EDWƐKƐ 37
“Mmaye Ɛ Sa Ɛfi Nwo”
“Dua wɔ ma ne nwonlomɔ, na mmaye ɛ sa ɛfi nwo too nɔsolɛ.”—NOL. 11:6.
EDWƐNE 68 Dua Belemgbunlililɛ Ma Ne
MƆƆ YƐBAZUKOAa
1-2. Kɛzi Nolobɔvo 11:6 fale Belemgbunlililɛ edwɛkpahanlɛ gyima ne anwo ɛ?
WƆ MAANLE bie mɔ azo, menli anye die edwɛkpa ne anwo kpalɛ. Yemɔ a ɛnee bɛlɛkpondɛ a! Noko wɔ maanle bie mɔ azo, menli anye ɛnlie Nyamenle anzɛɛ Baebolo ne anwo kpalɛ. Kɛzi menli yɛ bɛ nyɛleɛ wɔ ɛleka mɔɔ ɛwɔ la ɛ? Ɔnva nwo kɛzi ɔde biala la, Gyihova anye la kɛ yɛbahɔ zo yɛayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne kɔkpula kɛ ɔbaha kɛ yewie.
2 Gyihova ze mekɛ fɔɔnwo mɔɔ yɛbayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne yɛawie na ewiade ɛhye “awieleɛ ne ara” la. (Mat. 24:14, 36) Noko kɛkala, kɛ ɔkɛyɛ na yɛali edwɛkɛ mɔɔ se, “mmaye ɛ sa ɛfi nwo”b la azo ɛ?—Kenga Nolobɔvo 11:6.
3. Duzu a yɛbazuzu nwo wɔ edwɛkɛ ɛhye anu a?
3 Edwɛkɛ mɔɔ limoa la hanle ninyɛne nna mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ amaa yɛahola ‘yɛahye menli kɛ bɛkye fɛlɛ’ la kpalɛ. (Mat. 4:19) Edwɛkɛ ɛhye bahile ndenle nsa mɔɔ yɛbahola yɛalua zo yɛamia kpɔkɛ mɔɔ yɛbɔ kɛ yɛkɔ zo yɛayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne la anu ɔnva nwo tɛnlabelɛ biala mɔɔ yɛbayia la. Yɛbanwu deɛmɔti ɔhyia kɛ (1) yɛfa edwɛkɛhanlɛ gyima ne yɛdimoa yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu, (2) yɛnyia abotane na (3) yɛkɔ zo yɛnyia diedi kpole la.
FA WƆ ADWENLE SIE GYIMA NE AZO
4. Kɛmɔti a ɔwɔ kɛ yɛfa yɛ adwenle yɛsie gyima mɔɔ Gyihova ɛva ɛmaa yɛ la azo ɛ?
4 Gyisɛse hanle ninyɛne bie mɔ mɔɔ basisi wɔ awieleɛ mekɛ ne anu la anwo edwɛkɛ. Na ɛnee ɔze kɛ ninyɛne ɛhye mɔ bahola ahwehwe ye ɛdoavolɛma adwenle avi edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo. Ɔzele ye ɛdoavolɛma kɛ “bɛhɔ zo bɛzinza.” (Mat. 24:42) Ɛnɛ, ninyɛne twehwe yɛ adwenle kɛ mɔɔ ɔhwehwenle Nowa mekɛ zo amra adwenle na yeammaa bɛandie Nowa kɔkɔbɔlɛ ne la. (Mat. 24:37-39; 2 Pita 2:5) Yemɔti yɛkulo kɛ yɛfa yɛ adwenle yɛsie gyima mɔɔ Gyihova ɛva ɛmaa yɛ la azo kpalɛ.
