Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w22 February m. 8-13
  • “Tie Nrɛlɛbɛvolɛma Edwɛkɛ”

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • “Tie Nrɛlɛbɛvolɛma Edwɛkɛ”
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2022
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • BƐKPOLE FOLƐDULƐ
  • BƐDIELE FOLƐDULƐ
  • DUZU A BABOA YƐ YEAMAA YƐADIE FOLƐDULƐ A?
  • KPONDƐ FOLƐDULƐ NA NYIA ZOLƐ NVASOƐ
  • Wɔ Folɛdulɛ “Maa Ahonle Di Fɛlɛko Ɔ”?
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2022
  • Tie Folɛdulɛ, Die Ɛdenrɛdenrɛlɛ To Nu
    Sonle Nɔhalɛ Nyamenle Kokye Ne
  • Sukoa Kɛzi Ɛbadu Awie Mɔ Folɛ La
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Ɛbahɔ Zo Wɔahakyi Wɔ Adwenle Ɔ?
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2020
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2022
w22 February m. 8-13

EDWƐKƐ 7

“Tie Nrɛlɛbɛvolɛma Edwɛkɛ”

“Yɛ ɛnzolɛ na tie nrɛlɛbɛvolɛma edwɛkɛ.”—MRƐ. 22:17.

EDWƐNE 123 Bɛlɛ Ɛ Nwo Aze Maa Teokelase Ngyehyɛleɛ

MƆƆ YƐBAZUKOAa

1. Ndenle boni mɔ a yɛdua zo yɛnyia folɛdulɛ a, na duzu ati a yɛ muala yɛhyia nwo a?

ƆYƐ a yɛ muala yɛhyia folɛdulɛ. Bie a yɛdayɛ mumua ne yɛbaha yɛahile awie mɔɔ yɛbu ye la kɛ ɔdu yɛ folɛ. Ɔdwu mekɛ ne bie noko a, adiema bie mɔɔ ɔdwenle yɛ nwo la baha ahile yɛ kɛ ‘yɛlɛfo adenle,’ kile kɛ yɛlɛyɛ debie mɔɔ bamaa yɛanlu yɛ nwo la. (Gal. 6:1) Awieleɛ bɔkɔɔ ne, folɛdulɛ bahola ayɛ ɛdenrɛdenrɛlɛ wɔ mekɛ mɔɔ yɛyɛ nvonleɛ kpole bie la. Ɔnva nwo adenle biala mɔɔ yɛbalua zo yɛ sa aha folɛdulɛ ne la, ɔwɔ kɛ yɛtie. Ɔle kpalɛ ɔmaa yɛ kɛ yɛbayɛ ye zɔ ɔluakɛ ɔkola ɔdie yɛ ngoane!​—Mrɛ. 6:23.

2. Kɛ mɔɔ Mrɛlɛbulɛ 12:15 kile la, duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛtie folɛdulɛ a?

2 Yɛ edwɛkɛtile tɛkese ne maa yɛ anwosesebɛ kɛ ‘yɛdie nrɛlɛbɛvolɛma edwɛkɛ.’ (Mrɛ. 22:17) Nrɛlɛbɛ ɛnle sonla ko ati anu; dahuu awie wɔ ɛkɛ mɔɔ ɔlɛ debie nwo nrɛlɛbɛ anzɛɛ anwubielɛ ɔtɛla yɛ a. (Kenga Mrɛlɛbulɛ 12:15.) Ɔti saa yɛtie folɛdulɛ a, ɔkile kɛ yɛbɛlɛ yɛ nwo aze. Ɛhye kile kɛ yɛze yɛ sinlidɔlɛ; yɛze kɛ yɛhyia moalɛ amaa yɛahola yɛadwu yɛ bodane ne mɔ anwo. Sunsum ne maanle Belemgbunli Sɔlɔmɔn hɛlɛle kɛ: “Folɛdulɛma dɔɔnwo wɔ nwo a ɔwie boɛ.”​—Mrɛ. 15:22.

