Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w16 October m. 8-12
  • Bɛla Atiakunlukɛnlɛma Ali Bɛhile Nyɛvolɛ

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Bɛla Atiakunlukɛnlɛma Ali Bɛhile Nyɛvolɛ
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2016
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • KƐZI GYIHOVA BU NYƐVOLƐ LA
  • ASOO ƆWƆ KƐ YƐKAKYI ADWENLE MƆƆ YƐLƐ WƆ NYƐVOLƐ NWO LA Ɔ?
  • KƐZI BƐDA ATIAKUNLUKƐNLƐMA ALI BƐKILE NYƐVOLƐ LA
  • MAA AWIE BIALA AHONLE ƐDƆ YE AZULE NU
  • “Raalɛ Mɔɔ Lɛ Subane”
    Sukoa Bɛ Diedi
  • Wulutu Nuninyɛne
    Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
  • “Me Nee Wɔ Yɛkɔ Ɛleka Mɔɔ Ɛlɛkɔ La”
    Sukoa Bɛ Diedi
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2016
w16 October m. 8-12
Kpavolɛ bie mɔɔ ɛdu adenle ɛhɔ maanle gyɛne zo la ɛnnwu ɛleka mɔɔ ɔfa a

Bɛla Atiakunlukɛnlɛma Ali Bɛhile Nyɛvolɛ

“Bɛhakye kɛ bɛkɛlie nyɛvolɛ.”​—HIB. 13:2.

EDWƐNE: 124, 79

KƐZI ƐBAYE Ɔ NLOA Ɛ?

  • Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛkakyi adwenle mɔɔ yɛlɛ wɔ nyɛvolɛ nwo la ɛ?

  • Kɛzi adenle mɔɔ Bowaze luale zo ɔ nee Wulutu lile la maa yɛnwu kɛzi Gyihova bu nyɛvolɛ la ɛ?

  • Kɛ ɔkɛyɛ na yɛahola yɛala atiakunlukɛnlɛma ali yɛahile nyɛvolɛ ɛ?

1, 2. (a) Ngyegyelɛ boni a nyɛvolɛ dɔɔnwo yia ye ɛnɛ a? (Nea mɔlebɛbo nvoninli ne.) (b) Duzu edwɛkɛ a ɛzoanvolɛ Pɔɔlo hanle a, na kpuya boni a ɔmaa yɛbiza a?

KƐYƐ ɛvolɛ mɔɔ bo 30 mɔɔ ɛze la, Osei,[1] mɔɔ ɛnee ɔnle Dasevolɛ la vile Ghana hɔle Europe. Ɔse: “Ɛkɛ ne ala menwunle kɛ menli dɔɔnwo ɛndwenle me nwo. Ɛnee maanle nu tɛnlabelɛ ne le ngakyile kolaa. Mɔɔ menvile airport ɛkɛ ne menvindele na ɛyɛyɛlɛ ne hyele me la, menzunle.” Kɛmɔ ɛnee Osei ɛnde ɛkɛ ne aneɛ ne la ati, ɔbole ɛvolɛ ko ɛnee ɔtɛnyianle gyima kpalɛ ɔtɛyɛle. Kɛmɔ ɔ nee ye abusua ne avinli ɛwa la ati, ɔ nwo yɛle ye koonwu yɛɛ ɛnee ɔ nwo dɔ sua nu.

2 Saa ɛdawɔ a ɛnee ɛwɔ tɛnlabelɛ ɛhye anu a, anrɛɛ duzu a ɛbahulo kɛ awie mɔ bayɛ amaa wɔ a? Saa ɛkɔ debiezukoalɛ na bɛdie wɔ kɛnlɛma ɔnva nwo ɛleka mɔɔ ɛvi nee ɛ nwo nane a, asoo anrɛɛ ɔnrɛyɛ wɔ fɛ ɔ? Nɔhalɛ nu, Baebolo ne maa nɔhalɛ Kilisienema anwosesebɛ kɛ “bɛhakye kɛ bɛkɛlie nyɛvolɛ,” kile kɛ bɛla atiakunlukɛnlɛma ali bɛhile nyɛvolɛ. (Hib. 13:2) Yemɔti bɛmaa yɛzuzu kpuya ɛhye mɔ anwo: Kɛzi Gyihova bu nyɛvolɛ ɛ? Duzu ati a bie a ɔwɔ kɛ yɛkakyi adwenle mɔɔ yɛlɛ wɔ nyɛvolɛ nwo la ɛ? Kɛ ɔkɛyɛ na yɛaboa menli mɔɔ bɛvi maanle gyɛne nu la na yɛamaa bɛ ahonle adɔ bɛ azule nu ɛ?

KƐZI GYIHOVA BU NYƐVOLƐ LA

3, 4. Kɛ mɔɔ Adendulɛ 23:9 kile la, kɛzi ɛnee Nyamenle kulo kɛ ye menli ne nee nyɛvolɛ di ɛ, na duzu ati ɔ?

3 Mɔɔ Gyihova liele ye menli ne vile Yigyibiti la anzi, ɔmaanle bɛ mɛla dɔɔnwo mɔɔ kile kɛzi ɔwɔ kɛ bɛdwenle menli dɔɔnwo ne mɔɔ bɛnle Yizilayɛma na bɛraboka bɛ nwo la anwo kpalɛ la. (Ade. 12:38, 49; 22:21) Kɛmɔ ɔyɛ a nyɛvolɛ hyia moalɛ la ati, Gyihova vile ɛlɔlɛ nu yɛle nziezielɛ maanle bɛ. Ɛnee bɛkola bɛkɔsesa aleɛ wɔ awie ɛya nu.​—Sɛl. 19:9, 10.

4 Gyihova anga ye kputilii kɛ Yizilayɛma ɛbu nyɛvolɛ, emomu ɔzɛlɛle bɛ kɛ bɛze bɛ anwunvɔne. (Kenga Adendulɛ 23:9.) Ɛnee bɛze kɛzi ɛle ‘ɛyɛvolɛ’ a ɔde la. Kolaa na Hibuluma ayɛ ngɛkɛlɛ bɔbɔ la, bie a ɔlua kɛzi Hibuluma anwo nane de anzɛɛ bɛ ɛzonlenlɛ ne anwo adwenle ɛtane mɔɔ Yigyibitima lɛ la ati, ɔmaanle bɛkpole bɛ. (Mɔl. 43:32; 46:34; Ade. 1:11-14) Kɛmɔ ɛnee Yizilayɛma le nyɛvolɛ la ati, bɛhilele bɛ nyane, noko ɛnee Gyihova kulo kɛ bɛyɛ ɛyɛvolɛ biala kɛ “bɛdabɛ bɛ nuhua bie ala la.”​—Sɛl. 19:33, 34.

5. Duzu a baboa yɛ yeamaa yɛadwenle nyɛvolɛ nwo kɛ Gyihova la ɛ?

5 Ɛnɛ noko, yɛkola yɛka ye wienyi kɛ Gyihova dwenle nyɛvolɛ mɔɔ bɛba yɛ debiezukoalɛ ne mɔ bie la anwo kpalɛ. (Mɛla 10:17-19; Mal. 3:5, 6) Saa yɛdwenle ngyegyelɛ mɔɔ bɛlɛyia mɔɔ le kɛ nyeyenu anzɛɛ aneɛ mɔɔ bɛnde la anwo a, yɛbakpondɛ ndenle bie mɔ yɛalua zo yɛaboa bɛ.​—1 Pita 3:8.

ASOO ƆWƆ KƐ YƐKAKYI ADWENLE MƆƆ YƐLƐ WƆ NYƐVOLƐ NWO LA Ɔ?

6, 7. Duzu a kile kɛ alimoa Kilisienema zukoale kɛ bɛbali menli nwo adwenletane zo ɛ?

6 Alimoa Kilisienema zukoale kɛ bɛbali menli nwo adwenle ɛtane mɔɔ ɛnee Dwuuma da ye ali la azo. Wɔ Pɛntekɔso 33 Y.M., menli mɔɔ ɛnee bɛde Gyɛlusalɛm la liele menli dɔɔnwo mɔɔ bɛvi ɛleka ngakyile mɔɔ bɔ zo mɔɔ bɛrayɛ Kilisienema la nyɛvolɛ. (Gyi. 2:5, 44-47) Kɛzi Dwuu Kilisienema ne dwenlenle bɛ gɔnwo mɔ diedima mɔɔ bɛvi ɛleka ngakyile anwo la hilele kɛ bɛdele mɔɔ ‘nyɛvolɛ ɛlielɛ’ kile la abo kpalɛ.

7 Noko mɔɔ ɛnee alimoa Kilisiene asafo ne ɛlɛnyi la, menli nu nyeyenu bie dwazole. Dwuuma mɔɔ bɛka Giliki la hanle kɛ bɛbu bɛ nye bɛgua bɛ ahunlanvolɛ mraalɛ ne mɔ anwo zo. (Gyi. 6:1) Amaa edwɛkɛ ɛhye abo apɛ la, ɛzoanvolɛma ne kpale mrenyia nsuu kɛ bɛnlea kɛ awie biala ɛnyia mɔɔ ɔkpondɛ la. Ɛnee mrenyia ne mɔ biala lɛ Giliki duma, mɔɔ bie a ɛnee ɛhye kile kɛ ɛzoanvolɛ ne mɔ kulo kɛ alimoa Kilisienema ne ye ɛleka mɔɔ awie mɔ vi la anwo adwenle ɛtane biala mɔɔ bɛlɛ la fi bɛ nu.​—Gyi. 6:2-6.

8, 9. (a) Duzu a bahile kɛ yɛlɛ menli nwo adwenle ɛtane a? (b) Duzu a ɔwɔ kɛ yɛye yɛfi yɛ ahonle nu a? (1 Pita 1:22)

8 Saa yɛze o, anzɛɛ yɛnze o, yɛ amaamuo ka kɛzi yɛte nganeɛ la. (Wlo. 12:2) Eza ɔyɛ a yɛte kɛ yɛ kpalɛzo amra, yɛ gɔnwo mɔ gyimayɛvoma anzɛɛ sukuluma ka maanle mɔɔ yɛvi nu, yɛ aneɛ, anzɛɛ kɛzi yɛde la anwo edwɛkɛ ɛtane. Saa yɛte edwɛkɛ ɛhye mɔ bie a, kɛzi ɔka yɛ ɛ? Na saa awie fa maanle mɔɔ yɛvi nu la golo yɛ nwo a, kɛzi yɛyɛ yɛ nyɛleɛ ɛ?

9 Ɛzoanvolɛ Pita nyianle menli mɔɔ bɛnle Dwuuma la anwo adwenle ɛtane wɔ mekɛ bie anu, noko ngyikyi ngyikyi ɔyele ɔvile ye ahonle nu. (Gyi. 10:28, 34, 35; Gal. 2:11-14) Saa yɛdayɛ noko yɛnwu kɛ yɛlɛnyia menli nwo adwenle ɛtane a, ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle kpalɛ yɛye yɛfi yɛ ahonle nu. (Kenga 1 Pita 1:22.) Yɛbahola yɛadwenle nwolɛ kɛ ɔnva nwo maanle biala mɔɔ yɛvi nu la, yɛ muala yɛtɔ sinli yɛɛ yɛnfɛta ngoanelielɛ. (Wlo. 3:9, 10, 21-24) Yemɔti, duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛte nganeɛ kɛ yɛle kpalɛ yɛtɛla menli gyɛne ɛ? (1 Kɔl. 4:7) Ɔwɔ kɛ yɛnyia ɛzoanvolɛ Pɔɔlo mɔɔ ɔdule ɔ gɔnwo mɔ Kilisienema mɔɔ bɛkpokpa bɛ la folɛ kɛ “bɛnle nyɛvolɛ anzɛɛ maanle zo amra bieko; kɛkala . . . bɛbɔ Nyamenle abusua eku ne bie” la adwenle ne bie. (Ɛfɛ. 2:19) Saa yɛbɔ mɔdenle yɛye menli mɔɔ bɛvi maanle gyɛne nu la anwo adwenle ɛtane mɔɔ yɛlɛ la yɛfi yɛ nu a, ɔbaboa yɛ yeamaa yɛawula su fofolɛ ne.​—Kɔl. 3:10, 11.

KƐZI BƐDA ATIAKUNLUKƐNLƐMA ALI BƐKILE NYƐVOLƐ LA

10, 11. Kɛzi adenle mɔɔ Bowaze luale zo ɔ nee Mowabenli Wulutu lile la maa yɛnwu kɛzi Gyihova bu nyɛvolɛ la ɛ?

10 Nɔhalɛ nu, Bowaze lale kɛzi Gyihova bu nyɛvolɛ la ali wɔ kɛzi ɔ nee Mowabenli Wulutu lile la anu. Mɔɔ Bowaze rale kɛ ɔba yearanlea ye bɛyɔba ne la, ɔnwunle bɛlɛra ɛyɛvolɛ bie kɛ ɔli ye gyimayɛvoma ne anzi ɔlɛsesa ma. Mɔɔ Bowaze dele kɛ ɔnva nwo kɛ Wulutu lɛ adenle sesa ma ne bie noko ɔzɛlɛle ye menli ne adenle la, ɔmaanle bɛhwehwenle ma ne bie bɛguale aze bɛmaanle ye.​—Kenga Wulutu 2:5-7, 15, 16.

11 Adawubɔlɛ mɔɔ hɔle zolɛ la maa yɛnwu kɛ ɛnee Bowaze dwenle Wulutu mɔɔ ɔle ɛyɛvolɛ na ɔnze mɔɔ bado ye la anwo kpalɛ. Ɔhanle ɔhilele ye kɛ ɔ nee mbɛlɛra mɔɔ wɔ ye ɛya ne anu la ɛyɛ gyima amaa mgbavolɛ ne mɔ angyegye ye. Eza ɔnleanle kɛ Wulutu banyia aleɛ nee nzule kɛ ye gyimayɛvoma ne ala la. Bowaze eza andendɛ ɛtane angile bɛlɛra ɛyɛvolɛ ne, emomu ɔmaanle ye anwosesebɛ.​—Wut. 2:8-10, 13, 14.

12. Saa yɛda atiakunlukɛnlɛma ali yɛkile nyɛvolɛ a, kɛzi ɔbaboa bɛ ɛ?

12 Tɛ nɔhalɛ ɛlɔlɛ mɔɔ Wulutu lale ye ali hilele ye ase Nawome la ala a Bowaze anye liele nwolɛ a, na eza ɔ nye liele nwolɛ kɛ yerayɛ Gyihova sonvolɛ la. Ɛnee Bowaze atiakunlukɛnlɛma ne le Gyihova nɔhalɛ ɛlɔlɛ mɔɔ ɔlɛda ye ali yeahile bɛlɛra ne mɔɔ ‘yeravea Yizilayɛ Nyamenle ne andɛba abo la.’ (Wut. 2:12, 20; Mrɛ. 19:17) Ɛnɛ noko, saa yɛda atiakunlukɛnlɛma ali a, ɔbahola yeaboa “menli kɔsɔɔti” yeamaa bɛanwu nɔhalɛ ne na bɛanwu kɛzi Gyihova kulo bɛ la.​—1 Tem. 2:3, 4.

Abusua bie ɛlɛdie awie fofolɛ mɔɔ vi maanle gyɛne zo la wɔ debiezukoalɛ bo

Saa nyɛvolɛ ba debiezukoalɛ a, asoo yɛdie bɛ kɛnlɛma ɔ? (Nea ɛdendɛkpunli 13, 14)

13, 14. (a) Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle yɛbiza nyɛvolɛ ahye wɔ debiezukoalɛ bo a? (b) Kɛ ɔkɛyɛ na wɔahola wɔabikye nyɛvolɛ ɛ?

13 Yɛbahola yɛala atiakunlukɛnlɛma ali yɛahile nyɛvolɛ ɔlua anyelielɛ mɔɔ yɛbava yɛabiza bɛ ahye wɔ debiezukoalɛ bo la azo. Bie a yɛyɛ ye nzonlɛ kɛ ɔyɛ a nyɛvolɛ se nyiane na bɛte bɛ nwo. Bie a kɛzi bɛtetele bɛ anzɛɛ ɛleka mɔɔ bɛvi la ati, saa bɛkɔ ɛleka gyɛne a ɔmaa bɛte nganeɛ kɛ bɛnfɛta. Yemɔti ɔwɔ kɛ yɛdimoa yɛkile bɛ nwo anyelielɛ. Saa bɛlɛ JW Language app ne bie wɔ bɛ aneɛ nu a, ɔbahola yeaboa wɔ yeamaa wɔazukoa kɛzi ɛbabiza awie ahye wɔ ye sua zo aneɛ nu la.​—Kenga Felepaema 2:3, 4.

14 Bie a ɔbayɛ se yeamaa wɔ kɛ ɛbabikye nyɛvolɛ. Noko saa ɛbahola wɔayɛ ye zɔ a, dimoa ka ɛ nwo edwɛkɛ ekyi kile bɛ. Ɔnrɛhyɛ, ɛbanwu kɛ ninyɛne mɔɔ bɛ nye die nwolɛ la zonle tɛla mɔɔ bɛ nye ɛnlie nwolɛ la, kɛ ɔle ninyɛne mɔɔ bɛ nye nwu ye anzɛɛ bɛ nye ɛnnwu ye, na eza ɛbanwu kɛ asolo ɛleka biala nee ninyɛne mɔɔ bɛbɔ mɔdenle wɔ nu nee mɔɔ bɛtɔ sinli wɔ nu la.

MAA AWIE BIALA AHONLE ƐDƆ YE AZULE NU

15. Duzu a baboa yɛ yeamaa yɛade menli mɔɔ bɔ zo mɔɔ bɛlɛnwu maanle fofolɛ bie anu asetɛnla ne anye zo la edwɛkɛ bo a?

15 Amaa wɔamaa awie mɔ ahonle adɔ bɛ azule nu wɔ asafo ne anu la, biza ɛ nwo kɛ, ‘Saa medame a medu adenle mehɔ maanle gyɛne nu a, anrɛɛ kɛzi mebahulo kɛ bɛbayɛ me ɛ?’ (Mat. 7:12) Nyia menli mɔɔ bɔ zo mɔɔ bɛlɛnwu maanle ne anu asetɛnla ne anye zo la anwo abotane. Mɔlebɛbo ne, bie a yɛnrɛde kɛzi bɛyɛ bɛ ninyɛne la abo kpalɛ. Noko kɛ anrɛɛ yɛ nye bala kɛ bɛbalie yɛ amaamuo ɛdeɛ ne bɛado nu la, duzu ati a yɛnde bɛ edwɛkɛ bo ɛ?​—Kenga Wulomuma 15:7.

16, 17. (a) Duzu a yɛbahola yɛalimoa yɛayɛ amaa yɛabikye nyɛvolɛ a? (b) Moalɛ titili boni mɔ a yɛbahola yɛava yɛamaa nyɛvolɛ mɔɔ bɛwɔ yɛ asafo nu la ɛ?

16 Saa yɛsukoa ɛleka mɔɔ nyɛvolɛ mɔɔ bɛwɔ yɛ avinli la vi, yɛɛ bɛ amaamuo nwo debie a, bie a ɔnrɛmaa ɔnrɛyɛ se kɛ yɛ nee bɛ badendɛ. Yɛbahola yɛava yɛ abusua ɛzonlenlɛ mekɛ ne bie yɛayɛ yɛ asafo ne anu nee azɛlɛsinli ne anu amra mɔɔ yɛnze bɛ kpalɛ la anwo neɛnleanu. Adenle bieko mɔɔ yɛbahola yɛalua zo yɛabikye nyɛvolɛ la a le kɛ yɛbamaa bɛarali debie wɔ yɛ sua nu. Kɛ mɔɔ Gyihova ‘ɛbuke diedi adenle’ ɛmaa maanle maanle ne la ati, asoo yɛdayɛ noko yɛnrɛhola yɛnrɛbuke yɛ anlenkɛ yɛnrɛmaa nyɛvolɛ “mɔɔ yɛ nee bɛ yɛ muala yɛlɛ diedi ko la” ɔ?​—Gyi. 14:27; Gal. 6:10; Dwobu 31:32.

Abusua bie ɛlɛsonle awie mɔɔ vi maanle gyɛne zo la ɛyɛvolɛ

Asoo yɛfi yɛ ɛhulolɛ nu yɛsonle menli mɔɔ bɛvi maanle gyɛne zo la ɛyɛvolɛ ɔ? (Nea ɛdendɛkpunli 16, 17)

17 Saa yɛnyia mekɛ yɛmaa nyɛvolɛ mɔɔ bɛra yɛ maanle ne anu la a, yɛ nye balie mɔdenle mɔɔ bɛlɛbɔ kɛ bɛsukoa yɛ amaamuo ne la anwo. Bie a yɛbanwu kɛ bɛhyia moalɛ titili bie na bɛahola bɛazukoa yɛ sua zo aneɛ ne. Bieko, asoo yɛbahola yɛaboa bɛ yɛamaa bɛanyia ɛleka bɛala anzɛɛ bɛanyia gyima bɛayɛ ɔ? Saa yɛboa yɛ diema bie wɔ adenle zɛhae azo a, ɔbaboa ye kpole.​—Mrɛ. 3:27.

18. Ɛbulɛ nee anyezɔlