisamb a ampemb pa makas ni mwi nshing, pa jindond jading jakad mavuj. 17 Kupwa wamwinkisha Jakobu yakuda yiwamp ni mukat wasalay.
18 Jakobu waya kud tatukwend ni wamwel anch: “Tatuku!” Izak wakula anch: “Vude! Yey nany, mwanam?” 19 Jakobu wamwakula tatukwend anch: “Yam Esau mwaney wa kusambish. Nasal kal mud mwawanlejang. Lank amboku, ni dangap mbij nakuletina kal, chakwel winyukish.” 20 Pakwez Izak wamwipula anch: “Mwanam, mutapu ik wamupata kal mau mau mwamu?” Ndiy wamwakula anch: “Mulong Yehova Nzamb wey wamuletang kud am.” 21 Chad Izak wamwela Jakobu anch: “Sej amboku piswimp mwanam, nikupapat, chakwel nijik anch yeya chakin kamu mwanam Esau ap bwat.” 22 Chawiy Jakobu wamusejina tatukwend piswimp, ni kupwa kwa Izak kumupapat, walonda anch: “Dizu niteshina did da Jakobu, pakwez makas mad ma Esau.” 23 Kamujinguninap mulong makas mend mading makwet mavuj mud ma mwanamakwend Esau. Chawiy wamuyukisha.
24 Kupwa wamwipula anch: “Ov, yey chakin kamu mwanam Esau?” Jakobu wakula anch: “Mwaning, yama.” 25 Chad walonda anch: “Mwanam, nletinap mbij nida chakwel nikuyukish.” Ndiy wamuletina, wada ni wamuletina kand maar ma nviny, wana. 26 Kupwa Izak wamwela anch: “Sej amboku piswimp mwanam, ni mbwikata.” 27 Chawiy waseja piswimp, wamubwikat, ni Izak wova madjimb ma masun mend. Kupwa wamuyukisha ni walond anch:
“Madjimb ma mwanam mad mud madjimb ma chir chayukishay Yehova. 28 Nzamb wakin akwinkish maum ma mwiur, divu difukina, mbut jivud ni maar ma nviny masu. 29 Chifanyidin antu akusadin mudimu, ni michid yikuzengamin. Ikal mwant wa anamakwey, ni chifanyidin an a makwey akuzengamin. Riyind kud mwawonsu ukukuyindamisha ni ayuk kwend mwawonsu ukukuyukisha.”
30 Papwishay kamu Izak kumuyukish Jakobu mwamu, Jakobu wad wadokal kal lel kud tatukwend Izak, pawiy kamu pinipa, Esau niyend weza mu kuzomb mwayay. 31 Niyend wisuka yakuda yiwamp, wamutwadin tatukwend, ni wamwel anch: “Tatuku, lank, uda mbij nakuletina kal, chakwel winyukish.” 32 Chad tatukwend Izak wamwipula anch: “Yey nany?” Ndiy wamwakula anch: “Yam Esau, mwaney wa kusambish.” 33 Izak wasambisha kuzal nakash, ni walonda anch: “Chad win wajipang mbij ou ni kwinletin wad nany? Nadang kal kurutu ey ushika, ni namuyukish kal ni ukuyuk chakin kamu!”
34 Pateshay mwamu, Esau wova ushon ni wasambisha kudil nich dizu da piur nakash, ni wamwela tatukwend anch: “Nyukisha, nyukisha niyam tatuku!” 35 Pakwez Izak wamuleja anch: “Mwanchey wandimbang mulong wa kutambul chiyukish chey.” 36 Chad Esau walonda anch: “Chawiy chimutazukidinau anch Jakobu.* Wanswikan kal tupamp twaad: Wantambwil kal uswan wam wa mwan wa kusambish, katat wantambul kal kand chiyukish cham!” Kupwa walonda kand anch: “Ov, wanshilangapaku kwey niyam chiyukish?” 37 Pakwez Izak wamwakula anch: “Namwikadish kal ndiy mwant wey, namwinkish kal anamakwend awonsu chakwel ikal atushalapol end ni namwinkish kal mbut ni maar ma nviny masu mulong wa kumukwash. Chom ik kand chashalaku kal nikutwisha kukwinkish, mwanam?”
38 Esau wamwipula tatukwend anch: “Tatuku, ov, ukwet kwey chiyukish chimwing kusu? Nyukisha, nyukisha niyam tatuku!” Chad wadila nakash nich dizu da piur. 39 Kupwa tatukwend Izak wamwakula anch:
“Tesh, ukushakam kulemp ni divu difukina, ni kulemp ni maum ma mwiur. 40 Ukudilang kusutin mpak yey ya musamun ni ukwikal kashalapol wa mwanamakwey. Pakwez piukeza kurish, ukubukun chakin kamu kabengal kend kada pa nshing pey.”
41 Chad Esau wamulamina Jakobu rukuny mulong wa chiyukish chamwinkishau kud tatukwend, ni walondang mu muchim wend anch: “Machuku ma kumudil tatuku masej kal piswimp. Kupwa nikumujip mwancham Jakobu.” 42 Pamulejau Rebeka mazu ma Esau, mwanend wa kusambish, kapamp kamwing wamutumesha Jakobu, mwanend kasulans ni wamulej anch: “Tesh! Yayey Esau usotin kukujip mulong wa kufundakesh. 43 Katat mwanam, sal yom nikimbina kukulej. Tumbuk ni chinin ku Haran kwa mpanyam Laban. 44 Shakam kwinikwa mu chisu kanang, kushik ni pakudutina ujim wa mwanamakwey, 45 djat ni pakulikay kukujimen ni wavuramen yom wamusadina. Kupwa nikukutumin muntu mulong wa kukusend. Nikutwishap kukushadishany en awonsu mu dichuku dimwing.”
46 Kupwa Rebeka wadandamena kumwel Izak anch: “Naziy kal kwam mulong wa ayangadim a Het. Anch Jakobu wat mband pakach pa ayangadim In Het, mud ayangadim a mwi ngand yiney, mwom wam ukwet kand usey ik?”
28 Chawiy Izak wamutazuka Jakobu, wamuyukish ni wamuleja anch: “Ufanyidinap kwat mband pakach pa ayangadim In Kanaan. 2 Yang ku Padan-aram ku chikumbu cha Betuwel, tatukwend a makwey, ni at mband kwinakwa pakach pa ayangadim a Laban, mpanyend a makwey. 3 Nzamb Mwin Dikand Dawonsu ukukuyukish ni ukukwinkish an avud nakash, ni ukwikal chakin kamu chikumangen cha antu avud. 4 Ni ukukwinkish ey ni aney* chiyukish cha Abraham, chakwel utwisha kuswan ngand yiwashakama mud ngendj, ngand yamwinkishau Abraham kud Nzamb.”
5 Chawiy Izak wamutuma Jakobu, ni waya ku Padan-aram kwa Laban mwan wa Betuwel Mwin Aram, mpanyend a Rebeka, makwend a Jakobu ni Esau.
6 Esau wamana anch Izak wamuyukisha Jakobu ni wamutuma ku Padan-aram mulong wa kwat mband kwinakwa, ni anch pamuyukishay, Izak wamuleja anch: “Kangal wat mband pakach pa ayangadim In Kanaan,” 7 wamana kand anch Jakobu wamuziyina tatukwend ni makwend ni waya ku Padan-aram. 8 Chad Esau wajingunina anch tatukwend Izak wading uyikisin ayangadim In Kanaan, 9 chawiy kudoshaku amband akwau ading atay kal, Esau waya kwa Ismayel ni wamwat Mahalat, mwan wa Ismayel, mwan wa Abraham, mpanyend* a Nebayot.
10 Jakobu wadokala ku Ber-sheba ni waya ku mutambu wa Haran. 11 Kupwa kwa chisu kanang, washika pa ndond yimwing mwamu ni wirijeka mulong wa kulal pinapa mulong muten wading wandamang kal. Chad wanona diyal dimwing, waditek mulong wa kwazukap mutu, ni walala pinapa. 12 Chad wasambisha kulat, wamana chikandamin chidokila pansh ni chiyil djat mwiur; chad angel a Nzamb ading akat kukandam ni kushirik pa chikandamin chinech. 13 Ni Yehova wading wiminy piur pa chikandamin chinech, chad wamuleja anch:
“Am yam Yehova Nzamb wa tatukwey Abraham ni Nzamb wa Izak. Ngand ulela ey, nikukwinkishay ey ni aney.* 14 Chakin kamu, aney* akwikal avud nakash mud rufunfut ra pansh, akupalangan kurand ni kwingangel, kwinkaj ni kwindum, ni kusutin ey ni aney,* majuku mawonsu ma pa divu makez kuyuk chakin kamu. 15 Am nid ney, nikukuchidij kwawonsu kuukuya, ni nikukuchirish kand mwi ngand yiney. Nikukulikap djat ni panikuwanyishina yom nakukana kal.”
16 Kupwa Jakobu wakashimuka pa tul ni walonda anch: “Chakin kamu Yehova ud pa ndond yiney, ni am nadap kwam nija.” 17 Chad wova wom ni wawejinaku anch: “Ndond yiney yishimokishen kamu nakash! Yikutwish kamu kwikal chikumbu cha Nzamb, ni pawiy pinap pada chis cha mwiur.” 18 Chawiy Jakobu walanka pamanch nakash, wanon diyal dazukay mutu, wadimik mud dinguj ni wichilap many. 19 Chad wapila ndond yinaya anch Betel, pakwez musumb winou autazukang pakur anch Luz.
20 Kupwa Jakobu wachipa anch: “Anch Nzamb wadandamen kwikal niyam ni wanchidij mu weny wam, ni anch wanginkish yakuda* ni masun ma kudjal 21 ni nachirik mu chisambu ku chikumbu cha tatukwam, Yehova ukumekesh chakin kamu anch ud Nzamb wam. 22 Ni diyal dined nimika kal mud dinguj dikwikal chikumbu cha Nzamb, ni chakin kamu nikumwinkish Nzamb chadikum cha yom yawonsu yikwinginkishay.”
29 Kupwa kwa yom yiney, Jakobu wadandamena kuya mwi ngand ya antu a Kwingangel. 2 Mu kusut kwa chisu, wamana mwingoch umwing mwamu mu masuku ni yisak yisatu ya amikoku yading yautamangaku kal, mulong yisu yivud antu aletang yisak ya amikoku kwinakwa mulong wa kuyinish mem. Ading ajikinaku diyal dijim nakash. 3 Pakumangejinangau yisak ya amikoku yawonsu kwinakwa, abumburilang diyal dading dijikinau ku mwingoch, ayinish annam mem, kupwa adichirishang kand pa ndond yad.
4 Chad Jakobu wayipula anch: “Anamakwam, udingany kwisu?” Awiy amwakula anch: “Tuding ku Haran.” 5 Ndiy wayipula kand anch: “Ov, umwijany Laban mwijukurend a Nahor?” Awiy amwakula anch: “Mwaning, tumwij.” 6 Ndiy wayipula anch: “Ov, ukasiken?” Awiy amwakula anch: “Mwaning, ukasiken kwend. Ni mwanend Rashel ou kamu ou mukwezang ni amikoku!” 7 Chad walonda anch: “Kuchid muten, ni chisu cha kuyikumangej annam kand kal chiwanyin. Yinishany amikoku mem ni yichirishany mu madil.” 8 Awiy amwakula anch: “Tukwetap mbil ya kusal mwamu. Chifanyidin annam awonsu akumangan pamwing ni adosh diyal ku mwingoch. Kupwa chad twayinish lel amikoku mem.”
9 Pading pachiday kal kulond nau, Rashel washika nau amikoku a tatukwend, mulong wading kafung. 10 Pamumanay Rashel, mwan a Laban, mpanyend a makwend, ni amikoku a Laban, Jakobu waya kapamp kamwing, wabumburil diyal dading dijikinau ku mwingoch ni wasambish kuyinish amikoku a Laban, mpanyend a makwend. 11 Kupwa Jakobu wamususwa Rashel ni wadila nakash. 12 Chad Jakobu wasambisha kumulej Rashel anch ud mwanamakwend a tatukwend ni anch ud mwan a Rebeka. Chawiy Rashel waya mau, wamulejamu tatukwend.
13 Pateshay kamu Laban rusang piur pa Jakobu, mwan a mpanyend, waya mau kumusankan. Wamubwikata, wamususu ni weza nend, wamwandjik mu chikumbu chend. Ni Jakobu wasambisha kumulej Laban yom yawonsu yamushikena. 14 Laban wamwela anch: “Ey ud kamu mash mam.” Jakobu washakama kol kwend ngond wa kabuj.
15 Kupwa Laban wamwela Jakobu anch: “Ap anch ud mwanamakwam, ufanyidinap kwinsadin mudimu chamwamu. Nleja, difut ik nifanyidina kukwinkish?” 16 Chad Laban wading ukwet an amband aad. Mukurump dijin dend Leya, ni mwanikanch dijin dend Rashel. 17 Mes ma Leya madingap malayamijadina, pakwez Rashel wading mband usangareshena ni muwamp nakash. 18 Mulong Jakobu wamukata Rashel nakash, walonda anch: “Nitiyin kukusadin mudimu mu mivu sambwad mulong wa Rashel, mwaney mwanikanch.” 19 Chad Laban walonda anch: “Chiwapin kukwinkishay ey pa ndond pa kumupan kud muntu mukwau. Dandamen kushakam kol kwam.” 20 Chawiy Jakobu wasala mudimu mu mivu sambwad mulong wa Rashel, pakwez wayimana mud machuku makemp kwau, mulong wading umukatin nakash.
21 Kupwa Jakobu wamuleja Laban anch: “Nginkishay mukajam chakwel nilalijana nend, mulong machuku ma mudimu wam mapwa kal.” 22 Chawiy Laban wayikumangeja antu awonsu a ndond yinaya ni wasala musambu. 23 Pakwez urel, wamusenda mwanend Leya ni wamutwala kud Jakobu chakwel alalijana nend. 24 Laban wamwinkisha kand mwanend Leya mwilomb wend umwing, dijin dend Zilpa. 25 Chikwacha pamanch, Jakobu wajingunina anch komb wading kwend Leya. Chawiy wamwela Laban anch: “Mulong wak wansala kal mwamu? Ing nakusadidin mudimu mulong wa Rashel? Mulong wak wandimbang?” 26 Laban wamwakula anch: “Kunoku tukwetingap chaku cha kumwatish mwanikanch kurutu kwa mukurump. 27 Pwish bil rubing ra musambu wa uruw ni mband winou. Kupwa nikukwinkish kand mukwau ou, pakwez ufanyidin kand kwinsadin mudimu mu mivu yikwau sambwad.” 28 Mwawiy mwasalay Jakobu, wapwisha rubing rumwing ra musambu ni Leya, kupwa Laban wamwinkishay mwanend Rashel chakwel ikal mukajend. 29 Chikwau kand, Laban wamwinkisha mwanend Rashel mwilomb wend umwing, dijin dend Bila.
30 Jakobu walalijana kand ni Rashel, ni wamukata nakash kusutamu Leya. Chad wamusadina Laban mudimu mu mivu yikwau sambwad. 31 Pamanay Yehova anch Leya kamukatinap, wamwinkisha mutapu wa kuval, pakwez Rashel wading mumb. 32 Chawiy Leya wimisha ni wavala mwan ikuny, chad wamupila anch Riben,* mulong walonda anch: “Chid mulong Yehova wamen mar mam, pinap chad nfumwam ukusambish kwinkat.” 33 Wimisha kand ni wavala mwan ikuny mukwau, chad walonda anch: “Yehova wangikish kal kand mwan winou mulong wamen* anch kankatinap.” Chawiy wamupila anch Simeyon.* 34 Wimisha kand kapamp kakwau ni wavala mwan ikuny mukwau, chad walonda anch: “Pinap chad nfumwam ukulamat kud am, mulong namuvadin kal an asatu.” Chawiy chamupidinau anch Levi.* 35 Wimisha kand ni wavala mwan ikuny mukwau, chad walonda anch: “Pinap chad nikumutumbish Yehova.” Chawiy wamupila anch Yuda.* Kupwa kavalap kand.
30 Pamanay Rashel anch kamuvadidinap Jakobu mwan ap umwing, wamovila yayend mukau ni wasambisha kumwel Jakobu anch: “Nginkisha an, anch bwat nikufa.” 2 Chad Jakobu wamovila Rashel ujim, ni wamwakula anch: “Ov, yam Nzamb ukukangeshina kuval?” 3 Chawiy Rashel wamuleja anch: “Mwilomb wam Bila ou kamu ou. Lalijan nend chakwel anvadinap an,* ni chakwel niyam nikal nau an kusutin ndiy.” 4 Chawiy wamwinkishay mwilomb wend Bila chakwel ikal mukajend, ni Jakobu walalijana nend. 5 Bila wimisha, ni wamuvadina Jakobu mwan ikuny. 6 Chad Rashel walonda anch: “Nzamb ndiy nzuj wam ni wateshin kwit kwam, chawiy changikishay kal mwan ikuny.” Chawiy wamupila anch Dan.* 7 Bila, mwilomb wa Rashel, wimisha kand ni wamuvadina Jakobu mwan ikuny wa kaad. 8 Kupwa Rashel walonda anch: “Narishin nakash ni yayam. Chad namupandaken!” Chawiy wamupila anch Nefitali.*
9 Pamanay Leya anch kavadinap kand, wamunona mwilomb wend Zilpa, wamwinkishay Jakobu chakwel ikal mukajend. 10 Chawiy Zilpa, mwilomb wa Leya, wamuvadina Jakobu mwan ikuny. 11 Chad Leya walonda anch: “Kuyuk kwam!” Chawiy wamupila anch Gad.* 12 Kupwa Zilpa, mwilomb wa Leya, wamuvadina Jakobu mwan ikuny wa kaad. 13 Chad Leya walonda anch: “Nasangar kal nakash! Mulong chakin kamu, amband akwingelang anch nikwet musangar.” Chawiy wamupila anch Azer.*
14 Chad Riben wading ukat kwend mu masuku pa chirung cha kwangul tidiku, ni watana mabuj matazukinau anch mandragor. Chawiy wamuletinam makwend Leya. Chad Rashel wamwela Leya anch: “Nginkishaku amboku mabuj mamwing ma mandragor makuletinay kal mwaney.” 15 Pakwez Leya wamwakula anch: “Ov, kwintambul nfumwam ud mulong ukemp? Ukimbin kand kwintambul mabuj ma mandragor manletinay kal mwanam?” Chawiy Rashel walonda anch: “Chiwamp. Mulong wa kuswimp ni mabuj ma mandragor ma mwaney, Jakobu ukulal ney uchuku ou.”
16 Urel, pading padokilay Jakobu mu masuku, Leya waya kumusankan ni wamwela anch: “Nlel ukulalijan niyamam, mulong nalandang kal mbil yiney ku mabuj ma mandragor ma mwanam.” Chawiy walala nend uchuku winawa. 17 Nzamb wamutesha Leya. Kupwa wimisha ni wamuvadina Jakobu mwan ikuny wa katan. 18 Chad Leya walonda anch: “Nzamb wangikish kal difut dam, mulong napanin mwilomb wam kud nfumwam.” Chawiy wamupila anch Isakar.* 19 Leya wimisha kand kapamp kakwau, ni wamuvadina Jakobu mwan ikuny wa musamban. 20 Chad Leya walonda anch: “Nzamb wanginkish kal, inge, wanginkish kal am chipan chiwamp. Katat nfumwam ukwingitiy, mulong namuvadin kal an amakuny musamban.” Chawiy wamupila anch Zabulon.* 21 Kupwa wavala mwan mband ni wamupila anch Dina.