Nvoninli: Adiema nrenyia bie ɛlɛdwenledwenle ndenle ngakyile mɔɔ ɔbahola yealua zo yeanyia folɛdulɛ la anwo. Baebolo mɔɔ bɛbuke nu wɔ ɔ ti zo anwuma la ɛlɛkile kɛzi ɔbahola yealua ndenle gyɛne nee ndenle fɔɔnwo zo yeanyia folɛdulɛ la. 1. Folɛdulɛ gyɛne: adiema nrenyia ne ɛhɔ debiezukoalɛ; ɔlɛkenga Baebolo ne; ɔlɛnea JW Broadcasting gyimalilɛ; ɔlɛsukoa buluku bie. 2. Folɛdulɛ fɔɔnwo: adiema nrenyia ne ɛlɛtie edwɛkɛ mɔɔ adiema nrenyia bie ɛlɛkenga ahile ye wɔ ye tabelɛte ne azo la; mediema mrenyia nwiɔ ɛrakpɔla ye.

Folɛdulɛ nwiɔ ɛhye mɔ boni a ɔyɛ se kɛ ɛbalie wɔado nu a? (Nea ɛdendɛkpunli 3-4)

3. Folɛdulɛ ngakyile boni a yɛnyia a?

3 Yɛbahola yɛalua adenle gyɛne zo yɛanyia folɛdulɛ anzɛɛ bɛbadu yɛ folɛ fɔɔnwo. Adenle gyɛne boni a yɛdua zo yɛnyia folɛdulɛ a? Bie a yɛbagenga edwɛkɛ bie wɔ Baebolo ne anzɛɛ yɛ mbuluku ne mɔ anu mɔɔ ɔbamaa yɛadwenle mɔɔ yɛlɛyɛ la anwo na yɛahakyi yɛ nyɛleɛ a. (Hib. 4:12) Ɛhye a le adenle gyɛne mɔɔ yɛdua zo yɛnyia folɛdulɛ a. Folɛdulɛ fɔɔnwo ne noko a le boni? Bie a asafo nu kpanyinli anzɛɛ adiema bie mɔɔ ɛnyi sunsum nu la baha debie mɔɔ ɔhyia kɛ yɛdi nwolɛ gyima la anwo edwɛkɛ ahile yɛ. Yɛbahola yɛaha kɛ ɛhye le folɛdulɛ fɔɔnwo. Saa awie kulo yɛ kpalɛ na ɔgyinla Baebolo ne azo ɔtu yɛ folɛ a, ɔwɔ kɛ yɛtie ye kpalɛ na yɛfa yɛdi gyima yɛkile kɛ yɛ nye sɔ ye folɛdulɛ ne.

4. Kɛ mɔɔ Nolobɔvo 7:9 kile la, saa bɛlɛtu yɛ folɛ a, duzu a ɔnle kɛ yɛyɛ a?

4 Nɔhalɛ nu, bie a ɔbayɛ se kɛ yɛbalie folɛdulɛ mɔɔ ɔle fɔɔnwo la yɛado nu. Bie a yɛbava ɛya bɔbɔ. Duzu ati ɔ? Yɛdie yɛto nu kɛ yɛnli munli ɛdeɛ, noko saa awie ka yɛ sinlidɔlɛ titili bie anwo edwɛkɛ kile yɛ a, wɔannea a ɔbayɛ se kɛ yɛbalie yɛado nu. (Kenga Nolobɔvo 7:9.) Yɛbahola yɛava edwɛkɛ yɛayeye yɛ nloa. Bie a yɛbaha kɛ ahenle ɛnlɛ adenle kɛ ɔbadu yɛ folɛ anzɛɛ yɛbava kɛzi ɔdule yɛ folɛ ne la anwo ɛya. Yɛbahola yɛadendɛ yɛatia ahenle mɔɔ dule yɛ folɛ ne la na yɛabiza kɛ: ‘Adenle boni a ɔlɛ kɛ ɔbadu me folɛ a? Ɔnle kpalɛ ɔndɛla me!’ Saa yɛ nye ɛnlie folɛdulɛ ne anwo a, bie a yɛbabɔ yɛagua ye lɔ na yɛakpondɛ mɔɔ yɛ nye die nwo la yɛavi awie fofolɛ ɛkɛ.

