ƐBƐLABƆLƐ NU EDWƐKƐ
Menwu Ye Kɛ Nɔhavoma Kpazi
BIE a ɛkakye adawu ngakyile mɔɔ ɛ nee awie mɔ bɔle mɔɔ anwo hyia wɔ kpalɛ la. Wɔ me afoa nu, mekakye ko bie mɔɔ me nee me gɔnwo bie bɔle wɔ kɛyɛ ɛvolɛ 50 mɔɔ ɛze ɛhɔ wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee yɛlɛte senle wɔ Kenya la. Ɛnee siane dɔɔnwo mɔɔ yɛva yɛkpɔsa la ɛmaa yɛ nwonane ɛlu na yeyɛ bibilii zɛhae, na ɛnee yɛlɛka vidio bie mɔɔ ka ɛzonlenlɛ nwo edwɛkɛ mɔɔ yɛhɔnlea la anwo edwɛkɛ na me gɔnwo ne hanle kɛ, “Tɛ mɔɔ Baebolo ne ka la a wɔ vidio ne anu a.”
Menzelele ɔluakɛ ɛnee mesuzu kɛ me gɔnwo ne ɛngɔ asɔne. Membizale ye kɛ, “Duzu a ɛze ye wɔ Baebolo ne anwo a?” Yeambua me ɛkɛ ne ala. Nzinlii ɔhanle kɛ ye mame le Gyihova Dasevolɛ; na ɔzukoale ninyɛne bie ɔvile ye ɛkɛ. Ɛnee mekpondɛ kɛ menwu dɔɔnwo ɔti menganle kɛ ɔha bie dɔɔnwo ɔhile me.
Yɛdendɛle too mekɛ hɔle kpalɛ. Me gɔnwo ne hanle kɛ Baebolo ne ka kɛ Seetan a nea ewiade ɛhye azo a. (Dwɔn 14:30) Bie a wɔmɔ wɔ ngakula nu amuala ɛnee ɛze, noko mame, ɛnee ɔle me debie fofolɛ yɛɛ ɔyɛ anyelielɛ. Ɛnee mete ye dahuu kɛ Nyamenle mɔɔ ɔti akunlu le kɛnlɛma na ɔdi pɛlepɛle la a nea ewiade ye azo a. Noko ɛnee yemɔ nee mɔɔ menwu ye wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu la ɛnle ko. Ɛnee meli ɛvolɛ 26 ala, noko ɛnee menwu ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ gyegye me a.
Ɛnee me papa le sogyanli wɔ United States na ɔka sogyama alopile ne bie. Ɔti me ngakula nu amuala, ɛnee meze kɛ nukelea konle bahola azi; na ɛnee sogyama ne ɛziezie bɛ nwo kɛ bɛbado nukelea bɔmbo mekɛ biala. Mɔɔ Vietnam konle ne zile la, ɛnee mekɔ kɔlegyi wɔ California. Mengɔmbokale sukuluma mɔɔ to nzaka la anwo. Kpolisima mɔɔ dedɛ ahoholombaka la voanle yɛ, na yɛnriandile, kɛmɔ bɛdole tear gas la ati, ɛnee yɛngola ɛnwomenle die kpalɛ yɛɛ ɛnee yɛnnwu debie kpalɛ. Ɛnee ɔle basabasayɛlɛ nee atuadelɛ mekɛ. Bɛhunle maanyɛlɛ nu mgbanyima, menli dole nzaka na bɛyɛle basabasa. Ɛnee awie biala lɛ adwenle ngakyile wɔ mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ la anwo. Akee debie biala hanle bɔle nu.
