Imayna rimanata hina rimay

MANAN llapan cristianokunachu allin estudioyoq kanku. Apóstol Pedromanta Juanmantapas ‘mana estudiaq runakuna’, nispan nirqanku (Hech. 4:13). Chaywanpas, kallpachakunanchismi allinta rimananchispaq, mana chayqa pisipaqmi hap’inkuman Bibliamanta yachachisqanchista.

¿Imakunatan allinta yachana? Sapanka rimaykunapiqa huk-hinatan simikunata t’oqyachikun. Huk rimaykunapiqa imaymana letrakunawanmi qelqanku. Quechuapiqa kay letrakunawanmi qelqakun: A, B, C, CH, CHH, CH’, D, E, F, G, H, I, J, K, KH, K’, L, LL, M, N, Ñ, O, P, PH, P’, Q, QH, Q’, R, S, SH, T, TH, T’, U, V, W, X, Y, Z. Ichaqa castellano rimaymanta otaq huk rimaykunamantapas mañakusqanchis simikunataqa, chay rimaykunapi hinan qelqakun.

Letrakunawan qelqakuq rimaykunapiqa allintan t’oqyachina sapanka letrakunata, huñusqa letrakunatapas. Quechua, español, griego, zulú rimaykunapiqa kaqllatan letrakunata t’oqyachikun maypiña rikhuriqtinpas, yachakunñataq huñusqa letrakunata imayna t’oqyachiytapas. Ichaqa, huk rimaykunamanta hamuq simikunataqa hukniraytan t’oqyachikun. Chay simikunapi wakin letrakunataqa manan t’oqyachikunpaschu. Chayraykun chaykunata allinta umapi hap’ina mana pantanapaq. Chino rimaypi simikunata allinta leenapaqqa umallapiñan hap’ina waranqa-waranqa k’aspichakunaman rikch’akuq marcachakunata, yachanataqmi sapankata imayna t’oqyachiytapas. Chaymantapas wakin rimaykunapiqa hukniray kunkawanmi kaq simikunata t’oqyachikun, chayman hinataq ima nisqanpas entiendekun.

Quechua rimaypi simikunaqa askhamanmi t’aqakunman, chayraykun allinta yachana mayqen t’aqachatachus aswan kallpawan t’oqyachiyta. Quechuapiqa yaqa llapa simikunatan huk-hinallamanta t’oqyachikun, yachakunñan mayqen kaq t’aqachata kallpawan t’oqyachiyta. Wakin simikunapin ichaqa huk tildeta churakun, chhaynapin manaña sasachu allinta leenapaq.

Allinta rimanapaqqa manan sinchi k’apaktachu simikunata t’oqyachina, mana chayqa hukniraytan rimasunman otaq allin rimaqman tukuq hina. Manallataqmi ñawpaq tiempopi imayna t’oqyachikusqanta hinatañachu t’oqyachina. Mana chayqa, nishutan kikinchista qhawarichikushasunman. Ichaqa manallataqmi allinchu kanman comunta rimarpariy. Chaykunamantaqa askhatañan yacharqonchis “Simikunata allinta t’oqyachiy” nisqa yachachikuypi.

Wakin nacionkunapi runakuna huk rimayllayoqña kanku chaypas, manan kaqllatachu t’oqyachinku wakin simikunata. Kaq nacionllapipas kanpunin huk-hinamanta simikunata t’oqyachiyqa. Chaymi wakin rimaykunapi kaq diccionariokunaqa simikunata imaymananmanta t’oqyachinapaq rikhurin. Runa siminchispipas chay hinan: wakinmi “hallp’a” ninku, wakintaq “allpa”, nispa. Sichus pisi estudiollayoq kanki otaq mana huch’uychaykimantapachachu chay rimayniyoq karqanki chayqa, tukuy yuyaywan uyariy allin rimaqkunata chayman hina rimanaykipaq. Jehová Diospa testigonkunaqa allin sut’i entiendey rimasqanchiswanmi Diosmanta willakuyta allinpaq qhawarichiyta munanchis.

Sapa p’unchay rimaspaqa allin reqsisqanchis simikunatan rimananchis, chaykunataqa mana sasachakuspallan t’oqyachinchis. Kunkayoqta leeshaspan ichaqa, yaqapas tarisunman mana ancha reqsisqa simikunata. Jehová Diospa testigonkunaqa sapa kutillanmi Bibliata runakunaman leenchis predicaspa, wakin cristianomasinchiskunaqa Qhawaq revistata estudiaqtinchis otaq Biblia Estudianapaq Huñunakuypipas leemunkun. Chhaynaqa, kallpachakunanchismi iman kaqllata leenanchispaq, allinta simikunata t’oqyachinanchispaqpas, chhaynapin allinpaq qhawarichisunchis willakuyninchista.

Sichus iskayashanki Bibliapi huk sutita imayna t’oqyachiymanta chayqa, allinmi kanman quechua rimaypi simikunata imayna t’oqyachikusqanta yachay. Yaqa llapa simikunaq t’aqachankunamantaqa qhepa kaqpa ñawpaqninpi kaqtan aswan kallpachawan t’oqyachikun (kay hinata: Heber, Fortunato), chay simikunaqa manan tildeta apankuchu. Ichaqa, qhepa kaq t’aqachata aswan kallpachawan rimakun chayqa, churanapunin tildeta (kay hinata: Josetáq, Juanmá). Wakin sutikunaqa huk t’aqachapin tildeta apanku (kay hinata: Tíquico, Tesalónica), chhayna kaqtinqa chay t’aqachatan aswan kallpachawan t’oqyachina.

¿Imaynatan allinyawaq? Askha runakunan mana reparankuchu rimayninkupi allinyananku kasqanta. Chayrayku, Escuelapi umalli imapipas allinyanaykipaq nisunkiman chayqa, sumaqta uyariykuy agradecekuytaq. Hinaspataq kallpachakuy qatimuq parrafokunapi nisqanman hina ruwanaykipaq.

Hukkunaq qayllanpi leemunaykipaq preparakushaspaykiqa, allinta qhawariy qelqasqa simikunata. Mayqen t’aqachatachus aswan kallpawan rimanaykimanta iskayashanki chayqa, quechuapi simikunata imayna t’oqyachikusqanta yachay. Mayqen simitapas sasachaspa leeshanki chayqa, askha kutita alto kunkawan practicay.

Chaymantapas leey hukpa allin t’oqyachiq qayllanpi allin mana allin t’oqyachisqaykita ninasuykipaq.

Hinaspapas allinyananchispaqqa uyarinanchismi simikunata allinta t’oqyachiqkunata. Sichus CD nisqapi kan Bibliamanta grabacionkuna otaq wakin qelqanchiskunamantapas chayqa, tukuy yuyaywan chaykunata uyariy, chayman hina rimanaykipaq. Chhaynapin pisi-pisimanta manaña pantasqatachu t’oqyachinki, aswan allintataq rimanki.