5. Duzu a yɛbazuzu nwo wɔ edwɛkɛ ɛhye anu a?

5 Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu, yɛbazuzu menli mɔɔ kpole folɛdulɛ nee menli mɔɔ diele folɛdulɛ la anwo neazo mɔɔ wɔ Baebolo ne anu la anwo. Eza yɛbazuzu debie mɔɔ ɔbaboa yɛ yeamaa yɛadie folɛdulɛ na yɛanyia zolɛ nvasoɛ la anwo.

BƐKPOLE FOLƐDULƐ

6. Duzu a yɛsukoa yɛfi kɛzi Belemgbunli Rilihɔbowam yɛle ye nyɛleɛ wɔ folɛdulɛ nwo la anu a?

6 Suzu Rilihɔbowam neazo ne anwo. Mɔɔ ɔrayɛle Yizilayɛ belemgbunli la, ye menli ne vale bɛ modolɛ bie hɔdole ɔ nyunlu. Bɛhanle bɛhilele ye kɛ ɔde adesoa mɔɔ ye papa Sɔlɔmɔn ɛva ɛzoa bɛ la azo. Rilihɔbowam bɔle mɔdenle, ɔ nee Yizilayɛ mgbanyima zuzule nwolɛ amaa yeanwu kɛzi ɔbabua menli ne la. Mgbanyima ne mɔ dule belemgbunli ne folɛ kɛ, saa ɔyɛ mɔɔ menli ne ɛlɛbiza la ɔmaa bɛ a bɛbazonle ye dahuu. (1 Arl. 12:3-7) Ɔbayɛ kɛ Rilihɔbowam anye anlie folɛdulɛ ne anwo, ɔti ɔ nee ɔ gɔnwo mɔ atipɛnema hɔzuzule edwɛkɛ ne anwo. Ɔbayɛ kɛ ɛnee mrenyia ɛhye mɔ wɔ bɛ ɛvolɛ 40 ne anu, ɔti ɛnee bɛlɛ ɛbɛlabɔlɛ nu anwubielɛ bie mɔ. (2 Ek. 12:13) Noko mekɛ ɛhye mɔɔ bɛandu Rilihɔbowam folɛ kpalɛ. Bɛdule ye folɛ kɛ ɔva adesoa ne bie ɔboka nwo. (1 Arl. 12:8-11) Kɛ mɔɔ ɛnee Rilihɔbowam adwenle ɛyɛ ye nwiɔ nwiɔ la ati, anrɛɛ ɔbahola yeahɔ Gyihova anyunlu wɔ asɔneyɛlɛ nu na yeabiza Ye nuhua ne mɔɔ ɔva ɔli gyima la. Noko yeanyɛ, ɔdiele folɛdulɛ ne mɔɔ ɔ nye die nwolɛ la na ɔyɛle mɔɔ mgbavolɛ ne mɔ hanle la. Mɔɔ vile nu rale la amboa Rilihɔbowam nee Yizilayɛma fee. Yɛdayɛ noko, tɛ folɛdulɛ mɔɔ yɛ nye die nwo la a dahuu yɛbanyia a. Noko saa ɔgyi Nyamenle Edwɛkɛ ne azo a, ɔwɔ kɛ yɛdie yɛto nu.

