Banderata napaykunamanta, kamachiqta akllanamanta, llaqtapaq llamkʼanamanta

Banderata napaykunamanta. Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa, juk suyupaq takiyta, banderata napaykuyta ima, mana allinpaqchu qhawanku, imaraykuchus chayta ruwaqkunaqa suyuta, chayri runata yupaychachkanku Diosta yupaychanankumantaqa (Isaías 43:11; 1 Corintios 10:14; 1 Juan 5:21). Unay tiempopiqa, Babiloniamanta kamachiq Nabucodonosorta, jinata runas yupaycharqanku. May atiyniyuq kasqanta, lantistataq yupaychaq kasqanta ima rikuchiyta munasqanrayku, juk jatun lantita ruwachirqa, kamachirqataq tukuyta; tocanasta chʼaqwariqta uyarikuptinkama, qunquriykukuspa chay lantita yupaychanankuta. Chaywanpis kimsa hebreos —Sadrac, Mesac, Abednego imaqa— mana chay lantiman qunquriykukurqankuchu, mayta ñakʼarispa wañunankuta yachaspapis (Daniel, 3 tʼaqan).

¿Imatá kunan tiempomanta nisunman? Juk yachayniyuq runa, Carlton Hayes sutiyuq El nacionalismo: una religión nisqa libronpi nin: “Banderaqa imamantapis patapi kachkan, chayta yupaychanankupaqjina. [...] Runasqa banderata napaykunankupaq sombreronkuta urqhukunku, wakinkunataq banderata jatunchanankupaq poemasta qillqanku, wawastaq banderapaq takinku”, nispa. Chantá nillantaq suyuta yupaychay “santosniyuq”, “templosniyuq”, “jatun pʼunchaykunasniyuq” ima kasqanta (Estados Unidos suyupiqa 4 de julio pʼunchayta jatunpaq qhawanku). México suyumanta wak librotaq Diario Oficial de la Federación nisqa, nin “Escudo, Bandera, Suyupaq takiy imaqa, juk Suyup Sumaq Imasnin” kasqanta; chayraykutaq runasta nin “chaykunata yupaychanankuta”. Unay wataspitaq kay The Encyclopedia Americana nisqa libro nillarqataq “banderaqa, cruzjina santo kasqanta”.

Chay librollataq kunan watasllaraq sutʼincharqa suyupaq takiykunaqa, Diosmanta mañakuywan ninakusqanta “kamachiqkunata, suyuta ima jarkʼananpaq”. Kaykama rikunchikjina, Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa mana pantachkanchikchu banderata napaykuy, suyupaq takiy imaqa, runata chayri suyuta yupaychaywan ninakusqanta yuyaspaqa. Juk yachachiq D. W. Brogan sutiyuq Genio y figura del norteamericano nisqa libronpi, parlarqa imaynatachus Estados Unidos suyupi, wakin Jehovamanta sutʼinchaqkunata, colegionkupi mana banderata napaykusqankurayku, banderapaq mana takisqankurayku ima, juiciota wak runas ruwasqankumanta, chantapis nillarqataq: “La Suprema Corte nisqaqa achkha juiciospi nirqa, tukuy chay ruwaykuna banderata yupaychay kasqanta”.

Tukuy Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa mana suyupaq takinkuchu, mana banderata napaykunkuchu, nitaq desfilesman rinkuchu, kay ruwaykuna Bibliap nisqanwan churanakusqanrayku, chaywanpis mana wak runastaqa jarkʼakunkuchu, chaykunata ruwayta munaptinkuqa. Chantapis suyup banderantaqa mana millaypaqchu qhawanku, nitaq suyuta kamachiqkunap contrankupipis uqharikunkuchu, imaraykuchus chay kamachiqkunaqa, ‘Diospa churasqan kamachiqkuna kanku’ ‘Diospa kamachisninjina’ llamkʼanankupaq (Romanos 13:1-4). Chantapis Biblia kamachisqanmanjina “tukuy kamachejkunapaj” mañapunku, chaytataq ruwanku allin kawsakuypi kawsakunankupaq, “ama ima chʼajwapi, Diosta jatumpaj qhawaspa, cheqan kajta ruwaspataj” (1 Timoteo 2:2).