22 Kwinsuden Nzamb wamuvurika Rashel, ni wamutesha kusutin kumwinkish mutapu wa kwimish. 23 Wimisha ni wavala mwan ikuny. Chad walonda anch: “Nzamb wandosh kal usany!” 24 Chawiy wamupila anch Jozef* ni walonda anch: “Yehova wanwej kal mwan ikuny.”
25 Kupwa kwa Rashel kumuval Jozef, kapamp kamwing Jakobu wamuleja Laban anch: “Nlika niya kol kwam ni mwi ngand yam. 26 Nginkisha akajam anakusadidina mudimu ni anam chakwel niya kwam, mulong wij nawamp mutapu nakusadidina mudimu.” 27 Laban wamwakula anch: “Nakwilembin amboku, shakam bil. Mulong nikwet uman umekeshina anch Yehova winyukishin mulong weyey.” 28 Walonda kand anch: “Nleja difut da kukwinkish, ni am nikukwinkad.” 29 Chawiy Jakobu wamuleja anch: “Wij mutapu nakusadidina mudimu ni mutapu wavudinau annam ey ku ukwash wam; 30 wading kwey ni annam akemp kurutu kwamam kwez, pakwez katat avulijan kal, ni Yehova wakuyukishin kudosh nezina. Chad chisu ik niyam nikusalap chom kanang mulong wa dijuku dam?”
31 Laban wamwipula anch: “Nikwinkisha chom ik?” Jakobu wamwakula anch: “Ukwinginkishap chom ap chimwing! Nikusambish kand kuyidish annam ey ni kuyilam anch wansadin chom ech: 32 Nikusut mu yivam yey yawonsu nlel. Auril amikoku awonsu akweta yibik, akweta matayeng, amikoku awonsu a divuj disunz pakach pa an a amikoku, ni ampemb awonsu akweta matayeng ap akweta yibik. Kusambish katat, annam inay akwikal difut dam. 33 Ni mu machuku ma kurutu chisu ukweza kutal difut dam, ukuman anch nid mwin kashinsh; ukwinkwat wij anch wantan ni mpemb mband mwawonsu wakad matayeng ap yibik, ni musamb a mukoku mwawonsu wakad kwikal wa divuj disunz.”
34 Laban wamwakula anch: “Chiwapin kwau! Chikala mud muwalonda kal.” 35 Kusambish kamu dichuku dinada, waurila amakwal a ampemb akweta milil milil, akweta yibik ni ampemb amband awonsu akweta matayeng ni yibik, nnam win mwawonsu ukweta chibik chitok ni amisamb a amikoku awonsu a divuj disunz, wayinkishau anend chakwel ayilama. 36 Kupwa kwa yom yiney, Laban washemunika, wamusha Jakobu mu chintampu cha kwend mu machuku masatu, chad Jakobu washala kulam annam a Laban ashala.
37 Jakobu wakatula mitiy yitalel ya mutond wa storakis, ya mutond wa amand ni ya mutond wa platan, ni wayowurila pa jindond jimwing chakwel pamekan mapan matok. 38 Chad wateka mitond yiney yowurilay kurutu kwa annam, mu jindond mukatau annam kunil mem chakwel pakwezau annam kuna mem, ikala ni maku ma kukandamijan kurutu kwa mitond yiney.
39 Chawiy annam akandamijanang kurutu kwa mitond, ni avalang an akweta milil milil, akweta matayeng ni akweta yibik. 40 Chad Jakobu waurilang amisamb a amikoku ni wayikarumunang annam chakwel atalijana ni annam akweta milil milil ni annam awonsu a divuj disunz a Laban. Kupwa wayaurilang annam end ni kayibombangap ni annam a Laban. 41 Ni chisu chawonsu chakandamijanangau annam ajim ajim, Jakobu wanonang mitond, wayitek kurutu kwa annam, mu jindond mukatau annam kunil mem, chakwel akandamijana piswimp ni mitond yiney. 42 Pakwez annam akemp akemp, kayitekinangap mitond. Chawiy annam akemp akemp ikalang ching a Laban, pakwez ajim ajim ikalang a Jakobu.
43 Chad Jakobu wapita nakash, wikala ni annam avud nakash, atushalapol, amilomb, atumel ni ayimbur.
31 Mu kusut kwa chisu, Jakobu wayitesha an amakuny a Laban akat kulond anch: “Jakobu watambwil yom yawonsu ya tatukwetu, ni dipit dend dawonsu didokil kud tatukwetu.” 2 Pamutalangay Laban, Jakobu wamanang anch waswimpin kal chitongijok chend piur pendendiy. 3 Kwinsuden Yehova wamuleja Jakobu anch: “Chirik mwi ngand ya angakiril ey ni mu dijuku dey, ni am nikudandamen kwikal ney.” 4 Kupwa Jakobu wamutumesha Rashel ni Leya chakwel eza mu masuku mwading mulamidinay annam, 5 ni pezau, wayileja anch:
“Nimen anch chitongijok cha tatukwen piur pamam chaswimpin, pakwez Nzamb wa tatukwam wading pamwing niyamam. 6 En ayinen wijany nawamp anch namusadidin tatukwen mudimu nich usu wam wawonsu. 7 Tatukwen wandimbin ni waswimpin difut dam tupamp dikum; pakwez Nzamb kitiyinap anch ansal nayimp. 8 Palondangay anch: ‘Annam akweta yibik awiy akwikala difut dey,’ annam awonsu avalang an akweta yibik; pakwez palondangay anch: ‘Annam akweta milil milil awiy akwikala difut dey,’ annam awonsu avalang an akweta milil. 9 Chawiy Nzamb watambulang annam a tatukwen ni wangikishau am. 10 Dichuku dimwing pading pakandamijadinau annam, nazambula mes ni namana mu chilat anch ampemb amakwal ading akandamijadina ni annam ading akwet milil milil, yibik ni manans. 11 Chad mwangel wa Nzamb wakin wantazuka mu chilat anch: ‘Jakobu!’ niyam namwakula anch: ‘Vude Nsalejam.’ 12 Ni wawejinaku kand anch: ‘Zambul mes mey amboku ni ukuman anch ampemb awonsu amakwal akandamijadina ni annam akwet milil milil, yibik ni manans, mulong naman kal yom yawonsu yikusadinau kud Laban. 13 Yam Nzamb wakin wakumekena ku Betel, kuwazizila dinguj many ni kuwansadina machip. Katat tumbuk, dokal mwi ngand yiney ni chirik mwi ngand yey ya chivadik.’”
14 Chad Rashel ni Leya amwakula anch: “Komb tuchikwet kand uswan mu chikumbu cha tatukwetu? 15 Ov, katukwatinap mud angendj? Mulong watulandishin kal ni wadil nfalang jawonsu ja dipit jatupaninau. 16 Mapit mawonsu mamutambwilau tatukwetu kud Nzamb mad metwetu ni ma anetu. Chawiy komb, sal kwey yom yawonsu yakulejangay Nzamb.”
17 Chawiy Jakobu watumbuka, wayikandjik anend ni akajend pa atumel, 18 ni wasenda annam end awonsu apitay ku Padan-aram, pamwing ni yom yawonsu yapitay, ni waya kwa tatukwend Izak mwi ngand ya Kanaan.
19 Chad pading payangay kal Laban mu kukamb amikoku end, Rashel wiya aterafim* a tatukwend. 20 Chikwau kand, Jakobu wamudimba Laban Mwin Aram, mulong kamulejap anch ukimbin kuya. 21 Chawiy wachina ni wauk Wit* pamwing ni yom yawonsu yadingay nich. Kupwa watadisha mutambu wa kwi ndond ya mikandu ya Galad. 22 Pa dichuku da chisatu, amuleja Laban anch Jakobu wachinang kal. 23 Chawiy Laban wayisenda antwend* ni wamulondula mu machuku sambwad, chad wamutana kwi ndond ya mikandu ya Galad. 24 Pakwez uchuku, Nzamb wambamba ni Laban Mwin Aram mu chilat ni wamuleja anch: “Babel yom ukumuleja Jakobu, yikala yiwamp ap yiyimp.”
25 Jakobu wading wakunang kal mwinkand wend ku mukandu, ni Laban nau antwend* ading akunang kal minkand yau mwi ndond ya mikandu ya Galad. Chad Laban wamusejina Jakobu, 26 wamwel anch: “Mulong wak wansala kal mwamu? Mulong wak wandimbang ni kuyisend anam mud antu a rukan akwatinau kwi njit? 27 Mulong wak wachinang ku ujindj, wandimb ni walik kwinlejamu? Anch wanlejangamu, ing nakulikang chakwel uya mu musangar, nich miminy ni nelang kukubudin kangam ni kadad. 28 Pakwez wanshilangap ap chisu cha kuyisusu ijukuram ni anam. Wasalang kamu yom ya usup. 29 Nikwet mutapu wa kukusalany nayimp, pakwez Nzamb wa tatukwey wambambang nam uchuku wa kucha kwa nlel, ni wanlejang anch: ‘Babel yom ukumuleja Jakobu, yikala yiwamp ap yiyimp.’ 30 Uyil mulong wad wovil nakash ja kuchirik ku chikumbu cha tatukwey, chad mulong wak wiyang anzamb am?”
31 Jakobu wamwakula Laban anch: “Chid mulong nad novil wom, mulong nalondin mu muchim wam anch: ‘Ukutwish kwintambul aney ku usu.’ 32 Mwawonsu ukutana nich anzamb ey, chifanyidin kumujip. Ez ushinshikin yom nikweta kurutu kwa antwam* ni usenda yom yey.” Pakwez Jakobu kadingap kija anch Rashel ndiy wading wayiyang kal. 33 Chawiy Laban wandama mu mwinkand wa Jakobu, mu mwinkand wa Leya ni mu minkand ya amilomb au aad, pakwez kayimanap. Kupwa pabudikay mu mwinkand wa Leya, wandama mu mwinkand wa Rashel. 34 Pa chisu chinicha, Rashel wading wayijindjikang kal aterafim mu chitwam cha kamel* ni washakamap. Chawiy Laban wakimbijola mu mwinkand wawonsu, pakwez kayimanap. 35 Chad Rashel wamwela tatukwend anch: “Kangal wajiman nsalejam, nikutwishap kutumbuk kurutu kwey, mulong chom chikata kuyishiken amband chanshikenang kal.” Chawiy Laban wakimba kimbee, pakwez kamanap aterafim.
36 Chad Jakobu wajimana, wasambish kumuchiril Laban ni kumwel anch: “Uyimp wam ud kwisu, ni chitil ik nasalang chakwel winlondul? 37 Piwakimbijola kal mu yom yam yawonsu, ov, watanamu kal chom chey? Chiteka ap kurutu kwa antwam ni antwey,* chakwel atukatwila mulong uda pakach peyey niyamam. 38 Mu mivu yawonsu makum maad (20) twashakamang ney, kwikil mukoku ap mpemb wasirumwinap, ni nadilap ikwal a mukoku ap umwing wa mu ditang dey. 39 Kand kal nikuletinangap nnam ap umwing wadau kud annam a yidany. Nad kuchirishap wamam. Chisu chawonsu chiyangau nnam muten ap uchuku, wanfutishangay. 40 Muten nad kuman mar mulong wa chirungul ni uchuku nad kuman mar mulong wa mashik, ni nadap kutwishang kulal tul. 41 Nasalang mivu makum maad (20) kol kwey. Nakusadidin mudimu mu mivu dikum ni yinying (14) mulong wa aney aad ni mivu musamban mulong wa yivam yey, pakwez ey wadandamedin kuswimp difut dam tupamp dikum. 42 Anch Nzamb wa tatukwam, Nzamb wa Abraham ni Nzamb wovilay Izak wom, kadap ku mutambu wam, wafanyinang kwingopat makas mamwamu. Nzamb wamen mar mam ni mudimu wam ukash, chawiy chakubabeshinangay mu chilat uchuku.”
43 Chad Laban wamwakula Jakobu anch: “Amband inay ad anam, anau ad ijukuram, ni yivam yiney nyam, yom yawonsu umena yiney, yid yamam ni anam. Chom ik chiyimp nikutwisha kuyisal awiy ni an avadinau? 44 Katat ez, tusuka mansuk, ey niyamam, chakwel mikala uman pakach petu.” 45 Chawiy Jakobu wanona diyal, wadimik mud dinguj, 46 ni wayileja antwend* anch: “Nonany mayal!” Niyau anona mayal, amaruzuk. Kupwa adiila pinapa, piur pa mayal. 47 Laban wapila muruzu winou wa mayal anch Jegar-sahaduta,* pakwez Jakobu waupila anch Galed.*
48 Kupwa Laban walonda anch: “Muruzu winou wa mayal, ud uman pakach peyey niyamam nlel unou. Chawiy chautazukinau anch Galed. 49 Aupila kand anch Chinong cha Kalam, mulong Laban walonda anch: “Yehova adandamen kututal ey niyamam pitukwaurika. 50 Anch wayimesh anam mar ni anch wasambish kuyipadik ni amband akwau, vurik anch kwikil muntu ap umwing tuda nend pinap, Nzamb ndiy ukwikala kaman pakach peyey niyamam.” 51 Laban wamuleja kand Jakobu anch: “Tal muruzu wa mayal ou, ni tal kand dinguj nimika kal pakach peyey niyamam. 52 Muruzu winou wa mayal ni dinguj dined yipanin uman anch, nikuyimatikap mulong wa kwez kukusal ey chom chiyimp, niyey ukuyimatikap mulong wa kwez kwinsal am chom chiyimp. 53 Chifanyidin Nzamb wa Abraham, Nzamb wa Nahor ni Nzamb wa tatukwau, aturumburish ey niyamam.” Chad Jakobu niyend wachipa mu dijin da Nzamb wovangay tatukwend Izak wom.
54 Kupwa Jakobu walambula yakupesh pa mukandu winawa ni wayitazukina antwend* yakuda.* Chawiy ada ni alala pinapa. 55 Laban walanka pamanch nakash, wayibwikat* ijukurend ni anend ni wayiyukish. Kupwa wawila mwi njil, wachirik kol kwend.
32 Jakobu niyend wawila mwi njil, ni wasankanijana ni angel a Nzamb. 2 Payimanay kamu mwamu, walonda anch: “Chinech chibeng cha amasalay a Nzamb!” Chawiy wayipila ndond yiney anch Mahanayim.*
3 Kupwa Jakobu watakejaku aruu end chakwel aya kud mwanamakwend Esau mwi ngand ya Seyir, mu teritwar wa Edom, 4 ni wayileja anch: “Yang umulejany nsalejam Esau anch: ‘Kashalapol wey Jakobu ulondin anch: “Nashakamin kwa Laban mu chisu chilemp. 5 Ni napitin angomb, ayimbur, amikoku, atushalapol ni amilomb, chawiy natum kal uruu winou kud ey nsalejam, mulong wa kukusangaresh.”’”
6 Pachirikau aruu inay kud Jakobu, amuleja anch: “Twamutanang mwanamakwey Esau, ni pinap wezin kukusankan nau amakuny yitot yinying (400).” 7 Chad Jakobu wova wom nakash ni wasambisha kwiyakamish. Chawiy wayaurila antu adingay nend, wayaurila kand annam, angomb ni atumel, wayitek mu yisak yaad. 8 Walonda anch: “Anch Esau warishikish chisak chimwing, mwamu chikwau chikutwish kuchin.”
9 Kupwa walonda anch: “A! Yehova, Nzamb wa ngakam Abraham ni Nzamb wa tatukwam Izak, ey yey winlejina anch: ‘Chirik mwi ngand yey ni kud anamakwey, ni nikukusadin yom yiwamp,’ 10 Niwanyidinap kutambul rukat rishinshamena rawonsu ni kushinshaman kwawonsu winmekeshidina am, kashalapol wey, mulong nauka Yordan winou ni mukombu wam kusu, pakwez katat nikal kal yisak yaad. 11 Nakwilembin amboku, nkamunina mu makas ma mwanamakwam Esau, mulong novil wom anch ukutwish kwinrishikish am pamwing ni anam ni amakwau. 12 Ni ey walonda anch: ‘Nikukusadin kamu yom yiwamp ni nikuyivudish aney* mud usukuril wa mu karung, wakad kutwishau kuchind.’”
13 Ni walala pinapa. Kupwa wanonap yimwing pa yom yadingay nich mulong wa kuyipan kud mwanamakwend Esau: 14 ampemb amband yitot yaad (200), ampemb amakwal makum maad (20), amikoku amband yitot yaad (200), amikoku amakwal makum maad (20), 15 atumel amwishina makum masatu (30), angomb amband makum manying (40), angomb amakwal dikum, ayimbur amband makum maad (20) ni ayimbur amakwal dikum.
16 Ni wapana chisak chimwing ku chimwing kud atushalapol end, ni wayileja anch: “Takelanyaku, ni ufanyidinany kusha chintampu pakach pa chisak chimwing ni chambakedinap.” 17 Wamuleja kand kashalapol wa kusambish anch: “Anch mwanamakwam Esau wakusankan ni wakwipul anch: ‘Ey ud kashalapol wa nany ni uyil kwisu? Annam ada kurutu kwey ay a nany?’ 18 ufanyidin kumwakul anch: ‘Wa kashalapol wey Jakobu. Ni annam inay yid yipan yikutumidinau ey nsalejam, Esau. Ni ndiy amwinend ukat kwez kwinyim kwetu.’” 19 Kupwa wamuleja kand wa kaad, wa kasatu ni awonsu ading kwinyim kwa annam anch: “Yawiy yom ukumulejanya Esau anch wamusankanany. 20 Ufanyidinany kand kulond anch: “Kashalapol wey Jakobu wezin kwinyim kwetu oku.’” Mulong walondang mu muchim wend anch: ‘Anch namudutish kusutin kumupanin yipan, pamwing ap ukwingak nawamp patukumanijana nend.’ 21 Chawiy atushalapol asambela kwauk nich yipan, pakwez ndiy amwinend walala mu chibeng ushad.
22 Uchuku winawa, walanka wayisend akajend aad, amilomb end aad, ni anend dikum ni umwing (11), ni auka kawit wa Jabok. 23 Chawiy wayawisha ushad wa kawit, ni wawisha kand yom yawonsu yadingay nich.
