SZAFRAN

(hebr. karkòm).

Na ogół uważa się, że to hebrajskie słowo, występujące tylko w Pieśni nad Pieśniami 4:14, odnosi się do szafranu (krokusa) uprawnego (Crocus sativus), bulwiastej rośliny, która kwitnie fioletowo jesienią, ma trawiaste liście i jest podobna do szafranu wiosennego. Z suszonych znamion i słupków jej kwiatów uzyskuje się pomarańczowy proszek zwany szafranem; z 4000 kwiatów można go otrzymać ok. 28 g. Znamiona i górną część słupka zbiera się w pełni kwitnienia lub krótko potem, a następnie się je suszy. Szafranu używa się jako barwnika i przyprawy (kiedyś częściej niż obecnie służył do barwienia tkanin na żółto). Stosowano go także w lecznictwie i do wyrobu perfum.

Hebrajskie określenie chawaccélet, tłumaczone na „narcyz”, „róża”, „lilia” lub „szafran” (por. Bg, BT, NŚ, Wk), prawdopodobnie odnosi się do jakiejś rośliny bulwiastej (PnP 2:1, przyp. w NW; Iz 35:1, przyp. w NW). Według hebraisty W. Geseniusa chawaccélet przypuszczalnie pochodzi od rdzenia, który znaczy „cebulka”, a jego bardziej precyzyjnym tłumaczeniem byłby „zimowit jesienny” (Hebräisches und chaldäisches Handwörterbuch über das Alte Testament, wyd. 5, cz. 1., Lipsk 1857, ss. 266, 267). Leksykon języków hebrajskiego i aramejskiego L. Koehlera i W. Baumgartnera łączy chawaccélet z akadyjskim słowem oznaczającym „łodygę” i tłumaczy je na „asfodel” (roślina z rodziny liliowatych) (Hebräisches und aramäisches Lexikon zum Alten Testament, Lejda 1967, s. 275).