5. Kɛzi Gyima ne 1:6-8 maa yɛnwu kɛzi daselɛlilɛ gyima ne kpole bayɛ la ɛ?
5 Ɔhyia kɛ yɛfa yɛ adwenle yɛsie Belemgbunlililɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo kpalɛ ɛnɛ. Gyisɛse hanle dole ɛkɛ ne kɛ, gyima ɛhye bayɛ kpole na bɛbayɛ ye mekɛ tendenle wɔ ye ewule nzi. (Dwɔn 14:12) Wɔ Gyisɛse ewule nzi, ye ɛdoavolɛma bie mɔ ziale hɔle bɛ fɛlɛhyelɛ gyima ne azo bieko. Mɔɔ bɛdwazole Gyisɛse la, ɔluale nwanwane adenle zo ɔmaanle ye ɛdoavolɛma bie mɔ hyele fɛlɛ dɔɔnwo bie. Ɔvale nwolɛ adenle zɔhane ɔboale bɛ ɔmaanle bɛnwunle kɛ, gyima mɔɔ yeva yemaa bɛ kɛ bɛhye menli kɛ bɛkye fɛlɛ la anwo hyia tɛla gyima biala. (Dwɔn 21:15-17) Kolaa na Gyisɛse ahɔ anwuma la, ɔzele ye ɛdoavolɛma kɛ daselɛlilɛ gyima ne mɔɔ yebɔ ɔ bo la badɛlɛ ahɔ ewiade amuala, tɛ Yizilayɛ angomekye. (Kenga Gyima ne 1:6-8.) Ɛvolɛ dɔɔnwo anzi, Gyisɛse maanle ɛzoanvolɛ Dwɔn nwunle yekile bie mɔɔ ka mɔɔ bazi wɔ “Awulae kenle ne”c anu la anwo edwɛkɛ la. Ninyɛne mɔɔ Dwɔn nwunle ye la bie a le ɛhye: Ɔnwunle kɛ anwumabɔvolɛ bie ɛlɛbɔ “dahuu edwɛkpa ne” nolo yeahile “bɛdabɛ mɔɔ bɛde azɛlɛ ye azo la, maanle nee mbusua nee aneɛ nee menli kɔsɔɔti.” (Yek. 1:10; 14:6) Ɔda ali kɛ, Gyihova kulo kɛ yɛyɛ daselɛlilɛ gyima kpole ɛhye bie kɔkpula kɛ ɔbawie.
6. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛava yɛ adwenle yɛazie edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo ɛ?
6 Saa yɛdwenledwenle mɔɔ Gyihova ɛlɛyɛ aboa yɛ la anwo a, ɔbamaa yɛava yɛ adwenle yɛazie edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo. Kɛ neazo la, ɔlɛmaa yɛ sunsum nu aleɛ dɔɔnwo; mɔɔ bɛpelente nee ɛlɛtɔlɔneke zo ɛdeɛ, ɔdio nee vidio yɛɛ yintanɛte zo gyimalilɛ. Dwenle nwo nea, wɔ yɛ wɛbsaete ne azo, edwɛkɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ la wɔ aneɛ mɔɔ bo 1,000 la anu! (Mat. 24:45-47) Wɔ ewiade mɔɔ maanyɛlɛ, ɛzonlenlɛ yɛɛ bie mɔ ezukoa gyinlabelɛ ɛmaa mgbakyemgbakyenu ɛra bɛ avinli la anu, Nyamenle menli mɔɔ bo mgbe mɔtwɛ la ɛlɛbɔ nu azonle wɔ koyɛlɛ nu. Kɛ neazo la, wɔ Yalɛ, April 19, 2019, Alasevolɛ mɔɔ wɔ ewiade amuala la yiale diele alehyenlɛ ne anu tɛkese ne. Ye nɔsolɛ nu, menli mɔɔ bɛ dodo le 20,919,041 la yiale kɛ bɛkakye Gyisɛse ewule ne. Saa yɛdwenledwenle nwolɛ adenle mɔɔ yɛnyia yɛlɛboa yɛamaa ninyɛne ɛhye mɔ ahɔ zo la anwo a, ɔbaha yɛ yeamaa yɛava yɛ adwenle yɛazie Belemgbunlililɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo.