24 Disuden Jakobu washala amwinend. Chad ikuny umwing wasambisha kurish nend kushik pamanch. 25 Pamanay anch katwishinap kumupandakan Jakobu, wamukwata mu rukum; ni rukum ra Jakobu rasengumuka* pading parishinay nend. 26 Kupwa ikuny winou wamwela anch: “Nlika niya, mulong muten wasambish kal kusasimuk.” Jakobu wamwakula anch: “Nikukulikap anch kand kal winyukish.” 27 Chawiy wamwipula anch: “Yeya nany? Ndiy wamwakula anch: “Yama Jakobu.” 28 Chad wamuleja anch: “Kakukutazukap kand anch Jakobu, pakwez katat akukutazukang anch Isarel,* mulong warish kal ni Nzamb ni antu, chad wayipandakan kal.” 29 Jakobu niyend wamwela anch: “Nleja amboku dijin dey.” Pakwez ndiy wamwakula anch: “Mulong wak ukimbin kwijik dijin dam?” Chad wamuyukisha pinapa. 30 Chawiy Jakobu wayipila ndond yinaya anch Peniel,* mulong walonda anch: “Namuman kal Nzamb mes ni mes, pakwez nifilap kwam.”
31 Ni muten wabudika pading padokilay ku Penuwel,* pakwez wading ubetin mulong rukum ramusengumuka. 32 Chawiy kushik ni nlel unou, In Isarel kakudangap mbij ja mu rukum, mulong ikuny winawa wamukwata Jakobu mu rukum.
33 Pazambulay Jakobu mes, wamumana Esau ukat kwez ni antwend yitot yinying (400). Chawiy wayaurila an, amwing wayipana kud Leya, akwau kud Rashel ni akwau kud amilomb aad. 2 Wayitakejaku amilomb ni anau, kupwa Leya ni anend ambakenap, chad Rashel ni Jozef ading kwinyim kwau. 3 Ndiy amwinend wasuta kurutu kwa awonsu, ni pading pasejinay kud yayend, wazengama pansh tupamp sambwad.
4 Pakwez Esau waya mau kumusankan, wamususwa ni kumubwikat, chad awonsu aad asambisha kudil. 5 Pamanay Esau amband ni an, wamwipula anch: “In uda nau ay anany?” Ndiy wamwakula anch: “Ad an amwinkinau kashalapol wey kud Nzamb.” 6 Chawiy amilomb aseja pamwing ni anau, azengam pansh, 7 Leya niyend waseja pamwing ni anend, azengam pansh. Kupwa Jozef waseja pamwing ni Rashel, niyau azengama pansh.
8 Esau wipula anch: “Mulong wak watumang antu inay ni annam nasankana kal?” Jakobu wakula anch: “Mulong wa kukusangaresh ey nsalejam.” 9 Chad Esau walonda anch: “Mwanamakwam, am nikwet yom yivud nakash. Lam kwey yom yey.” 10 Pakwez Jakobu walonda anch: “Bwat amboku. Anch nakusangaresh kal, ufanyidin kusend chipan chinech chidokila mu makas mam, mulong nakutuminangach chakwel nitwisha kuman chifu chey. Ni panamanang chifu chey, chading mud namanang chifu cha Nzamb, mulong wangak kal nawamp. 11 Tambul amboku chipan cham nakuletinang, mulong Nzamb wanyukishin ni nikwet yom yawonsu niswirikedina.” Mulong wadandamena kumushindin, Esau watambula.
12 Kupwa Esau walonda anch: “Ez tuyany, am nitakedinaku kurutu kweyey.” 13 Pakwez Jakobu wamwakula anch: “Nsalejam, wij anch an aziyin ni nikwet amikoku ni angomb amwishina. Anch twayendish mau mau mu dichuku dimwing, annam awonsu akufa. 14 Nsalejam, takel amboku kurutu kwa kashalapol wey, pakwez am nikulondwil pakemp pakemp mud muda kwend kwa yivam ni kwa an, djat ni panikushikina kweyey nsalejam, ku Seyir.” 15 Chad Esau walonda anch: “Lik amboku komb nikushilaku antwam amwing.” Pakwez Jakobu wamwakula anch: “Nsalejam, mulong wak ukimbin kusal mwamu, anch nakusangaresh kal?” 16 Chawiy dichuku dinada, Esau wachirika ku Seyir.
17 Pakwez Jakobu waya ku Sukot, watunga chikumbu kwinakwa ni watunga kand matang ma annam end. Chawiy chipidinay ndond yinaya anch Sukot.*
18 Kupwa kwa kudokal ku Padan-aram, Jakobu washika nawamp mu musumb wa Sikem, mwi ngand ya Kanaan ni wateka chibeng chend piswimp ni musumb. 19 Kupwa walanda ndond yakuninay mwinkand wend kud an a Hamor, tatukwend a Sikem, kwi nfalang chitot (100). 20 Watunga chintamb kwinakwa ni wachipila anch Nzamb, Nzamb wa Isarel.
34 Chad Dina, mwan wa Jakobu ni Leya, wading ukwet chaku cha kuya kuyital ayangadim a mwi ngand yinaya. 2 Pamumanau kud Sikem, mwan ikuny wa Hamor Mwin Hivi, ntakel umwing wa ngand yinaya, wamukwata, wamulal ku usu. 3 Sikem wamukata nakash Dina, mwan wa Jakobu ni wasambisha kumulembijek chakwel amwitiy. 4 Chad Sikem wamuleja tatukwend Hamor anch: “Ngatinay changadim winou.”
5 Pateshay Jakobu anch Sikem wamuyipishang* kal mwanend Dina, anend amakuny ading ayang kal kulam annam end mu masuku. Chawiy Jakobu kalondapamu chom djat ni pezinau. 6 Kupwa Hamor, tatukwend a Sikem, weza kwambamb ni Jakobu. 7 Pateshau an amakuny a Jakobu rusang riner, achirika pol kapamp kamwing. Ova nayimp ni ajimana nakash, mulong Sikem wamukwatisha Isarel usany kusutin kulal ni mwan wa Jakobu, chom chakad kufanyin kusal.
8 Hamor wamuleja anch: “Mwanam Sikem umukatin nakash mwaney. Mwatishanay amboku, 9 ni tusambishany kwatijan. Twatishany anen amband, niyen ukwatany etwetu. 10 Ukutwish kushakamany netu, ni ngand yetu yikwikal yenen. Shakamanyamu ni isakany.” 11 Sikem wamuleja tatukwend ni ampanyend a Dina anch: “Itiyany amboku kusal yom nikimbina kukulejany, ni nikukwinkishany yom yawonsu ukwingitanya. 12 Ukutwish kwimbulany dipit dijim nakash ni kwingit yipan. Nikukwinkishany yom yawonsu ukwingitanya. Chijim en ngatishanyay kwam changadim.”
13 Chad an amakuny a Jakobu amudimba Sikem ni tatukwend Hamor, mulong Sikem wamuyipisha mpanyau Dina. 14 Ayileja anch: “Tukutwishap ap pakemp kumupan mpanyetu kud ikuny wakadau kal kutwal ku mukand,* mulong chid chom cha usany kud etu. 15 Tukwitiy anch witiyany kusal chom ech: ikalany mud etu ni yitwalany amakuny awonsu a pakach pen ku mukand. 16 Mwamu tukukwatishany anetu amband, niyetu tukwat enen. Tukushakamany pamwing ni tukwikalany antu amwing. 17 Pakwez anch walikany kututesh ni kuya ku mukand, tukumusend mpanyetu ni twaya kwetu.”
18 Yom yalondau yamusangaresha Hamor ni mwanend Sikem. 19 Nsand winou kalabap ni kusal yom yamulejau, mulong wading umukatin nakash mwan mband wa Jakobu, ni ading amulimishin nakash mu dijuku dawonsu da tatukwend.
20 Chawiy Hamor ni mwanend Sikem aya ku chis cha musumb ni ayileja amakuny a mu musumb wau anch: 21 “Amakuny inay akimbin tushakama nau mu chisambu. Tuyilikany ashakama mwi ngand yetu ni isakinamu, mulong ngand yetu yijimbin nakash. Tukutwish kwat anau amband, niyau akutwish kwat etwetu. 22 Akwitiy kushakam netu ni tukwikalany antu amwing anch twitiyany kusal chom ech: chifanyidin ikuny mwawonsu wa pakach petu amutwala ku mukand mud awiy. 23 Mwamu yom yau, mapit mau ni yivam yau yawonsu yikwikal yetwetu. Komb twitiyany yom yitulejinau chakwel ashakama pamwing niyetwetu.” 24 Awonsu abudikang mu chis cha musumb amutesha Hamor ni mwanend Sikem, ni amakuny awonsu abudikang mu chis cha musumb ayitwala ku mukand.
25 Pakwez pa dichuku da chisatu, pading pachovilau amakuny inay kuswan, an aad a Jakobu, Simeyon ni Levi, ampanyend a Dina, awonsu anona jimpak ja misamun, andam mu musumb ku ujindj ni ayijipa amakuny awonsu. 26 Amujipa Hamor ni mwanend Sikem nich mpak ya musamun, kupwa amusenda Dina mu chikumbu cha Sikem, ni akwat weny mu kuyang. 27 An akwau a Jakobu eza atan antu afang kal. Abuwa* musumb winawa mulong amuyipisha mpanyau. 28 Asenda amikoku, angomb, ayimbur ni yom yawonsu yading mu musumb ni mu yir. 29 Asenda kand yom yawonsu, ayikwata an akemp awonsu ni amband, ni abuwa yom yawonsu yading mu yikumbu.
30 Chad Jakobu wamwela Simeyon ni Levi anch: “Wanletinany kal mulong ujim nakash, mulong akwinkis kud antu a ngand yiney, In Kanaan ni In Periz. Am nikwetap antu avud, ni chakin kamu awiy akukumangan pamwing mulong wa kwinrishikish ni akwinongish pamwing ni dijuku dam.” 31 Pakwez awiy amwakula anch: “Ov, afanyidin kwau kumukwat mpanyetu mud ndumb?”
35 Kupwa Nzamb wamuleja Jakobu anch: “Tumbuk, yang ushakama ku Betel, ni kwinakwa mutungina Nzamb wakin chintamb, ndiy wakumekena piwading umuchinina mwanamakwey Esau.”
2 Chad Jakobu wayileja antu a mu chikumbu chend ni awonsu adingay nend anch: “Djubulany anzamb aeny ada mukach mwen, ishitwishany, swimpany masun men, 3 ni tutumbukany tuyany ku Betel. Kwinakwa nikumutungin Nzamb wakin chintamb, ndiy wankwasha* pa chisu nading nimena mar ni wading nam kwawonsu nayangang. 4 Chawiy amwinkishola Jakobu anzamb awonsu aeny adingau nich ni tuziy twading tudjitau, chad Jakobu wayishikidina* mwinshin mwa mutond ujim wading piswimp ni Sikem.
5 Pawilau mwi njil, wom wa Nzamb wayikwata antu awonsu ading mu misumb yiyinyingumukina, chawiy kayilondulap an a Jakobu mulong wa kuyirishikish. 6 Chad Jakobu ni antu awonsu adingay nend ashika ku Luz, charumburik anch Betel, mwi ngand ya Kanaan. 7 Watunga chintamb kwinakwa ni wayipila ndond yinaya anch El-betel,* mulong kwawiy kwinakwa kwamumekenau kud Nzamb wakin pading pamuchininay mwanamakwend. 8 Kupwa Debora, nlij wa Rebeka wafa, ni amujikina piswimp ni Betel mwinshin mwa mutond ujim wapilay Jakobu anch Alon-bakut.*
9 Nzamb wamumekena kand Jakobu pading padokilay ku Padan-aram ni wamuyukisha. 10 Nzamb wamuleja anch: “Ngam yey Jakobu. Katat kakukutazukap kand anch Jakobu, pakwez akukutazukang anch Isarel.” Chawiy wasambisha kumutazuk anch Isarel. 11 Nzamb wamuleja kand anch: “Yam Nzamb Mwin Dikand Dawonsu. Chifanyidin aney avalijan ni avulijan. Ukwikal ngakiril wa michid, michid yivud nakash, ni ant akez kadokal kud ey. 12 Ngand namwinkisha Abraham ni Izak, nikukwinkishay ey ni aney* akeza kwez. 13 Kupwa Nzamb wakaninika, wamusha pa ndond pading pambambinay nend.
14 Chawiy Jakobu watunga dinguj da mayal pa ndond pambambay ni Nzamb, wapeshap nviny ni kwichilap many. 15 Jakobu wadandamena kutazuk ndond yambambay ni Nzamb anch Betel.
16 Kupwa adokala ku Betel. Ni pading pachidau kulemp ni kushik ku Eferat, Rashel wasambisha kuval, ni wamana mar nakash pa kuval. 17 Pakwez pading parishinay ni kuval, chifungij wamuleja anch: “Kangal wov wom, mulong ukimbin kand kuval mwan ikuny.” 18 Padingay piswimp ni kukatuk mupim (mulong wading ukimbin kufa), wamupila mwan anch Ben-oni,* pakwez tatukwend wamupila anch Benjamin.* 19 Chawiy Rashel wafa ni amujikina mwi njil ya Eferat, charumburik anch Betlehem. 20 Jakobu wateka dinguj pa nzay ya Rashel. Dawiy dinguj da nzay ya Rashel kushik ni nlel unou.
21 Chad Isarel waya wakun mwinkand wend, kupwa kwa kusut chinong cha Eder. 22 Pading pashichay Isarel mwi ngand yinaya, Riben waya walal ni Bila, mband mukwau wa tatukwend, ni Isarel watesha chom chinech.
Jakobu wavala an amakuny dikum ni aad (12). 23 An avalay ni Leya ading Riben mwanend wa kusambish, pez Simeyon, Levi, Yuda, Isakar ni Zabulon. 24 An avalay ni Rashel ading Jozef ni Benjamin. 25 An avalay ni Bila, mwilomb wa Rashel, ading Dan ni Nefitali. 26 Ni an avalay ni Zilpa, mwilomb wa Leya, ading Gad ni Azer. Inay awiy an amakuny a Jakobu avalay ku Padan-aram.
27 Jakobu washika chad kwa tatukwend Izak ku Mamire, piswimp ni Kiriyat-ariba, charumburik anch Heberon, kwawiy kwashakamay Abraham ni Izak mud angendj. 28 Izak wasala mivu chitot ni makum chinan (180). 29 Kupwa Izak wakatuka mupim, wafa, ni amujika mud mwayijikau angakiril end,* kupwa kwa kusal mivu yivud ni kwikal ni mwom uwamp. Chad mwanend Esau ni Jakobu amujika.
36 Er rawiy rusang ra Esau, charumburik anch Edom.
2 Ay awiy amband atay Esau pakach pa ayangadim In Kanaan: Ada mwan wa Elon Mwin Het, Oholibama mwan wa Ana, mwijukurend wa Zibeyon Mwin Hivi; 3 ni Basemat, mpanyend a Nebayot, mwan wa Ismayel.
4 Ada wamuvadina Esau Elifaz, ni Basemat wamuvadina Reuwel.
5 Oholibama wamuvadina Jeush, Jalam ni Kore.
Inay awiy an amakuny a Esau, avalay mwi ngand ya Kanaan. 6 Kupwa kwa yom yiney, Esau wayisenda akajend, anend amakuny ni amband, antu awonsu a mu chikumbu chend,* amikoku end ni annam end akwau awonsu, pamwing ni mapit mend mawonsu mapitay mwi ngand ya Kanaan, chad waya mwi ngand yikwau, kulemp ni mwanamakwend Jakobu. 7 Mulong ading akwet yom yivud nakash, chawiy chayikasikena kushakam pamwing, ni ngand yading yishichau yayikepina mulong wa annam adingau nich. 8 Chawiy Esau washakama kwi ndond ya mikandu ya Seyir. Esau ndiy kand Edom.
9 Er rawiy rusang ra Esau, ngakiril wa In Edom, wading ushicha kwi ndond ya mikandu ya Seyir.
10 Am mawiy majin ma an a Esau: Elifaz wavalay ni mukajend Ada, ni Reuwel wavalay ni mukajend Basemat.
11 An a Elifaz ading Teman, Omar, Zefo, Gatam ni Kenaz. 12 Elifaz mwan wa Esau wata kand mband mukwau, dijin dend Timina. Mu kusut kwa chisu wamuvadina Amalek. Awiy inay an a Ada, mband a Esau.
13 Ay awiy an a Reuwel: Nahat, Zera, Shamaha ni Miza. Awiy inay an a Basemat, mband a Esau.
14 Ay awiy an a Oholibama mwan wa Ana, mwijukurend a Zibeyon, mband a Esau: Jeush, Jalam ni Kore.
15 Ay awiy angak* adokala kud an a Esau: Ku an a Elifaz, mwan wa kusambish wa Esau: Ngak Teman, Ngak Omar, Ngak Zefo, Ngak Kenaz, 16 Ngak Kore, Ngak Gatam, Ngak Amalek. Awiy inay angak adokila kud Elifaz, mwi ngand ya Edom. Awiy inay an a Ada.
17 Ay awiy an a Reuwel, mwan a Esau: Ngak Nahat, Ngak Zera, Ngak Shamaha ni Ngak Miza. Awiy inay angak adokila kud Reuwel, mwi ngand ya Edom. Awiy inay an a Basemat, mband a Esau.
18 Ay awiy chad an a Oholibama, mband a Esau: Ngak Jeush, Ngak Jalam ni Ngak Kore. Awiy inay angak adokila kud Oholibama, mwan wa Ana, mband a Esau.
19 Inay awiy an a Esau ni angakau. Esau ndiy kand Edom.
20 Ay awiy an a Seyir, Mwin Hori, ading ashicha mwi ngand yinaya: Lotan, Shobal, Zibeyon, Ana, 21 Dishon, Ezer ni Dishan. Inay awiy angak a In Hori, an a Seyir, mwi ngand ya Edom.
22 An a Lotan ading Hori ni Emam, ni mpanyend a Lotan wading Timina.
23 Ay awiy an a Shobal: Alivan, Manahat, Ebal, Shefo ni Onam.
24 Ay awiy an a Zibeyon: Aya ni Ana. Ana winou ndiy watana misul ya mem maswan mu kabeng, pading palaminay ayimbur a tatukwend Zibeyon.
25 Ay awiy an a Ana: Dishon ni mpanyend Oholibama.
26 Ay awiy an a Dishon: Emidan, Eshiban, Itran ni Keran.
27 Ay awiy an a Ezer: Bilan, Zavan ni Akan.
28 Ay awiy an a Dishan: Uz ni Aran.
29 Ay awiy angakau a In Hori: Ngak Lotan, Ngak Shobal, Ngak Zibeyon, Ngak Ana, 30 Ngak Dishon, Ngak Ezer ni Ngak Dishan. Inay awiy angakau a In Hori kukwatijan ni mant mau, mwi ngand ya Seyir.
31 Ay awiy ant ayikela mwi ngand ya Edom, kurutu kwa an a Isarel kwikal ni mwant ap umwing. 32 Bela mwan wa Beyor wayikela mu Edom ni musumb wend autazukang anch Dinaba. 33 Pafay Bela, Jobab mwan wa Zera wa ku Bozira, wasambisha kuyikel pa ndond yend. 34 Pafay Jobab, Husham wa mwi ngand ya In Teman, wasambisha kuyikel pa ndond yend. 35 Pafay Husham, Adad mwan wa Bedad, wayipandakana In Madian mwi ngand ya Mowab, wasambisha kuyikel pa ndond yend, ni musumb wend autazukang anch Avit. 36 Pafay Adad, Samila wa ku Masereka, wasambisha kuyikel pa ndond yend. 37 Pafay Samila, Shaul wa ku Rehobot uda piswimp ni Wit, wasambisha kuyikel pa ndond yend. 38 Pafay Shaul, Baal-anan mwan wa Akibor, wasambisha kuyikel pa ndond yend. 39 Pafay Baal-anan mwan wa Akibor, Hadar wasambisha kuyikel pa ndond yend. Musumb wend autazukang anch Pau, ni mukajend wading Mehetabel mwan wa Matired, Matired mwan mband wa Mezahab.
