Jeruzalem za życia apostołów

JUŻ w pierwszym stuleciu n.e. Jeruzalem było bardzo starym miastem, gdyż jego pisana historia sięga roku 1943 p.n.e. Istnienie tego miasta (zwanego też Syjonem) za czasów apostołów Jezusa Chrystusa nie było kwestią przypadku. Miały się przecież spełnić w nim liczne proroctwa mesjańskie. — Izaj. 28:16; 52:7; Zach. 9:9.

Chociaż Jeruzalem leży prawie 800 metrów nad poziomem morza, nie wznosi się zbytnio ponad okoliczny górzysty teren. Całe miasto może podróżny zobaczyć dopiero ze stosunkowo bliskiej odległości.

Usytuowane na centralnym masywie górskim Izraela, Jeruzalem ma całkiem przyjemny klimat. Noce są chłodne, a średnia temperatura wynosi około 17 stopni Celsjusza. Deszcze padają w Jeruzalem głównie od listopada do kwietnia i dochodzą mniej więcej do 600 mm.

W czasach apostolskich miasto Jeruzalem zajmowało obszar o powierzchni nie przekraczającej 195 hektarów. Strome zbocza dolin po stronie wschodniej, południowej i zachodniej wchodziły w skład systemu obronnego. Tylko od strony północnej nie było naturalnej ochrony, toteż zbudowane tam mury były wyjątkowe silne.

ŚWIĄTYNIA

Najważniejszą budowlą w Jeruzalem była świątynia przebudowana przez Heroda Wielkiego. Teren świątyni łącznie ze wszystkimi dziedzińcami obejmował jakieś sześć do ośmiu hektarów. Na teren ten można było wejść przez jedną z ośmiu czy też dziesięciu bram. Cztery lub pięć z nich otwierało się na stronę zachodnią, dwie lub trzy na południową oraz po jednej na stronę wschodnią i północną. Prawdopodobnie wschodnia brama była zwana „Piękną” i właśnie tam Piotr uzdrowił człowieka chromego od urodzenia. — Dzieje 3:1-10.

Zewnętrzny obwód terenu świątyni wyznaczały okazałe kolumnady. Największe wrażenie wywierał Krużganek Królewski, stojący po stronie południowej, a tworzyły go 162 ogromne kolumny z głowicami korynckimi. Trzeba było aż trzech mężczyzn, żeby którąś z nich objąć rękami. Kolumny te były ustawione w czterech rzędach, wobec czego tworzyły trzy ganki, czyli nawy, a dźwigały na sobie rzeźbiony w drewnie strop. Nawy zewnętrzne miały około piętnastu metrów wysokości, natomiast środkowa ze względu na ukształtowanie dachu była jeszcze wyższa. Kolumnady od wschodu, północy i zachodu składały się z dwóch rzędów marmurowych kolumn, które tak samo nakrywał dach. I właśnie na zadaszonej przestrzeni Krużganku Salomona, stojącego po stronie wschodniej, zatrzymywali się Jezus i jego uczniowie, gdy przy różnych okazjach głosili prawdę Bożą. — Jana 10:22-24; Dzieje 3:11; 5:12.

Obszar bezpośrednio przyległy od wewnątrz do krużganków był nazywany Dziedzińcem Pogan. Ponieważ łatwo było się tam dostać przez wspomniane bramy, więc zmienił się jak gdyby w tłumnie odwiedzany deptak. Zamiast obchodzić teren świątyni, ludzie woleli skracać sobie drogę przez Dziedziniec Pogan, niosąc nawet różne naczynia podczas wykonywania codziennych zajęć. Na tymże dziedzińcu albo w Krużganku Królewskim urządzali swe kantorki ówcześni waluciarze, a inni sprzedawali zwierzęta ofiarne. Jezus Chrystus jednak nie pochwalał używania jakiejkolwiek części świątyni za wygodne przejście ani miejsce załatwiania interesów. Dwukrotnie przerwał takie niestosowne praktyki. — Mat. 21:12, 13; Marka 11:15-17; Jana 2:13-16.

