Yanapata maskʼay

“Uj runataqa pipis atipallanman, iskay kajtinkurí pipis imanayta munajtin sayaykullankuman” (Eclesiastés 4:12).

WAJKUNAWAN yanapachikuspaqa, imallatapis aswan sumajta ruwayta atisunman. Chayrayku cigarro pitayta saqenaykipaj, allin kanman familiaresniykiwan amigosniykiwan yanaparichikunayki.

Cigarro pitayta saqejkunawan yanapachikuwaj. Paykunaqa sumajta entiendesonqanku, yanapasonqankutaj. Dinamarcamanta Torben sutiyoj cristiano nin: “Noqapajqa wajkuna yanapawasqanku may allinpuni karqa”, nispa. Abrahamtaj, pichus India suyupi tiyakun, nin: “Familiaresniypis cristiano hermanosniypis mayta yanapawarqanku. Paykuna tukuy sonqo munakuwasqankurayku, kay millay viciota saqeporqani”, nispa. Jinapis wakin kutisqa, waj yanapastawan necesitanki.

Bhagwandas sutiyoj runa nin: “27 watastapuni cigarrota pitarqani. Chayllapi Bibliapi yachakorqani, Diosqa mana munasqanta cuerponchejta chʼichichananchejta. Chayrayku cigarro pitayta saqepunayta nerqani. Pisimanta pisi qonqanaypaj, cigarrota pitaj amigosniymanta karunchakorqani, doctormanpis rerqani. Tukuy chaykunata ruwajtiypis, manapuni cigarro pitayta qonqayta aterqanichu. Jinapi uj chʼisi orakuspa Diosmanta mañakorqani, yanapanawanta kay millay viciota saqenaypaj. Chay jinamanta cigarro pitayta qonqayta aterqani”.

Jinapis cigarro pitayta saqeyta munajkunaqa, waj problemastawan atipananku tiyan. Qhepan yachaqanapi wakinmanta parlarisun.

[Recuadro]

CIGARRO PITAYTA SAQENAPAJ, ¿JAMPISTA TOMANACHU KANMAN?

Cigarro pitayta saqenapaj jampisqa, uj jatun negocioman tukurpan. Ashkha runasqa may chhika qolqeta gastanku parches de nicotina nisqata chayri waj jampista rantispa. Jinapis niraj chaykunata rantishaspa, kaykunapi piensariy:

¿Yanapakunkupunichu? Wakin runasqa ninku, chay jampisqa manaña pitayta munanapaj yanapakusqanta. Jinapis mana tukuy runaschu chay jampismanta kikinta yuyanku.

¿Imaspitaj rikukunkuman chay jampista tomajkuna? Cigarro pitayta saqenapaj jampista tomajkunaqa, vomitanku, llakikunku, wañuchikuypi ima yuyanku. Chantapis nicotina nisqawan tratamientota ruwayqa, drogakuy jinallataj. Chay tratamientota ruwajkunaqa, kikillantataj onqoykunkuman. Chayrayku chay jampista tomajkunaqa, cigarro viciollayojpuni kanku.

¿Imatataj ruwawaj? Cigarro pitayta qonqajkunamanta khuskan kurajpuni, mana ima jampillawan cigarro pitayta saqesqankuta ninku.