40 Am mawiy majin ma angak adokila kud Esau, kukwatijan ni majuku mau, jindond jau ni majin mau: Ngak Timina, Ngak Aliva, Ngak Jetet, 41 Ngak Oholibama, Ngak Elah, Ngak Pinon, 42 Ngak Kenaz, Ngak Teman, Ngak Mibizar, 43 Ngak Magidiel ni Ngak Iram. Inay awiy angak adokila kud Edom kukwatijan ni yibeng yashakamau mwi ngand yau. Inay awiy an adokila kud Esau, In Edom.
37 Jakobu wadandamena kushakam mwi ngand ya Kanaan, mwashakamay tatukwend mud ngendj.
2 Er rawiy rusang ra Jakobu.
Pawanyishay Jozef mivu dikum ni sambwad (17), wasambisha kulam amikoku a tatukwend pamwing ni an a Bila ni Zilpa, amband a tatukwend. Dichuku dimwing, Jozef wamuleja tatukwend yom yiyimp yasalangau anamakwend inay. 3 Isarel wading umukatin Jozef nakash kusutamu anend akwau awonsu, mulong Jozef wading mwanend wa ku upal. Ni wamuchimina nkandj muwamp nakash mulemp. 4 Pamanau anamakwend anch tatukwau wading umukatin nakash kuyisutamu awiy, asambisha kumukis, ni kambambangap nend nawamp.
5 Mu kusut kwa chisu, Jozef walata, ni wayilejamu anamakwend chilat chalatay, pakwez awiy amukisa lel chad kupandakan. 6 Wayileja anch: “Teshany amboku chilat nalatang. 7 Twading mukach mwa chir tukat kukas yit ya tidiku, ni chit chamam chalankang chiman piur, chad yit yenen yachinyingumukang ni yasambish kuchizengamin.” 8 Anamakwend amwela anch: “Mwamu komb ey ukimbin kwikal mwant wetu ni kutuyikel?” Chawiy amukisa lel chad kupandakan, mulong wa chilat chend ni yom yayilejay.
9 Kupwa walata kand chilat chikwau, ni wayilejamu anamakwend anch: “Nalatang kand chilat chikwau. Pinap muten, ngond ni atutumbu dikum ni umwing (11) ad akat kwinzengamin.” 10 Kupwa wamulejamu kand tatukwend, chad tatukwend wamubarokina ni wamwel anch: “Mwamu chilat chey chirumburikin ik? Ov, komb am, makwey ni anamakwey tukwez kurutu kwey ni twakuzengamin ey?” 11 Anamakwend amwovila mukau nakash, pakwez tatukwend walama mu muchim wend yom yalonday Jozef.
12 Mu kusut kwa chisu, anamakwend aya mu kudish amikoku a tatukwau piswimp ni ku Sikem. 13 Chad Isarel wamuleja Jozef anch: “Ing anamakwey alamin amikoku piswimp ni ku Sikem, kimwawiyap? Ez nikutuma kud awiy.” Jozef wakula anch: “Chiwamp mwan.” 14 Chawiy Isarel wamuleja anch: “Yang amboku utala anch anamakwey akasiken. Yang kand utala mutapu udau amikoku, ni ez winlejamu.” Chad wamutuma ni Jozef wadokala mwi nkurubuk ya Heberon, wakas weny mu kuyang ku Sikem. 15 Kupwa ikuny umwing wamutana ukat kutambitamb mu chir, chad wamwipula anch: “Ukimbin ik?” 16 Ndiy wamwakula anch: “Niyikimbin anamakwam. Nlejaku amboku kulamidinau amikoku.” 17 Ikuny winou wamwakula anch: “Adokalang kal kunoku, mulong nayiteshang akat kulond anch: ‘Ez tuyany ku Dotan.’” Chawiy Jozef wayilondula anamakwend ni wayitana ku Dotan.
18 Awiy amumena palemp, ni kurutu ashika kud awiy, asambisha kumupungan mulong wa kumujip. 19 Chawiy asambisha kulejijan anch: “Talany! Sayilat ou kamu ou mu kwezang.” 20 Katat ez tumujipany ni tumudjubwilany mu dibuku, chad tukuya twalond anch amudang kud nnam wa chidany. Mwamu tukuman muyikwikala yilat yend yin.” 21 Pakwez pateshay Riben yom yading yilondinau, wasala usu wa kumupandish. Wayileja anch: “Kangal twamujipany.” 22 Riben wayileja anch: “Kangal wichilany mash. Mudjubwilany kwen mu dibuku ed, pakwez kangal wamusalany nayimp.”* Chitongijok chend chading cha kumupandish ni kumuchirish kud tatukwend.
23 Pashikay kamu Jozef kud anamakwend mwamu, amudjola nkandj wend muwamp wading udjitay, 24 ni amukwata, amudjubwil mu dibuku. Pa chisu chinacha, mu dibuku mwadingap mem.
25 Kupwa ashakama mulong wa kuda. Pazambulau mes, amana chisak cha In Ismayel ading adokila ku Galad. Atumel au ading asendin ulaaj wa ladanom, many ma bom* ni yol ya mitond yikweta ulaaj, ni ading ayil ku Idjibit. 26 Chad Yuda wayileja anamakwend anch: “Yom ik tukutaninamu anch twamujip mwanamakwetu ni twajindjik rufu rend? 27 Ez tumulandishany kud In Ismayel, ni kangal twamusalany nayimp. Mulong ud mwanamakwetu ni mash metu.” Chawiy amutesha. 28 Pading pasutinau in kwisak a ku Madian, amubudisha Jozef mu dibuku ni amulandisha kud In Ismayel kwi nfalang makum maad (20) ja utad wa arjang. Amakuny inay amusenda Jozef aya nend mu Idjibit.
29 Mu kusut kwa chisu, pachirikay Riben ku dibuku, wamana anch Jozef kadingapamu, chad wapula masun mend. 30 Payay kud anamakwend, watoya anch: “Mwan washadik kal! Ing chad am yom ik nikusala?”
31 Chawiy ajipa ikwal a mpemb, anon nkandj wa Jozef ni amusamp mu mash. 32 Kupwa amutumina tatukwau nkandj muwamp wa Jozef nich mazu am: “Twatan kal nkandj ou. Mushinshikina bil amboku mulong wa kuman anch ud nkandj wa mwaney ap bwat.” 33 Kupwa kwa kumushinshikin, Jakobu watoya anch: “Nkandj wa mwanam! Chimeken anch nnam wa chidany wamudil kwend. Jozef amuzanodin kwend!” 34 Chad Jakobu wapula masun mend, wikas yinzany mwi mbund ni wamudila mwanend mu machuku mavud. 35 Anend awonsu amakuny ni amband asala usu wa kumwongoj, pakwez ndiy kitiyap, ni walonda anch: “Nikuya mwi Nzay* oku nikat kumudil mwanam!” Ni wadandamena kumudil Jozef.
36 Chad In Madian amulandisha Jozef mu Idjibit kud Potifar, kalal wa mu chipang cha Farao ni mukurump wa atulam end.
38 Pa chisu chinicha, Yuda wayisha anamakwend, waya wakun mwinkand wend piswimp ni Mwin Adulam umwing dijin dend Hira. 2 Kwinakwa, Yuda wamana mwan wa ikuny umwing Mwin Kanaan dijin dend Shuwa. Chawiy wamwata, walalijan nend, 3 ni wimisha. Kupwa wavala mwan ikuny ni Yuda wamupila anch Er. 4 Wimisha kand ni wavala mwan ikuny, chad wamupila anch Onan. 5 Wavala kand mwan ikuny mukwau ni wamupila anch Shela. Yuda wading ku Akizib pavalay mukajend mwan winou.
6 Mu kusut kwa chisu, Yuda wamwatina Er mband, dijin dend Tamar. Er ndiy mwanend wa kusambish. 7 Pakwez Er, mwan wa kusambish wa Yuda, wading umukisishin Yehova; chawiy Yehova wamujipa. 8 Chad Yuda wamuleja Onan anch: “Mwata mband wa yayey wafila, chakwel yayey ikal nau an kusutin ey.” 9 Pakwez Onan wading wij anch an inay kakuyikwatap mud anend. Chawiy palalijanangay ni mband wa yayend, wichilang mem ma ruvaj pansh chakwel alika kumuvadin yayend an. 10 Yom yasalangay yading yiyimp ku mes ma Yehova, chawiy wamujipa niyend. 11 Yuda wamuleja mawenend Tamar anch: “Yang ushakama kwa tatukwey mud mwadamufu kushik ni pakupaminay mwanam Shela,” mulong walondang mu muchim wend anch: ‘Chamwamu niyend ukufa mud anamakwend.’ Chawiy Tamar waya kushakam kwa tatukwend.
12 Mu kusut kwa chisu, mwan wa Shuwa, mband wa Yuda, wafa. Kupwa kwa chidil, Yuda waya ku Timina pamwing ni murunend Hira Mwin Adulam mulong wa kutal antu ading akambina amikoku end. 13 Amuleja Tamar anch: “Tatuweney ou kamu ou, uyil ku Timina mulong wa kukamb amikoku end.” 14 Chawiy wadjola masun ma mwadamufu, wibwik chitambal ni disun dijim, waya washakam ku chis cha Enayim, chida mwi njil ya ku Timina, mulong wamana anch Shela wading wapamin kal, pakwez tatuwenend wading ulikin kumwinkishay chakwel amwata.
15 Yuda pamumanay, kapamp kamwing watonga anch ndumba kwend, mulong wading wabwikang kal chifu. 16 Chawiy waya kumutan kuns kwa njil ni wamwel anch: “Itiy amboku nilalijanaku ney,” mulong kadingap kija anch mawenend. Pakwez ndiy wamwipula anch: “Yom ik ukwingikisha mulong wa kulalijan niyamam?” 17 Yuda wamwakula anch: “Nikukupanin musamb a mpemb wa mu ditang dam.” Pakwez ndiy wamwipula anch: “Yom ik ukwingikisha mu chizu panichingedina?” 18 Yuda wamwipula anch: “Chizu ik nifanyidina kukwinkish?” Ndiy wamwakula anch: “Rupet rey ra kubul nich kashe ni moj war, ni mukombu ulamina mu chikas au.” Chawiy wamwinkisha yom yiney ni walalijana nend, chad wimisha. 19 Kupwa waya wadosh disun dijim dading dibwikinay ni wadjal kand masun mend ma mwadamufu.
20 Yuda wamutuma murunend Mwin Adulam kutwal musamb a mpemb ni kutambul chizu chapanay kud mband winou, pakwez kamutanap. 21 Wayipula antu a ndond yinaya anch: “Kwisu kuday ndumb* wa kunoku ku Enayim wading ushicha kuns kwa njil?” Pakwez awiy amwakula anch: “Kunoku kand kal kwikalangap ndumb.” 22 Kupwa wachirika kud Yuda, wamulej anch: “Nimutaninap kwam, chikwau kand, antu a ndond yiniya anlejang anch: ‘Kunoku kand kal kwikalangap ndumb.’” 23 Chad Yuda walonda anch: “Mulikinay kwend, chakwel kangal twakwachik usany. Ku mutambu wam, namutuminang musamb a mpemb ou, pakwez wamutanangapaku kwey.”
24 Pakwez chipasuta piswimp angond asatu, amuleja Yuda anch: “Maweney Tamar wasadin windumb, ni pinap wimishin mu windumb wend.” Chawiy Yuda walonda anch: “Chifanyidin kumubudish pol ni kumwosh.” 25 Pading pamubudishinau, wamutumina tatuwenend mazu anch: “Ikuny mwin yom ey ndiy wangimishina.” Wawejinaku kand anch: “Shinshikin amboku rupet er* ni moj war ni mukombu ou mulong wa kuman anch yid ya nany.” 26 Kupwa kwa kuyishinshikin, Yuda walonda anch: “Utentamin nakash kwinsutamu am, mulong namwinkishinayap mwanam Shela.” Kudosh kamu pinapa, kalalijanap kand nend.
27 Pawanyina chisu cha kuval, mwinvumu mwend mwading an ampamb. 28 Pading pavadinay, mwan umwing wabudisha chikas. Kapamp kamwing, chifungij wamukasaku moj usunz ni walond anch: “Winou ndiy wa kusambish.” 29 Pakwez pachirishay kamu chikas chend mwinvumu, mwanamakwend wabudika, chad chifungij watoya anch: “Wibuzinap kal kwey njil amwiney!” Chawiy chamupidinau anch Perez.* 30 Kupwa mwanamakwend wading ukasinau moj usunz ku chikas niyend wabudika, chad amupila anch Zera.
39 Jozef amutwala mu Idjibit kud In Ismayel, ni kwinakwa amulandisha kud Mwin Idjibit umwing dijin dend Potifar, kalal wa mu chipang cha Farao ni mukurump wa atulam end. 2 Pakwez Yehova wading ni Jozef. Chawiy Jozef watwishang yom yawonsu yasalangay ni amwinkisha chisend cha kulam chikumbu cha nsalejend, Mwin Idjibit. 3 Nsalejend wamana anch Yehova wading nend ni anch Yehova wamukwashang kutwish yom yawonsu yasalangay.
4 Jozef wamusangareshang nsalejend ni wikala kashalapol wend wa pakampwil. Chawiy wamwinkisha chisend cha kulam chikumbu chend ni yom yend yawonsu. 5 Kudosh kamu kwamutekinay Jozef kwikal kalam wa chikumbu chend ni wa yom yend yawonsu, Yehova wadandamena kuyukish chikumbu cha Mwin Idjibit mulong wa Jozef ni Yehova wayukisha yom yawonsu yadingay nich Potifar mu chikumbu chend ni mu yir yend. 6 Kwinsuden, washa yom yawonsu mu makas ma Jozef ni kabanginangap kand chom ap chimwing, ching kusu yakuda yadangangay. Chikwau kand, Jozef wikala ikuny wa usu ni muwamp nakash.
7 Chad mband a nsalejend wasambisha kumutal Jozef nich mes ma rilemb ni kumwel anch: “Ez ulal niyam.” 8 Pakwez walikang ni wamulejang mband a nsalejend anch: “Tesh! nsalejam kijap kand chom ap chimwing nisadina mu chikumbu chinech, ni wanginkishin kal chisend cha kulam yom yend yawonsu. 9 Kwikil muntu uda mujim nakash kwinsutamu am mu chikumbu chinech, ni kwikil chom ap chimwing chinkangeshinay nsalejam, ching kusu ey, mulong ud mukajend. Chad mutapu ik nikutwisha kusal chom chiyimp mwamu ni kusal chitil kurutu kwa Nzamb?”
10 Dichuku dawonsu wamulejang Jozef yom yiney, pakwez ndiy kitiyangap kulal nend ap kushakam nend. 11 Pakwez dichuku dimwing, wandama mu chikumbu mulong wa kusal mudimu wend, ni mu chikumbu mwadingap kashalapol ap umwing. 12 Chawiy wamukwata Jozef mu disun ni wamwel anch: “Ez ulal niyam!” Pakwez ndiy wamushila disun dend mu chikas ni wachin mau pol. 13 Pamanay kamu anch Jozef wamushil kal disun dend mu chikas ni wachin kal mau pol, 14 wasambisha kuyitoyin antu a mu chikumbu chend anch: “Talany! Watuletidin Mwin Hebereu ou chakwel atusengen. Wezang anch alala niyamam, pakwez nasambishang kutoy nich usu wam win wawonsu. 15 Pateshangay kamu nasambish kutoy, wanshilang disun dend mu chikas ni wachinang mau pol.” 16 Kupwa walama disun da Jozef djat kamu pezinay nfumwend.
17 Chad wamusutirilamu niyend anch: “Kashalapol Mwin Hebereu watuletidina ou wezang mulong wa kwinsengen. 18 Pakwez pateshangay kamu nasambish kutoy, wanshilang disun dend mu chikas ni wachinang mau pol.” 19 Pateshay Potifar yom yamulejau kud mukajend anch: “Yawiy yom yansalangay kashalapol wey,” wajimana nakash, 20 ni wamukwata Jozef, wamudjubwil mu rukan rayilaminangau antu a rukan a mwant, ni washala mwinamwa.
21 Pakwez Yehova wadandamena kwikal ni Jozef, wadandamena kand kumumekeshin rukat rend rishinshamena ni wamukwasha kumusangaresh kalam wa rukan. 22 Chawiy kalam wa rukan wamuteka Jozef piur pa antu a rukan awonsu ading mwinamwa, ni ndiy wayisadishang yom yawonsu yasalangau. 23 Kalam wa rukan kashinshikinangap kand chom ap chimwing chading mu makas ma Jozef, mulong Yehova wading ni Jozef ni mulong Yehova wamukwashang kutwish yom yawonsu yasalangay.
40 Kupwa kwa yom yiney, mukurump wa anfansey* a mwant wa Idjibit ni mukurump wa in kusal mikat amurumbukina nsalejau, mwant wa Idjibit. 2 Chawiy Farao wayijimena atushalapol end inay aad, mukurump wa anfansey ni mukurump wa in kusal mikat, 3 ni wayidjubwila mu rukan ra mukurump wa atulam end, mwadingay Jozef. 4 Chad mukurump wa atulam wamwinkisha Jozef chisend cha kuyilam ni kuyibangin, ni ashakama mu rukan mu machuku kanang.
5 Chad mu rukan mwinamwa, nfansey ni mwin kusal mikat ya mwant wa Idjibit, awonsu aad alata yilat mu uchuku umwing, chilat ni chilat chading ni kurumburik kwach. 6 Chikwacha pamanch, payay Jozef kuyital, wamana anch ading anenganen. 7 Chawiy wayipula anch: “Mulong wak unenganenany mwamu nlel?” 8 Awiy amwakula anch: “Etu awonsu twalatang yilat, pakwez tumenap mwin kuturumburilay.” Chad Jozef wayileja anch: “Ing Nzamb ndiy ukata kurumburil yilat, kimwawiyap? Nlejanyay bil amboku.”
