NKHANI YOPFUNZIRA 38
NYIMBO NA. 120 Tikhale opfatsa ninga Yesu
Mbalemekezani anango
‘Kulemekezewa nkwabwino kuposha siliva na ouro.’—MIY. 22:1.
CHOLINGA
Kupfunzira kuti ndawa chani tidekana kulemekeza anango na kuona momwe tingachitire vimwevi olo kuti nthawe zinango ni voshupa.
1. Ko ndawa chani tikonda kulemekezewa? (Miyambo 22:1)
KO IMWEPO mukonda kulemekezewa? Ni vosachita kubvunza. Kulemekezana ni chinthu chodekana maninge pa moyo wa wanthu. Munthu akatilemekeza, tikhala wokondwa komasoti tidzibva kukhala wofunika. Ndipomwapa, Baibolo inena kuti ‘kulemekezewa ni kwabwino kuposha siliva na ouro.’—Werengani Miyambo 22:1.
2-3. Ko ndawa chani nthawe zinango vikhala voshupa kulemekeza anango, ndipo ni mbani womwe tidekana kuwalemekeza?
2 Nthawe zinango vikhala voshupa kulemekeza anango. Viri teno ndawa yakuti tiona vomwe iwo aphonyesa. Kuingizira pamwapa, tinkukhala mudziko yomwe wanthu alemekezanalini. Koma isepano tidekana kukhala osiyana na wanthu mwawa. Ndawa chani? Ndawa Yahova ankufuna kuti timbalemekeze “wanthu wa makhaindi yose.”—1 Pet. 2:17.
3 Mu nkhani mweino tipfunzire tanthauzo ya kulemekeza anango na momwe tingawonesere ulemu (1) m’banja, (2) mumpingo na (3) kwa wanthu womwe atumikiralini Yahova. Tikambirane maninge momwe tingachitire vimwevi olo kuti nivoshupa.
KO KULEMEKEZA ANANGO KUTANTHAUZA CHANI?
4. Ko kulemekeza anango kutanthauza chani?
4 Ko mawu yakuti “ulemu” yatanthauza chani? Kulemekeza kubverana na momwe isepano tionera wanthu anango. Tikambalemeza munthu, ni ndawa yakuti munthu muyo timuona kuti ni wodekana, panango ndawa ya makhalidwe yake, vochita vake panango udindo womwe anawo. Mu viyankhulo vinango, mawu yakuti “kulemekeza” ni yobverana na mawu yakuti “ulemerero.” “Ulemerero” utanthauza momwe tichitira vinthu na wanthu anango. Tikambapereka ulemerero kwa munthu, timulemekeza mwanjira yakuti ambadzibve kukhala wodekana. Koma tifunika kuchita vimwevi kuchokera mu ntima.—Mat. 15:8.
5. Nchani chomwe chitilimbikisa kulemekeza anango?
5 Yahova afuna kuti timbachite vinthu mwaulemu na wanthu anango. Mwakulinganiza, iye anena kuti tidekana kulemekeza “wolamulira akuluakulu.” (Aro. 13:1, 7) Koma anango angaganize kuti: “Inepano ningalemekeze munthu pokhapokha peno iye achita vabwino.” Ko ni vabwino kuganiza teneuyu? Koma isepano atumiki wa Yahova, sikuti tilemekeza wanthu pakundotengera vochita vawo. Tilemekeza wanthu ndawa yakuti tikonda maninge Yahova ndipo tifuna kumukondweresa.—Yos. 4:14; 1 Pet. 3:15.
6. Ko ni vitsanzo viponi vomwe vinkuwonesa kuti nivokwanisika kulemekeza munthu yemwe atilemekezalini? (Onani pomwe ya pakhava.)
6 Wanthu anango angambadzibvunze kuti: ‘Ko nivokwanisika kulemekeza munthu yemwe anipasalini ulemu?’ Inde. Onani vitsanzo vinango. Mpfumu Sauli adanyoza mwana wake Yonatani pa gulu ya wanthu. (1 Sam. 20:30-34) Olo viri teno, pomwe Sauli wenze na moyo, Yonatani adapitiriza kulemekeza ababa wake ndipo adapitiriza kumenya nawo pabodzi nkhondo. (Eks. 20:12; 2 Sam. 1:23) Nkulu wantsembe Eli adanena Hana kuti wenze woledzera. (1 Sam. 1:12-14) Koma Hana adayankhula mwaulemu kwa Eli, olo kuti Aizirayeli wose ambadziwa vophonya va Eli ninge baba komasoti nkulu wantsembe. (1 Sam. 1:15-18; 2:22-24) Ndipo amuna waku Atene adakhumudwisa Paulo pakunena kuti iye ‘ambandodzodzodeka.’ (Mac. 17:18) Olo venze teno, Paulo ambayankhula nawo mwaulemu. (Mac. 17:22) Vitsanzo vimwevi vinkuonesa kuti tingakwanise kulemekeza wanthu podiya kuti ni voshupa. Kuti tikwanise, tifunika kukonda maninge Yahova na kupewa kuchita vomukalipisa. Manje naboni tione kuti ni mbani womwe tifunika kuwalemekeza ndipo ndawa chani.
Yonatani adapitiriza kuteteza na kuthandiza ababa wake ninge mpfumu olo kuti adamuchitisa manyazi (Onani ndime 6)
WONESANI ULEMU M’BANJA
7. Ko ndawa chani vingakhale voshupa kulemekeza wanthu wa m’banja mwathu?
7 Ko ndawa chani ni voshupa? Isepano tikhala nthawe ikulu maninge pabodzi na wanthu wa m’banja yathu. Ndipomwapa, tidziwa bwinobwino vomwe aphonyesa na vomwe achita bwino. Anango akhala na nkhawa, anango adwala matenda yomwe yafuna thandizo yathu. Ndipo vingachitike kuti anango angatikhumudwise. M’malo mwakuti athandizire kuti banja ikhale malo yothawirapo komasoti ya ntendere, anango alemekezalini wanthu wa m’banja mwawo. Ndipo vimwevi viyambisa kusabvana m’banja. Nyamakazi ichitisa kuti thupi ileke kuphata basa bwinobwino. Kusapasana ulemu kuchitisambo kuti wanthu m’banja aleke kukhala wobvana. Koma ninge mwaviriri kuti matenda yazinji yakwanisika kupoleseka, wanthu m’banja angapfunzirembo kulemekezana.
8. Ko ndawa chani nivodekana maninge kuwonesa ulemu wanthu wa m’banja mwathu? (1 Timoteyo 5:4, 8)
8 Ndawa chani tifunika kulemekezana? (Werengani 1 Timoteyo 5:4, 8.) Mu kalata yoyamba yomwe Paulo adanembera Timoteyo, adafotokoza momwe tingalemekezere wanthu wa m’banja mwathu, pakusamalira vosowa vawo. Koma tichitalini mwevi ndawa yochichimizika. Paulo adafotokoza kuti chifukwa chikulu chomwe chitichitisa kulemekeza azibale wathu ni ndawa ‘yodzipereka kwa Mulungu’ panango kuti ndawa ya kupemphera kwathu na utumiki wokhulupirika womwe timuchitira. Yahova ndiye adayambisa banja. (Aef. 3:14, 15) Ndipomwapa, tikambalemekeza wanthu wa m’banja mwathu, ndiye kuti tinkulemekeza Yahova yemwe adayambisa banja. Chimwechi ni chifukwa chikulu chomwe chitichitisa kuchita vinthu mwaulemu na wanthu wa m’banja yathu.
9. Ko mwamuna na nkazi angawonesane tani ulemu? (Onani pomwe mafoto.)
9 Ko tingawonese tani ulemu? Mwamuna yemwe alemekeza nkazi wake, amukonda akakhala wokha na pagulu ya wanthu. (Miy. 31:28; 1 Pet. 3:7) Iye amumenyalini, amuchitisalini manyazi ndipo achitalini vinthu kuti ambadzibve kuti ni wosafunika. Mwamuna munango waku Argentina dzina yake Ariel,a adati: “Ndawa ya matenda yomwe nkazi wangu ankudwala, nthawe zinango ayankhula vinthu vonikalipisa. Vimwevi vikachitika, niyesesa kuganizira kuti vomwe iye anena ndivolini viri mu ntima mwake. Pa nthawe yoshupa mweyi, lemba ya 1 Akorinto 13:5 inilimbikisa kuti nimbayankhule naye mwaulemu m’malo mwakuti nimudawire mwaukali.” (Miy. 19:11) Nkazi alemekeza mwamuna wake akambauza wanthu vomwe mwamuna wake achita bwino. (Aef. 5:33) Iye amunyozalini, achitalini nthabwala zomukalipisa ndipo amuchitiralini mwano. Iye adziwa kuti khalidwe mweyi ili ninge fuluju yomwe ingadzonge banja. (Miy. 14:1) Mulongo munango waku Itália adati: “Mwamuna wangu ashupika na nkhawa ndipo nthawe zinango niwona kuti nkhawa zake zinyanyira. Pakuyamba, voyankhula vangu na nkhope yangu nimbawoneseratu kuti nimbamupasalini ulemu. Koma nidazindikira kuti nikambakhala nthawe ikulu na wanthu womwe apasana ulemu, vinichitisa kuti nikhalembo na shungu yofuna kulemekeza mwamuna wangu.”
