SEPTEMBER 7-13, 2026
KOUL 88 Komw’ Kasalehiong Ie Omw’ Ahl akan
Sukuhlsang Mehn Kipeon ko
“Tohn Kipeon kan ar wiahda inou en popohl rehn Israel oh mihla rehrail.”—SOS. 10:1.
DAHME KITAIL PAHN SUKUHLKI
Dahme kitail kak sukuhlki sang mehn Kipeon kan oh mwomwen sapwellimen Siohwa wiewia ong irail.
1-2. Dahme kahrehda kitail men ese dahme Paipel mahsaniheki duwen mehn Kipeon kan?
NAN pahr 1473 Mwohn Krais, wehin Israel ahpwtehn tepida kalowehdi Sapwen Inowo. Mehn Israel ko kanahier ni arail mahweniong kahnimw en Seriko oh Ai. Ahpw mwuhr, mehkot me re sohte kasik wiawi. Pwihn ehu kohdo rehrail oh nda me re kohsang sahpw ehu me doh oh re men wiahda inou en popohl rehn sapwellimen Koht aramas akan.
2 Pwihno mehn Kipeon kei. Met iei ehdin ahnsou me Paipel mahsanih duwen mehn Kipeon kan ahpw kaidehn ihte wasaht me Paipel mahsanih duwen irail. Paipel kasalehda me mehn Kipeon kan kin kousoan rehn mehn Israel kan erein sounpar tohto. Mie en mehn Kipeon kan irair mwahu tohto me kitail kak kahlemengih. Oh kitail kak sukuhlki duwen sapwellimen Siohwa irair kaselel kan sang mwomwen sapwellime wiewia ong irail.
MWEKIDKI PWOSON OH AKTIKITIK
3. (a) Ihs mehn Kipeon kan? (b) Dahme kahrehda re peki popohl rehn mehn Israel kan?
3 Ni ahnsou me mehn Israel kan tepida kalowehdi sapwen Kenan, mehn Kipeon kan kin kousoan nan kahnimw kehl kehlail en Kipeon. Irail wia kisehn wehin Ip, ehu wehi nanpwungen wehin Kenan isuh ko me “tohtohsang oh kehlailsang” mehn Israel kan. (Deud. 7:1) Eri mehn Kipeon ko naineki sounpei tohto me kehlail. (Sos. 10:2) Ahpw weksang mehn Kenan teikan, re ese me re sohte pahn kak kana ma re mahweniong mehn Israel kan. Re kak kilang me Siohwa kin ketin peiki sapwellime aramas akan, oh re ese me e ketin inoukidahr en ketin kasarehla mehn Kenan kan sang nan sahpwo. (Eks. 34:11; Sos. 9:24) Eri mwurin mehn Israel ko ar kalowehdi Seriko oh Ai, mehn Kipeon ko kadarala pwihn ehua rehn Sosua nan Kilkal pwe ren peki popohl reh.
4. (a) Dahme mehn Kipeon ko wia pwehn kauhdi mehn Israel ko ren dehr mahweniong irail? (Sosua 9:8-13) (Pil kilang kilel.) (b) Dahme wiawi ni mehn Israel ko ar diarada me mehn Kipeon ko pitihiraildi?
4 Wadek Sosua 9:8-13. Mehn Kipeon ko mwomwehda me re kohsang sahpw ehu me doh. Re nda me re ese me Siohwa kin ketin sewese mehn Israel ko ren kana ni arail mahweniong Isip oh pil nanmwarkien Amor ko, Sihon oh Ok. Ahpw ni loalokong, re sohte koasoia dahme wiawihong Seriko oh Ai pwehki rohng kapw pwukat saikinte pahn lella ni “sahpw me inenen doh” me dene re kohsang ie. Sosua oh ohlen Israel ko sohte rapahki mahs kaweid sang rehn Siohwa ahpw re kamehlelehla mehn Kipeon ko oh wiahda inou lap en popohl rehrail. (Sos. 9:14, 15) Sohte pwand mwurin mwo, mehn Israel ko esehda me mehn Kipeon ko pitihiraildi. Ahpw re kolokolete arail inou en popohl me re wiahda rehn mehn Kipeon ko pwehki re “kahukihong irail inou ehu ni mwaren Siohwa.” (Sos. 9:16-19) Mehn Kipeon ko eri alehdi pwukoahn lidu kei en wia “sounweseituwi oh sounidipil ong mwomwohdiso oh ong sapwellimen Siohwa pei sarawi.”—Sos. 9:27.
Mehn Kipeon ko pitihedi Sosua pwehn wiahda inou en popohl rehrail (Menlau kilang parakrap 4)
5. Ni ahl dah me mehn Kipeon ko kasalehda ar pwoson Siohwa?
5 Ni nanmwarki limmen en Amor ko ar rongada me mehn Kipeon ko wiahda popohl rehn mehn Israel ko, irail ehupene pwehn mahweniong kahnimw en Kipeon. Mehn Kipeon ko ahpw peki sawas rehn Sosua. (Sos. 10:3-7) Eri Sosua oh mehn Israel ko kohla Kipeon pwehn mahweniong mehn Kenan ko oh Siohwa ketin sewese mehn Israel ko en kana nan mahweno. Siohwa pil ketin kamwerehdi lapalahn keteu aihs takai pohn mehn Amor ko oh e ketin kauhdi ketipino lao mehn Israel ko kana. (Sos. 10:9-14) Ni mehn Kipeon ko ar wiahda inou lap en popohl rehn mehn Israel ko oh peki sawas rehn Sosua, re kasalehda me re pwoson Siohwa oh uhdahn kamehlele me Siohwa pahn ketin doareirailla oh kin ketin kapwaiada sapwellime inou kan ong mehn Israel ko.
6. Dahme kitail kak sukuhlki duwen Siohwa sang mwomwen sapwellime wiewia ong mehn Kipeon ko?
6 Dahme met padahkihong kitail duwen Siohwa? Siohwa kin ketin aktikitik oh kadek kalahngan. Mwoweo, e ketin mahsanihong mehn Israel ko ren kamwomwala tohn sahpwo pwon me pil iangahki mehn Kipeon ko. (Deud. 9:3) Ahpw ni mehn Israel ko ar wiahda inou lap en popohl rehn mehn Kipeon ko, ni kadek kalahngan Siohwa ketin mweidohng mehn Kipeon ko ren momourte. Siohwa ketin wia met mendahki mehn Israel ko ar sohte rapahki mahs kaweid sang reh. Mwuhr, Siohwa ketin doadoahngki sapwellime manaman pwehn sewese mehn Israel ko ren kolokolete arail inou oh ketin doarehla mehn Kipeon ko.—Sos. 9:26; 11:19.
7. Ia duwen atail kak kahlemengih en mehn Kipeon ko ar pwoson oh aktikitik? (Pil kilang kilel.)
7 Ia duwen atail kak kahlemengih mehn Kipeon ko? Kitail kak tehk mwahu me kitail ahneki pwoson kehlail. Pwehki kitail ese duwen Siohwa laudsang mehn Kipeon ko ni ahnsowo, kitail pil ahneki kahrepe tohto en likih Siohwa ni unsek. (Mel. 40:4, 5) Kitail pil kak kahlemengih mehn Kipeon ko sang ni atail kin men wia doadoahk kan ong Siohwa me kitail anahne aktikitik pwehn wia. (Sos. 9:23, 27) Brother pwulopwul men me adaneki Luke sohte kak manokehla ahnsowo me e kilang brother mah men nan Pedel eh wia met. Mendahki brother maho kin apwalih doadoahk kesempwal tohto nan Pedel, e toukihda eh ahnsou nipwong en sile Wasahn Kaudok me wie kokouda. Luke koasoia: “I sukuhlki me kitail sohte kak ihte medewe me kitail kin aktikitik. Ahpw kitail pahn kasalehda sang ni dahme kitail wia de pil sohte wia.” Eri kitail en kasalehda atail pwoson Siohwa ehuehu rahn sang ni atail kin likih ih ni atail lelohng irair apwal akan oh ni aktikitik wia doadoahk sohte lipilipil me anahn nan sapwellimen Siohwa pwihn.
Kahlemengih mehn Kipeon ko sang ni omw men wia doadoahk kan me ke anahne aktikitik pwehn wia (Menlau kilang parakrap 7)
AWIH SIOHWA EN KETIN KAPWUNGALA WIEWIA SAPAHREK
8. Ni ahl dah me nanmwarki Sohl kin lemei oh sapahrek ong mehn Kipeon ko?
8 Paipel pil pwurehng mahsanih duwen mehn Kipeon ko sounpar epwiki kei mwuhr. Nanmwarki Sohl uhwongada mehn Kipeon ko me kin koukousoan nan Israel. “Pwehki eh ngoangki sewese mehn Israel oh Suda kan,” e song en kemehla mehn Kipeon ko koaros.b Imwilahn met, irail me tohto kamakamala. (2 Sam. 21:2, 5, 6) Dahme Sohl wiao uhdahn lemei oh sapahrek! Sohl sohte kolokol inou lap en popohl me mehn Israel ko wiahda rehn mehn Kipeon ko.
9. Iahd me wiewia sapahrek me wiawihong mehn Kipeon ko epwella?
9 Wiewia sapahrek wet me wiawihong mehn Kipeon ko sohte mwadangete kapwungpwungla. Ahpw ni ahnsou me Depit wiahla nanmwarkien Israel, Siohwa ketin apwalihala met sang ni eh ketin kahrehiong lehk lapalap ehu en wiawihong mehn Israel ko erein sounpar siluh. Eri Depit patohwan idek rehn Siohwa kahrepen lehk lapalapo eh wiawi nan sahpwo. Siohwa ketin mahsanihong me e engiengda pwehki Sohl oh ekei ohl nan eh peneinei dipadahr ni ar kemehla mehn Kipeon tohto.—2 Sam. 21:1.
10. Nin duwen me 2 Samuel 21:3-6 mahsanih, ia duwen mehn Kipeon ko ar kasalehda arail wauneki sapwellimen Koht kosonned sang ni dahme re ndaiong Depit?
10 Wadek 2 Samuel 21:3-6. Depit koasoiong mehn Kipeon ko pwehn song en esehda dahme kak wiawi pwehn kapwungala dahme Sohl wiahiong irail. Mehn Kipeon ko sohte ndaiong Depit en kihong irail mwohni laud. Ni pwung, re sapengki me ‘kaidehn silper de kohl me re pekipeki’ pwehki Kosonnedo kasalehda me sohte pweinen pweipwei sapahl ehu kak pwainla mour en sounkam aramas men. (Nemp. 35:30, 31) Re pil ese me re sohte kak kemehla emen ma Nanmwarkio sohte mweidada. Imwilahn met, Depit mweidohng ren kemehla ohl isimen sang en Sohl peneinei me ele sewese Sohl kemehla mehn Kipeon tohto. Ahnsou kis mwuhr, e tepida keteu nan Israel oh mwuhr mwenge pil tohtohla. Met kasalehda me Siohwa solahr engieng pahn mehn Israel ko pwehki mwomwen arail wiewia ong mehn Kipeon ko.—2 Sam. 21:9, 10, 14.
11. Dahme koasoipen mehn Kipeon ko padahkihong kitail duwen Siohwa?
11 Dahme met padahkihong kitail duwen Siohwa? Kitail sukuhlki me Siohwa ketin wia Koht pwung pahrek men. (Mel. 37:28) Aramas tohto kin wiakauwe irail kan me kohsang sahpw tohrohr de pil weksang irail. Ahpw Siohwa sohte kupwurki emen en lelohng wiewia sapahrek. Ni ahnsou me e ketin koasoanedier, Siohwa pahn ketin kapwungala wiewia sapahrek koaros me sapwellime tohnkaudok kan ele kin lelohng. Kitail pil sukuhlki me Siohwa ketin kasik kitail en kapwaiada atail inou kan, duwehte eh ketin kasik mehn Israel ko ren kolokol arail inou en popohl rehn mehn Kipeon ko.—Pil kilang Eimwos 1:9.