9 Chawiy mukurump wa anfansey wamuleja Jozef chilat chend anch: “Nalatang mutond wa nviny ud kurutu kwam. 10 Ni ku mutond winou kwading mitiy yisatu, kupwa wasambishang kusapurik ni kubudish yisalamb, ni yizakas ya mabuj ma nviny yasambishang kuswa. 11 Nading nilamin rupas ra Farao mu chikas, chad nakwatang mabuj ma nviny ni nasambish kumakamin mu rupas ra Farao. Kupwa namwinkishang Farao rupas mu chikas chend.” 12 Jozef wamuleja anch: “Oku kwawiy kurumburik kwa chilat chey: Mitiy yisatu yimekeshin machuku masatu. 13 Mu machuku masatu, Farao ukukubudish mu rukan, ukukuchirish pa ndond yey, ni ukumwinkish Farao rupas mu chikas mud muwasalang piwading nfansey wend. 14 Pakwez wanvurikaku amboku anch yom yend nawamp ku mutambu wey. Nmekeshinaku amboku rukat rishinshamena ni nlondinaku kud Farao, chakwel ambudishaku mwi ndond yiney. 15 Mulong andosha mwi ngand ya In Hebereu, ni kwikil chom chiyimp nasadina kunoku mulong wa kwintek mu rukan.*
16 Pamanay mukurump wa in kusal mikat anch Jozef warumburil kal chom chiwamp, wamuleja anch: “Niyam nalatang yimpay yisatu ya mikat yitok yading pa mutu wam, 17 mu chimpay cha piur, mwading yakuda ya mitapu ni mitapu ya kosh ya Farao, ni atujil ading akat kuyidil mu chimpay pa mutu wam.” 18 Jozef wamuleja anch: “Oku kwawiy kurumburik kwa chilat chey: Yimpay yisatu yimekeshin machuku masatu. 19 Mu machuku masatu, Farao ukukukatul mutu ni ukukuzezidik ku mutond, chad atujil akuda mbij jey.”
20 Kupwa kwa machuku masatu, Farao wasala musambu wa dichuku da kuvadik kwend, wayitazuka atushalapol end awonsu, ni wamubudisha mukurump wa anfansey ni mukurump wa in kusal mikat kurutu kwa atushalapol end. 21 Wamuchirisha mukurump wa anfansey pa ndond yend, ni wadandamena kumwinkishang Farao rupas mu chikas. 22 Pakwez wamuzezidika mukurump wa in kusal mikat, mud mwarumburilay Jozef. 23 Pakwez mukurump wa anfansey kamuvurikap Jozef; wamuvuramena.
41 Kupwa kwa mivu yaad, Farao walata wiminy ku chikum cha Wit wa Nil. 2 Ni mwinamwa mwabudika angomb sambwad awamp, akweta many ni ez asambish kuda masuku ku chikum cha Nil. 3 Mwabudika kand angomb akwau sambwad ayimp ni anyanyina, chad imana ku chikum cha Nil piswimp ni angomb akweta many. 4 Chad angomb ayimp ni anyanyina asambisha kuyida angomb sambwad awamp, akweta many. Kupwa Farao wakashimuka pa tul.
5 Wachirika kand mu tul ni walata chilat chikwau cha kaad. Wamana mitu ya tidiku sambwad yijim ni yiwamp, yasonga ku mukung umwing. 6 Kupwa kwasonga kand mitu yikwau sambwad yikemp, yaumishau kud rinkind wa kwingangel. 7 Chad mitu yiumina yasambisha kuminy mitu sambwad yijim ni yiwamp. Kupwa Farao wakashimuka pa tul ni wamana anch chading kwau chilat.
8 Pakwez pamanch, Farao wiyakamisha nakash. Chawiy wayitumesha in kupesh awonsu asalang maji ni in manang awonsu a mu Idjibit. Farao wayileja yilat yalatay, pakwez kwikil ap umwing watwisha kumurumburilay.
9 Chad mukurump wa anfansey wamuleja Farao anch: “Nlel nikimbin kulejan yitil yam patok. 10 Dichuku dimwing, Farao wayijimena atushalapol end. Chawiy wandjubwila mu rukan ra mukurump wa atulam end, pamwing ni mukurump wa in kusal mikat. 11 Kupwa, etu awonsu aad twalata yilat mu uchuku umwing. Chilat ni chilat chading ni kurumburik kwach. 12 Mwinamwa twading ni nsand umwing Mwin Hebereu, kashalapol wa mukurump wa atulam. Patwamuleja yilat yetu, waturumburilay yawonsu. 13 Ni yom yasadika kamu mud mwatulejay. Am anchirisha pa ndond yam, pakwez mukwetu amuzezidika.”
14 Chawiy Farao wamutumesha Jozef, ni amubudisha mu rukan* pakad kulab. Wikila wedj,* waswimp masun mend ni waya kwa Farao. 15 Chad Farao wamuleja Jozef anch: “Nalatang, pakwez kwikil muntu utwishina kwinrumburil chilat cham. Chad nateshang anch ey ukutwish kurumburil chilat anch akulejach.” 16 Jozef wamwakula Farao anch: “Kadap am, pakwez Nzamb ndiy ukumuleja Farao uruu uwamp.”
17 Chawiy Farao wamuleja Jozef anch: “Nalatang niminy ku chikum cha Wit wa Nil. 18 Ni mwinamwa mwabudikang angomb sambwad awamp, akweta many ni ez asambish kuda masuku ku chikum cha Nil. 19 Mwabudikang kand angomb akwau sambwad apefokina, ayimp ni anyanyina. Kand kal nimanangap angomb ayimp mud inay mwi ngand yawonsu ya Idjibit. 20 Ni angomb inay ayimp ni aumina asambishang kuyida angomb sambwad akweta many. 21 Pakwez papwishangau kuyida, kwikil muntu ap umwing watwishang kujingunin anch awiy ayidang, mulong ad kand kwau anyanyin mud kwinsambishin. Kupwa nakashimukang pa tul.
22 “Nalatang kand mitu ya tidiku sambwad yijim yiwamp, yasongang ku mukung umwing. 23 Kupwa kwasongang kand mitu yikwau sambwad yikemp, yaumishau kud rinkind wa kwingangel. 24 Chad mitu yiumina yasambishang kuminy mitu sambwad yiwamp. Nayilejangay in kupesh akata kusal maji, pakwez kwikil ap umwing watwishang kwinrumburilay.”
25 Jozef wamuleja Farao anch: “Yilat yawonsu ya Farao yirumburikin kwau chom chimwing. Nzamb wakin wamulej kal Farao yom yikusalay. 26 Angomb awamp sambwad amekeshin mivu sambwad. Chilik chimwing, mitu ya tidiku sambwad yiwamp niyau yimekeshin mivu sambwad. Yilat yawonsu yaad yirumburikin kwau chom chimwing. 27 Angomb sambwad aumina ni anyanyina ambakenangap, amekeshin mivu sambwad, ni mitu ya tidiku sambwad yikemp, yaumishau kud rinkind wa kwingangel yikwikal mivu sambwad ya nzal.* 28 Mud munamulejang Farao, Nzamb wakin wamwijikish kal Farao yom yikusalay.
29 “Kukwikal mivu sambwad ya yakuda yivud nakash mwi ngand yawonsu ya Idjibit. 30 Kupwa kukwikal mivu sambwad ya nzal ni antu akez kavuramen yakuda yawonsu yivud yadinga mwi ngand ya Idjibit, mulong nzal yikushesh ngand. 31 Mulong wa nzal yiney yikash, kakez kavurikap kand yakuda yivud yadinga mwi ngand. 32 Chilat chinech achilejanang tupamp twaad kud Farao mulong Nzamb wakin wakwatin kamu mupak wa kusal yom yiney, ni kakulabap kuyisal.
33 “Chawiy katat, chifanyidin Farao akimbap ikuny umwing ubabela ni ukweta manang chakwel amwikadish ntakel wa ngand ya Idjibit. 34 Chifanyidin Farao ateka kand atulam mwi ngand mulong wa kukumangej chikunku chimwing pa yitan cha yakuda yikusonga mu Idjibit mu mivu sambwad ya yakuda yivud. 35 Chifanyidin akumangej yakuda yawonsu mu mivu yiwamp yezina ey, ayitudik mu madepo ku usu wa Farao ni ayilama nawamp mu misumb. 36 Yakuda yiney yikukwash mu mivu sambwad ya nzal ukushikena mwi ngand ya Idjibit, mwamu antu ni annam kakufap ni nzal.”
37 Chitongijok chinech chamusangaresha Farao ni atushalapol end awonsu. 38 Chawiy Farao wayipula atushalapol end anch: “Ov, tukutwish kand kutan ikuny mukwau ukweta spiritu wa Nzamb mud ndiy?” 39 Chad Farao wamuleja Jozef anch: “Mulong Nzamb wakukwashang kwijik yom yiney yawonsu, kwikil muntu ap umwing ubabela ni ukweta manang mud ey. 40 Yey ukutakela chikumbu cham ni antwam awonsu akukuziyin mu yom yawonsu. Nikwikal mujim kukusutamu ey mulong nid mwant.* 41 Farao wamuleja kand Jozef anch: “Tesh, nakwikadish kal ntakel wa ngand yawonsu ya Idjibit.” 42 Chad Farao wadjola rupet rend ra kubul nich kashe, wamudjikar Jozef ku muny,* wamudjika kand masun ma leng muwamp ni usang wa or mwi nshing. 43 Chikwau kand, wamukandjika pa ditemb dend da kaad da katumb, ni antu asambisha kutoy kurutu kwend anch: “Avrek!”* Mwawiy mwamwikadishay Jozef ntakel wa ngand yawonsu ya Idjibit.
44 Farao wamuleja kand Jozef anch: “Yam Farao, pakwez kwikil muntu ap umwing ukutwisha kusal chom ap chimwing* mwi ngand yawonsu ya Idjibit pakad mbil yey.” 45 Kupwa Farao wamupila Jozef anch Zafinat-paneya ni wamwinkishay Asenat, mwan wa Potifera mwin kupesh wa ku musumb wa On* chakwel ikal mukajend. Chawiy Jozef wasambisha kutakel ngand ya Idjibit.* 46 Jozef wading ni mivu makum masatu (30) pasambishay kusal mudimu kwa* Farao mwant wa Idjibit.
Kupwa Jozef wadokala kwa Farao ni wendangana mwi ngand yawonsu ya Idjibit. 47 Mu mivu sambwad ya yakuda yivud, mwi ngand mwasonga yakuda yivud nakash. 48 Wadandamena kukumangej yakuda yawonsu ya mwi ngand ya Idjibit mu mivu sambwad, ni wayilaminang mu misumb. Mu musumb ni musumb, walaminangamu yakuda yadokalang mu yir ya piswimp. 49 Jozef watudika yakuda yivud nakash, mud usukuril wa mu karung. Kwinsuden alikap kuyipim,* mulong chading chikasiken kuyipim.
50 Kurutu kwa muvu wa kusambish wa nzal, Asenat, mwan wa Potifera mwin kupesh wa ku musumb wa On,* wamuvadina Jozef an amakuny aad. 51 Jozef wamupila mwan wa kusambish anch Manase,* mulong walonda anch: “Nzamb wankwash kal kuvuramen mar mam mawonsu ni dijuku dawonsu da tatukwam.” 52 Ni wamupila mwan wa kaad anch Efrayim,* mulong walonda anch: “Nzamb wangikish kal an mwi ngand ya mar mam.”
53 Chad mivu sambwad ya yakuda yivud mwi ngand ya Idjibit yapwa, 54 ni mivu sambwad ya nzal yasambisha, mud mwalonday kamu Jozef. Nzal yandama mu jingand jawonsu, pakwez mwi ngand yawonsu ya Idjibit mwading yakuda.* 55 Disuden, antu awonsu a mwi ngand ya Idjibit amana mar mulong wa nzal ni asambisha kumudidin Farao mulong wa kuyinkish yakuda.* Kupwa Farao wayileja In Idjibit awonsu anch: “Yangany kud Jozef, ni salany yawonsu yikukulejanyay.” 56 Nzal yapalangana pa divu da kabuj. Chawiy Jozef wasambisha kufungul madepo mawonsu ni kuyilandish In Idjibit yakuda, mulong nzal yiney yading yikash nakash mwi ngand ya Idjibit. 57 Chikwau kand, antu a pa divu dawonsu ezang mu Idjibit mulong wa kuland yakuda kud Jozef, mulong nzal yiney yading yikash nakash pa divu da kabuj.
42 Pateshay Jakobu anch mu Idjibit mwading yakuda, wayileja anend anch: “Mulong wak ushichany pinap ni kutalijan umwing ni mukwau?” 2 Wawejinaku kand anch: “Niteshin anch mu Idjibit mud yakuda. Yangany mwinamwa utulandinanyaku yakuda, chakwel tudandamen kwikal aom ni kangal twafa.” 3 Chawiy anamakwend a Jozef dikum aya mu Idjibit mulong wa kuland yakuda. 4 Pakwez Jakobu kamutumap Benjamin, mwanchend a Jozef, pamwing ni anamakwend akwau, mulong walonda anch: “Pamwing ap chom chiyimp* chamushiken.”
5 Chawiy an a Isarel ashika mu Idjibit pamwing ni antu akwau ading ezina kuland yakuda, mulong nzal yashika* mwi ngand ya Kanaan. 6 Jozef ndiy wading utakedina ngand ya Idjibit, ni ndiy walandishang yakuda kud antu awonsu a pa divu. Chawiy pashikau anamakwend, amuzengamina pansh. 7 Jozef payimanay anamakwend, wayijingunina kapamp kamwing, pakwez kimekeshap kud awiy anch ndiy Jozef. Chawiy wayiswejena ni kuyipul anch: “Udokilany kwisu?” Awiy amwakula anch: “Tudokil mwi ngand ya Kanaan ni twezin kuland yakuda.”
8 Chawiy Jozef wayijingunina anamakwend, pakwez awiy kamujinguninap. 9 Kapamp kamwing Jozef wavurika yilat yalatay piur pau, ni wayela anch: “Wezangany kwendish ngand ni kuman pa jindond ja kwandamin mulong wa kurishikish ngand yetu!”* 10 Awiy amwakula anch: “Bwat nsalejam, atushalapol ey ezang kwau kuland yakuda. 11 Etu awonsu tud an a muntu umwing. Tud antu atentamina. Atushalapol ey kezangap kwendish ngand.” 12 Pakwez ndiy wayela anch: “Bwat! Wezinany kuman pa jindond ja kwandamin mulong wa kurishikish ngand yetu!” 13 Chad awiy amwakula anch: “Atushalapol ey ayivala dikum ni aad (12). Tud an a muntu umwing, ni tatukwetu ud mwi ngand ya Kanaan, kasulans washadin ni tatukwetu, pakwez mwanamakwetu mukwau kadapaku.”
14 Pakwez Jozef wayela anch: “Yawiy kamu yom nada nikulejinanya: ‘Wezangany kwendish ngand!’ 15 Nikimbin kukupakany mulong wa kuman anch ulondinany uyakin: Nachip kal anch mud muday Farao mwom, ukuyanyap anch mwanchen kasulans kezinap kunoku. 16 Tumany umwing wa pakach pen chakwel eza ni mwanchen, pakwez en akwau ukushalany mu rukan. Mwamu nikuman anch yom ulondinanya yid yakin. Pakwez anch bwat, nachip kal anch mud muday Farao mwom, wezangany kwendish ngand.” 17 Kupwa wayiteka awonsu mu rukan mu machuku masatu.
18 Pa dichuku da chisatu, Jozef wayileja anch: “Salany yom ey anch ukimbinany kudandamen kwikal aom, mulong nimovil Nzamb wom. 19 Anch udany antu atentamina, mushany mwanamakwen umwing mu rukan, pakwez en akwau ukutwishany kwen kusend yakuda ni kuya nich mulong wa kudish majuku men mafila nzal. 20 Kupwa nletinanay mwanchen kasulans, mwamu nikwijik anch ulondinany yom yakin ni ukufanyap.” Niyau asala mwamu.
21 Chad asambisha kwelijan anch: “Chakin kamu, tutambwil dipup dined mulong wa yom twamusala mwanamakwetu, mulong twamana mar mend patwitay kumwanaken, pakwez twamuteshap. Chawiy tumedina mar minam.” 22 Chad Riben wayakula anch: “Ov, nakulejanyap anch kangal wamusalany mwan chom chiyimp? Pakwez wanteshanyap. Katat mash mend matulondwil.” 23 Pakwez awiy kadingap kija anch Jozef wading uyiteshin, mulong pakach pa awiy ni Jozef pading mwin kukarumun. 24 Chawiy Jozef waya kwa amwinend, wasambish kudil. Pezay kand mulong wa kwambamb nau, wamukwata Simeyon ni wamukas mu mes mwau. 25 Kupwa Jozef wapana mbil ya kwizwish yakuda mu mifuku yau, ni kumuchirishin muntu mwawonsu nfalang jend mu mufuku, ni kuyinkish kand yom ya kuda mwi njil. Yawiy yom yayisadinau.
26 Chawiy akasa mafund mau pa ayimbur, ni akwat weny mu kuyang. 27 Pashikau pa ndond ya kulal, umwing wa pakach pau wafungula mufuku wend mulong wa kumwinkish chimbur wend yakuda, chad wamana nfalang jend kwinsambishin kwa mufuku. 28 Ni wayileja anamakwend anch: “Anchirishinang nfalang jam, ej kamu ej mu mufuku!” Chad michim yau yaswana, asambisha kuzal ni kwipulijan anch: “Nzamb watusal kal mwamu mulong wak?”
29 Pashikau kud tatukwau Jakobu mwi ngand ya Kanaan, amuleja yom yawonsu yayishikena anch: 30 “Ikuny utakedina ngand yinaya watuswejedin ni watwedin anch twayil kwendish ngand. 31 Pakwez twamulejin anch: ‘Tud antu atentamina. Twezinap kwetu kwendish ngand. 32 Atuvala dikum ni aad (12), ni tud an a muntu umwing. Mwanamakwetu umwing kadapaku, pakwez kasulans washadin ni tatukwetu mwi ngand ya Kanaan.’ 33 Pakwez ikuny utakedina ngand yinaya watulejin anch: ‘Mulong wa kuman anch udany antu atentamina, mushany mwanamakwen umwing kunoku. Chad en akwau sendany yakuda mulong wa kuya kudish majuku men mafila nzal ni yangany. 34 Ni nletinanay mwanchen kasulans, chakwel nijika anch wezanganyap kwendish ngand, pakwez udany antu atentamina. Kupwa nikukuchirishinanay mwanamakwen, mwamu ukutwishany kwen kwisakin mwi ngand yetu.’”
35 Pading padoshinau yom mu mifuku, muntu ni muntu watanamu nfalang jend. Awonsu pamwing ni tatukwau pajimanau, ova wom nakash. 36 Tatukwau Jakobu wayela anch: “Yama washanya kal makas mamwamu! Jozef kadapaku, Simeyon niyend kadapaku, chad ukimbinany kand kumusend Benjamin! Mar minam mawonsu manwidin kwau am!” 37 Pakwez Riben wamuleja tatukwend anch: “Ukutwish kwey kuyijip anam aad anch nikuchirishidinayap. Nginkishay, ni nikukuchirishinay.” 38 Pakwez Jakobu wamwakula anch: “Mwanam kakuyap niyenen, mulong mwanamakwend wafil kal, ni ndiy kwend nashadina kal nend. Anch chom chiyimp* chamushiken mwi njil ukuyanya, chakin kamu ukwintwadikishany mwi Nzay* mulong wa runeng.”