Mevi London mengɔle Central Africa
Wɔ 1970, menyianle gyima wɔ Alaska sɔlɔ ɛnweazo na menyianle ezukoa dɔɔnwo. Menvale alopile mengɔle London, akee mendɔle moto na membɔle me ti wɔ nyiakɛ nehane mɔɔ ɛnee menze ɛleka mɔɔ melɛkɔ a. Siane ekyii anzi, mengɔndwule Africa. Mɔɔ melua adenle nu melɛkɔ la, menyiale menli mɔɔ ɛnee bɛdabɛ noko bɛ kunlu a anrɛɛ bɛ ngyegyelɛ ne mɔ ɛvi bɛ nwo zo na bɛ nwo ɛdɔ bɛ la.
Ɔlua mɔɔ menwu ye nee mɔɔ mede la ati, Baebolo nu ngilehilelɛ mɔɔ se sunsum evinli bie a gyi ninyɛne mɔɔ ɛlɛkɔ zo wɔ ewiade ye anu anzi la tɔ ɛnzolɛ nu maa me. Na saa tɛ Nyamenle a ɛlɛnea ewiade ne azo a, ɛne duzu a ɔlɛyɛ a? Ɛnee mekulo kɛ menwu ye.
Wɔ siane ekyii mɔɔ doa zo la anu, menwunle mualɛ ne. Na mekɛ bie anzi, medame noko membanwunle mrenyia nee mraalɛ dɔɔnwo mɔɔ hɔle zo lile nɔhalɛ maanle nɔhalɛ Nyamenle kokye ne wɔ tɛnlabelɛ ngakyile kɔsɔɔti anu la na mengulole bɛ.
NORTHERN IRELAND—“BƆMBO NEE ETU BOLƐ MAANLE”
Mɔɔ menziale mengɔle London la, mengɔle me gɔnwo ne mame ɛkɛ na ɔmaanle me Baebolo. Nzinlii mɔɔ mengɔle Amsterdam, the Netherlands la, Dasevolɛ bie nwunle me kɛ mede laete bie abo wɔ gua ne azo melɛkenga Baebolo ne na ɔboale me ɔmaanle menzukoale nuhua ninyɛne dɔɔnwo. Akee mengɔle Dublin, Ireland, na menwunle Gyihova Alasevolɛ Bɛtɛle ne. Mengɔmbɔle ɔ nyunlu ɛkɛ ne anlenkɛ ne anu. Ɛkɛ ne a menyiale Arthur Matthews mɔɔ ɔ nye gyi ɔ ti anwo na ɔlɛ anwubielɛ la. Menganle mengilele ye kɛ mekulo kɛ mesukoa Baebolo ne na ɔliele ɔdole nu kɛ ɔ nee me bazukoa.
Me nye liele me debiezukoalɛ ne anwo kpalɛ na me nye bolole mengengale mbuluku nee magazine ngakyile mɔɔ Alasevolɛ ne mɔ ɛyɛ la. Na mengengale Baebolo mumua ne noko. Ɛnee ɔyɛ anyelielɛ kpalɛ! Wɔ debiezukoalɛ ne mɔ abo, menwunle kɛ ngakula bɔbɔ ze kpuya mɔɔ menli mɔɔ bɛzukoa nwoma bɛhɔ moa la ɛdwenle nwolɛ wɔ ɛvolɛ ɛya dɔɔnwo anu la anwo mualɛ ne: ‘Duzu ati a ninyɛndane kɔ zo a? Nyamenle a le nwane? Saa sonla wu a duzu a si ɔ nwo zo a?’ Ɛnee me gɔnwo mɔ amuala le Alasevolɛ. Ɛnee ɛhye ɛnyɛ azibɛnwo fee ɔluakɛ ɛnee menze awie biala wɔ maanle ne anu. Bɛboale me bɛmaanle membangulole Gyihova na ɛnee mekulo kɛ meyɛ ye ɛhulolɛdeɛ.