Tikambalemekeza wanthu wa m’banja mwathu, tipereka ulemerero kwa Yahova yemwe adayambisa banja (Onani ndime 9)
10. Ko wana angawonese tani kuti alemekeza azibereki?
10 Alumbwana, bverani malangizo yomwe azibereki wanu akupasani. (Aef. 6:1-3) Mbayankhulani nawo mwaulemu. (Eks. 21:17) Ndipo pomwe azibereki wanu ankukalamba, chitani vomwe mungakwanise kuti muwasamalire. Onani chitsanzo cha María. Pomwe ababa wake womwe ni mbonilini adayamba kudwala, venze vomushupa maninge kuti awasamalire ndawa iwo ambamuchitira vinthu mwankhanza. Iye adati: “Nimbapemphera kuti vochita vangu vimbawachitise kudzibva kuti niwalemekeza. Nimbadziuza kuti, peno Yahova ankunikumbira kuti nimbalemekeze azibereki wangu, ndiye kuti iye anipase mphanvu kuti nikwanise kuchita vimwevi. Kuyenda kwa nthawe, nidazindikira kuti ningadikhilelini kuti ababa wangu achinje khalidwe yawo kuti niyambe kuwalemekeza.” Tikambalemekeza wanthu wa m’banja mwathu olo kuti aphonyesa vinthu, tionesa kuti tinkulemekeza Yahova yemwe adayambisa banja.
WONESANI ULEMU MUMPINGO
11. Ko ndawa chani vingakhale voshupa nthawe zinango kulemekeza abale na alongo?
11 Ndawa chani ni voshupa? Abale na alongo ayesesa kutewedza vomwe Baibolo ipfunzisa. Olo teno, anango nthawe zinango angatichitire vinthu vomwe vingatikhumudwise, panango angatiweruze munjira yosowa chilungamo. M’bale akatichitira vinthu vomwe vingatichitise “kudandaula,” vingakhale voshupa kumulemekeza. (Akol. 3:13) Manje nchani chingatithandize?
12. Ko ndawa chani nivodekana kuwonesa ulemu abale na alongo wathu? (2 Petulo 2:9-12)
12 Ko ndawa chani tidekana kuonesa ulemu? (Werengani 2 Petulo 2:9-12.) Mu kalata yake yachiwiri, Petulo adanena kuti wanthu anango mumpingo ambalemekezalini wanthu omwe Mulungu “wawapasa ulemerero” panango kuti akulu. Angelo wokhulupirika ambawona vose mwevire. Manje ko iwo adachita tani? ‘Ndawa yakuti iwo alemekeza Yahova,’ alibe kunyozako wanthu mwawo. Pamwapa adawonesa chitsanzo chabwino maninge ndawa adapewa kunyoza amuna mwawale odzikuza. Koma iwo adasiya kuti Yahova aweruze nkhani mweyi. (Aro. 14:10-12; linganizani na Yuda 9.) Peno angelo mwawa adapewa kunyoza wanthu odzikuza, ndiye kuti ise tifunikambo kupewa kunyoza abale na alongo wathu omwe atumikira Yahova. Koma tidekana ‘kuyamba ndisepano’ kuonesa ulemu. (Aro. 12:10) Tikateno tionesa kuti tilemekeza Yahova.
13-14. Perekani vitsanzo va momwe tingawonesere ulemu mumpingo? (Onani pomwe mafoto.)
13 Ko tingawonese tani ulemu? Akulu, yesesani kuti mumbapfunzise mwachikondi. (Filim. 8, 9) Ayi kumbachita kukalipa popasa malangizo munthu, koma mumbayapereke mokoma ntima. Alongo, imwepo mungathandizire kuti wanthu ambalemekezane mumpingo. Mungachite vimwivi popewa kuchita khokolo. (Tito 2:3-5) Tose tingawonese kuti tilemekeza akulu pakuchita vinthu mobverana nawo. Njira inango ni kuwonesa kutembeja pa khama yose omwe iwo achita kuti achitise misonkhano, kutsogolera basa yolalikira na kuthandiza omwe ‘afamba munjira yophonyeka.’—Agal. 6:1; 1 Tim. 5:17.
14 Mulongo munango dzina yake Rocío vimbamushupa kulemekeza nkulu munango yemwe adamupasa malangizo. Iye adati: “Nimbaona kuti alibe kuchita nane vinthu mwachikondi. Kumuyi nimbandokhalira kuwalewa. Nimbawalewalini pagulu, koma nimbaganiza kuti iwo alibe nane basa. Ndipomwapa nilibe kubvera malangizo yawo.” Ko nchani chidathandiza Rocío? Iye adati: “Panimbapfunzira panekha, nidagumana lemba ya 1 Atesalonika 5:12, 13. Panidazindikira kuti nimbalemekezalini m’bale moule, chikumbuntima changu chidayamba kunishupa. Nidapemphera kwa Yahova ndipo nidafufuza m’mabukhu yathu kuti nigumane nkhani zonithandiza kuchinja maganizo yangu. Nkuyenda kwa nthawe, nidazindikira kuti m’bale ule alibe bvuto, koma inepano nenze wodzikuza. Manje nibvesa kuti, kuti nikwanise kulemekeza anango nidekana kukhala wodzichepesa. Mpaka pano nidakali kupfunzira ulemu ndip ninkudziwa kuti Yahova ankukondwa nane.”