43 Nzal* yading yikash nakash mwi ngand. 2 Chawiy papwishau kuda yakuda yalandau mu Idjibit, tatukwau wayileja anch: “Chirikany utulandinanyaku yakuda.” 3 Chad Yuda wamuleja anch: “Ikuny winou watubabeshin patok anch: ‘Ukumananyap kand chifu cham anch wezinanyap ni mwanamakwen.’ 4 Anch witiy anch tuya ni mwanamakwetu, tukuya kukulandin yakuda. 5 Pakwez anch walik, tukuyap. Mulong ikuny winou watulejin anch: ‘Ukumananyap kand chifu cham anch wezinanyap ni mwanamakwen.’” 6 Isarel wayipula anch: “Mulong wak wanletidinanya mar mwamu kusutin kumulej ikuny winou anch ukwetingany mwanamakwen mukwau?” 7 Awiy amwakula anch: “Ikuny winou watwipwil yipul piur petu ni piur pa anamakwetu anch: ‘Ov, tatukwen uchid mwom? Ukwetingany mwanamakwen mukwau?’ Ni twamulejin uyakin. Mutapu ik twafanyidina kwijik anch ukutwel anch: ‘Muletany mwanamakwen kunoku’?”
8 Kupwa Yuda wamulembijeka tatukwend anch: “Nginkay nsand niya nend, ni tulika tuya chakwel kangal twafany pamwing ni anetu. 9 Am nipan kal mulong wa kumuking. Anch kwamushiken chom, yama ukupupa. Anch nikuchirishidinayap, nikusal chitil ku mes mey chikupu. 10 Pakwez mud anch twalabangap nakash mwamu, ing pinap twayang kal ni kuchirik kand tupamp twaad.”
11 Chawiy tatukwau Isarel wayileja anch: “Komb anch chid mwamu, salany mwamu: Sendany yom yiwamp ya mwi ngand yetu mu mifuku yen, umutwadinany ikuny winou mud chipan: ulaaj wa bom* ukemp, woch ukemp, ladanom, yol ya mitond yikweta ulaaj, m apistash ni maamand. 12 Sendany nfalang tupamp twaad, ni sendany kand nfalang jakuchirishinanyau mu mifuku yen. Mulong pamwing ap idimbin. 13 Musendany mwanamakwen ni chirikany kwa ikuny winou. 14 Nzamb Mwin Dikand Dawonsu amubachikap ikuny winou kukovilany riy, chakwel amulikishaku mwanamakwen mukwau ni Benjamin. Pakwez am, anch nifanyidin kushal makas mamwamu, nikushal makas mamwamu!”
15 Chawiy an a Isarel asenda chipan chinech ni nfalang tupamp twaad. Chad atumbuka, akwat weny mu kuyang mu Idjibit pamwing ni Benjamin, ni imana kand kurutu kwa Jozef. 16 Jozef payimanay ad pamwing ni Benjamin, kapamp kamwing wamuleja kalam wa chikumbu chend anch: “Yitwala amakuny inay ku chikumbu, jip annam ni isuk yakuda, mulong akuda pamwing niyamam pa midi ap.” 17 Kapamp kamwing, ikuny winou wasala yom yamulejau, ni wayitwala ku chikumbu cha Jozef. 18 Pakwez payitwalau ku chikumbu cha Jozef, amakuny inay ova wom ni asambisha kulond anch: “Atulet kal kunoku mulong wa nfalang jatuchirishinau mu mifuku yetu patweza kapamp ka kusambish. Pinap akimbin kutukwat, kutwikadish asuk ni kutambul ayimbur etu!”
19 Chawiy aseja kud kalam wa chikumbu cha Jozef ni amuleja ku chis cha chikumbu anch: 20 “Tulikishinaku amboku, nsalejam! Tweza kunoku kapamp ka kusambish mulong wa kuland yakuda. 21 Pakwez pitwashika pa ndond ya kulal ni twasambish kufungul mifuku yetu, twakashimuka nfalang mu mufuku wa muntu ni muntu, nfalang jetu jawonsu jading jiwanyidin. Chawiy tusotin kujichirish ayinetu. 22 Ni pinap twezang kand ni nfalang jikwau mulong wa kuland yakuda. Twijap nany wateka nfalang mu mifuku yetu.” 23 Kupwa kalam wayileja anch: “Kwikil kwau mulong. Kangal wovany wom. Nzamb wen ni Nzamb wa tatukwen ndiy wateka nfalang mu mifuku yen. Yama natambula nfalang jen.” Kupwa wayiletinay Simeyon.
24 Chad ikuny winou wayandjika mu chikumbu cha Jozef ni wayinkisha mem ma kowal ku mend ni yakuda ya ayimbur au. 25 Arijeka chipan cha kumwinkish Jozef pakwezay pa midi, mulong atesha anch akudil kwinakwa. 26 Pandamay Jozef mu chikumbu, amwinkisha chipan chinech ni amuzengamina pansh. 27 Kupwa wayipula anch akasiken ni wayipula kand anch: “Nchik tatukwen ipal wanlejanya? Ov, uchid mwom?” 28 Chad awiy amwakula anch: “Kashalapol wey, tatukwetu ukasiken kwend. Uchid mwom.” Kupwa amuzengamina ni abwikam pansh.
29 Pamumanay Benjamin, mwan wa makwend, wayipula anch: “Ov, ndiy winou mwanchen kasulans wanlejanya? Wawejinaku anch: “Nzamb akuyukish, mwanam.” 30 Kupwa Jozef wabudika mau pol, mulong warumbangana mu manang pamumanay mwanchend, ni wakimba ndond ya kudidin. Chawiy wandama mu kapalakany kakwau ni wadila nakash. 31 Kupwa wowala mu mes ni wisuma wabudik pol, walond anch: “Letany yakuda.” 32 Amutekina Jozef yakuda pa amwinend, anamakwend niyau pa ayinau, In Idjibit niyau idila panrau. In Idjibit kadangangap pamwing nau In Hebereu mulong chid chom chitakanena kud awiy.
33 Anamakwend a Jozef ading ashich kurutu kwend, kusambishin ku mwan wa kusambish djat ku kasulans ni ading akat kutalijan oku akat kushimok. 34 Jozef wadandamena kudosh yakuda ku tebur wendendiy ni kuyitum ku tebur wa awiy, pakwez wamuvudishina Benjamin yakuda tupamp tutan kusutamu ya akwau awonsu. Chawiy ada ni kuna pamwing ni ndiy djat kamu ni pikutinau.
44 Kupwa Jozef wamuleja kalam wa chikumbu chend anch: “Izwish too yakuda mu mifuku ya amakuny inay, yitekina yikutwishau kusend ni muchirishina muntu ni muntu nfalang jend mu mufuku wend. 2 Pakwez ufanyidin kutek rupas ram ra utad wa arjang mu mufuku wa kasulans, pamwing ni nfalang jalandangay nich yakuda.” Chawiy kalam wasala mud mwamulejau kud Jozef.
3 Pikwacha pamanch, ayileja amakuny inay kuya pamwing nau ayimbur au. 4 Kurutu ashika kulemp ni musumb, Jozef wamuleja kalam wa chikumbu chend anch: “Tumbuk! Yilondula amakuny inay! Anch wayitan, yela anch: ‘Mulong wak wachirishanya kal uyimp ku uwamp? 5 Mulong wak wasendanya kal rupas rikatay nsalejam kunil ni kubwakin yom ya kurutu? Wasalany kal chom chiyimp nakash.’”
6 Chawiy wayitana ni wayel mazu minam. 7 Pakwez awiy amwakula anch: “Mulong wak nsalejam ulondin mwamu? Etu atushalapol ey tukutwishap ap pakemp kusal chom cha mutapu winou. 8 Oku nfalang twatanina mu mifuku yetu mwi ngand ya Kanaan twakuchirishidinaj. Chad mutapu ik tukutwisha kwiy utad wa arjang ap or mu chikumbu cha nsalejey? 9 Muntu mwawonsu ukutana nich rupas riner mu mufuku wend, chifanyidin kumujip, ni etu akwau awonsu tukwikal asuk ey, nsalejam.” 10 Chawiy walonda anch: “Chisadika mud mutapu walondanya kal: Muntu mwawonsu nikutana nich rupas riner, ukwikal musuk wam, pakwez en akwau ukwikalanyap ni mulong.” 11 Chawiy muntu ni muntu watula mau mufuku wend pansh ni wausuburil. 12 Ikuny winou wakimbijola nawamp, kusambishin ku mwan wa kusambish djat ku kasulans. Chad watana rupas mu mufuku wa Benjamin.
13 Chawiy apola masun mau, kupwa muntu ni muntu wachirisha difund dend pa chimbur ni achirika kand mu musumb. 14 Yuda ni anamakwend pandamau mu chikumbu cha Jozef, Jozef wading uchid mwinamwa; chad awiy awa pansh kurutu kwend. 15 Jozef wayipula anch: “Mulong wak wasalanya kal mwamu? Wijanyap kwen anch muntu mud am ou nij kubwak?” 16 Chad Yuda wakula anch: “Yom ik tukutwisha kumulej nsalejam? Yom ik tukutwisha kulond? Ni mutapu ik tukutwisha kumekesh anch tud antu atentamina? Nzamb wakin wajingunin kal kurumbuk kwa asuk ey. Katat tud asuk ey nsalejam, etu pamwing ni muntu watanangau nich rupas!” 17 Pakwez Jozef walonda anch: “Nikutwishap ap pakemp kusal mwamu! Muntu watanangau nich rupas, ndiy ukwikala musuk wam. Pakwez en akwau awonsu, ukutwishany kwen kuya kwa tatukwen mu chisambu.”
18 Yuda wamusejina ni wamulej anch: “Nakwilembin nsalejam, lik amboku nikulejaku chom chimwing ni kangal wamujimen kashalapol wey, mulong ey ud mud Farao amwinend. 19 Watwipula etu atushalapol ey anch: ‘Ov, ukwetingany tatuku ap mwanamakwen? 20 Chad twakuleja anch: ‘Tukwet tatuku wananapina kal ni mwan wa ku upal wend, uda kasulans. Mwan winou wading ni mwanamakwend pakwez wafil kal, chawiy washadin kal kwend da amwinend mwinvumu mwa makwend, ni tatukwend umukatin nakash.’ 21 Chad ey watuleja anch: ‘Muletany kunoku chakwel nimumana.’ 22 Pakwez etu twakwakula anch: ‘Nsand winou kakutwishap kumusha tatukwend. Anch wamusha, chakin kamu tatukwend ukufa.’ 23 Chad ey watuleja anch: ‘Anch wezinanyap ni mwanchen kasulans, ukumananyap chifu cham.’
24 “Chawiy twachirika kwa tatuku, kashalapol wey ni twamuleja mazu mey, nsalejam. 25 Kupwa tatuku watuleja anch: ‘Chirikany utulandinanyaku yakuda.’ 26 Pakwez twamuleja anch: ‘Tukutwishap kuya anch mwanchetu kasulans kayilap niyetwetu, mulong tukutwishap kuman chifu cha ikuny winou anch mwanchetu kasulans kadap netu.’ 27 Kupwa tatuku, kashalapol wey, watuleja anch: ‘En wijany nawamp anch mukajam wanvadina kwend an aad. 28 Pakwez pashadikay umwing, nalonda anch: “Chimeken anch amuzanodin kwend!” Ni nimumeningap kushik ni katat. 29 Pakwez anch wamutwalany kand winou kulemp niyamam ni kwamushiken chom chiyimp,* chakin kamu ukwintwadikishany mwi Nzay* mulong wa kusansan.’
30 “Chawiy katat anch nachirik kwa tatuku kashalapol wey pakad nsand winou, mulong mwom* wend ulamatin ku mwom wa nsand winou, 31 ukufa pakumanay kamu anch nsand kadap netu, mwamu etu atushalapol ey, tukumutwadikish tatukwetu mwi Nzay* mulong wa runeng. 32 Am kashalapol wey nipana kud tatuku mulong wa kumuking nsand ni namuleja anch: ‘Anch nikuchirishidinayap, nikusal chitil ku mes mey chikupu.’ 33 Chawiy katat amboku, lik am nikala musuk pa ndond ya nsand, chakwel nsand achirika pamwing ni anamakwend. 34 Mutapu ik nikutwisha kuchirik kwa tatuku pakad nsand? Nikatinap kumuman tatuku ukat kuman mar!”
45 Jozef katwishap kand kulam yovil yend kurutu kwa atushalapol end awonsu. Chad watoya anch: “Budikany en awonsu!” Chawiy piyijikishay Jozef kud anamakwend, kwikil muntu mukwau wadingap.
2 Ni wasambisha kudil nich dizu da piur nakash. In Idjibit amutesha pamwing ni antu awonsu a mu chikumbu cha Farao. 3 Jozef wayileja chad anamakwend anch: “Yam Jozef. Ov, tatuku uchid mwom?” Pakwez anamakwend katwishap kumwakul, mulong ashimoka nakash. 4 Chawiy Jozef wayileja anamakwend anch: “Ezany amboku piswimp niyamam.” Niyau amusejina.
Kupwa Jozef walonda anch: “Yam mwanamakwen Jozef walandishanya mu Idjibit. 5 Pakwez katat kangal wanengananany ap kwifish nich mulong wanlandishanya kunoku, Nzamb ndiy wantuma kurutu kwen mulong wa kupandish mwom. 6 Winou wawiy muvu wa kaad wa nzal* mwi ngand, ni mu mivu yitan yezina ey, kukwikalap kudim ap kwangul. 7 Pakwez Nzamb wantuma kurutu kwen mulong wa kukupandishany mu mutapu ushimokishena nakash, ni chakwel majuku men kangal majiy pa divu.* 8 Chawiy kadap en wantumanya kunoku, pakwez Nzamb wakin ndiy wantuma kunoku, mulong wa kwingikadish mwin kumuyul Farao, mwin kutakel chikumbu chend ni ntakel wa ngand yawonsu ya Idjibit.
9 “Chirikany mau kwa tatuku ni mulejany anch: ‘Mwaney Jozef ulondin anch: “Nzamb wangikadishin ntakel wa Idjibit mwawonsu. Ez kud am pakad kulab. 10 Ukushakam mwi ngand ya Goshen, ey pamwing ni aney, ijukurey, amikoku ey, angomb ey ni yom yawonsu ukweta, mwamu ukwikal piswimp niyam. 11 Nikukutuminang yakuda kwinakwa, mulong kuchid kand mivu yitan ya nzal. Chamwamu ey ni dijuku dey dawonsu ukwikalany atuzweny, ni yom yawonsu ukweta yikujiy.”’ 12 En awonsu pamwing ni mwancham Benjamin umenany nich mes men anch yama kamu nilondina nen. 13 Chawiy ufanyidinany kumulej tatuku katumb kawonsu nikweta mu Idjibit ni yom yawonsu wamananya kal. Yangany mau umuletany tatuku kunoku.”
14 Chad wamubwikata* mwanchend Benjamin ni wasambish kudil, chad Benjamin niyend wadila pading pamubwikatinay. 15 Ni wayibwikata kand anamakwend awonsu oku ukat kudil, kupwa kwa yom yiney, anamakwend ambamba nend.
16 Rusang ra anamakwend a Jozef rashika kud antu a mu chikumbu cha Farao. Chad Farao ni atushalapol end asangara. 17 Chawiy Farao wamuleja Jozef anch: “Yileja anamakwey anch: ‘Kasany mafund men pa annam ni chirikany mwi ngand ya Kanaan, 18 musendany tatukwen ni majuku men mawonsu, wezany kud am. Nikukwinkishany yom yiwamp ya mwi ngand ya Idjibit ni ukudany yom yidokila mwi ndond yiwamp ya ngand.’ 19 Yileja kand anch: ‘Sendany matemb* ma mwi ngand ya Idjibit mulong wa kuyisendinamu anen ni akajen, ufanyidinany kumukandjik tatukwen mu ditemb dimwing* ni ezany kunoku. 20 Kangal wiyakamishany piur pa yom yen, mulong yom yiwamp nakash ya ngand ya Idjibit yid yenen.’”
21 Yawiy kamu yom yasalau an a Isarel, ni Jozef wayinkisha matemb* mud mwalonday Farao, wayinkisha kand yom ya kuda mwi njil. 22 Wayinkisha awonsu masun ma kuswimp, pakwez wamwinkisha Benjamin nfalang yitot yisatu (300) ja utad wa arjang ni masun matan. 23 Chad wamutumina tatukwend amakwal a ayimbur dikum ading asendina yom yiwamp ya mu Idjibit, ni ayimbur amband dikum ading asendina tidiku, mikat ni yom yikwau ya kuda mwi njil. 24 Chawiy wakanijana nau anamakwend. Pawilau mwi njil, wayileja anch: “Kangal wapwitamijanany mwi njil.”
25 Chawiy adokala mu Idjibit, aya mwi ngand ya Kanaan kwa tatukwau Jakobu. 26 Ni amuleja anch: “Jozef uchid mwom, ni ndiy utakedina ngand yawonsu ya Idjibit!” Pakwez Jakobu kalondap dizu ap dimwing mulong kayitiyijap. 27 Pakwez pamulejau yom yawonsu yalonday Jozef, ni pamanay matemb* matumay Jozef mulong wa kumusendinamu, tatukwau Jakobu wikala kand ni usu. 28 Chad Isarel watoya anch: “Katat nakwitiyijany kal! Mwanam Jozef uchid mwom! Nifanyidin kuya kumuman kurutu nifa!”
46 Chawiy Isarel wasenda yom yend yawonsu,* wakwat weny mukuyang. Pashikay ku Ber-sheba, wapana yakupesh kud Nzamb wa tatukwend Izak. 2 Chad Nzamb wamutazuka Isarel mu chishimushimu uchuku anch: “Jakobu, Jakobu!” Ndiy wakula anch: “Vude, Nsalejam!” 3 Nzamb walonda anch: “Yam Nzamb wakin, Nzamb wa tatukwey. Kangal wov wom wa kuya mu Idjibit, mulong mwinimwa nikukwikadish muchid ujim nakash. 4 Am amwinam nikuya ney mu Idjibit ni yam nikeza kakuchirish kand. Jozef ukez kabwik mes mey nich chikas chend.”*
5 Kupwa Jakobu wadokala ku Ber-sheba, ni anend amusenda pamwing ni anau ni akajau mu matemb* matumay Farao mulong wa weny. 6 Asenda annam au ni yom yapitau mwi ngand ya Kanaan. Chawiy Jakobu washika mu Idjibit pamwing ni dijuku dend dawonsu. 7 Jakobu weza ni dijuku dend dawonsu: Anend amakuny ni amband, ni ijukurend amakuny ni amband.
8 Am mawiy majin ma an a Isarel, an a Jakobu andama mu Idjibit: Riben ndiy wading mwan wa kusambish wa Jakobu.
9 An a Riben ading Anok, Palu, Eziron ni Karimi.
10 An a Simeyon ading Jemuwel, Yamin, Ohad, Jakin, Zowar ni Shaul, mwan wa mband umwing Mwin Kanaan.
11 An a Levi ading Gershon, Kehat ni Merari.
12 An a Yuda ading Er, Onan, Shela, Perez ni Zera. Pakwez Er ni Onan afila mwi ngand ya Kanaan.
An a Perez ading Eziron ni Amul.
13 An a Isakar ading Tola, Puva, lob ni Shimiron.
14 An a Zabulon ading Sered, Elon ni Jahilel.
15 Inay awiy an amakuny a Leya, amuvadinay Jakobu ku Padan-aram, kuwejaku ni mwanend mband Dina. Anend awonsu amakuny ni amband ading makum masatu ni asatu (33).