Gyisɛse ammaa ninyɛne andwehwe ye adwenle kɛ ɔbali nɔhalɛ ne anwo daselɛ (Nea ɛdendɛkpunli 7)
7. Kɛzi Gyisɛse neazo ne boa yɛ maa yɛfa yɛ adwenle yɛsie ɛzonlenlɛ gyima ne azo ɛ?
7 Debie bieko mɔɔ bahola aboa yɛ amaa yɛava yɛ adwenle yɛazie edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo la a le kɛ yɛbazukoa Gyisɛse neazo ne. Yeammaa debie biala anye ye adwenle anvi nɔhalɛ ne mɔɔ ɔbali nwolɛ daselɛ la azo. (Dwɔn 18:37) Mɔɔ Seetan vale “ewiade arelemgbunlililɛ kɔsɔɔti nee nuhua anyunlunyia” hilele ye la, yeammaa ɔ nye ambolo ye. Yɛɛ mɔɔ bɛbɔle mɔdenle kɛ bɛsie ye belemgbunli la, yeanlie yeando nu. (Mat. 4:8, 9; Dwɔn 6:15) Yeammaa nwonane afoa nu ninyɛne ɛkpondɛlɛ annyia ɔ nwo zo tumi yɛɛ yeammaa dwazotia mɔɔ anu yɛ se la ando ɔ sa nu. (Luku 9:58; Dwɔn 8:59) Saa yɛyia yɛ diedi nwo sɔnea na yɛkakye ɛzoanvolɛ Pɔɔlo folɛdulɛ ne a, ɔbamaa yɛava yɛ adwenle yɛazie edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo. Ɔzele Kilisienema kɛ, bɛzukoa Gyisɛse neazo ne, amaa “bɛanvɛ na bɛ sa nu ando.”—Hib. 12:3.
NYIA ABOTANE
8. Duzu a le abotane, na kɛmɔti a nwolɛ hyia kpalɛ ɛnɛ ɛ?
8 Abotane maa yɛsie yɛ nwo dii yɛkendɛ kɛ tɛnlabelɛ bie mɔɔ ɛnle kpalɛ la bahakyi. Ɔwɔ kɛ yɛnyia abotane yɛkendɛ kɛ tɛnlabelɛ bie mɔɔ ɛnle kpalɛ la bahakyi anzɛɛ debie mɔɔ yɛ nye la ye ade la bara nu. Ɛnee ngapezonli Habakɛke akunlu anu a, anrɛɛ tɛnlabelɛ mɔɔ ɛnle kpalɛ mɔɔ ɛlɛkɔ zo wɔ Dwuda la bara awieleɛ. (Hab. 1:2) Ɛnee Gyisɛse ɛdoavolɛma anye la kɛ Belemgbunlililɛ ne “bala ali ɛkɛ ne ala” na yealie bɛ yeavi Wulomuma tumililɛ bo. (Luku 19:11) Yɛ nye la mekɛ mɔɔ Nyamenle belemgbunlililɛ ne baye ɛtaneyɛlɛ yeavi ɛkɛ na ewiade fofolɛ mɔɔ tenleneyɛlɛ wɔ nu ara la ade. (2 Pita 3:13) Noko ɔwɔ kɛ yɛnyia abotane yɛkendɛ Gyihova mekɛ kpalɛ ne. Nea ndenle mɔɔ Gyihova dua zo kilehile yɛ maa yɛnyia abotane la bie mɔ.
9. Neazo boni mɔ a maa yɛnwu kɛ Gyihova lɛ abotane a?
9 Gyihova ɛyɛ abotane nwo neazo mɔɔ di munli. Ɔmaanle Nowa nyianle mekɛ dɔɔnwo bobɔle ɛlɛne ne na ɔyɛle “tenleneyɛlɛ nwo edwɛkpakavolɛ.” (2 Pita 2:5; 1 Pita 3:20) Mɔɔ Ebileham bizale Gyihova kpuya dɔɔnwo ɔfale kpɔkɛ mɔɔ yezi kɛ ɔsɛkye suakpole Sodɔm nee Gɔmɔla mɔɔ ɛnee amumuyɛ ɛbu zo wɔ ɛkɛ anwo la, ɔnyianle abotane ɔdiele ye. (Gyn. 18:20-33) Gyihova nyianle Yizilayɛma mɔɔ bɛanli nɔhalɛ la anwo abotane kpole wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu. (Nih. 9:30, 31) Ɛnɛ, yɛnwu Gyihova abotane ne, ɔluakɛ yemaa menli mɔɔ ɔkulo kɛ bɛbayɛ ɔ gɔnwo mɔ la mekɛ dɔɔnwo ‘amaa bɛanlu bɛ nwo.’ (2 Pita 3:9; Dwɔn 6:44; 1 Tim. 2:3, 4) Neazo mɔɔ Gyihova ɛyɛ la ɛmaa yɛnwu kɛ ɔwɔ kɛ yɛdayɛ noko yɛnyia abotane wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛkɔ zo yɛaha edwɛkɛ ne yɛahile awie mɔ la. Eza ɔdua ndonwo mɔɔ wɔ ye Edwɛkɛ ne anu la azo ɔmaa yɛnyia abotane.