7. Duzu a yɛsukoa yɛfi Belemgbunli Yuzaya neazo ne anu a?

7 Belemgbunli Yuzaya kpole folɛdulɛ. Ɔhɔle Gyihova ɛzonlenlɛsua ne anu, ɛleka mɔɔ ɛsɔfo ne mɔ ala a lɛ adenle kɔ la, na ɔbɔle mɔdenle kɛ ɔyela ayilevuanlɛ. Gyihova ɛsɔfoma ne zele ye kɛ: “Yuzaya, ɔnle kpalɛ kɛ ɛbayela ayilevuanlɛ wɔamaa Gyihova! Ɛsɔfo ne mɔ ala a ɔwɔ kɛ bɛyela ayilevuanlɛ a.” Duzu a Yuzaya yɛle a? Saa ɔbɛlɛle ɔ nwo aze ɔdiele folɛdulɛ ne na ɔvile ɛzonlenlɛsua ne anu ndɛndɛ a, anrɛɛ bie a Gyihova bava ahyɛ ye. Noko Yuzaya “vale ɛya kpole.” Duzu ati a ɔkpole folɛdulɛ ne a? Ɔda ali kɛ ɔdele nganeɛ kɛ, kɛmɔ ɔle belemgbunli la ati ɔlɛ adenle ɔyɛ debie biala mɔɔ ɔkulo la. Noko Gyihova annwu ye zɔ. Kɛmɔ Yuzaya memaanle ɔ nwo zo la ati, kokobɛ guale ye, na ‘ɔyɛle kokobɛvolɛ too ɔhɔdwule kenle mɔɔ ɔwule la.’ (2 Ek. 26:16-21) Yuzaya neazo ne maa yɛnwu kɛ ɔnva nwo kɛzi yɛde la, saa yɛkpo folɛdulɛ mɔɔ ɔgyi Baebolo ne azo la a, Gyihova anye ɛnrɛlie yɛ nwo.

BƐDIELE FOLƐDULƐ

8. Kɛzi Dwobu yɛle ye nyɛleɛ wɔ folɛdulɛ nwo ɛ?

8 Noko Baebolo ne ka menli mɔɔ diele folɛdulɛ na bɛyilale bɛ la neazo ne anwo edwɛkɛ. Fa Dwobu kɛ neazo. Ɛnee ɔsulo Nyamenle ɛdeɛ, noko ɛnee ɔnli munli. Kɛmɔ ɛnee ɔlɛyia ngyegyelɛ kpole la ati, ɔhanle edwɛkɛ bie mɔ mɔɔ ɔnle kpalɛ la. Ɛhye ati, Ɛlaehu nee Gyihova dule ye folɛ fɔɔnwo. Kɛzi Dwobu yɛle ye nyɛleɛ ɛ? Ɔbɛlɛle ɔ nwo aze ɔdiele folɛdulɛ ne. Ɔhanle kɛ: “Mendendɛle, noko meande ɔ bo . . . Ɛhye ati a mehwe mɔɔ menganle la mezia la, yɛɛ menlu me nwo wɔ ndɛtɛlɛ nee nzonle nu.” Kɛmɔ Dwobu bɛlɛle ɔ nwo aze la ati, Gyihova yilale ye.​—Dwobu 42:3-6, 12-17.

9. Neazo boni a Mosisi yɛle wɔ kɛzi bɛtie folɛdulɛ la anwo a?

9 Mɔɔ Mosisi yɛle nvonleɛ kpole bie la anzi, ɔyɛle kɛzi bɛtie ɛdenrɛdenrɛlɛ la anwo neazo kpalɛ. Mekɛ bie, ɔvale ɛya na yeanli Gyihova eni. Ɔlua ɛhye ati, nwolɛ adenle mɔɔ Mosisi nyianle kɛ ɔbahɔ Ɛwɔkɛ Azɛlɛ ne azo bie la bɔle ye. (Nɔm. 20:1-13) Mɔɔ Mosisi hanle hilele Gyihova kɛ ɔzuzu ye kpɔkɛzilɛ ne anwo bieko la, Gyihova zele ye kɛ: “Mmaka ɛhye anwo edwɛkɛ ɛkile me bieko.” (Dit. 3:23-27) Mosisi anva ɛya. Emomu, ɔliele Gyihova kpɔkɛzilɛ ne ɔdole nu na Gyihova maanle ɔhɔle zo ɔlile Yizilayɛma anyunlu. (Dit. 4:1) Dwobu nee Mosisi yɛle kɛzi bɛtie folɛdulɛ la anwo neazo kpalɛ maanle yɛ. Dwobu hakyile ye adwenle; yeanva edwɛkɛ yeanyeye ɔ nloa. Nwolɛ adenle mɔɔ ɔsonle bolɛ ɔmaa Mosisi la bɔle ye, noko ɔhɔle zo ɔlile nɔhalɛ ɔvale ɔhilele kɛ ɔdie Gyihova folɛdulɛ ɔto nu.

