Pytania czytelników

● Czy ojcem wspomnianego w Biblii Selecha był Kainam, czy raczej Arfachsad? — J. B.

Rzecz oczywista, że ojcem Selecha był Arfachsad. Niemniej jednak powyższe pytanie wyłania się z powodu pozornej sprzeczności między pewnymi wersetami biblijnymi. Z księgi 1 Mojżeszowej 10:24 i 1 Kroniki 1:18 według hebrajskiego tekstu masoreckiego wynika na przykład, że Selecha spłodził Arfachsad. Natomiast według Łukasza, który przedstawia linię rodową Jezusa Chrystusa poprzez jego matkę Marię, tenże Selech (Saleg) był synem „Kainama, syna Arpachsada”. — Łuk. 3:35, 36.

Warto w związku z tym zwrócić uwagę na fakt, że imię Kainam nie występuje ani w istniejących hebrajskich manuskryptach Pism Hebrajskich, ani w starożytnych przekładach czy chociażby w targumach.

Niektórzy sądzą, że tekst oryginalny Ewangelii według Łukasza nie zawierał imienia Kainam. Można tu nadmienić, że w angielskim wydaniu Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego Świata z roku 1950 zaznaczono w uwadze marginesowej do Łukasza 3:36, iż w manuskrypcie Cambridge-Text, pochodzącym z VI wieku n.e., brak wyrażenia „syna Kainama”. Brak ów odpowiada więc temu, co według tekstu masoreckiego czytamy w 1 Mojżeszowej 10:24 i 11:12 oraz w 1 Kroniki 1:18. Istnieje jednak przypuszczenie, że imię Kainam może być zniekształceniem słowa „Chaldejczyk”. W tym wypadku grecki tekst Łukasza 3:36 mógł pierwotnie brzmieć: „(...) syna Chaldejczyka Arpachsada”.

Fakt, że imiona Arfachsad i Kainam mogły odnosić się do jednej i tej samej osoby, został uwzględniony między innymi w książce „Sprawy, w których u Boga kłamstwo jest niemożliwe”. Na stronach 70 i 71 tej książki umieszczono tabelę pod tytułem „Ziemski rodowód Syna Bożego jako Nasienia ‚niewiasty’ Bożej”. Na liście tej po imieniu Arfachsad znajdujemy w nawiasach imię Kainam.

● Sprawozdanie biblijne wspomina w księdze Sędziów 18:27-29, że pewna miejscowość otrzymała nazwę „Dan” dopiero wtedy, gdy tam przybyli Danici, którzy ją następnie zdobyli. Co w takim razie tłumaczy fakt, że księga 1 Mojżeszowa mówi o miejscu zwanym „Dan” już w czasach Abrahama?

Miasto, o którym mowa, leży w dobrze nawodnionej okolicy aż na samej północy Palestyny; przed zdobyciem przez pokolenie Dana pogańscy mieszkańcy zwali je Leszem lub Lajisz. (Joz. 19:47; Sędz. 18:7, 27-29, BT) Danici odbudowali spalone miasto i nazwali je „Dan, według imienia Dana, ojca swego”. Jednakże miejsce to wspomniane jest już kilka stuleci wcześniej pod nazwą „Dan” w doniesieniu o pościgu Abrahama za Chodorlahomerem i jego sprzymierzeńcami, prowadzonym „aż do Dan”. (1 Mojż. 14:14) Możliwe, że użycie określenia „Dan” w tak wczesnym okresie wiąże się z nazwą strumienia, który wypływa ze źródła położonego tuż poniżej miasta i dziś nazywany bywa Nahr el-Leddan.

Hieronim, historyk i tłumacz Biblii, wyraził opinię (w „Komentarzu do Mateusza XIV, 13”), że nazwa rzeki Jordan wywodzi się z dwóch źródeł tej rzeki, z których jedno było zwane Jor, natomiast drugie Dan. Z tej racji połączony potok został nazwany „Jordan”, a nazwa ta już była w użyciu za dni Abrahama. (1 Mojż. 13:10) W każdym razie nie ma podstaw do wysuwania argumentów przeciw istnieniu w czasach Abrahama tej nazwy Dan na oznaczenie wskazanego obszaru. Zgodność owej wcześniejszej nazwy z późniejszą, wyprowadzoną od imienia przodka pokolenia Danitów, może być przypadkowa, ale może też być świadectwem kierownictwa Bożego. — Porównaj przykład nazwy Salem z 1 Mojżeszowej 14:18 oraz tekst Listu do Hebrajczyków 7:2.

Nazwa Dan pojawia się jeszcze raz w Pięcioksięgu, mianowicie w 5 Mojżeszowej 34:1, gdzie określa granice terytorium, które oglądał Mojżesz, gdy po raz ostatni patrzył na Ziemię Obiecaną. Użycie nazwy Dan w tym miejscu może być wytłumaczone tak samo, jak użycie jej w związku z Abrahamem; z drugiej strony może też wynikać z tego, że końcowe fragmenty owej księgi, traktujące o wydarzeniach po śmierci Mojżesza, pisał już Jozue.