Nigel, Denis, yɛɛ medame
Bɛzɔnenle me wɔ 1972. Ɛvolɛ ko anzi, menyɛle adekpakyelɛnli na mengɔle asafo ekyi bie mɔɔ wɔ Newry, Northern Ireland la anu. Menhayele sua bie mɔɔ bɛva awolɛ bɛzi mɔɔ ɛde ɔ nwo mɔɔ wɔ awoka ne mɔ azo la. Ɛnee nlankɛ wɔ ɛya bie mɔɔ bikye ɛkɛ la anu na saa melɛ ɛdendɛlɛ a, mekɔgyinla bɛ nyunlu na memaa mekile bɛ. Ɛnee ɔzɔho kɛ bɛtie me kpalɛ wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛkposa bɛ nloa la. Bɛmmaa me folɛdulɛ biala noko bɛboa me bɛmaa menwu kɛzi mebanlea tievolɛma anyunlu la. Wɔ 1974, bɛkpale me kɛ adekpakyelɛ titilinli na nzinlii, Nigel Pitt mɔɔ rayɛle me gɔnwo dahuu la rabokale me nwo.
Mekɛ zɔhane, ɛnee “basabasayɛlɛ” ɛlɛkɔ zo kpalɛ wɔ Northern Ireland. Ɔti bie mɔ vɛlɛle Northern Ireland kɛ “bɔmbo nee etu bolɛ maanle.” Ɛleka biala mɔɔ ɛbava la, ɛnwu kɛ menli ɛlɛko wɔ awɔdenle ne mɔ azo, bɛlɛtoto menli adu bɛahu bɛ, yɛɛ bɛlɛtoto bɔmbo wɔ kale nu. Maanyɛlɛ nee ɛzonlenlɛ a fa ngyegyelɛ ne mɔ ba a. Noko Protestantma nee Katelekema nwunle kɛ Alasevolɛ ne mɔ ɛnva bɛ nwo ɛnwulowula maanyɛlɛ nu, ɔti yɛholale yɛlile menli daselɛ mɔɔ yɛannyia ngyegyelɛ biala a. Ɛnee suamenlema ne ze mekɛ nee ɛleka mɔɔ basabasayɛlɛ bahɔ zo a, ɔti ɛnee bɛbɔ yɛ kɔkɔ amaa yɛanlea boɛ na yɛangɔndɔ esiane nu.
Noko tɛnlabelɛ bie mɔ hanle yɛ ɛzulolɛ. Kenle ko, me nee Denis Carrigan mɔɔ ɔdaye noko ɔle adekpakyelɛnli la hɔle daselɛlilɛ wɔ sua bie mɔɔ bikye yɛ la azo, ɛnee Dasevolɛ biala ɛnle ɛkɛ na ɛnee yɛlimoa yɛhɔ ɛkɛ ne ko pɛ. Raalɛ bie bɔle yɛ somolɛ kɛ yɛle Britain sogyama mɔɔ yɛngulo kɛ yɛye yɛ nyunlu a, bie a ɔbayɛ kɛ kɛmɔ ɛnee yɛka Irish a, ɛkola ɛnwu kɛ yɛnle Irelandma la ati ɔ. Somolɛ ne maanle yɛ ahonle dule. Saa bɛnwu kɛ ɛ nee sogyama ɛlɛbɔ adawu bɔbɔ a, bɛbahola bɛahu wɔ anzɛɛ bɛado etu bɛabɔ ɛ gyakɛ kpɔkɛ. Mɔɔ ɔhale yɛ ngomekye na ɛyɛlɛ ɛlɛku yɛ na yɛgyi alienwo yɛlɛkendɛ bɔɔso ne la, yɛnwunle kɛ kale bie ɛragyinla sotɔɔ ne mɔɔ raalɛ ne bɔle yɛ somolɛ wɔ ɛkɛ ne la anyunlu. Raalɛ ne vi ɛkɛ ne vindele na ɔ nee mrenyia nwiɔ ne mɔɔ de kale ne anu la dendɛle, na ɛnee ɔ nye ɛbolo ɔlɛtende ɔ sa wɔ yɛ nwo zo. Akee mrenyia ne mɔ dule bɛ kale ne yɛle ye bɛtɛbɛtɛ rale yɛ nwo ɛkɛ na bɛbizale yɛ mekɛ mɔɔ bɔɔso ne bara la anwo edwɛkɛ ekyi. Mɔɔ bɔɔso ne rale la, bɛ nee delava ne dendɛle. Yɛande edwɛkɛ mɔɔ bɛhanle la. Ɛnee awie biala ɛnle bɔɔso ne anu ɔti ɛnee yɛze kɛ bɛlɛyɛ ngyehyɛleɛ bɛava yɛ bɛahɔ ɛleka bie bɛahwe yɛ nzo. Noko yeamba ye zɔ. Mɔɔ melɛfi bɔɔso ne anu meadwu aze la, membizale delava ne kɛ: “Mrenyia nwiɔ ne mɔɔ yɛnwunle bɛ wɔ nehane la, ɛnee bɛlɛbiza yɛ nwo edwɛkɛ ɔ?” Ɔbuale yɛ kɛ: “Meze bɛ menli holɛ, na menganle mengilele bɛ. Bɛmmamaa ɔgyegye bɛ. Edwɛkɛ biala ɛnrɛdo bɛ.”