16 An a Gad ading Zifiyon, Agi, Shuni, Esibon, Eri, Arod ni Areli.
17 An a Azer ading Imina, Isva, Isvi, Beriya ni mpanyau Sera.
An a Beriya ading Heber ni Malikiel.
18 Inay awiy an a Zilpa, mwilomb wamwinkishau Leya kud tatukwend Laban. An awonsu amuvadinau Jakobu kud Zilpa ading dikum ni musamban (16).
19 An a Rashel, mband wa Jakobu, ading Jozef ni Benjamin.
20 Mwi ngand ya Idjibit, Asenat mwan mband a Potifera, mwin kupesh wa ku musumb wa On,* wamuvadina Jozef Manase ni Efrayim.
21 An a Benjamin ading Bela, Beker, Ashibel, Gera, Naman, Ehi, Rosh, Mupim, Hupim ni Ared.
22 Inay awiy an amuvadinau Jakobu kud Rashel: Awonsu ading dikum ni anying (14).
23 Mwan* a Dan wading Hushim.
24 An a Nefitali ading Jayisel, Guni, Jezer ni Shilem.
25 Inay awiy an a Bila, mwilomb wamwinkishau Rashel kud tatukwend Laban. An awonsu amuvadinau Jakobu kud Bila ading sambwad.
26 An awonsu a Jakobu andama mu Idjibit, ading makum musamban ni musamban (66), kudoshaku amawenend. 27 Jozef wavala an aad mu Idjibit. Antu awonsu a mu dijuku da Jakobu andama mu Idjibit ading makum sambwad (70).
28 Jakobu wamutuma Yuda mulong wa kumulej Jozef anch wading ukimbin kushik ku Goshen. Pashikau ku Goshen, 29 Jozef wayileja antu kumukasin ditemb* ni waya kumusankan tatukwend ku Goshen. Piyijikishay kud tatukwend, Jozef wamubwikata* ni wadila mu chisu kanang.* 30 Kupwa Isarel wamuleja Jozef anch: “Katat nikutwish chad kufa; mulong naman kal chifu chey ni nijik kal anch uchid mwom.”
31 Kupwa Jozef wayileja anamakwend ni antu a mu dijuku da tatukwend anch: “Nikimbin kuya kumwijikishamu Farao anch: ‘Anamakwam ni antu a mu dijuku da tatukwam ading mwi ngand ya Kanaan ashik kal kunoku. 32 Amakuny inay ading atufung ni in kupit yivam. Ezang ni amikoku au, ampemb au, angomb au ni yom yau yawonsu.’ 33 Anch Farao wakutazukany ni wakwipulany anch: ‘Mudimu ik usadininganya?’ 34 Mwakulany anch: “Kudosh kwa angakiril etu, etu atushalapol ey tuding in kupit yivam kudosh ku usand wetu.’ Mwamu ukutwish kushakamany mwi ngand ya Goshen, mulong In Idjibit ayikisining atufung a amikoku.
47 Chawiy Jozef waya wamulej Farao anch: “Tatuku ni anamakwam ading mwi ngand ya Kanaan, ashikang kal mwi ngand ya Goshen pamwing ni amikoku au, ampemb au, angomb au ni yom yau yawonsu.” 2 Jozef wasenda anamakwend atan, wayitwal kwa Farao.
3 Farao wayipula anamakwend a Jozef anch: “Mudimu ik usadininganya?” Awiy amwakula anch: “Kudosh kwa angakiril etu, etu atushalapol ey tuding in kupit yivam.” 4 Kupwa awejinaku anch: “Twezin kushakam mud angendj mwi ngand ya Idjibit, mulong nzal* yid yikash nakash mwi ngand ya Kanaan ni mwikil ndond ya kudishin annam etu. Chawiy yilika amboku atushalapol ey ashakama mwi ngand ya Goshen.” 5 Farao wamuleja Jozef anch: “Tatukwey ni anamakwey akulondul kal ey kunoku. 6 Ngand yawonsu ya Idjibit yid mu makas mey. Mushichika tatukwey ni anamakwey mwi ndond yiwamp nakash ya ngand. Ashakama mwi ngand ya Goshen. Ni anch wij anch pakach pau pad amakuny ayifuvu, yinkisha chisend cha kulam yivam yam.”
7 Kupwa Jozef wamuleta tatukwend Jakobu kurutu kwa Farao ni Jakobu wamuyukisha Farao. 8 Farao wamwipula Jakobu anch: “Ukwet mivu yinch?” 9 Jakobu wamwakula anch: “Nikwet mivu chitot ni makum masatu (130) nishicha mud ngendj. Mivu ya mwom wam yid yikemp ni ya mar, ni yishikinap kwau ku mivu ya angakiril am ashakama niyau mud angendj.” 10 Kupwa Jakobu wamuyukisha Farao ni wadokala kurutu kwend.
11 Chawiy Jozef wamushichika tatukwend ni anamakwend mwi ngand ya Idjibit, wayinkisha ndond yiwamp nakash ya ngand, ku Ramises, mud mwalonday Farao. 12 Jozef wadandamena kupan yakuda* kud tatukwend, anamakwend ni antu awonsu a mu dijuku da tatukwend, kukwatijan ni uvud wa anau.
13 Mwi ngand ya Idjibit ni ya Kanaan mwadingap kand yakuda,* mulong nzal yading yikash nakash, ni antu a mu jingand jinej afa nzal nakash. 14 Jozef wakumangejang nfalang jawonsu ja mwi ngand ya Idjibit ni ya Kanaan jaletangau antu mulong wa kuland yakuda, ni watekang nfalang jinej mu chipau cha Farao. 15 Mu kusut kwa chisu, nfalang jawonsu ja mwi ngand ya Idjibit ni ya Kanaan japwa. Chad In Idjibit awonsu asambisha kwez kud Jozef ni kumulej anch: “Twinkisha yakuda! Ov, tufanyidin kufil mu mes mwey mulong tukwetap nfalang?” 16 Jozef wayakula anch: “Anch ukwetanyap kand nfalang, nginkishany yivam yen ni am nikukwinkishany yakuda.” 17 Chawiy asambisha kumuletin yivam yau, ni Jozef wayinkishang yakuda ku atubar au, amikoku au, ampemb au, angomb au ni ayimbur au. Ni wadandamena kuyinkish yakuda ku yivam yau yawonsu muvu winawa.
18 Papwa muvu winawa, asambisha kwez kud ndiy muvu wambakenap ni kumulej anch: “Tukutwishap kukujindjikin nsalejetu: Twakwinkishin kal yivam yetu ni nfalang jetu jawonsu. Kudoshaku mijimbu yetu ni yir yetu, tukwetap kand chom cha kukwinkish nsalejetu. 19 Ov, tufanyidin kufil mu mes mwey, ni yir yetu yifanyidin kushal yamwamu? Tulanda pamwing ni yir yetu ku yakuda, mwamu tukwikal asuk a Farao ni yir yetu yikwikal yendendiy. Twinkisha yakuda chakwel tushala aom ni kangal twafa, ni chakwel kangal yir yetu yishala yamwamu.” 20 Chawiy Jozef wamulandina Farao yir yawonsu ya mu Idjibit, mulong Mwin Idjibit mwawonsu walandisha chir chend, mulong nzal yading yikash nakash. Chawiy ngand yawonsu yikala ya Farao.
21 Kupwa wayishemunina antu ni kuyitwal mu misumb, mu Idjibit wa kabuj. 22 Ching kusu yir ya in kupesh yawiy yalikay kuland, mulong adangang yakuda yayinkishangau kud Farao. Chawiy chalikinau in kupesh kulandish yir yau. 23 Kupwa Jozef wayileja antu anch: “Teshany! Nlel nakulandany kal ni yir yen ni wikalany kal a Farao. Sendany mbut ni jikunany mu yir yen. 24 Anch yir yasong, ukumwinkishany Farao chikunku chimwing pa yitan cha yom ukwangulanya, pakwez yikunku yinying yikwikal yenen, jawiy jikwikala mbut ja mu yir yen ni yakuda yenen ayinen, ya antu ada mu yikumbu yen ni ya anen.” 25 Chawiy amuleja anch: “Watupandish kal. Nsalejam, anch chikusangareshin, tukwikal kwetu asuk a Farao.” 26 Jozef wateka chijil ech: chikunku chimwing pa yitan cha yom ya kwangul chid cha Farao. Ni chijil chinech chidaku kushik ni nlel unou mwi ngand ya Idjibit. Ching kusu yir ya in kupesh yawiy yalika kwikal ya Farao.
27 Isarel wadandamena kushakam mwi ngand ya Idjibit, ku Goshen, ndiy ni dijuku dend, avalijana ni kuvulijan nakash. 28 Jakobu wasala mivu dikum ni sambwad (17) mwi ngand ya Idjibit. Chawiy mu mwom wend wawonsu, Jakobu wasala mivu chitot makum manying ni sambwad (147).
29 Pamanay Isarel anch ud piswimp ni kufa, wamutazuka mwanend Jozef ni wamulej anch: “Anch katat nikusangareshin, tek amboku chikas chey mwinshin mwa kataf kam, ni nmekeshina rukat rishinshamena ni kushinshaman. Nilemb amboku, kangal wanjikin mu Idjibit. 30 Anch nafa, winsendang wandosh mu Idjibit ni wanjikin mwi nzay ya angakiril am. Chad Jozef walonda anch: “Nikusal mud mwawalonda kal.” 31 Kupwa Jakobu wamuleja anch: “Nchipina.” Chawiy Jozef wamuchipina. Kupwa Isarel wazengama ku mutu kwa ulal wend.
48 Kupwa kwa yom yiney, amuleja Jozef anch: “Tesh, tatukwey uyedin.” Chawiy Jozef wayisenda anend aad, Manase ni Efrayim, waya nau. 2 Chad amuleja Jakobu anch: “Mwaney Jozef wez kal kukutal.” Chawiy Isarel wikasikesha, walank ni washakam pa ulal wend. 3 Chad wamuleja Jozef anch:
“Nzamb Mwin Dikand Dawonsu wanmekena ku Luz, mwi ngand ya Kanaan ni wanyukisha. 4 Wanleja anch: ‘Nikukwinkish an avud nakash, ukwikal chikumangen cha antu avud ni aney* awiy nikwinkisha ngand yiney.’ 5 Aney aad wavadina mu Idjibit kurutu neza ad amam. Efrayim ni Manase akwikal an amam mud Riben ni Simeyon. 6 Pakwez an akwau ukuvala awiy akwikala chad eyey. Akuyipil majin ma anamakwau inay aad ni akutambul chikunku cha uswan wau. 7 Pinading nidokila ku Padan, Rashel wafila ku kabet kam, mwi ngand ya Kanaan, pakwez kwading kuchid kal weny ulemp kurutu kwa kushik ku Eferat. Chawiy namujikina pinipa, mwi njil ya Eferat, charumburik anch Betlehem.
8 Isarel payimanay an a Jozef, wipula anch: “Anany inay?” 9 Jozef wamwakula tatukwend anch: “Awiy inay an anginkishinay Nzamb mwi ngand yiney.” Chad Jakobu walonda anch: “Yileta amboku kunoku, chakwel niyiyukisha.” 10 Mes ma Isarel mading makepin kal usu mulong wa upal, chawiy katwishangap kuman nawamp. Jozef wamuletinau piswimp, ni Jakobu wayisuswa ni kuyibwikat. 11 Isarel wamuleja Jozef anch: “Natonginangap anch nikez kuman chifu chey, pakwez katat Nzamb wankwash kal kuman kand aney.”* 12 Kupwa Jozef wayidosha anend pa manungun ma tatukwend, ni wazengama pansh.
13 Kupwa Jozef wayikwata anend awonsu aad, Efrayim ku chikas chend cha katatuku chakwel amuteka ku chikas cha kamaku cha Isarel, ni Manase ku chikas chend cha kamaku chakwel amuteka ku chikas cha katatuku cha Isarel, chad wamusejishinau piswimp. 14 Pakwez Isarel wazambula chikas chend cha katatuku, wachazuk pa mutu wa Efrayim, ap anch ndiy wading mwanikanch. Ni wazambula chikas chend cha kamaku, wachazuk pa mutu wa Manase. Isarel wasadinamu, mulong wading wij nawamp anch Manase ndiy mwan wa kusambish. 15 Kupwa wamuyukisha Jozef anch:
“Nzamb wakin wasadinau kud atatukwam, Abraham ni Izak,
Nzamb wakin wanlamina mu mwom wam wawonsu kushik ni nlel unou,
16 mwangel wankamunina mu mar mam min mawonsu, ayiyukish an inay.
Chifanyidin dijin dam ni majin ma atatukwam Abraham ni Izak, amavurik kusutin awiy,
ni chifanyidin aval an avud nakash pa divu.”
17 Pamanay Jozef anch tatukwend udandamedin kwazuk chikas chend cha katatuku pa mutu wa Efrayim, kasangarap. Chawiy wapakisha kukwat chikas cha tatukwend mulong wa kuchidosh pa mutu wa Efrayim ni kuchitek pa mutu wa Manase. 18 Jozef wamuleja tatukwend anch: “Tatuku, mwamu bwat, mulong ou ndiy mwan wa kusambish. Azuk chikas chey cha katatuku pa mutu wend.” 19 Pakwez tatukwend walika ni wamuleja anch: “Nij mwamu mwanam, nij mwamu. Niyend ukwikal chisak cha antu, ni ukwikal kand mujim. Pakwez mwanchend ukwikal mujim nakash kumusutamu ndiy, ni anend* akez kwikal michid yijim.” 20 Dichuku dinada, Isarel wadandamena kuyiyukish anch:
‘Chifanyidin In Isarel ajimbul dijin dey pakuyukishanangau ni kulond anch:
‘Nzamb akwikadish mud Efrayim ni Manase.’”
Chawiy wadandamena kumutek Efrayim kurutu kwa Manase.
21 Kupwa Isarel wamuleja Jozef anch: “Tesh, am nikimbin kwam kufa, pakwez nikwet kashinsh anch Nzamb ukudandamen kwikal nen ni ukukuchirishany mwi ngand ya angakiril en. 22 Pakwez am, nakuwej kal chikunku chimwing cha ngand* chakwel uyisutamu anamakwey, chikunku chinech nachitambula kud In Amor kwi mpak yam ya musamun ni ut wa nseu.
49 Jakobu wayitazuka anend ni wayilej anch: “Kumanganany pamwing chakwel nikulejany yom yikukushikenanya mu machuku ma nsuden. 2 Kumanganany ni teshany, en an a Jakobu, muteshany tatukwen Isarel.
3 “Riben, ey yey mwanam wa kusambish, yey usu wam ni disambishin da usu wam wa kuval, ading akulimishin nakash ni wading ni usu nakash. 4 Pakwez ukwikalap kand mujim, mulong mud ampwej a mem, watwishap kwilam, ni wakandama pa ulal wa tatukwey. Pa chisu chinacha, wijondisha ulal wam. Inge, yawiy kamu yom yasalay Riben!
5 “Simeyon ni Levi ad anamaku. Jimpak ja misamun mawiy mat mau ma kujipan nich. 6 Kangal wibomb nau, A! mupim* wam. Kangal wakumangan nau, A! muchim wam,* mulong wa ujim wau, ayijipa amakuny, mulong wa misangar yau, ayikatula angomb mijir ya ku mend. 7 Ujim ni kuswej kwau yid yiyimp nakash,* mulong yayibachika kusal yom nich chisum nakash. Nikuyipalangeshin mwi ngand ya Jakobu ni kuyaurodin mwi ngand ya Isarel.
8 “Ey Yuda, anamakwey akez kakutumbish. Chikas chey chikez kwikal pa nshing ya akankuny ney. An a tatukwey akez kukuzengamin. 9 Yuda ud mwan a ntambu. Mwanam, ukulankang kupwa kwa kuda mbij. Walala ni kwiyonan mud ntambu, ni nany ukupima kumulangwish ntambu? 10 Mukombu wa want ukezap kudokal kud Yuda, ni mutond wa kutakel nich ukezap kadokal mu mend mend, djat ni pakwezinay Shilo,* ni antu awonsu afanyidin kumuziyin. 11 Ukat kumukasin chimbur wend ku mutond wa nviny, ni mwan a chimbur wend ku mutond wa nviny muwamp, ukez katutin masun mend mu maar ma nviny ni chidjal chend mu mem ma mabuj ma nviny. 12 Maar ma nviny makat kusunzish mes mend ni mayel makat kutokish mazeu mend.
13 “Zabulon ukez kushakam ku chikum cha karung, ku chikum kukatau kukasin maat, ni mwimbu wend ukez kashik ku Sidon.
14 “Isakar ud chimbur ukweta mafup makash, ulela pakach ni pakach pa mifuku yaad yisendinay. 15 Ndiy ukez kaman anch ndond ya kwiswedishin yid yiwamp ni anch ngand yisangareshin. Ukez kazendjik chikij chend mulong wa kusend difund ni ukez kwitiy kusal midimu ya usu.
16 “Dan ukez kayirumburish antwend mud umwing wa michid ya Isarel. 17 Dan ikala nnak uda kuns kwa njil, nnak ukweta miseng uda kuns kwa njil, utotina ku yikwazabal ya kabar, chakwel muntu umwendishina awa chinshikanyim. 18 Am nikez kachingel dipandish dey, A! Yehova.
19 “Gad akez kamurishikish kud chisak cha in kubuu, pakwez ndiy ukez kayirishikishin kwinyim.*
20 “Azer ukez kikal ni yakuda* yivud,* ni ukez kapan yakuda yikutwishay mwant kuda.
21 “Nefitali ud mband a serf ubikitina. Ukat kulond mazu makatishena.
22 “Jozef ud mutiy wa mutond usongina mabuj, mutond uda piswimp ni musul wa mem, ukweta mitiy yisutina piur pa rubumbu. 23 Pakwez in kwas jinseu amusarumunang, amwasang jinseu ni amulaminang rukuny. 24 Chad ndiy wading ulamin nseu yend fe, makas mend mading makash ni mapipela. Yom yiney yadokala mu makas ma mwin dikand wa Jakobu, kud kafung, diyal da Isarel. 25 Udokil* kud Nzamb wa tatukwey, ni Nzamb ukez kukukwash, ud pamwing ni Mwin Dikand Dawonsu, ni Nzamb ukukuyukish nich yiyukish ya mwiur, nich yiyukish ya kwinshin kwa divu, nich yiyukish ya mayel* ni divumu. 26 Yiyukish ya tatukwey yikez kusutamu yiyukish ya mikandu ya chikupu, yikez kusutamu kand yom yiwamp ya tumikandu twa chisu chawonsu. Yikez kudandamen kwikal pa mutu wa Jozef, pa kawokal ka muntu waurilau ni anamakwend.
27 “Benjamin ukez kubwecholang mbij chisu chawonsu mud kangol. Pamanch ukez kudangang mbij, ni urel ukez kwanganang yom yikubuway.”
28 Yiney yawonsu yawiy michid dikum ni yaad (12) ya Isarel, ni yiney yawiy yom yayilejay tatukwau pading payiyukishinay. Wamwinkisha muntu ni muntu chiyukish chimuwanyidina.