10. (a) Kɛ mɔɔ Mrɛlɛbulɛ 4:10-13 kile la, saa yɛtie folɛdulɛ a duzu nvasoɛ a yɛnyia a? (b) Subane kpalɛ boni a bie mɔ ɛla ye ali wɔ folɛdulɛ nwo a?

10 Saa yɛsukoa neazo mɔɔ nɔhavoma mɔɔ le kɛ Dwobu nee Mosisi la yɛle la a, ɔbaboa yɛ. (Kenga Mrɛlɛbulɛ 4:10-13.) Yɛ mediema mrenyia nee mraalɛ dɔɔnwo ɛyɛ ye zɔ. Tie edwɛkɛ mɔɔ adiema bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Emmanuel mɔɔ ɔde Congo la hanle ye wɔ kɔkɔbɔlɛ bie mɔɔ bɛvale bɛmaanle ye la anwo la: “Mediema mrenyia mɔɔ ɛnyi sunsum nu mɔɔ wɔ me asafo ne anu la nwunle kɛ me nee Gyihova avinli agɔnwolɛvalɛ ne kpondɛ azɛkye na bɛboale me. Menvale bɛ folɛdulɛ ne menyɛle gyima na ɔboale me ɔmaanle mendwenle me nwo menvile ngyegyelɛ dɔɔnwo anwo.”b Adekpakyelɛnli bie mɔɔ de Canada mɔɔ bɛfɛlɛ ye Megan la hanle folɛdulɛ nwo edwɛkɛ kɛ: “Tɛ dahuu a ɛnee me nye die folɛdulɛ mɔɔ bɛfa bɛmaa me la anwo a, noko yemɔ a ɛnee mehyia nwo a.” Adiema nrenyia bie mɔɔ ɔvi Croatia mɔɔ bɛfɛlɛ ye Marko la hanle kɛ: “Nwolɛ adenle bie vile me sa, noko saa meto me nye me nzi a, menwu kɛ folɛ mɔɔ bɛdule me zɔhane mekɛ ne la ɛboa ɛmaa megyinla me gyakɛ azo wɔ sunsum nu bieko.”

11. Duzu a Adiema Karl Klein hanle ye wɔ folɛdulɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛtie la anwo a?

11 Neazo bieko mɔɔ ɔfale awie mɔɔ diele folɛdulɛ na ɔboale ye anwo la a le Adiema Karl Klein mɔɔ ɛnee boka Neazo Eku ne anwo la. Wɔ Adiema Klein ɛbɛlabɔlɛ nu edwɛkɛ ne anu, ɔhanle mekɛ bie mɔɔ Joseph F. Rutherford mɔɔ ɛnee le ɔ gɔnwo kpalɛ la dule ye folɛ bie mɔɔ anloa yɛ se la. Adiema Klein hanle kɛ mɔlebɛbo ne folɛdulɛ ne gyegyele ye. Ɔhanle kɛ: “Aleɛ hyenle mɔɔ [Adiema Rutherford] nwunle me la, ɔyɛle ɔ nyunlu monvoo na ɔhanle kɛ, ‘Karl, kɛ ɔde ɛ?’ Noko kɛmɔ ɛnee ɛya tɛbɔ me nu la ati, menliele zo wɔ me kominza. Ɔhanle kɛ, ‘Karl, nea boɛ na Abɔnsam li ɛ nzi!’ Nyiane dɔle me nye zo na menganle kɛ, ‘O Adiema Rutherford, tɛ debie biala ɔ.’ Noko ɛnee adiema Rutherford ze kɛ meva ɔ nwo ɛya ɔti ɔhanle ye bieko kɛ, ‘Ɔnyɛ ɛhwee. Wɔmɔ nea boɛ. Abɔnsam li ɛ nzi.’ Mɔɔ ɔhanle la le nɔhalɛ. Saa yɛfa adiema bie anwo ɛya yɛsie yɛ nu, titili kɛ ɔhanle edwɛkɛ bie mɔɔ ɔlɛ nwolɛ adenle ɔka la a . . . , ɔnrɛmaa ɔnrɛyɛ se kɛ Abɔnsam bahye yɛ wɔ ye ɛhane ne anu.”c (Ɛfɛ. 4:25-27) Adiema Klein diele Adiema Rutherford folɛdulɛ ne, na bɛ agɔnwolɛvalɛ ne anu mianle.

DUZU A BABOA YƐ YEAMAA YƐADIE FOLƐDULƐ A?

12. Kɛzi mɛlɛbɛnwoaze baboa yɛ yeamaa yɛadie folɛdulɛ ɛ? (Edwɛne 141:5)

12 Duzu a baboa yɛ yeamaa yɛadie folɛdulɛ a? Ɔhyia kɛ yɛbɛlɛ yɛ nwo aze na yɛkakye kɛ yɛnli munli na ɔdwu mekɛ ne bie a yɛbahola yɛayɛ koasea. Kɛ mɔɔ yɛlimoa yɛzuzu nwo la, Dwobu nyianle adwenle mɔɔ ɛndenrɛ la. Noko nzinlii ɔhakyile ye adwenle na Gyihova yilale ye wɔ nwolɛ. Duzu ati ɔ? Ɔluakɛ ɛnee Dwobu bɛlɛ ɔ nwo aze. Ɔnva nwo kɛ ɛnee ɔle kpanyinli ɔtɛla Ɛlaehu la, ɔdiele ye folɛdulɛ ne ɔvale ɔhilele kɛ ɔbɛlɛ ɔ nwo aze. (Dwobu 32:6, 7) Eza mɛlɛbɛnwoaze baboa yɛ yeamaa yɛava folɛdulɛ yɛali gyima, saa bɔbɔ yɛte nganeɛ kɛ ɔnle kɛ bɛtu yɛ zɔhane folɛ ne anzɛɛ ahenle mɔɔ ɛlɛtu yɛ folɛ ne la le kakula a. Asafo nu kpanyinli bie mɔɔ wɔ Canada la hanle kɛ, “Kɛmɔ ɔwɔ ɛ nwo a ɛnnwu ye la ati, saa awie andu yɛ folɛ a, kɛ ɔkɛyɛ na yɛanyia anyuhɔlɛ ɛ?” Ɔwɔ kɛ yɛ muala yɛnyia anyuhɔlɛ wɔ sunsum nu ma ne mɔɔ yɛso nee ɛzonlenlɛ gyima ne mɔɔ yɛyɛ la anu.​—Kenga Edwɛne 141:5.

13. Kɛzi ɔwɔ kɛ yɛbu folɛ mɔɔ bɛtu yɛ la ɛ?

13 Bu folɛdulɛ kɛ Nyamenle ɛlɛdua zo ala ye ɛlɔlɛ ali ahile wɔ. Gyihova kulo kɛ ɔwie yɛ boɛ. (Mrɛ. 4:20-22) Saa ɔdua ye Edwɛkɛ, buluku bie mɔɔ gyi Baebolo ne azo, anzɛɛ adiema bie mɔɔ yenyi sunsum nu la anwo zo ɔtu yɛ folɛ a, ɛnee ɔlɛda ye ɛlɔlɛ ne ali yeahile yɛ. Hibuluma 12:9, 10 ka kɛ: “Yɛdayɛ yɛ kpalɛyɛlɛ ti a ɔyɛ zɔ a.”

14. Saa bɛtu yɛ folɛ a, duzu a ɔwɔ kɛ yɛfa yɛ adwenle yɛsie zo a?

14 Fa wɔ adwenle sie edwɛkɛ mɔɔ wɔ nu la azo, tɛ kɛzi bɛhanle ye la. Ɔdwu mekɛ ne bie a, yɛte nganeɛ kɛ adenle mɔɔ bɛluale zo bɛdule yɛ folɛ ne la ɛnle kpalɛ. Nɔhalɛ nu, saa awie ɛlɛtu folɛ a, ɔwɔ kɛ ɔbɔ mɔdenle kɛ ɔbayɛ ye wɔ adenle mɔɔ ɔnrɛyɛ se kɛ bɛbalie bɛado nu la azo.d (Gal. 6:1) Noko saa yɛdayɛ a bɛlɛtu yɛ folɛ a, ɔwɔ kɛ yɛfa yɛ adwenle yɛsie edwɛkɛ mɔɔ wɔ nu la azo, saa bɔbɔ yɛte nganeɛ kɛ anrɛɛ ɔbahola yeaha ye wɔ adenle mɔɔ fɛta la azo a. Yɛbahola yɛabiza yɛ nwo kɛ: ‘Saa me nye ɛnlie adenle mɔɔ ahenle luale zo dule me folɛ ne la anwo bɔbɔ a, asoo nɔhalɛ bie wɔ mɔɔ ɔhanle la anu ɔ? Asoo mebahola meaye me adwenle meavi folɛtuvolɛ ne sinlidɔlɛ zo na meava me adwenle meazie edwɛkɛ ne azo ɔ?’ Nrɛlɛbɛ wɔ nu kɛ yɛbabɔ mɔdenle yɛanyia folɛ biala mɔɔ bɛbadu yɛ la azo nvasoɛ.​—Mrɛ. 15:31.

KPONDƐ FOLƐDULƐ NA NYIA ZOLƐ NVASOƐ

15. Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ folɛdulɛ a?

15 Baebolo ne maa yɛ anwosesebɛ kɛ yɛkpondɛ folɛdulɛ. Mrɛlɛbulɛ 13:10 ka kɛ: “Bɛdabɛ mɔɔ bɛkpondɛ folɛdulɛ bo zo la ze nrɛlɛbɛ.” Ɛhye le nɔhalɛ bɔkɔɔ! Bɛdabɛ mɔɔ bɛdimoa bɛkpondɛ folɛdulɛ na bɛngendɛ bɛmmaa awie ɛmbandu bɛ folɛ la ta nyia anyuhɔlɛ wɔ sunsum nu tɛla bɛdabɛ mɔɔ bɛmkpondɛ folɛdulɛ la. Ɔti ɛdawɔ mumua ne dimoa kpondɛ folɛdulɛ.

Nvoninli: 1. Adiema bɛlɛra bie ɛlɛdua yintanɛte ne azo adɔ debie. Ɔlɛnea anwuma tɛladeɛ bie mɔɔ maa bɛ nwo gua ɛkɛ yɛɛ telawoza bie mɔɔ kyekye bɛ la. 2. Adiema bɛlɛra ne ɛlɛfa tɛladeɛ ne mɔɔ ɔkulo kɛ ɔtɔ la yeahile adiema raalɛ gyɛne mɔɔ ɛnyi sunsum nu la.

Duzu ati a adiema bɛlɛra ne hɔkpondɛle folɛdulɛ vile adiema raalɛ ne mɔɔ ɛnyi sunsum nu la ɛkɛ a? (Nea ɛdendɛkpunli 16)

16. Tɛnlabelɛ boni mɔ anu a yɛbahola yɛakpondɛ folɛdulɛ a?

16 Mekɛ boni a yɛbahola yɛakpondɛ folɛdulɛ yɛavi yɛ gɔnwo mɔ diedima ɛkɛ a? Suzu tɛnlabelɛ bie mɔ anwo. (1) Adiema raalɛ bie hanle hilele nolobɔlɛnli bie mɔɔ bɔ mɔdenle la kɛ ɔhɔzɔho ye ɔmaa ɔyɛ Baebolo ɛzukoalɛ, na nzinlii ɔbizale ye mɔɔ ɔbahola yeayɛ amaa yeanyia anyuhɔlɛ wɔ ye ngilehilelɛ nu la. (2) Adiema raalɛ bie mɔɔ ɔtɛgyale la kulo kɛ ɔtɔ tɛladeɛ bie, ɔti ɔlɛbiza adiema raalɛ ko mɔɔ ɛnyi sunsum nu la adwenle wɔ nwolɛ. (3) Bɛmaa adiema nrenyia bie ye bagua nu ɛdendɛlɛ mɔɔ limoa. Yeha yehile tendɛvolɛ bie mɔɔ bɔ mɔdenle la kɛ saa ɔlɛmaa ɛdendɛlɛ ne a, ɔdie ye kpalɛ na ɔha ɛleka mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔnyia anyuhɔlɛ la ɔhile ye. Adiema nrenyia mɔɔ yemaa ɛdendɛlɛ ɛvolɛ dɔɔnwo bɔbɔ la bahola akpondɛ zɔhane folɛdulɛ ne bie avi tendɛvolɛma mɔɔ bɔ mɔdenle la ɛkɛ na yeava yeali gyima.

17. Kɛzi folɛdulɛ bahola aboa yɛ ɛ?

17 Wɔ mekɛ mɔɔ la yɛ nyunlu la anu, yɛ muala yɛbalua adenle fɔɔnwo anzɛɛ adenle gyɛne zo yɛanyia folɛdulɛ. Saa ɔba ye zɔ a, kakye edwɛkɛ mɔɔ yɛzuzu nwo kɛkala la. Kɔ zo bɛlɛ ɛ nwo aze. Fa wɔ adwenle sie edwɛkɛ ne azo, tɛ kɛzi bɛhanle ye la. Fa folɛdulɛ mɔɔ ɛbanyia la di gyima. Bɛanva nrɛlɛbɛ bɛanwo yɛ nuhua biala. Noko saa ‘yɛtie folɛdulɛ na yɛdie ɛdenrɛdenrɛlɛ yɛto nu a,’ Nyamenle Edwɛkɛ ne bɔ yɛ ɛwɔkɛ kɛ ‘yɛbanwu nrɛlɛbɛ.’​—Mrɛ. 19:20.

KƐZI ƐBAYE Ɔ NLOA Ɛ?

  • Duzu a yɛsukoa yɛfi menli mɔɔ kpole folɛdulɛ la anwo neazo mɔɔ wɔ Ngɛlɛlera ne anu la anu a?

  • Duzu a yɛsukoa yɛfi menli mɔɔ diele folɛdulɛ la anwo neazo mɔɔ wɔ Ngɛlɛlera ne anu la anu a?

  • Duzu a baboa yɛ yeamaa yɛadie folɛdulɛ a?

EDWƐNE 124 Di Nɔhalɛ Dahuu

a Gyihova menli ze kɛ ɔhyia kɛ bɛtie folɛdulɛ mɔɔ ɔgyi Baebolo ne azo la. Noko ɔnla aze kɛ yɛbalie folɛdulɛ yɛado nu dahuu. Duzu ati ɔ? Na duzu a baboa yɛ yeamaa yɛanyia folɛ mɔɔ bɛtu yɛ la azo nvasoɛ a?

b Bɛhakyi aluma bie mɔ.

c Nea The Watchtower, October 1, 1984, m. 21-28.

d Wɔ edwɛkɛ bieko anu, yɛbazuzu kɛzi bɛdabɛ mɔɔ bɛtu folɛ la bahola alua nrɛlɛbɛ adenle zo ayɛ ye zɔ la anwo.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie