„Głowa wszystkich tych królestw”

HASOR, chananejskie miasto z czasów Jozuego, nie było małą, nic nie znaczącą miejscowością. Biblia wspomina o nim krótko: „Wróciwszy się Jozue tegoż czasu wziął Hasor, a króla jego zabił mieczem; a Hasor było przedtem głową wszystkich tych królestw.” (Joz. 11:10) Pewien archeolog objaśnił uderzającą trafność tego opisu biblijnego. Doniosła o tym New York Times z 12 maja (przed dwoma laty): „Pewien archeolog izraelicki podał wczoraj do wiadomości, że podczas prac wykopaliskowych prowadzonych w biblijnym mieście Hasor na terenie Izraelskiej Galilei wydobyto na światło dzienne ‚najlepszy dotąd obraz’ kultury materialnej starożytnych Chananejczyków i Izraelitów. Jednocześnie dr Jigael Jadin, autorytet w dziedzinie Zwojów Morza Martwego, oświadczył, iż dokonane w listopadzie ubiegłego roku odkrycie w wykopaliskach Hasoru mykeńskich naczyń glinianych potwierdziło fakt, że w trzynastym wieku przed Chr., gdy Izraelici przeprawili się przez Jordan do Ziemi Świętej, biblijny Jozue zdobył Harsor wraz z Jerycho. Ów uczony powiedział, że znalezione naczynia gliniane wyjawiają, iż kampania Jozuego miała miejsce mniej więcej 3300 lat temu, co zbiega się ze sprawozdaniem biblijnym.

„W ciągu ostatnich czterech lat dr Jadin stał na czele działającej w północnej Galilei ekspedycji archeologicznej, zorganizowanej przez hebrajski Uniwersytet imienia Jakuba A. de Rothschilda. Odkrył on ruiny dwudziestu jeden miast. (...) Dr Jadin powiedział, że jego wykopaliska dowodzą, iż największy z tych dwudziestu jeden miast i prawdopodobnie największym w całym Chanaanie było Hasor, które Jozue zdobył i spalił. (...) Jego zdaniem wykopaliska z Hasoru wskazują, że miasto odpowiada krótkiemu opisowi biblijnemu, w którym powiedziano, iż ‚Hasor było przedtem głową wszystkich tych królestw’. ‚Hasor Jozuego miało w przybliżeniu 60 hektarów powierzchni i mogło liczyć 25 000 do 30 000 mieszkańców’, twierdzi dr Jadin. ‚Możemy sobie wyrobić pewne pojęcie o jego okazałych jak na owe czasy rozmiarach, gdy sobie uświadomimy, że Megiddo, słynne miasto forteczne, strzegące doliny Jezreel — Armageddon — zajmowało zaledwie 6 hektarów, a Jeruzalem za czasów króla Dawida, to znaczy kilka wieków później, miało tylko 4 hektary powierzchni.’”