29 Kupwa wayileja anch: “Nikimbin kufa mud mwafau angakiril am. Njikany pamwing nau angakiril am mu mandam mada mu chir cha Eferon Mwin Het, 30 mada mu chir cha Makipela, chida kurutu kwa Mamire mwi ngand ya Kanaan, chalanday Abraham kud Eferon Mwin Het mulong wa kumujikinamu mukajend. 31 Mwawiy mwamujikinau Abraham ni mukajend Sara. Mwawiy mwamujikinau Izak ni mukajend Rebeka, ni mwawiy kand namujikina Leya. 32 Chir ni mandam madamu, Abraham wayilanda kud an a Het.”
33 Papwishay Jakobu kuyilej anend yom yiney, wachirisha mend mend pa ulal, wakatuk mupim ni wafa mud mwafau angakiril end.*
50 Chawiy Jozef wamuwila tatukwend, wamudila ni wamubwikata. 2 Kupwa Jozef wayileja atushalapol end amingang kupal mujimbu wa tatukwend mwon chakwel kangal wavund. Niyau asala mwamu, 3 asala mwamu mu machuku makum manying (40), mulong chawiy chisu chitina mulong wa kupwish kupal mujimbu wa muntu mwon chakwel kangal wavund, ni In Idjibit adandamena kumudil Isarel mu machuku makum sambwad (70).
4 Papwishau kumudil, Jozef wayileja antu a mu chipang* cha Farao anch: “Anch nikusangareshinany, mutuminany Farao uruu ou: 5 ‘Tatuku wanchipisha anch: “Tesh! Am nikimbin kwam kufa. Ufanyidin kwinjik mwi nzay yam yinapunda mu mandam mwi ngand ya Kanaan.” Nlika amboku niya chakwel nimujika tatukwam, kupwa nikuchirik kand.’” 6 Farao wakula anch: “Yang umujika tatukwey mud mwakuchipishay.”
7 Chawiy Jozef waya kumujik tatukwend ni amutwalaku kud atushalapol awonsu a Farao: amakurump a mu chipang chend ni amakurump awonsu a mwi ngand ya Idjibit. 8 Amutwala kand kud antu a mu dijuku dend, anamakwend ni antu a mu dijuku da tatukwend. Ching kusu anau, amikoku au, ampemb au ni angomb au awiy ashala mwi ngand ya Goshen. 9 Kwading kand matemb* ni in kwendish atubar, chawiy antu amutwalaku ading kamu avud nakash. 10 Pashikau pa ndond ya kubudin mbut ya ku Atad, yida piswimp ni Yordan, amudila tatukwend a Jozef nakash, ni asala mwamu mu machuku sambwad. 11 Pamanau chidil chatekau pa ndond ya kubudin mbut ya ku Atad, In Kanaan alonda anch: “Chinech chid chidil chijim nakash cha In Idjibit!” Chawiy chapidinau ndond yiney yida piswimp ni Yordan anch Abel-misirayim.*
12 Chawiy an a Jakobu asala kamu yom yawonsu yayilejay. 13 Amusenda amutwal mwi ngand ya Kanaan ni amujik mu mandam mada mu chir cha Makipela, chida kurutu kwa Mamire, chalanday Abraham kud Eferon Mwin Het mulong wa kumujikinamu mukajend. 14 Kupwa kwa kumujik tatukwend, Jozef wachirika mu Idjibit pamwing ni anamakwend ni awonsu aya nend mulong wa kumujik tatukwend.
15 Pamanau anamakwend a Jozef anch tatukwau wafa kal, alonda anch: “Natong Jozef watulamidin kal rukuny ni ukutufundakeshin mulong wa yom yawonsu yiyimp twamusala.” 16 Chawiy amutumina Jozef mazu am: “Kurutu afa, tatukwey wakana anch: 17 ‘Wamulejany Jozef anch: “Nakwilembin amboku, likishin kurumbuk kwa anamakwey ni chitil chasalau pakumeshau mar mud minam.”’ Chawiy katat, twilemb amboku, likishin kurumbuk kwa atushalapol a Nzamb wa tatukwey.” Chad Jozef wadila pateshay mazu minam. 18 Kupwa anamakwend eza kand, amuzengamin pansh ni amulej anch: “Tud katat asuk ey!” 19 Jozef wayileja anch: “Kangal wovany wom. Ov, am nid Nzamb? 20 Ap anch en wasotanya kwinsal nayimp, Nzamb wading ni chitongijok cha kukarumun uyimp winou kwikal uwamp ni kuchidij mwom ya antu avud, mud musadinay nlel. 21 Chawiy katat, kangal wovany wom. Nikudandamen kukwinkishany en yakuda pamwing ni anen.” Chawiy Jozef wayongoja ni kuyikasikesh.
22 Jozef ni dijuku da tatukwend adandamena kushakam mu Idjibit, Jozef wasala mivu chitot ni dikum (110). 23 Jozef wayimana ijukuril a Efrayim ni an a Makir, mwan wa Manase. Avadikina pa mend ma Jozef.* 24 Jozef wayileja anamakwend anch: “Nikimbin kwam kufa, pakwez Nzamb ukukubanginany chakin kamu, ni ukukudoshany mwi ngand yiney mulong wa kukutwalany mwi ngand yakanay kumwinkish Abraham, Izak ni Jakobu.” 25 Kupwa Jozef wayichipisha an a Isarel anch: “Chakin kamu Nzamb ukukubanginany. Ufanyidinany kusend mafup mam ni kumaya nich.” 26 Jozef wafa ni mivu chitot ni dikum (110), mujimbu wend aupala mwon chakwel kangal wavund ni auteka mu mushet mu Idjibit.
Ap “mem makweta mambek makash.”
Ap “usu wa Nzamb.”
Ap “Dichuku.”
Ap “yom yikata kulet chitokish.”
Ap “mipim.”
Ap “mipim.”
Ap “mipim.”
Ap “mipim.”
Mu Hebereu, “ni amasalay au awonsu.”
Kinak kawuy kapamp ka kusambish kajimbwilau dijin da pakampwil da Nzamb, יהוה (YHWH). Tal Yom Yiwejinaku A4.
Ap “muntu wikala mupim.” Mu Hebereu ne′phesh, dizu dirumburikina anch “chitang chipimina.” Tal Ndinguril.
Mu Hebereu, “wikala mitu yinying.”
Ap “kumusadin mbay nend; muntu uda mud ndiy.”
Ap “chitang chawonsu chikweta mwom.”
Ap “ukushakam ni.”
Ap “kupukunaku.”
Ap “ukankuny.”
Ap “ukuchany.”
Ap “ukumubul.”
Charumburik anch, “Muntu Udokila ku Divu.”
Charumburik anch, “Muntu uda Mwom.”
Mu Hebereu, “wa antu awonsu aom.”
Ap “wamusadina.”
Mu Hebereu, “asheribeng.” Asheribeng ad angel akweta ndond ya piur.
Mu Hebereu, “ni wazendjika mpal yend pansh.”
Ap “kwindidin.”
Mu Hebereu, “dikukwinkishap usu wad.”
Ap “mwin kuchin pa divu.”
Mu Hebereu, “ku chifu cha divu.”
Mu Hebereu, “ni nikujingam kurutu kwa chifu chey.”
Mu Hebereu, “chijingidij.”
Ap “ngand ya Winkwal.”
Charumburik anch, “Utondinau; Utekinau.”
Mu Hebereu, “rubut rukwau.”
Ap “Adam.” Mu Hebereu, “Muntu.”
Dijin dirumburikina pamwing ap anch “Kwiswedish; Rongoj.”
Mu Hebereu, “Spiritu wam kakumushimpishinap kand.”
Ap pamwing ap, “mulong usadin yom kukwatijan ni mujimbu wa mbij.”
Dijin dirumburikina pamwing ap anch “In Kuwishan,” charumburik anch antu akata kuyiwish akwau. Tal Ndinguril.
Ap “winana.”
Ap “ni wova nayimp mu muchim wend.”
Ap “amwitiya kud Yehova.”
Mu Hebereu, “kabach;” mushet ujim upempamina.
Kude umwing wading ukwet asantimetre 44,5. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Mu Hebereu, tso’har. Dizu dined dikutwish kurumburik musong wa kude umwing pa ndond pa kurumburik dipan disutishina chitokish.
Mu Hebereu, “rinkind wa mwom.”
Ap pamwing ap, “amakwal sambwad ni amband sambwad pakach pa annam awonsu ishitwila.”
Ap pamwing ap, “amakwal sambwad ni ayivaj sambwad akata kutwik mwiur.”
Mu Hebereu, “misul yawonsu ya mem yikurikina nakash.”
Ap “yis yijim ya mem ma mwiur.”
Mu Hebereu, “rinkind wa mwom.”
Kude umwing wading ukwet asantimetre 44,5. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Charumburik anch atupopu ni tuyitang tukwau tukata kwend mu yisak.
Ap “wamubangina.”
Ap “amwimika.”
Ap “witula.”
Ap “kudjat.”
Ap “izul.”
Ap “ridutishena.” Mu Hebereu, “ripimishena.”
Ap “mupim.”
Mu Hebereu, “ukudjisha mash men.”
Mu Hebereu, “ni mbut jen jikeza kez.”
Ap “mipim yawonsu.”
Ap “mipim yawonsu.”
Ap “Misumb ya kusambish ya want wend yading.”
Ap pamwing ap, “Yawiy yisadina musumb ujim.”
Ap pamwing ap, “yayend a Yafet.”
Charumburik anch, “Kwaurik.”
Ap “makutambul chiyukish.”
Ap “antu.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap “kabwakat washikena.”
Ap “mulong wa kushakam mwinamwa mud ngendj.”
Ap “chakwel mwom wam upand.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “Am nid rikibu rey.”
Mu Hebereu, “rubut ap rumwing.”
Mu Hebereu, “mwan.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap “ruteng ra kasu rikweta mish.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “Am yam namutekina mwilomb wam mwi ntul mwey.”
Ap “kumukwatish usany; kumumesh mar.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Charumburik anch, “Nzamb Ukat Kutesh.”
Antu amwing atongin anch nnam ujimbwilau pinap ud ngal, pamwing ap mulong wa chaku chend cha kushakam amwinend.
Ap pamwing ap, “ukez kushakam mu rukuny ni anamakwend awonsu.”
Charumburik anch, “Mwingoch wa Muntu uda Mwom Winmena.”
Charumburik anch, “Tatuku ud Piur (Amuzambwishin).”
Charumburik anch, “Tatuku wa Antu Avud.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap “chifanyidin kumubabesh.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap “chifanyidin kumudosh pakach pa antwend.”
Dijin dined dirumburikin pamwing ap anch “Mwin Matend.”
Charumburik anch, “Mband wa mu Dijuku da Want.”
Charumburik anch, “Masip.”
Mu Hebereu, “rubut rend.”
Mu Hebereu, “chakwel ukasikeshany michim yen.”
Mu Hebereu, “yipim ya seya.” Seya umwing wading ukwet alitre 7,33. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Mantek mad many matok ap majon makatau kusal kusutin kusampangesh mayel.
Ap “yikutambul chiyukish.”
Ap “amubachika Lot.”
Mu Hebereu, “kujimb.”
Ap “atatuwenend.
Ap “mipim yen!”
Ap “rukat rishinshamena.”
Ap “kupandish mupim wam.”
Ap “mupim wam ukutwish kupand.”
Charumburik anch, “Kukep.”
Ap “ya mu ruteng ra kasu.”
Charumburik anch mwanend.
Charumburik anch mwanend.
Ap “Pading pashichay mud ngendj.”
Ap “wamubabesha mwanend Izak.”
Ap pamwing ap, “ukwinsip.”
Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Dijin dirumburikina pamwing ap anch “Mwingoch wa Machip” ap “Mwingoch wa an a Amikoku Sambwad.”
Mu Hebereu, “machuku mavud.”
Charumburik anch, “Yehova Ukulet (Ukupan; Ukuwanyish)”, “Yehova Ukuman.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap pamwig ap, “ntakel mujim.”
Shekel umwing wading ukwet kulim kwa agram 11,4. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Shekel umwing wading ukwet kulim kwa agram 11,4. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Mu Hebereu, “Rubut rey.”
Shekel umwing wading ukwet kulim kwa agram 11,4. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Shekel umwing wading ukwet kulim kwa agram 11,4. Tal Yom Yiwejinaku B14.
Natong Laban ndiy ujimbwilau pinap.
Ap “Tukutwishap kukulej yom yiyimp ap yiwamp.”
Mu Hebereu, “ou kamu ou kurutu kwey.”
Charumburik anch mband wadinga nlij wend ni uda katat mwilomb wend.
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “amukumangeja pamwing ni antwend.”
Mu Hebereu, “amukumangeja pamwing ni antwend.”
Ap pamwing ap, “Washakama mu rukuny ni anamakwend awonsu.”
Charumburik anch, “Ukweta Mavuj.”
Charumburik anch, “Ulamina ku Kapolantundu; Mwin Kumuswinkan Mukwau.”
Jid mbut jikemp jikemp jida mud makund.
Ap “nafang kal chipuku.”
Charumburik anch, “Kusunz.”
Ap “kabwakat.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap “kubuchil.”
Charumburik anch, “Kupwitamijan.”
Charumburik anch “Kufundan.”
Charumburik anch, “Jindond Jijim.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “ova kusansan ku muchim.”
Ap “nimusengedin.”
Charumburik anch, “Ulamina ku Kapolantundu; Mwin Kumuswinkan Mukwau.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Charumburik anch Mahalat.
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “mukat.”
Charumburik anch, “Talany, mwan ikuny!”
Mu Hebereu, “wateshin.”
Charumburik anch, “Kutesh.”
Charumburik anch, “Kulamat; Kubombakan.”
Charumburik anch, “Utumbishinau.”
Mu Hebereu, “chakwel avadina pa manungun mam.”
Charumburik anch, “Nzuj.”
Charumburik anch, “Kurish Kwam.”
Charumburik anch, “Kuyuk.”
Charumburik anch, “Musangar.”
Charumburik anch, “Ud Difut.”
Charumburik anch, “Kwitiy.”
Kud kufund kwa mu wiswimp kwa dijin Josifiya, dirumburikina anch “Yah Awej (Avudish).”
Ap “anzamb a dijuku; atupwany.”
Charumburik anch Wit wa Eferat.
Ap “anamakwend.”
Ap “anamakwend.”
Ap “anamakwam.”
Chid chitwam cha kamel pashakamangau amband, chading ni ndond ya kulamin yom.
Ap “kurutu kwa anamakwam ni anamakwey.”
Ap “anamakwend.”
Dizu da Aram dirumburikina anch “Muruzu ap Chirund cha Uman.”
Dizu da Hebereu dirumburikina anch “Muruzu ap Chirund cha Uman.”
Ap “anamakwend.”
Mu Hebereu, “ni wayitazukina anamakwend mukat.”
Ap “wayisusu.”
Charumburik anch, “Yibeng Yaad.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Ap “ratirumuka.”
Charumburik anch, “Mwin Kurish ni Nzamb” ap “Nzamb Urishin.”
Charumburik anch, “Chifu cha Nzamb.”
Ap “Peniel.”
Charumburik anch, “Yisambu; Matang.”
Ap “wamwijondishang.”
Ap “wakadau kal kubabesh.”
Ap “Asenda yom yawonsu ya mu.”
Mu Hebereu, “wangakula.”
Ap “wayijindjika.”
Charumburik anch, “Nzamb wa ku Betel.”
Charumburik anch, “Mutond wa Madil.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Charumburik anch, “Mwan wa Chidil Cham.”
Charumburik anch “Mwan wa ku Chikas cha Katatuku.”
Mu Hebereu, “amukumangeja pamwing ni antwend.”
Ap “atushalapol end awonsu.”
Angak ajimbwilau pinap ading antakel a michid.
Ap “kangal muntu wamukwataku.”
Tal Ndinguril.
Ap “Sheol,” charumburik anch nzay ya antu awonsu. Tal Ndinguril.
Ap “ndumb wa ku tempel.” Andumb a ku tempel ading amakuny ap amband iyandjikang mu windumb wa difukwil da makasu.
Charumburik anch, rupet ra kubul nich kashe.
Charumburik anch, “Kubuz.”
Nfansey ud kashalapol wa mwant wamwinkishang maar ma nviny ap yom yikwau ya kuna.
Mu Hebereu, “mu dibuku.”
Mu Hebereu, “mu dibuku.”
Dizu da Hebereu dimekeshin anch pamwing ap wakila wedj ni nsuk.
Ap “kabwakat.”
Ap “mulong wa nkwas yam ya want.”
Mu Hebereu, “ku chikas.”
Pamwing ap did dizu dasadinangau mulong wa kuyilej antu kumekesh katumb ni kalimish.
Mu Hebereu, “ukutwisha kuzambul chikas ap mwend wend.”
Charumburik anch, Eliopolis.
Ap “wasambisha kwendangan mwi ngand ya Idjibit.”
Mu Hebereu, “pimanay kurutu kwa.”
Ap “kuyichind.”
Charumburik anch, Eliopolis.
Charumburik anch, “Ukata Kukwash Kuvuramen.”
Charumburik anch, “Kuval Tupamp Twaad.”
Mu Hebereu, “mukat.”
Mu Hebereu, “mukat.”
Ap “chom chikutwisha kulet rufu.”
Ap “kabwakat washika.”
Ap “Wezinany kutal jindond jiziyina ja ngand yetu!”
Ap “chom chikutwisha kulet rufu.”
Ap “Sheol,” charumburik anch nzay ya antu awonsu. Tal Ndinguril.
Ap “Kabwakat.”
Tal Ndinguril.
Ap “chom chikutwisha kulet rufu.”
Ap “Sheol,” charumburik anch nzay ya antu awonsu. Tal Ndinguril.
Ap “mupim.”
Ap “Sheol,” charumburik anch nzay ya antu awonsu. Tal Ndinguril.
Ap “kabwakat.”
Ap “mwi ngand.”
Mu Hebereu, “wawila mwi nshing ya.”
Ap “mashariyo.”
Ap “shariyo umwing.”
Ap “mashariyo.”
Ap “mashariyo.”
Ap “antu awonsu adingay nend.”
Charumburik anch, kubwik mes ma Jakobu pakufay.
Ap “mashariyo.”
Charumburik anch, Eliopolis.
Mu Hebereu, “An.”
Ap “shariyo.”
Mu Hebereu, “wamuwila mwi nshing.”
Ap “wadidina mwi nshing yend tupamp ni tupamp.”
Ap “kabwakat.”
Mu Hebereu, “mukat.”
Mu Hebereu, “mukat.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rey.”
Mu Hebereu, “rubut rend.”
Ap “ndond yimwing ya mater.”
Tal Ndinguril.
Ap “kalimish kam.”
Mu Hebereu, “Mashing mikal pa ujim ni kuswej kwau.”
Charumburik anch, “Mwin Nchend; Mwin Yom.”
Mu Hebereu, “ku tupolantundu twau.”
Mu Hebereu, “mikat.”
Mu Hebereu, “ya many.”
Charumburik anch, Jozef.
Ap “mayel ma muntu mband.”
Mu Hebereu, “amukumangeja pamwing ni antwend.”
Mu Hebereu, “chikumbu.”
Ap “mashariyo.”
Charumburik anch, “Chidil cha In Idjibit.”
Charumburik anch, wayilama mud anend ni mu mutapu wa pakampwil.