Bɔ Mɔdenle Di Mrenya Daselɛ
1. Duzu a nwolɛ hyia ndɛndɛ na yɛali Belemgbunlililɛ ne anwo gyima ɛ?
1 Mekɛ mɔɔ Belemgbunlililɛ gyima ne ɛlɛkɔ ɔ nyunlu wɔ awieleɛ mekɛ ɛhye anu la, bɛhyia mrenya mɔɔ ɛnyi wɔ sunsum nu mɔɔ bahola ali ninyɛne dɔɔnwo anyunlu la. (Mak. 4:30-32; Gyi. 20:28; 1 Tem. 3:1-13) Noko akee, wɔ ɛleka bie mɔ mraalɛ dɔɔnwo tie Belemgbunlililɛ nrɛlaleɛ ne tɛla mrenya. Wɔ amaamuo bie mɔ anu, mrenya gyakyi ngakula sunsum nu edwɛkɛ nee bɛ ɛzonlenlɛ nu ngilehilelɛ maa bɛ ye mɔ. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛamaa mrenya dɔɔnwo anwosesebɛ yɛamaa bɛanwu bɛ sunsum nu ngyianlɛ na bɛaraboka yɛ nwo wɔ nɔhalɛ ɛzonlenlɛ nu ɛ?
2. Kɛzi ma kpalɛ vi mɔdenle mɔɔ Pɔɔlo nee Pita bɔle kɛ bɛdi mrenya daselɛ la anu rale ɛ?
2 Kpondɛ Mrenya: Saa abusua tile bie die nɔhalɛ ne to nu a, ɔta ɔmaa menli mɔɔ ɛha mɔɔ wɔ abusua ne anu la boka ɔ nwo wɔ nɔhalɛ ɛzonlenlɛ ne anu. Kɛ neazo la, mekɛ mɔɔ bɛdole Pɔɔlo nee Saelase efiade ɔlua bɛ edwɛkɛhanlɛ ne ati la, bɛlile sinzavolɛ ne daselɛ. Bɛzɔnenle nrenya ne nee ye sua nu amra kɔsɔɔti. (Gyi. 16:25-34) Mekɛ mɔɔ Pɔɔlo hanle edwɛkpa ne wɔ Kɔlente la, “Kelesepɛse mɔɔ nea nyianu sua ne azo la nee ye sua nu amra liele Awulae lile, na bɛmanle bɛzɔnenle bɛ.” (Gyi. 18:8) Gyihova manle Pita lile Kɔnileɛse, ɛlɔne kpanyinli mɔɔ bɛha ɔ nwo edwɛkɛ kɛ “ɔle sonla mɔɔ sulo Nyamenle” la daselɛ. Bɛzɔnenle Kɔnileɛse nee ɔ nwo amra nee ɔ gɔnwo mɔ.—Gyi. 10:1-48.
3. Nwane mɔ a “tumi wɔ bɛ sa nu” mɔɔ ɛbahola wɔali bɛ daselɛ wɔava wɔazukoa Felepe a?
3 Saa yɛdi mrenya mɔɔ “tumi wɔ bɛ sa nu” la daselɛ a, bie baha awie mɔ. (1 Tem. 2:1, 2) Kɛ neazo la, Gyihova anwumabɔvolɛ zele Felepe kɛ ɔdendɛ ɔhile “abɔlɔba kpanyinli” bie mɔɔ nea Yiteyopea belemgbunli raalɛ ne gya zo la. Felepe dele kɛ “ɔlɛkenga Nyamenle kpɔmanvolɛ Ayezaya nwoma ne” na ɔhanle edwɛkpa ne mɔɔ fane Gyisɛse anwo la ɔhilele ye. Yiteyopeanli ɛhye rayɛle ɛdoavolɛ, na ɔda ali kɛ ɔlile edwɛkpa ne anwo daselɛ toonwo ɔhɔdwule ye sua zo. Ɔbahola yeara ye kɛ ɔlile belemgbunli raalɛ ne nee menli mɔɔ wɔ ɛkɛ, menli mɔɔ anrɛɛ bɛnrɛnyia adenle bɛnrɛde edwɛkpa ne anwo ɛhwee la daselɛ.—Gyi. 8:26-39.
4. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanyia mrenya dɔɔnwo adie edwɛkpa ne ɛ?
4 Kɛzi Yɛbanyia Mrenya Dɔɔnwo La: Kɛmɔ mrenya ta kɔ gyima wɔ alehyenlɛ ne anu la ati, asoo ɛbahola wɔayɛ ngyehyɛleɛ mɔɔ bamaa wɔanyia mekɛ dɔɔnwo wɔahɔ daselɛlilɛ wɔ nɔsolɛ nu, dapɛne awieleɛ anzɛɛ ɛnwomenlelielɛ kenle ɔ? Saa ɛta ɛkɔ daselɛlilɛ wɔ ɛleka mɔɔ bɛyɛ gyima la a, ɛbanyia adenle wɔali mrenya dɔɔnwo mɔɔ bɛnda bɛndo bɛ wɔ sua nu la daselɛ. Mediema mrenya bahola abɔ mɔdenle ali bɛ gɔnwo mɔ mrenya mɔɔ bɛ nee bɛ yɛ gyima la mgbemgbɛnenu nu daselɛ. Saa bɛlɛdi daselɛ wɔ azua nu wɔ azɛlɛsinli mɔɔ bɛta bɛyɛ nuhua gyima la anu a, ɔdwu mekɛ ne bie a bɛbahola bɛamaa mediema mrenya nee nrenya mɔɔ wɔ sua nu ɛkɛ ne la adendɛ.
5. Saa adiema raalɛ nyia nrenya bie mɔɔ anye die Belemgbunlililɛ nrɛlaleɛ ne anwo la a, kɛ ɔwɔ kɛ ɔyɛ ye ɛ?
5 Saa adiema raalɛ ka nɔhalɛ ne anwo edwɛkɛ kile nrenya bie na ɔ nye die nwo a, ɔnle kɛ ɔ ngomekye ɔsia ɔkɔ ye ɛkɛ. Ɔbahola yeamaa ɔ hu anzɛɛ nolobɔlɛnli fofolɛ aboka ɔ nwo. Nrenya ne ɛlɛnyia anyuhɔlɛ a, ɔbayɛ kpalɛ kɛ ɔkɛmaa adiema nrenya mɔɔ bɔ mɔdenle la kɛdoa zo.
6. Kɛzi yɛbahola yɛazukoa ɛzoanvolɛ Pɔɔlo na ‘yɛ sa aha menli dɔɔnwo ne ala’ ɛ?
6 Kpa Edwɛkɛ Mɔɔ Mrenya Nye Die Nwo La: Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo zuzule ye tievolɛma anwo na ɔhanle edwɛkɛ mɔɔ bɛ nye die nwo la ‘amaa ɔ sa aha bɛ nuhua dɔɔnwo ne ala.’ (1 Kɔl. 9:19-23) Zɔhane ala a ɔwɔ kɛ yɛsuzu edwɛkɛ mɔɔ mrenya nye balie nwo la anwo na yɛsiezie ye kɛnlɛma a. Kɛ neazo la, ezukoa nwo ngyegyelɛ, maamulɛ kpalɛ, yɛɛ abusua mɔɔ bɛnea ye boɛ na bɛbɔ nwolɛ bane la hyia mrenya. Eza bɛ nye noko kola die ɛbɛlabɔlɛ nu bodane, azɛlɛ ye kenlebie nee deɛmɔti Nyamenle ɛmaa amaneɛnwunlɛ nwo adenle la anwo. Saa yɛte ninyɛne ɛhye mɔ abo na yɛfa yɛdi gyima kpalɛ a, ɔbamaa bɛadie yɛ Belemgbunlililɛ nrɛlaleɛ ne.—Mrɛ. 16:23.
7. Kɛzi menli kɔsɔɔti mɔɔ wɔ asafo ne anu la bahola aboa kunlima mɔɔ bɛnle mediema mɔɔ ba debiezukoalɛ la ɛ?
7 Bɛboa Kunlima Mɔɔ Bɛnle Mediema La: Ɔwɔ nuhua kɛ yɛ mediema mraalɛ ne mɔ subane kɛnlɛma bahola aha bɛ hu mɔ mɔɔ bɛnle mediema la ɛdeɛ, noko asafo ne anu amra bahola aboa dɔɔnwo. (1 Pita 3:1-4) Saa nrenya mɔɔ ɔnle adiema la nee ɔ ye ba debiezukoalɛ a, kɛzi mediema mɔɔ wɔ asafo ne anu kɛlie ye la di ye daselɛ kpole. Debiezukoalɛ mɔɔ ɔkɛra la kile kɛ ɔ nye die nɔhalɛ ne anwo, na ɔ nye balie nwo kɛ bɛ nee ye kɛyɛ Baebolo ɛzukoalɛ.
8. Kɛzi mediema mrenya bahola aboa kunlima mɔɔ bɛnle mediema na bɛ nye ɛnlie nɔhalɛ ne anwo kpalɛ la ɛ?
8 Kunlima bie mɔ anye ɛnlie sunsum nu ninyɛne nwo wɔ mɔlebɛbo ne, noko amozii bɛnyia anyelielɛ kɛ bɛ nee adiema nrenya mɔɔ bɛ nye die ɔ nwo mɔɔ bahola aboa bɛ la kɛzukoa Baebolo ne. Mediema mrenya mɔɔ wɔ asafo ko anu la bɔle mɔdenle kɛ bɛbakpɔla abusua mɔɔ nuhua amra bie mɔ ɛnle asafo ne anu la, amaa bɛahola bɛ nee kunli ne azuzu ninyɛne mɔɔ bɛdwenle kɛ ɔ nye die nwo la anwo. Ɛhye hɔwiele Baebolo ɛzukoalɛ nu, na bɛzɔnenle ye. Wɔ edwɛkɛ fofolɛ nu, adiema nrenya ko boale ɔ gɔnwo kunli bie mɔɔ ɔnle adiema la manle ɔyɛle ye sua ne anwo bane boɛ. Kɛmɔ ɔboale ye wɔ adenle zɛhae azo la ati, nrenya ne nee ye bɔle Baebolo ɛzukoalɛ bo. (Gal. 6:10; Fel. 2:4) Saa ɛle adiema nrenya a, duzu ati a ɛmboa kunlima ɛhye mɔ mɔɔ bɛnle mediema la anu ko ɛ?
9. Saa bɛtete Keleseɛne mrenya a, duzu a bahola avi nu ara a?
9 Bɛtete Bɛ Bɛmaa Kenlebie: Mrenya mɔɔ tie Belemgbunlililɛ nrɛlaleɛ ne na bɛyɛ gyima wɔ Gyihova sua nu la bahola aboka ‘mrenya nu ahyɛlɛdeɛ,’ mɔɔ le asafo ne anu mgbanyima mɔɔ fa bɛ anwosesebɛ nee bɛ mɔdenlebɔlɛ di gyima boa Gyihova menli la anwo. (Ɛfɛ. 4:8; Edw. 68:18) Mrenya zɛhae fi bɛ ɛhulolɛ nu bɔ mɔdenle nea asafo ne azo. (1 Pita 5:2, 3) Nea kɛzi bɛle nyilalɛ bɛmaa mediemayɛlɛ eku ne kɔsɔɔti ɛ!
10. Kɛzi mɔdenle mɔɔ Ananayase bɔle vale boale Pɔɔlo la ɛyɛ nvasoɛ ɛmaa menli dɔɔnwo ɛ?
10 Kɛ neazo la, ɛnee Sɔɔlo le ‘ɛzoanvolɛ maa maanle maanle ne,’ ɔnva nwo kɛ ɛnee ɔkpɔ Keleseɛnema la. (Wulo. 11:13) Ɛhye ati, mɔlebɛbo ne ɛnee ɛdoavolɛ Ananayase ɛngulo kɛ ɔkɛli Sɔɔlo daselɛ. Noko akee, Ananayase diele Awulae adehilelɛ ne na ɔlile nrenya ne mɔɔ nzinlii bɛvɛlɛle ye Pɔɔlo la daselɛ. Wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu, Pɔɔlo daselɛlilɛ ne boale menli dɔɔnwo mɔɔ diele ye la, na menli mgbe mgbe mɔɔ kɔ zo kenga ye ngɛlata ne mɔɔ vi sunsum nu mɔɔ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu la nyia zolɛ nvasoɛ.—Gyi. 9:3-19; 2 Tem. 3:16, 17.
11. Kɛmɔti a ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle biala yɛdi mrenya daselɛ ɛ?
11 Ɛhye ati, bɛmaa yɛbɔ mɔdenle biala mɔɔ hyia la yɛva yɛli mrenya daselɛ. Saa yɛdi bodane ɛhye anwo gyima a, Gyihova bayila mɔdenle mɔɔ yɛlɛbɔ kɛ yɛyɛ ye ɛhulolɛdeɛ na yɛanlea Belemgbunlililɛ ne anwo gyima ne azo kpalɛ la azo.