Yɛ atɔfolɛlielɛ kenle ne, March 1977
Wɔ 1976, mengɔle maangyeba nyianua bie wɔ Dublin na menyiale adekpakyelɛ titilinli bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Pauline Lomax mɔɔ vi England la. Ɛnee ɔbɔ ɔ nwo mɔdenle wɔ sunsum nu, ɔbɛlɛ ɔ nwo aze yɛɛ ɔ nwo yɛ anyelielɛ. Bɛvale nɔhalɛ ne bɛhilehilele ɔ nee ɔ diema nrenyia Ray ɔvi bɛ ngakula nu. Ɛvolɛ ko anzi, mengyale Pauline na yɛdoale adekpakyelɛ titili gyima ne azo wɔ Ballymena, Northern Ireland.
Yɛyɛle maangyebakyi zo neavolɛ gyima ne mekɛ ekyii yɛzonlenle yɛ mediema mɔɔ wɔ Belfast, Londonderry nee ɛleka gyɛne mɔɔ ɛkɛ ne yɛ ɛzulolɛ la. Yɛ mediema mɔɔ honle tiale diedi, menli nu nyeyenu yɛɛ ɛkpɔlɛ mɔɔ ɛnee ɛsosɔ ndinli wɔ bɛ nu na bɛzonlenle Gyihova la diedi ne maanle yɛ anwosesebɛ kpalɛ. Gyihova yilale bɛ na ɔbɔle bɛ nwo bane!
Ɛnee medɛnla Ireland ɛvolɛ bulu. Na wɔ 1981, bɛdole ɛsalɛ bɛvɛlɛle yɛ kɛ yɛrɛla Geleade sukulu mɔɔ tɔ zo 72 la bie. Mɔɔ yɛwiele sukulu ne la, bɛmaanle yɛhɔle Sierra Leone, West Africa.
SIERRA LEONE—BƐDI EHYIA NOKO BƐLƐ DIEDI
Yɛ nee mediema 11 mɔɔ ɛnee lɛ subane ngɛnlɛma la dɛnlanle edwɛkpatɛlɛvolɛma sua bie anu. Ɛnee yɛ muala yɛlɛ egyaade ko, tiefi nsa, abialeɛ nwiɔ, telefonu ko, milahyinli mɔɔ bɛfa bɛkpo ninyɛne la ko yɛɛ mɔɔ bɛfa bɛrɛlɛ la ko. Ɛnee bɛta bɛnua laete ne yɛɛ ɛngola ɛngile kenle mɔɔ bɛbanlua ye a. Ahila raguale yɛ sua ne anwuma yɛɛ ɛwɔbile raveɛveale yɛ sua ne abo.
Yɛlɛpɛ azule bie yɛahɔ nyianu wɔ Guinea
Ɛnee ɛkɛ ne asetɛnla ɛnla aze, noko yɛ nye liele wɔ daselɛlilɛ gyima ne anu. Ɛnee menli bu Baebolo ne yɛɛ bɛtie edwɛkɛ ne kpalɛ. Yɛ nee bɛ nuhua dɔɔnwo zukoale debie na bɛliele nɔhalɛ ne. Ɛnee menli mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la fɛlɛ me “Mister Robert.” Yɛɛ bɛfɛlɛ Pauline “Missus Robert.” Mekɛ ekyii anzi, kɛmɔ ɛnee Bɛtɛle gyima ne die mekɛ dɔɔnwo na menda mengɔ daselɛlilɛ la ati, menli bɔle ɔ bo kɛ bɛfɛlɛ Pauline “Missus Pauline.” Bɛvɛlɛle me “Mister Pauline.” Ɛnee Pauline anye die nwo kpalɛ!
Yɛlɛkɔ yɛayɛ nolobɔlɛ titili bie wɔ Sierra Leone
Ɛnee yɛ mediema dɔɔnwo le ehyianvolɛma, noko dahuu Gyihova maa bɛ sa ka mɔɔ bɛhyia nwo la, ɔyɛ a ɔyɛ ye wɔ adenle mɔɔ yɛ nwanwane la azo. (Mat. 6:33) Mekakye adiema raalɛ ko mɔɔ ɛnee ezukoa mɔɔ ɛha ɔ nwo la ala a le mɔɔ ɔbava yeadɔ aleɛ kenle ko zɔhane ɔ nee ɔ mra ne mɔ ali la, noko ɔvale ɔmaanle adiema nrenyia bie mɔɔ ɛnee ɔhyia ezukoa mɔɔ ɔbava yeadɔ ebunlu ayile la. Ɔlɛkɔ nɔsolɛ nu la, raalɛ bie rale adiema raalɛ ne ɛkɛ na ɔmaanle ye ezukoa kɛ ɔyɛ ye enrinli ɔmaa ye. Ɛnee edwɛkɛ zɛhae mɔ ta sisi.
NIGERIA—YƐZUKOALE AMAAMUO FOFOLƐ
Yɛlile ɛvolɛ ngɔnla wɔ Sierra Leone. Akee bɛyele yɛ bɛhɔle Nigeria Bɛtɛle. Kɛkala yɛra Bɛtɛle mɔɔ ɛkɛ ne le kpole la anu. Ɔfese gyima ko ne ala mɔɔ ɛnee meyɛ ye wɔ Sierra Leone la a ɛnee meyɛ a, noko Pauline ɛdeɛ, ɛnee ɔle ngakyile bɔkɔɔ yɛɛ ɛnee ɔnla aze ɔmmaa ye. Ɛnee ɔfa dɔnehwele 130 ɔyɛ daselɛlilɛ ne siane biala yɛɛ ɔlɛ Baebolo sukoavoma mɔɔ bɛlɛnyia anyuhɔlɛ a. Kɛkala bɛva ye bɛra ɛleka mɔɔ bɛkpomgba ninyɛne la na ɔyɛ adɛladeɛ mɔɔ ɛlɛsɛkye la boɛ. Ɔliele mekɛ na yeanwu Bɛtɛle asetɛnla ne anye zo, noko ɔranwunle kɛ menli dɔɔnwo anye die gyima mɔɔ ɔyɛ la anwo na ɔvale ye adwenle ɔziele nwolɛ adenle mɔɔ ɔbanyia yeamaa ɔ mediema anwosesebɛ la azo.
Ɛnee Nigeria amaamuo ne le fofolɛ maa yɛ yɛɛ yɛlɛ ninyɛne dɔɔnwo yɛsukoa. Kenle ko bie, adiema nrenyia bie vale adiema raalɛ bie mɔɔ bɔ zo mɔɔ yera Bɛtɛlɛ la rale me ɔfese kɛ ɔfa ye yearahile me. Mɔɔ mendendenle me sa kɛ mesoma ye la, ɔbutule me gyakɛ anwo ɛkɛ. Ɔzinle me nwo kpole! Ngɛlɛlera nwiɔ bie rale me adwenle nu ɛkɛ ne ala: Gyima ne 11:25, 26 yɛɛ Yekile 19:10. Membizale me nwo kɛ, ‘Menga mengile ye kɛ ɔmmayɛ zɔ ɔ?’ Noko menwunle kɛ bɛlie ye bɛdo nu kɛ ɔrazonle wɔ Bɛtɛle; ɔze mɔɔ Baebolo ne kilehile la.
Me nwo andɛ me wɔ adawubɔlɛ ne mɔɔ ɛha la amuala anu na yemɔ anzi menyɛle nwolɛ neɛnleanu. Menwunle kɛ ɛnee adiema ralɛ ne ɛlɛdi amaamuo bie mɔɔ ɛnee bɛtɛdi zo wɔ maanle ne ɛleka bie mɔ la azo. Zɔhane ala a mrenyia noko yɛ a. Ɔle adenle mɔɔ bɛdua zo bɛkile ɛbulɛ a. Ɔnle ɛzonlenlɛ; ɛhye mɔ anwo neazo wɔ Ngɛlɛlera ne anu. (1 Sa. 24:8) Me nye liele kɛ meampele me nwo meanga edwɛkɛ mɔɔ bamaa me diema raalɛ ne ati azi aze la.
Yɛyia Nigeriama dɔɔnwo mɔɔ bɛva ɛvolɛ dɔɔnwo bɛzonle Gyihova wɔ nɔhalɛlilɛ nu la. Ko a le Isaiah Adagbona.b Ɔzukoale nɔhalɛ ne wɔ ye mgbavolɛ nu, noko nzinlii ɔrayɛle kokobɛvolɛ. Bɛvale ye bɛhɔle ɛleka mɔɔ bɛfa kokobɛvolɛma bɛgua la, na ɛnee ɔ ngomekye a ɔle dasevolɛ a. Ɔnva nwo kɛ ɔyiale dwazotia la, ɔboale kokobɛvolɛma mɔɔ bo 30 la ɔmaanle bɛrale nɔhalɛ ne anu, na bɛhyehyɛle asafo wɔ ɛleka mɔɔ bɛwɔ la.
KENYA—MEDIEMA NE MƆ NYIANLE ME NWO ABOTANE
Yɛnwunle nane bie mɔɔ zɔho koliadunli mɔɔ ye mame ɛwu la wɔ Kenya
Wɔ 1996, bɛmaanle yɛhɔle Kenya Bɛtɛle. Ɔvi mekɛ mɔɔ menlimoale mengɔle maanle ne anu mɔɔ menlimoale menganle nwolɛ edwɛkɛ wɔ anwuma nehane la, bɔ zo mɔɔ melɛkɔ ɛkɛ bieko a. Yɛhɔdɛnlanle Bɛtɛle. Ɛnee ahomu ta ba ɛkɛ ne kpalɛ. Saa bɛnwu mediema mraalɛ mɔɔ lɛ mbakama la a, “bɛbawua bie” bɛkɔ. Kenle ko bie, adiema raalɛ ko mɔɔ wɔ Bɛtɛle la ando ye nvɛnzɛlɛ ne anu. Mɔɔ ɔrale sua nu la, ɔnwunle kɛ ahomu dɔɔnwo hua ye sua ne anu na bɛlɛdi ye aleɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la. Ɔdeɛdeanle nu na ɔnriandile ɔvindele. Ahomu ne mɔ noko deɛdeanle nu na bɛwulule bɛvale nvɛnzɛlɛ ne anu bɛhɔle.
Me nee Pauline hɔle Swahili asafo nu. Yeangyɛ, bɛhanle kɛ menea Asafo Buluku Ɛzukoalɛ ne (kɛkala bɛfɛlɛ ye Asafo Baebolo Ɛzukoalɛ) azo. Noko ɛnee mende aneɛ ne kpalɛ. Medimoa mesukoa debie mɔɔ yɛbazukoa ye wɔ debiezukoalɛ bo la amaa meahola meagenga kpuya ne mɔ. Noko saa mediema ne mɔ mualɛ ne le ngakyile ekyi fi mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ buluku ne anu la anwo a, mende bɛ edwɛkɛ ne abo. Ɛnee ɔnle kpalɛ fee! Menlile mediema ne mɔ anwo nyane kpole. Me nye liele nwolɛ kɛ mediema ne mɔ bɛlɛle bɛ nwo aze na bɛnyianle me nwo abotane bɛmaanle meneanle debiezukoalɛ ne azo la.
UNITED STATES—BƐDI BOƐ NOKO BƐLƐ DIEDI
Yɛanli ɛvolɛ ko bɔbɔ wɔ Kenya. Akee wɔ 1997, bɛhanle bɛhilele yɛ kɛ yɛhɔyɛ gyima wɔ Brooklyn Bɛtɛle, New York. Kɛkala yɛwɔ maanle mɔɔ bɛlɛ nwonane afoa nu ninyɛne dɔɔnwo la anu, noko ɔdaye noko ɔlɛ ye ngyegyelɛ ɛdeɛ. (Mrɛ. 30:8, 9) Noko wɔ maanle zɛhae anu bɔbɔ, mediema ne mɔ lɛ diedi kpole. Yɛ mediema ne mɔ ɛnva bɛ mekɛ nee ninyɛne mɔɔ bɛlɛ la ɛnli gyima amaa bɛanyia bɛ nwo, emomu, bɛfa bɛboa gyima kpalɛ mɔɔ bɛlɛyɛ bɛaboa Gyihova ahyehyɛdeɛ ne la.
Wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu, yɛnwu yɛ mediema ne mɔ diedi wɔ tɛnlabelɛ ngakyile nu. Wɔ Ireland, mediema ne mɔ lale diedi ali wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee basabasayɛlɛ ɛlɛkɔ zo la. Wɔ Africa, ɛnee bɛdi ehyia yɛɛ ɔyɛ a ɔka bɛ ngome, noko bɛlale diedi ali. Wɔ United States, ɛnee bɛdi boɛ noko bɛlɛ diedi. Saa Gyihova to ɔ nye wɔ azɛlɛ ye azo na ɔnwu menli mɔɔ bɛda ye ali kɛ bɛkulo ye wɔ tɛnlabelɛ ngakyile kɔsɔɔti anu la a, nea kɛzi ɔ nye die a!
Me nee Pauline wɔ Warwick Bɛtɛle
Mekɛ se ndɛndɛ—ɔtɛla “nwovolɛ agbuyia.” (Dwobu 7:6) Kɛkala yɛ nee mediema gyɛne bɔ nu yɛ gyima wɔ ewiade amuala gyima ne ati mɔɔ wɔ Warwick, New York la, na yɛ nye die kɛ yɛ nee menli mɔɔ amgba bɛkulo bɛ nwo ngoko la ɛlɛbɔ nu ayɛ gyima la. Yɛ nye die yɛɛ yɛ kunlu dwo yɛ nwo kɛ yɛlɛyɛ biala mɔɔ yɛbahola la yɛaboa yɛ Belemgbunli Kelaese Gyisɛse mɔɔ ɔnrɛhyɛ ɔbamaa ye nɔhavoma kɔsɔɔti ahatualɛ la.—Mat. 25:34.
a Mekɛ zɔhane, ɛnee bɛfɛlɛ maanzinli nyianu ne maangyeba nyianu.
b Isaiah Adagbona ɛbɛlabɔlɛ nu edwɛkɛ ne wɔ April 1, 1998 The Watchtower ne m. 22-27. Ɔwule wɔ 2010.