Le kɛ ɛyazonlɛnli mɔɔ yɛ gyima ɛsesebɛ na ɔsi abotane la, yɛlɛkendɛ kɛ yɛbanwu yɛ mɔdenlebɔlɛ zo nvasoɛ (Nea ɛdendɛkpunli 10-11)
10. Kɛ mɔɔ Gyemise 5:7, 8 kile la, duzu a yɛsukoa yɛfi ɛyazonlɛnli ne ndonwo ne anu a?
10 Kenga Gyemise 5:7, 8. Neazo mɔɔ fale ɛyazonlɛnli mɔɔ ɛlɛdua ye ma la maa yɛnyia abotane nwo ɛzukoalɛdeɛ. Ɔle nɔhalɛ kɛ mbaka bie mɔ nyi ndɛndɛ. Noko bɛ nuhua dɔɔnwo, titili mɔɔ so bakama la kyɛ. Ɛnee saa bɛdua ma wɔ tete Yizilayɛ a, ɔdi kɛyɛ siane nsia na yeayɛ boɛ. Ɛnee ɛyazonlɛnli ne dua ye ma wɔ bokile nu, na saa nyenyesuo ne tɔ pe a, yeabu. (Maake 4:28) Bɛmaa yɛbɔ mɔdenle yɛzukoa ɛyazonlɛnli ne abotane ne. Noko ɛhye ɛyɛlɛ ɛnla aze.
11. Kɛzi abotane baboa yɛ wɔ ɛzonlenlɛ gyima ne anu ɛ?
11 Alesama mɔɔ ɛnli munli la yɛ debie a, bɛkulo kɛ bɛnwu mɔɔ bavi nu ara la ndɛndɛ. Noko saa yɛkulo kɛ ninyɛne mɔɔ yɛlua la yɛ boɛ a, ɔwɔ kɛ yɛmaa yɛ nye kɔ nwo—yɛdua, yɛdodɔ nwolɛ na yɛgugua zolɛ nzule. Zɔhane ala yɛɛ ɛdoavolɛyɛlɛ gyima ne hyia mɔdenlebɔlɛ a. Ɔhyia mekɛ na yɛaboa menli mɔɔ yɛkilehile bɛ la yɛamaa bɛaye menli nwo adwenle ɛtane yɛɛ anyetele subane bavi bɛ nwo. Saa yɛnyia abotane a, ɔnrɛmaa yɛ sa nu ɛnrɛdo wɔ mekɛ mɔɔ yɛbayia ngyegyelɛ la. Saa menli anye die yɛ edwɛkɛ ne anwo bɔbɔ a, ɔwɔ kɛ yɛnyia abotane. Yɛnrɛhola yɛnrɛtinlitinli yɛ Baebolo sukoavoma anwo zo kɛ bɛnyia diedi kpole. Ɛnee ɔdwu mekɛ ne bie a, Gyisɛse ɛdoavolɛma ɛnde mɔɔ ɔlɛkilehile bɛ la abo ɛkɛ ne ala. (Dwɔn 14:9) Yemɔti, bɛmaa yɛhakye kɛ, yɛbalua, yɛbagugua zolɛ nzule, noko Nyamenle a bamaa yeanyi a.—1 Kɔl. 3:6.
12. Kɛzi yɛbahola yɛazi abotane wɔ mekɛ mɔɔ yɛlɛdi yɛ mbusuafoɔ mɔɔ bɛnle diedima daselɛ la ɛ?
12 Ɛleka ko mɔɔ ɔyɛ a ɔyɛ se kɛ yɛbazi abotane la a le mekɛ mɔɔ yɛlɛdi yɛ mbusuafoɔ mɔɔ bɛnle diedima daselɛ la. Ngyinlazo mɔɔ wɔ Nolobɔvo 3:1, 7 la bahola aboa yɛ. Ɔka kɛ: “[Yɛlɛ] mekɛ mɔɔ bɛyɛ koonwu yɛɛ mekɛ mɔɔ bɛtendɛ.” Yɛ subane kpalɛ ne bahola ayɛ daselɛlilɛ, noko yɛkulo kɛ yɛfa nwolɛ adenle biala mɔɔ yɛbanyia la yɛka nɔhalɛ ne anwo edwɛkɛ. (1 Pita 3:1, 2) Ɔwɔ kɛ yɛfa mɔdenlebɔlɛ yɛka edwɛkɛ ne na yɛkilehile menli, noko ɔwɔ kɛ yɛnyia awie biala mɔɔ yɛ mbusuafoɔ boka nwo la anwo abotane.
13-14. Abotane nwo neazo boni mɔ a yɛbahola yɛazukoa a?
13 Yɛbahola yɛanyia abotane nwo ɛzukoalɛdeɛ yɛavi tete amra mɔɔ bɛ nwo edwɛkɛ wɔ Baebolo ne anu yɛɛ yɛ mekɛ ye azo amra abotane nwo neazo ne anu. Ɛnee Habakɛke akunlu anu a amumuyɛyɛlɛ ɛra awieleɛ, noko ɔvale anwodozo ɔhanle kɛ: “Mebahɔ zo meagyinla me ɛzinzalɛ ɛleka ne.” (Hab. 2:1) Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo hanle kɛ ɔkulo kɛ ‘ɔwie’ ye ɛzonlenlɛ gyima ne. Noko ɔhɔle zo ɔvale abotane ɔlile “edwɛkpa ne anwo daselɛ bɔkɔɔ.”—Gyi. 20:24.
14 Suzu agyalɛma bie mɔɔ bɛwiele Geleade sukulu la neazo ne anwo. Bɛvale bɛ bɛhɔle maanle bie mɔɔ Alasevolɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ anwo anzo na Kilisiene Ɛzonlenlɛ ɛtɛdiele duma wɔ ɛkɛ la anu. Ɛnee menli dɔɔnwo mɔɔ wɔ ɛkɛ la anye ɛnlie Baebolo ɛzukoalɛ nwo. Noko ɛnee bɛ gɔnwo mɔ Geleade sukuluma mɔɔ ɛlɛsonle wɔ maanle gyɛne zo la fa anyuhɔlɛ mɔɔ bɛlɛnyia wɔ bɛ ɛzonlenlɛ gyima ne anu la anwo amaneɛbɔlɛ nwa bɛ. Ɔnva nwo kɛ bɛ azɛlɛsinli ne anu amra bie mɔ ɛndie edwɛkɛ ne la, agyalɛma ne hɔle zo vale abotane yɛle bɛ ɛzonlenlɛ gyima ne. Mɔɔ bɛvale ɛvolɛ mɔtwɛ bɛlile daselɛ wɔ azɛlɛsinli mɔɔ ɔzɔho kɛ ɔnzo ma anu la, awieleɛ bɔkɔɔ ne bɛzɔnenle bɛ Baebolo sukoavoma ne anu ko, na bɛ nye liele. Duzu a yɛnwu ye wɔ Baebolo nu neazo ne yɛɛ agyalɛma ne neazo ne anu a? Nɔhavoma ɛhye mɔ anyɛ mgbovonle anzɛɛ bɛanye bɛ sa bɛanvi gyima ne anwo, na Gyihova yilale bɛ wɔ bɛ abotane ne anwo. Bɛmaa “[yɛzukoa] bɛdabɛ mɔɔ bɛdua diedi nee abotane zo bɛnyia ɛwɔkɛ ne mɔ la.”—Hib. 6:10-12.
KƆ ZO NYIA DIEDI KPOLE
15. Adenle ko mɔɔ diedi bahola aboa yɛ amaa yɛanyia anwodozo kpole yɛaha edwɛkɛ ne la a le boni?
15 Yɛlɛ diedi wɔ edwɛkɛ ne mɔɔ yɛbɔ ye nolo la anu, yemɔti yɛkulo kɛ yɛka nwolɛ edwɛkɛ yɛkile menli dodo biala mɔɔ yɛbahola la. Yɛdie ɛwɔkɛ ngakyile mɔɔ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la yɛdi. (Edw. 119:42; Aye. 40:8) Yɛnwu kɛ Baebolo ngapezo ɛlɛba nu wɔ yɛ mekɛ ye azo. Yɛnwu kɛzi saa menli bɔ ɔ bo fa Baebolo nu folɛdulɛ yɛ gyima a, bɛ ɛbɛlabɔlɛ kakyi la. Ninyɛne ɛhye mɔ maa yɛnyia anwodozo kɛ amgba, ɔwɔ kɛ awie biala te Belemgbunlililɛ edwɛkpa ne.
16. Kɛ mɔɔ Edwɛne 46:1-3 kile la, kɛzi Gyihova nee Gyisɛse anu diedi bamaa yɛanyia ɛhulolɛ kpole kɛ yɛka edwɛkɛ ne ɛ?
16 Eza yɛlɛ Gyihova mɔɔ edwɛkɛ ne mɔɔ yɛbɔ ye nolo vi ye ɛkɛ yɛɛ Gyisɛse mɔɔ yeva ye yezie Belemgbunlililɛ ne azo Belemgbunli la anu diedi. (Dwɔn 14:1) Ɔnva nwo tɛnlabelɛ biala mɔɔ yɛbayia la, Gyihova bahɔ zo abɔ yɛ nwo bane na yeaboa yɛ. (Kenga Edwɛne 46:1-3.) Bieko, yɛlɛ anwodozo kɛ Gyisɛse ɛlɛfa tumi mɔɔ Gyihova ɛva ɛmaa ye la ahile edwɛkɛhanlɛ gyima ne adenle wɔ anwuma.—Mat. 28:18-20.
17. Maa neazo mɔɔ kile deɛmɔti ɔwɔ kɛ yɛkɔ zo yɛka edwɛkɛ ne la.
17 Diedi maa yɛnyia anwodozo kɛ, Gyihova bayila yɛ mɔdenlebɔlɛ zo wɔ ndenle bɔbɔ mɔɔ yɛ nye ɛnla la azo. (Nol. 11:6) Kɛ neazo la, kenle ko biala, menli apenle dɔɔnwo pɛ nu wɔ ɛleka mɔɔ yɛyɛ bagua nu daselɛlilɛ la. Asoo adenle ɛhye mɔɔ yɛdua zo yɛyɛ daselɛlilɛ gyima ne la boa? Ɛhɛe! November 2014 Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima ne hanle yunivɛsiti sukoavo bie mɔɔ ɛnee ɔkulo kɛ ɔkɛlɛ Gyihova Alasevolɛ anwo edwɛkɛ la anwo edwɛkɛ. Yeannwu ɛleka mɔɔ Belemgbunlililɛ Asalo wɔ la, noko ɔnwunle kɛ bɛlɛyɛ bagua nu daselɛlilɛ wɔ sukulu ɛkɛ. Eza ɔnyianle edwɛkɛ mɔɔ baboa ye amaa yeayɛ ye sukulu gyimalilɛ ne la. Awieleɛ bɔkɔɔ ne, ɔrayɛle Dasevolɛ mɔɔ bɛzɔne ye, na kɛkala ɔlɛsonle kɛ dahuu adekpakyelɛ. Anwubielɛ ɛhye mɔ maa yɛ anwosesebɛ maa yɛkɔ zo yɛka edwɛkɛ ne, ɔluakɛ bɛmaa yɛnwu kɛ menli dɔɔnwo wɔ ɛkɛ ne mɔɔ bɛdabɛ noko bɛhyia Belemgbunlililɛ edwɛkpa ne anwo a.
BƆ KPƆKƐ KƐ ƐNRƐYE Ɛ SA ƐNRƐVI NWO
18. Duzu ati a yɛdie yɛdi kɛ yɛbayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne yɛawie kɛ mɔɔ Gyihova kpondɛ ye la ɛ?
18 Yɛbahola yɛanyia anwodozo kɛ Belemgbunlililɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne bara awieleɛ wɔ ye mekɛ nloa. Fa mɔɔ zile wɔ Nowa mekɛ zo la kɛ neazo. Gyihova hilele kɛ ɔle awie mɔɔ Ɔdi ye mekɛ zo kpalɛ. Gyihova zile kpɔkɛ kɛ, wɔ ɛvolɛ 120 anu, Azuyilɛ babɔ ɔ bo. Wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anzi, Gyihova zele Nowa kɛ ɔbobɔ ɛlɛne. Nowa hɔle zo yɛle gyima ɛsesebɛ ɛhye wɔ kɛyɛ ɛvolɛ 40 anzɛɛ 50 anu kolaa na Azuyilɛ ne abɔ ɔ bo. Ɔnva nwo kɛ ɛnee menli ne ɛndie ye la, ɔhɔle zo ɔbɔle bɛ kɔkɔ kɔkpula kɛ, Gyihova zele ye kɛ mekɛ ɛdwu kɛ ɔfa nane ne mɔ ɔkɔ ɛlɛne ne anu. Akee Gyihova “dole anlenkɛ ne anu” wɔ ye mekɛ nloa.—Gyn. 6:3; 7:1, 2, 16.
19. Saa yɛanye yɛ sa yɛanvi edwɛkɛhanlɛ gyima ne anwo a, duzu a yɛ nye bahola ala ye ade a?
19 Ɔnrɛhyɛ, Gyihova bamaa Belemgbunlililɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne ara awieleɛ; ɔbaye Seetan ɛtane ewiade ne yeavi ɛkɛ na yeamaa ewiade fofolɛ mɔɔ tenleneyɛlɛ wɔ nu la ara. Kɔkpula mekɛ zɔhane, bɛmaa yɛzukoa Nowa, Habakɛke yɛɛ awie mɔ gyɛne mɔɔ bɛanye bɛ sa bɛanvi bɛ gyima ne anwo la neazo ne. Ɔrɛla ye kɛ yɛbava yɛ adwenle yɛazie edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo, yɛanyia abotane na yɛanyia diedi kpole wɔ Gyihova nee ye ɛwɔkɛ ne mɔ anu.
EDWƐNE 75 “Mewɔ Ɛke! Soa Me!”
a Edwɛkɛ mɔɔ limoa la maanle Baebolo sukoavoma mɔɔ ɛlɛnyia anyuhɔlɛ la anwosesebɛ kɛ, bɛlie Gyisɛse ɛsalɛdolɛ mɔɔ se bɛhye menli kɛ bɛkye fɛlɛ la azo. Edwɛkɛ ɛhye bahile ndenle nsa mɔɔ nolobɔlɛma kɔsɔɔti, bahola alua zo amia kpɔkɛ mɔɔ bɛbɔ kɛ bɛkɔ zo bɛayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne kɔkpula kɛ Gyihova baha kɛ yɛwie la anu.
b EDWƐKƐ MƆƆ BƐHILEHILE NU: Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu, edwɛkɛ “mmaye ɛ sa ɛfi nwo” kile kɛ, ɔwɔ kɛ yɛbɔ kpɔkɛ kɛ yɛbahɔ zo yɛabɔ edwɛkpa ne nolo kɔkpula kɛ Gyihova baha kɛ yewie.
c “Awulae kenle ne” bɔle ɔ bo wɔ mekɛ mɔɔ bɛziele Gyisɛse Belemgbunli wɔ 1914 la na ɔbara awieleɛ wɔ ye Ɛvolɛ Apenle Ko Tumililɛ ne awieleɛ.