16 YACHAY
Allinta sayaspa sumaqllata rimay
LLIWPAS pisillatapas manchakunchispunin discursota qonapaqqa, maynillanpi discurso qoqkunaqa astawanraqmi manchakunku. Hinallataqmi chayllaraq predicacionman puririqkunapas huk chhikanta manchakunkuman. Jeremiasmi profeta kananpaq akllasqa kaspa nirqan: “Sinchi waynallaraqmi kani, manan rimaytapas yachaniraqchu”, nispa (Jer. 1:5, 6). Chaywanpas Jehová Diosqa yanaparqanmi payta, kaqllatataqmi qanwanpas ruwanqa, chhaynapin pisi-pisimanta yachanki allinta sayaspa sumaqllata rimayta.
Sumaqllata rimamuqqa manan mancharikunchu, manataqmi hukniraytachu sayanpas, allintan cuerponwanpas yanapachikun, tukuy sonqowantaq imayna rimanata hinalla riman.
Sasapaq hinaña chhayna rimayta qhawarishanki chaypas, atillankin chaypi allinyayta. Chaypaqmi ñawpaqta qhawarisunchis imaraykus wakinkuna khatatatayta qallarinku manataq sumaqllatachu rimankupas chayta.
Imatapas sinchi sasa mana ruway atinata hina qhawarishanki chayqa, manan imanakuytapas atinkichu, cuerpoykitaq “ras” “ras” niyta qallarin. Hinan sonqoyki aswan usqhayta phatatataqtin samapakuyta hump’iriyta ima qallarinki, hinallataq makiykikunapas moqoykikunapas khatatatayta qallarin, khatatataspallataq rimankipas. Chaykunata controlanaykipaqmi cuerpoyki kallpachakuyta qallarin, chay kallpawanmi yanapachikunayki allinta yuyaykunaykipaq, tukuy sonqowan rimanaykipaqpas, wakinpaqmi ichaqa sasa chay ruway.
¿Imaynatan atipawaq khatatatayta? Chaypaqqa yachanaykin chay khatatatayta imayna controlayta, chhaynapin allinta sayaspa sumaqllata mana sinchita khatatataspalla thak-kaywan rimanki. ¿Imaynatan chayta ruwawaq?
Allinta preparakuspa. Imamantas rimamunki chayta allinta t’aqwiy tiempota hap’ispa, chhaynapi allinta entiendenaykipaq. Chaymantapas ñawpaqtan qhawarinayki imakunatas uyariqniykikuna yachankuña imapaqsi yachachisqaykiwan kallpachayta munanki chaytapas. Chhaynapin allin yachachikuykunata akllayta atinki. Qanllamanta chay ruwayta sasachakunki chayqa, discurso qoypi allin yachaq iñiqmasitan tapukuwaq, paymi yanapasunki uyariqniykikunaq necesitasqanman hina allin yachachikuykuna akllariyta. Kunanqa ñataq allintaña yachanki uyariqniykikunapaq allin yachachikuykunata chayqa, chaykunata tukuy sonqomanta willay munasqaykin yanapasunki mana khatatataspalla rimanaykipaq.
Rimayta qallariymi aswan sasaqa, chayraykun allinta yachanayki ima nispa qallariyta, chay qhepamanqa pisi-pisimantan khatatatayniyki pisiyapunqa.
Predicacionman lloqsinaykipaqpas kaypi yachasqanchisman hinan preparakuwaq. Allintaña yachananchis imamanta rimananchista chaypas, yachanallanchistaqmi pikunamansi predicamusun chayta. Allintan yachanayki imayna qallariyta. Chaymantapas makilla qhaway allin yachaq iñiqmasinchiskunaq imayna predicasqankuta chayman hina ruwanaykipaq.
Yaqapaschá nishanki: “Leenapaq hinalla discursoyta preparasaq chayqa, allinta sayaspan sumaqllata rimayta atisaq”, nispa. Ichaqa chhaynata ruwaspaykiqa astawanmi khatatatayta qallarinki. Wakinqa askhatan qelqanku discurso qonapaq hojapi, hukkunataq pisillata. Imaynaña kaqtinpas, mana nishuta khatatatanaykipaqqa manan iskayanaykichu akllasqayki yachachikuykuna ancha allinpuni kasqanmanta.
Kunkayoqta practicay rimamunaykita. Chhaynapin yachanki ima yuyaykusqaykiman hina rimayta. Askha kutita practicanki chayqa, liston kanki mana sasachakuspalla rimamunaykipaq. Chayrayku ñapas discursoykita qoshawaqña hina practicay, uyariqniykikunata rikushawaqpas hina. Tiyaspachu sayaspachu rimamunayki kanqa chayman hina practicay.
Jehová Diospa yanapayninta mañakuy. Payqa uyarisunkin, Biblian nin: “Ñoqanchisqa Diosman asuykuspan allintapuni yachanchis, munayninman hina imatapas Diosmanta mañakuqtinchisqa pay uyariwananchista”, nispa (1 Juan 5:14). Diosta hatunchayta munaspa, runakunatapas Bibliawan yanapayta munaspa Diosmanta mañakunki chayqa, uyarisunkin. Chayta yachaymi yanapasunki discursoykita allinta qonaykipaq. Hinaspapas santo espirituq munasqanman hina munakuyta, q’ochukuyta, thak-kayta, llamp’u sonqo-kayta, cuerpo kamachiq kaytawan kawsayniykipi ruruchinki chayqa, atillankin sumaq-kaywan mana khatatataspalla imatapas ruwayta (Gál. 5:22, 23).
Yachashallay. Astawan predicacionman lloqsinki chayqa, manan nishutachu khatatatanki. Huñunakuypi tapuykunata sapa kutilla kutichinki chaypas, mana sasachakuspallan hukkunaq qayllanpi rimayta atinki. Discursokunata ruwasqaykiman hinan manaña nishutachu manchakunki sapa rimanaykipaq. ¿Munawaqchu sapa kutilla discursokuna qoyta? Chhayna kaqtinqa Escuelapi umallita niy: “Discurso qoq mana hamuqtinqa ñoqan chayta ruwayman”, nispa.
Kunanqa qhawarisunchis allinta sayaspa sumaqllata rimanapaq imakuna ruwanata mana ruwanatapas. Chhaynapin yachasun mana manchakuspa rimayta. Ñawpaqta yachasunchis cuerponchismanta, chaymantataq rimayninchis t’oqyachiymanta.
Cuerponchis. Imayna sayasqanchispi, makinchista imayna kuyuchisqanchispin rikukun manchasqachus khatatataspachus imatapas ruwasqanchista. Iskayaspa rimamuqqa makinkunatan qhepaman churan, otaq mana kuyuchispa rectota churan; atrilman tawnapakuyta qallarin, bolsillonman makinta winapayan, sapa rato saconta botonakun; uyanta, senqanta, lentesnintapas yanqapas-qasi llamipayan, kaqllatataq ruwan relojninta, lapizninta, anillonta, hap’isqan hojakunatapas; chaymantapas cuerponwan yanapachikushaspaqa manan hunt’asqatachu imantapas kuyuykachachin.
Iskayaspa rimamuqqa chakintapas nishutan kuyuykachachin, sayasqanpitaq aytiykachayta qallarin, chaymantapas mana kuyurispa qaqata sayan, rikrankunatapas warkuchin; simintapas sapa rato llaqwapakun otaq millp’upakuspa samapakuspa riman.
Sichus chaykunata mana ruwanaykipaq tukuy atisqaykita kallpachakunki chayqa, atillankin chaykuna qonqayta. Chaypaq ch’ulla-ch’ullamanta chaykunata qhawariy imaynatas atipawaq chayta. Chhaynapin allinta sayaspa mana khatatataspalla rimamunki.
Imayna rimasqanchis. Sumaqllata rimaqqa manan sinchi alto kunkawanchu nitaq khatatataspachu riman, manataqmi sapa ratochu uhupakun nitaq sinchi usqhayllatachu rimanpas. Tukuy atisqaykita ruwanki chayqa, atillankin sumaqllata rimayta.
Manchapakushanki chayqa, manaraq plataformaman seqashaspa askha kutita wayrata samay, allintataq yuyaykuy mana manchakunaykipaq. Ama reparaqpas tukuychu manchapakuyniykitaqa, aswanpas allinta yuyaykuy akllasqayki yachachikuykuna uyariqniykikunaq allinninpaq kasqanta. Manaraq discursoykita qallarishaspa uyariqniykikunata qhawariy, maskhaytaq pipas kusikuywan qhawamusuqniykita, hinaspa asirikuy. Qallariypiqa allillamanta rimay, hinaspataq tukuy sonqowan tukuy yuyaywan discursoykita ruway.
¿Manañachu pisichallatapas manchapakunki? Ama yuyaychu pasaqpaqpuni manchapakuyniyki chinkanantaqa. Askha wataña discurso qoqkunapas khatatatankuraqmi hukkunaman rimaykunanku kaqtin, ichaqa yachankun controlakuyta. Hukninmi nin: “Cuerpoyqa ‘ras’ ‘ras’ ninraqmi sapa rimanay kaqtin, ichaqa manan reparachikunichu”, nispa.
Cuerpoykiña “ras” nishaqtinpas kallpachakunki sumaqllata rimanaykipaq chayqa, uyariqniykikunan qhawarisunkiku mana iskayaspa sumaq discurso qoqta hina. Sonqoykipiña manchapakushanki chaypas manan reparanqakuchu.
Ñaqha nisqanchis hina, cuerpoyki “ras” niyta qallariqtinqa khatatataytan qallarinki, ichaqa kallpaykipas astawanmi yapakun. Chay kallpawanyá yanapachikuy tukuy sonqowan rimanaykipaq.
Manan sapa discursoyki kallaqtinchu kallpachakunayki allinta sayaspa sumaqllata rimanaykipaqqa. Aswanpas tukuy tiempon kallpachakunayki chhaynata rimanaykipaq. Sapa p’unchay chhayna rimanaykipaq kallpachakunki chayqa, mana sasachakuspallan discursoykikunata qonki, allintataq predicankipas.