12. Ia duwen atail kak kahlemengih mehn Kipeon ko ni atail lelohng wiewia sapahrek?
12 Ia duwen atail kak kahlemengih mehn Kipeon ko? Ni ahnsou me kitail pil lelohng wiewia sapahrek sang riatail Kristian kan, kitail kak kanengamah oh awih Siohwa en ketin kapwungala kahpwalo. Ni atail wia met, kitail kin kasalehda me kitail likih me Siohwa pahn ketin kapwungala irair kan ni ahnsou me e ketin koasoanedier. Tehk dahme wiawihong sister Laura French. E tepida papah nan Pedel en Canada nan pahr 1926. Mpen sounpar eisek mwuhr, e lelohng wiewia sapahrek. Ekei koasoia me e kin iang irail me kesehla oh uhwongada kaudok mehlel nan Pedel. Mendahki met sohte mehlel, e anahne kohkohsang Pedel. Ia duwen eh mwekidki met? Mendahki eh nsensuwedkihla dahme wiawio, e sohte mwahn kaulim. Ahpw, e kin soupisengkihte kalohk nin duwen pioneer men erein sounpar pahieu. Mwuhr nan pahr 1940, e perenkihda ni eh alehdi luhk en pwurala Pedel. E kin papah wasao erein sounpar 50 oh lelepekohngete Siohwa lao eh mour nin sampah imwisekla. Duwehte sister French, kitail kak powehdi wiewia sapahrek sang ni atail kin pousehlahte wia dahme pwung oh sang ni atail kin awih Siohwa en ketin kapwungala irair kan ni ahnsou me e ketin koasoanedier.—Ais. 26:3, 4.
UTUNG KAUDOK MEHLEL NI LOALOPWOAT
13. Ihs pwihnen “Nedinim” kan oh dahme re wia mwurin mehn Suhs ko ar saledek sang Papilon?
13 Mpen sounpar 500 mwurin mwehin nanmwarki Depito, Paipel pil pwurehng mahsanih duwen mehn Kipeon kan. Mehn Suhs kan mihmikiher nan Papilon erein sounpar 70, ahpw mwuhr nan pahr 537 Mwohn Krais, tepin pwihn en mehn Suhs kan me kalipilipala pwurala Serusalem iangahki Kepina Serupapel. (Esra 2:1, 2, 58) Nan pahr 468 Mwohn Krais, pil ehu pwihn pwurala iangahki sounntingo, Esra. (Esra 7:1-7) Me malaulaute me iang pwihn pwukat kohkohsang Papilon ahpw ekei peneinei me iang irail wia kisehn pwihnen “Nedinim.” (Pil kilang nting tikitik kan nan Esra 2:58 oh 7:7.) Ihs pwihnen Nedinim kan? “Irail kan me kaidehn uhdahn mehn Israel me wia lidu kan de sounpapah kan nan tehnpas sarawio,” oh me tohto irail ele wia kadaudok en mehn Kipeon ko.—Kilang Kawehwehn Lepin Lokaia kan en Paipel, “Nedinim.”
14. Ia duwen mehn Kipeon ko ar kasalehda arail loalopwoat ong Siohwa? (1 Kronikel 9:2 oh nting tikitik me mi pah)
14 Wadek 1 Kronikel 9:2 oh nting tikitik me mi pah. “Ladu kan en tehnpas sarawio” wia kisehn tepin pwihn me pwurala Serusalem. Re kasalehda me re ahneki pwoson laud sang ekei mehn Suhs kan nan Papilon. Mehn Suhs tohto imwaneki ihmw kaselel nan Papilon oh kin wiahda mwohni laud. Eri re sohte men kohkohsang mepwukat pwehn pwurala oh sewese pwurehng kauwada Serusalem. Ahpw ekei kisehn mehn Kipeon ko iangahki mehn Suhs lelepek kei, men pwurala pwehn kauwada tehnpas sarawi kapw ong Siohwa oh kaudokiong ih wasao. Eri irail wia uwen arail kak pwehn pwurala Serusalem. Weksang mehn Suhs ko, kadaudok en mehn Kipeon ko sohte arail sohso nan sapwen Israel. Ahpw re men pwurala pwehn wia arail pwukoa nan tehnpas sarawio oh pil sewese onehda sapahl kehl en Serusalem.—Neh. 3:26.