Jeżeli ktoś dostał się na Dziedziniec Pogan od południa, dochodził do zapory kamiennej z przejściami w różnych odstępach. Bariera ta była wysoka na 1,3 metra. Wieńczyły ją duże kamienie z napisami po grecku i po łacinie, które pod karą śmierci zabraniały poganom przechodzić dalej. Mur ów odgradzał więc Żydów od pogan. — Porównaj z tym List do Efezjan 2:14.

Następny dziedziniec, to jest Dziedziniec Niewiast, był położony czternaście stopni wyżej od Dziedzińca Pogan. Kobiety żydowskie mogły tu wchodzić swobodnie, aby wielbić Boga. Tutaj też ustawione były skrzynie, do których rzucano datki na świątynię. — Łuk. 21:1-4.

Ceremonialnie czyści mężczyźni izraelscy wchodzili z Dziedzińca Niewiast na Dziedziniec Izraela. Prowadziło do niego piętnaście dużych, półkolistych stopni. Do okalającego go muru przylegały pomieszczenia składowe.

Za najbardziej święty uchodził Dziedziniec Kapłanów, na którym stało samo sanktuarium świątyni. Znajdowały się tu również: odlane morze i ołtarz do składania ofiar całopalnych.

Do sanktuarium prowadziło z Dziedzińca Kapłanów następne dwanaście stopni. Wejście zamykały powleczone złotem drzwi wysokości około dwudziestu czterech metrów i szerokie na siedem metrów. Frontowa część budynku była szersza od tylnej, mając boczne skrzydła rozciągające się w przybliżeniu dziewięć metrów w jedną i drugą stronę. Po bokach tej budowli znajdowały się komnaty, a komnata górna nakrywała zarówno Miejsce Święte, jak i Miejsce Najświętsze. Od wewnątrz Miejsce Święte miało jakieś osiemnaście metrów długości i dziewięć szerokości, a Miejsce Najświętsze tworzyło kwadrat o boku dziewięciu metrów. Całość była zbudowana z białego kamienia i ozdobiona złotą wykładziną.

TWIERDZA ANTONIA

W pobliżu terenu świątyni, a ściślej przy jej północno-zachodnim narożniku, stała twierdza Antonia. Mieściła się na masywie skalnym wysokości około dwudziestu dwóch metrów. Kamienne jej mury sięgały dalsze osiemnaście metrów wzwyż. Na każdym z czterech węgłów twierdzy stała wieża. Trzy z nich miały około dwudziestu dwóch metrów wysokości, ale czwarta, zajmująca południowo-wschodni narożnik, wyrastała do ponad trzydziestu jeden metrów i górowała nad całym terenem świątyni. W twierdzy Antonia stacjonował garnizon rzymski.

Twierdza była połączona specjalnym przejściem z terenem świątyni. Umożliwiało to szybkie wkroczenie do akcji żołnierzy rzymskich w celu uśmierzenia rozruchów. Okoliczność ta dobrze wyjaśnia, jak Klaudiusz Lizjasz z oddziałem żołnierzy zdołali uratować apostoła Pawła, którego wzburzony tłum dopiero co wywlókł „poza świątynię” — Dzieje 21:30-32.

Niektórzy uważają, że Jezusa Chrystusa przyprowadzono na wewnętrzne podwórze twierdzy Antonia i tam Piłat odbył nad nim sąd. Kamienna nawierzchnia tego dziedzińca mogła być „Gabbatą” wspomnianą w Ewangelii według Jana 19:13. Ale miejscem osądzenia Jezusa mógł też być otwarty plac przed pałacem Heroda, na zachód od terenu świątyni.

SADZAWKA BETESDA

W pobliżu Bramy Owczej, zapewne na północ od terenu świątyni, znajdowała się sadzawka Betesda okolona pięcioma krużgankami. Tam właśnie Jezus Chrystus uzdrowił człowieka dręczonego chorobą od trzydziestu ośmiu lat (Jana 5:2-9). W roku 1888 wydobyto na jaw archeologiczne dowody istnienia tej sadzawki. Podczas prac wykopaliskowych znaleziono podwójne zagłębienie przedzielone przegrodą skalną, którego całkowita powierzchnia miała wymiary około 46 na 92 metry. Odkryto też wyblakły fresk ukazujący anioła, który porusza wodę, oraz ślady pięciu krużganków.