Tose isepano tingawonese kuti tilemekeza akulu pakuchita vinthu mobverana nawo na kuwonesa kutembeja pa basa yose yomwe achita (Onani ndime 13-14)
MBALEMEKEZANI WANTHU OMWE ATUMIKIRALINI YAHOVA
15. Ko ndawa chani vingakhale voshupa kulemekeza omwe atumikiralini Yahova?
15 Ko ndawa chani ni voshupa? Tikambalalikira, kawirikawiri tigumana na wanthu omwe alemekezalini vomwe Baibolo ipfunzisa. (Aef. 4:18) Anango asayina kupitiriza kulamba ntontholo wathu. Vingachtike kuti abwana wathu, aticha wathu na anzathu wakubasa ni oshupa. Apo neye, kushikola tipfuza na anzathu omwe alibe ulemu. Ndipo nkuyenda kwa nthawe tingayambe kuwachitira vinthu mosowa ulemu.
16. Ko ndawa chani ni vodekana kuwonesa ulemu kwa wale omwe atumikiralini Yahova? (1 Petulo 2:12; 3:15)
16 Ko ndawa chani tidekana kuwonesa ulemu? Kumbukirani kuti Yahova akhala tcheru kuti awone momwe tichitira vinthu na wanthu wale omwe akalibe kuyamba kumutumikira. Ntumi Petulo adauza Akhrisitu kuti makhalidwe yawo yabwino yangachitise kuti wanthu anango ‘apereke ulemerero kwa Mulungu.’ Ndipomwapa Petulo adawauza kuti ambafotokoze va chikhulupiriro chawo “modekha na mwaulemu maninge.” (Werengani 1 Petulo 2:12; 3:15.) Peno tinkufotokoza vomwe tikhulupirira ku tiribunali panango na anzathu, nthawe zose timbachite vinthu mwaulemu. Viri teno ndawa yakuti Yahova awona na kubva vose vomwe tiyankhula na momwe tiyankhulira. Ndipomwapa tifunika kumbayankhula mwaulemu na wanthu omwe atumikiralini Yahova.
17. Ko tingawonese tani ulemu kwa wale omwe atumikiralini Yahova?
17 Ko tingawonese tani ulemu? Tikambalalikira, tifunikalini kumbadzionesa kuti ndise wanzeru maninge kuposha wanthu omwe adzaiwako pang’ono va m’Baibolo. Koma timbakumbukire kuti wanhu wose ni wodekana kwa Mulungu ndipo atiposha. (Hag. 2:7; Afil. 2:3) Peno munthu angatiyankhule mwaukali ndawa ya vomwe tikhulupirira, timbapewe kumudawira mwaukali. Osati timbayankhule vinthu vowonesa kuti tidziwa vizinji, koma nkukalipisa yemwe ankubvesera. (1 Pet. 2:23) Peno tayankhula vinthu vomwe timbafunalini, timupepese nthawe mweyo. Ko tingawonese tani ulemu kubasa? Timbalimbikire basa ndipo timbayesese kuona makhalidwe yabwino ya anzathu na ya abwana wathu. (Tito 2:9, 10) Timbachite vinthu mwachilungamo na kulimbikira basa. Peno wanthu akondwe nase panango neye, timbadziwe kuti tinkukondweresa Yahova.—Akol. 3:22, 23.
18. Ko ndawa chani nivodekana kuwone ulemu kwa anango?
18 Mupfunziro mweino taona vifukwa vabwino vomwe vitichitisa kulemekeza anango. Tapfunzira kuti tikambawonesa ulemu m’banja, tilemekeza Yahova yemwe adayambisa banja. Nichibodzibodzimbo, tikambalemekeza abale na alongo wathu mumpingo, tilemekeza Ababa wathu wakudzulu Yahova. Ndipo tikambalemekeza wanthu omwe ni mbonilini, tiwathandiza kuti nthawe inango adzayambe kutumikira Yahova. Tifunika kuyesesa kumbalemekeza wanthu podiya kuti kuti iwo atilemekezalini. Ndawa chani? Ndawa yakuti Yahova adzatidalise. Iye adapolomisa kuti: ‘Nidzalemekeze omwe anilemekeza.’—1 Sam. 2:30.
NYIMBO NA. 129 Tipitirize kupirira
a Madzina yanango yachinjiwa.