15. Dahme koasoipen mehn Kipeon ko padahkihong kitail duwen Siohwa?
15 Dahme met padahkihong kitail duwen Siohwa? Kitail sukuhlki me atail Kohto kin uhdahn ketin kupwurperenki sapwellime tohnkaudok loalopwoat kan oh kin ahnsou koaros ketin apwalih irail. Ni ahnsou me mehn Suhs ko saledek sang Papilon, kereniongehr sounpar 1,000 douwehr powe mwurin Siohwa eh ketin kapitala mehn Kipeon ko erein Israel eh kalowehdi Sapwen Inowo. Ahpw e kin ketin pousehlahte kapaia irail. Kadaudok en mehn Kipeon ko pitsang kamwomwalahn Suda oh Serusalem nan pahr 607 Mwohn Krais. Mwurin ar saledekla, irail pousehlahte utung kaudok mehlel oh kin iang mehn Lipai ko doadoahk nan tehnpas sarawio. Ekei irail ele kin mi karanih tehnpas sarawio. (Esra 2:70; Neh. 11:21) Oh pwehki re kin doadoahk nan tehnpas sarawio, nanmwarkien Persiao koasoanehdi me re sohte anahne pwain daksis.—Esra 7:24.
16. Ia duwen atail kak kahlemengih mehn Kipeon ko nan atail kaudok?
16 Ia duwen atail kak kahlemengih mehn Kipeon ko? Kitail pil men wia uwen atail kak koaros pwehn utung kaudok mehlel. Kitail kin men wiahda tounmetei kan pwehn papah Siohwa pwehki kitail poakohng oh men kaperenda ih. Ehu mehn kahlemeng mwahu iei Alwin sang Philippines. E kin doadoahk ni pesines en oil ehu oh e pweimwahu. Ahpw e men kalaudehla dahme e kak wia nan eh papah Siohwa. Ahnsou koaros me sounapwalih en circuit kin mwemweitla ni eh mwomwohdisou, Alwin kin kommoal sang doadoahk pwehn kak kalaudehla eh ahnsou en iang kalohk erein wihko oh met kin uhdahn kaperenda. Eri Alwin kapakapohng Siohwa en ketin sewese ih en diar doadoahk kapw ehu pwehn kak papah nin duwen pioneer men. Alwin ese me ma e pahn uhdihsang eh doadoahko, e solahr pahn wiahda mwohni laud. Mendahki met, e perenkihda eh diarada doadoahk kapw ehu oh kak tepida pioneer. Eh pwoudo pil tepida iang ih pioneer oh ira koaros sewesehier aramas 21 ren sukuhlki duwen Siohwa oh papidaisla. Kitail kak kamehlele me Siohwa uhdahn ketin kupwurperenki ara doadoahk laud. Kitail pil kak kamehlele me Siohwa kin ketin kupwurperenki tounmetei kan me kitail wiahda pwehn papah ih, oh imwilahn met, e pahn ahnsou koaros ketin apwalihala atail anahne kan.—Mad. 6:33.
17. Ia ekei mehn kasukuhl kan me kitail sukuhlkier sang mehn Kipeon ko?
17 Kitail sukuhlkier soahng tohto duwen sapwellimen Siohwa irair kaselel kan sang mwomwen sapwellime wiewia ong mehn Kipeon ko. E kin ketin aktikitik, kadek kalahngan, pwung pahrek, oh loalopwoat. E kin ahnsou koaros ketin katingih sapwellime tohnkaudok lelepek kan. Kitail pil sukuhlkihdi mehn kasukuhl kesempwal tohto. Duwehte mehn Kipeon ko, kitail men ahneki pwoson kehlail oh likih me Siohwa pahn ketin sewese kitail ni atail ahneki kahpwal laud kan. Soangen pwoson wet pahn pil kamwakid kitail en aktikitik oh men wia sohte lipilipil dahme Siohwa ketin kupwurki. Kitail men awih Siohwa ni kanengamah oh kamehlele me e uhdahn pahn ketin kapwungala wiewia sapahrek koaros ni ahnsou me e ketin koasoanedier. Oh kitail en uhki kaudok mehlel ni ngoang oh loalopwoat. Ni atail wia met, kitail pahn kasalehda me kitail sukuhlkier mehn kasukuhl kesempwal kan sang mehn Kipeon ko.
KOUL 148 Siohwa Pahn Ketin Doarehla Sapwellime Ladu
a Ohl ako me kohla koasoiong mehn Israel ko kohsang kahnimw en Kipeon oh kahnimw siluh teikan me iei Kepihra, Peerod oh Kiriad-searim.—Sos. 9:17.
b Paipel sohte kasalehda ni sansal kahrepen Sohl eh wiahda dihp wet. Ekei semen kan kamehlele me Sohl tepida lipilipilki aramas akan en wehi teikan me kin kousoan nan Israel.