Suyakuyniyoq kay, ¿yanapasunkimanchu?

DANIELQA 10 watallanpiraq kashaspan cáncer onqoyniyoq karan. Doctorkunapas juj familiankunapas manaña qhaliyapuyta atinanpaqmi piensaranku. Paymi ichaqa qhaliyarapunallanpaq piensaran, payqa wiñaspa estudiaypin piensaran, chhaynapi cáncer onqoypaq jampita tarinankupaq yanapakunanpaq. Chaymi ganaswan suyakusharan juj allin yachaq médico jamuspa onqoyninta qhaliyachinanta. Ichaqa doctorqa manan jamuyta atiranchu chayamunan p’unchay mana allin tiempo kasqanrayku. Chaymi Danielqa nishu llakisqa kasharan, manan ni rimaytapas munaranchu, jinan iskay p’unchay qhepallaman wañukapuran.

Chay pasasqantaqa juj doctormi willaran, chay doctorqa suyakuyniyoq kay yanapawanchischu icha manachu chaytan estudiasharan. Yaqapaschá qanpas chay jina willakuyta uyariranki. Yaqapaschá kuraq señora wañuy patapi kashaspa, maytapuni suyakusharan pi familianpas chayamunanta otaq casarakusqan fecha chayamunanta. Chay p’unchay pasaruqtintaq wañukapuran. ¿Iman yanaparan ama usqhaylla wañupunanpaq? ¿Cheqaqchu suyakuy sinchi kallpayoq kanman?

Askha investigaq doctorkunan ninku: “Allin kaqkunapi piensaypas, suyakuypas, juj allin ruwaykunapas kausayninchispi saludninchispi ima yanapawanchis”, nispa. Wakinkuna ichaqa mana chhaynatachu piensanku. Paykunaqa ninkun: “Suyakuyniyoq kayqa, manan científico runakunaq nisqanman jinachu. Chaymantapas ima nanaypas cuerpollanchismantan paqarin”, nispa.

Suyakuymanta chay jina piensaykunaqa karanpunin. 2000 watakuna ñaupaqtaraqmi Grecia nacionmanta filósofo Aristóteles runapas suyakuymanta tapuqtinku niran: “Chayqa mosqhoyllan”, nispa. Kay tiempopipas Estados Unidosmanta Benjamin Franklin nillarantaq: “Pipas suyakuqqa yarqaymantan wañunqa”, nispa.

Chhaynaqa, ¿ima nisunmanmi suyakuymanta? ¿Yanqallachu, mosqhoyllachu suyakuy kanman? Icha, ¿yanapawanchischu saludninchispi kusisqa kausananchispaqpas? ¿Imaynapin yachasunman cheqaqtapuni allinninchispaq kasqanta?