Kamachiqta akllanamanta. Chiqa cristianosqa mana wakkunata jarkʼankuchu, kamachiqta akllanankupaq votaq rinankumantaqa. Kamachiqta akllanankuwanqa mana churanakunkuchu, nitaq akllasqas kamachiqkunawanpis. Manallataq politicapi chhapukunkuchu (Mateo 22:21; 1 Pedro 3:16). Suyuykipi votanaykipaq juk kamachiy kaptin, chayri mana votamuq riqkunata qhatiykachaptinku, ¿imatá ruwawaq? Concienciayki saqillasunki chayqa, votaq riyta atiwaq. Jinata ruwaspaqa kay kimsa hebreosjina ruwachkanki: Sadrac, Mesac, Abednego ima. Paykunaqa jinapi rikukullarqankutaq, Dura pampaman rispapis, mana chay lantita yupaycharqankuchu. Chaywanpis politicawan mana chhapukunanpaq juk cristianoqa, kay suqta yuyaychaykunata yuyarikunan tiyan:

1. Jesuspa discipulosninqa ‘mana kay pachaptachu kanchik’ (Juan 15:19).

2. Cristianosqa, Cristomanta, Jehovap Reinonpi kamachichkasqanmanta ima willamunapaq kachasqas kanchik (Juan 18:36; 2 Corintios 5:20).

3. Diospa llaqtanpi munakuyniyuq, juk yuyayniyuqllataq kasqanchikqa astawan jukchakunapaq yanapawanchik (1 Corintios 1:10; Colosenses 3:14).

4. Pillatapis kamachiq kananpaq akllanki chayqa, qampis juchayuq kanki imatachus chay kamachiq qhipaman ruwasqanmanta (kay pʼitikunatawan ñawiriy: 1 Samuel 8:5, 10-18, 1 Timoteo 5:22).

5. Israelitas juk kamachiqta mañakusqankuwanqa, Jehovap kamachiyninta qhisachachkarqanku (1 Samuel 8:7).

6. Cristianosqa, tukuy laya runasman Diospa Reinonmanta willayta munanchik (Mateo 24:14; 28:19, 20; Hebreos 10:35).

Llaqtapaq llamkʼanamanta. Wakin suyuspi kamachiqkunaqa, mana cuartelman riyta munaqkunata suyupaq llamkʼanankuta kamachinku. Chayjinapi rikukuspa, ¿imatá ruwasunman? Jehovamanta yanapata mañakusunman, chantá juk sumaq wakichisqa cristianowantaq yuyaycharichikusunman. Jinamanta conciencianchikmanjinataq imatachus ruwanata allinta akllasunchik (Proverbios 2:1-5; Filipenses 4:5).

Diospa Palabranqa niwanchik “kamachejkunata, atiyniyojkunatawan” kusukunanchikta, ‘wakichisqastaq kananchikta tukuy imata allinta ruwananchikpaq’ chantapis ‘llampʼu sunqus kananchikta’ ima (Tito 3:1, 2). Kay Bibliap nisqanpi tʼukurispa, allin kanman kaykunata tapurikunanchik: “¿Imataq kanman suyupaq llamkʼayta akllaptiy? Chayta akllaspa, ¿politicawan chayri llulla religionwan chhapukusaqchu? (Miqueas 4:3, 5; 2 Corintios 6:16, 17). “¿Cristianojina ruwanasniyta juntʼayta atillasaqchu?” (Mateo 28:19, 20; Efesios 6:4; Hebreos 10:24, 25.) “Chayri, ¿astawanchu tiempoy kapuwanman runaman willaq rinaypaq, precursorjinataq llamkʼayta qallarinaypaq?” (Hebreos 6:11, 12).

Juk cristiano, carcelman riyta akllananmantaqa, llimphu concienciawan suyupaq llamkʼayta akllan chayqa, tukuy cristianos akllasqanta jatunpaq qhawananku tiyan (Romanos 14:10). Kikillantataq qhawananku tiyan, mana suyupaq llamkʼayta akllaptinpis (1 Corintios 10:29; 2 Corintios 1:24).