SADZAWKA SILOE

Na południe od terenu świątyni znajdowała się sadzawka Siloe, w której Jezus Chrystus kazał się obmyć niewidomemu, żeby odzyskał wzrok (Jana 9:6, 7, 11). Woda dostawała się do tej sadzawki ze źródła Gichon wytryskującego z naturalnej groty w dolinie Cedron: płynęła w tym celu przez tunel przekopany w zboczu górskim.

GÓRA OLIWNA I GETSEMANI

Po wschodniej stronie Jeruzalem ciągnie się łańcuch zaokrąglonych wzgórz, zbudowanych ze skał wapiennych. W starożytności na tym wzniesieniu rosły drzewa oliwkowe i dlatego nazywano je Górą Oliwną. Część tego grzbietu wznosi się ponad 120 metrów powyżej Jeruzalem i można stamtąd widzieć cały obszar świątyni. — Marka 13:3.

Gdzieś na Górze Oliwnej lub w jej pobliżu znajdował się ogród Getsemani. Jezus często spotykał się w nim ze swoimi uczniami (Jana 18:1, 2). Tam też w noc Paschy 33 roku n.e. Judasz Iskariota zdradził go pocałunkiem. — Mat. 26:36, 48, 49.

GOLGOTA, GRÓB W OGRODZIE I POLE GARNCARZA

Miejscem śmierci Jezusa na palu była Golgota, co znaczy „Czaszka”. Miejsce to mogło się znajdować na północ od twierdzy Antonia. Około 230 metrów na północny wschód od Bramy Damasceńskiej tkwi po dziś dzień skała z widocznymi z daleka wgłębieniami, skutkiem czego przypomina jakby czaszkę. Niedaleko tej skały znajduje się spory ogród, który od północy kończy się przy wzgórzu. W ogromnym głazie wystającym ze zbocza tego wzgórza wykuty jest grobowiec, w którym znajduje się jedno gotowe miejsce do chowania zmarłych. Do terenu tego pasuje biblijny opis miejsca stracenia i pochowania Jezusa (Mat. 27:57-60; Marka 15:22-24; Łuk. 23:33; Jana 19:38-42). Dzisiaj nie sposób jednak ustalić, czy faktycznie nastąpiło to na tym miejscu.

Według tradycji „Pole Garncarza na grzebanie cudzoziemców” znajdowało się po południowej stronie doliny Hinnom, w pobliżu miejsca, gdzie zbiega się z doliną Cedron. Na tym terenie znajduje się dużo grobów. „Pole Garncarza” było parcelą kupioną za „trzydzieści srebrników”, za które Judasz Iskariota zdradził Jezusa. Zostało potem nazwane Hakeldamach, czyli „Polem Krwi”. — Mat. 27:5-8; Dzieje 1:18, 19.

JUŻ NIE JEST SZCZEGÓLNĄ ŚWIĘTOŚCIĄ

W czasach obecnych nie znamy dokładnie wielu miejsc związanych z publiczną działalnością Jezusa i jego apostołów. Jest to oczywiście zgodne z zamierzeniem Bożym, ponieważ prawdziwe wielbienie nie ma być teraz uzależnione od jakichkolwiek wybranych miejsc geograficznych (Jana 4:21-24). Rzeczywiście ważne jest orędzie, które głosił Jezus z apostołami. Orędzie to przetrwało w Piśmie Świętym, a dzieło, któremu dał początek Jezus i jego apostołowie w pierwszym stuleciu naszej ery, rozprzestrzeniło się aż po krańce ziemi.

[Mapa na stronie 17]

JERUZALEM W OKRESIE SŁUŻBY JEZUSA I APOSTOŁÓW

[Patrz publikacja]

Golgota (?)

Sadzawka Betesda

Twierdza Antonia

Dziedziniec Izraela

Dziedziniec Kapłanów

Świątynia

Dziedziniec Niewiast

Dziedziniec Pogan

Kolumnady

Pałac Heroda

Sadzawka Siloe

Getsemani (?)

GÓRA OLIWNA

DOLINA CEDRON

DOLINA HINNOM, CZYLI GEHENNA

Hakeldamach (?)