Miedu dje Mortonan Ta Prevalente
Solo a baha basta ratu caba. Bo ta regresando cas un tiki mas lat cu lo bo a deseá. Segun cu bo caminda ta pasa banda dje santana local, bo curason ta cuminsá bati un tiki mas lihé. E kietud dje anochi scur ta hací bo conciente dje zonidu di mas insignificante. Di ripiente bo ta tende den distancia un zonidu skerpi i spantoso. Bo ta cuminsá cana mas duru—bo curason tambe ta cuminsá bati mas lihé—segun bo ta sigui rumbo p’e proteccion di cas.
BO A yega di experenciá sintimentunan angustioso ora bo tabata den of cerca di un santana? Si ta asina, kisas bo a ser influenciá dor di un concepto religioso cu ta comun mundialmente—cu e spiritu dje mortonan por yuda of causa daño na hende bibu.
Hopi custumber supersticioso a desaroyá como resultado dje creencia cu e mortonan mester di yudansa di hende bibu of cu nan por causa daño na hende bibu si nan no ser trankilisá. Den algun pais latino americano, por ehempel, hopi hende tin e custumber di traha un casita chikitu cu un crus caminda un persona a muri di un accidente. Hende ta cende bela i ta pone flor ei den un esfuerso pa mustra interes den of yuda e alma of spiritu dje individuo morto. Den algun caso, informenan tocante contestanan “milagroso” riba oracionnan ta ser circulá, pa asina hende cuminsá frecuentá e lugá dje animita, e casita p’e alma of spiritu dje persona morto. Ei nan ta haci mandas, of promesanan, cu si e persona morto yuda nan logra of ricibí algu—talbes un cura milagroso—nan lo mustra nan gratitud den un manera special. Na otro banda, por tin informe cu e alma di un persona ta aparecé den e scuridad di anochi, terorisando esnan presente. Generalmente ta ser bisá cu almanan asina ta penando, molestiando hende bibu pa motibu di sucesonan di pasado.
Den hopi pais hende ta haci esfuerso grandi pa trankilisá e “spiritu” dje mortonan. Nan ta organisá fiesta tur afó, ta ofrecé sacrificio, ta papia palabra trankilisante—tur den un intento pa prevení castigu for dje spiritu dje persona morto. Nan ta pensa cu dor di pacificá e spiritu, esei lo resultá den recompensa i bendicionnan pa esnan cu a keda atras.
“Hopi ta kere cu nada no ta sosodé ‘di un manera normal of natural,’ ” un informe di Africa ta bisa. “Cualkier incidente—sea ta malesa, desaster, infertilidad, dificultad económico, yobida of calor excesivo, accidente, desunion familiar, morto—nan ta kere ta ser causá pa spiritunan invisibel cu tin podernan sobrehumano.” Un otro informe ta bisa: “Hende ta kere cu e spiritunan di nan antepasadonan ta ocupá un lugá den cielu i ta vigilando constantemente nan famia na bida riba tera. Nan ta kere cu e antepasadonan ta poseé podernan sobrenatural, cua nan por usa pa bendicioná i protehá nan famianan riba tera of pa castigá nan, dependiendo riba e famianan su onor of negligencia dje mortonan.”
Pero esei ta na armonia cu e Palabra di Dios? Kico ta bo opinion?
[Caption on page 4]
Un “Animita” na Chile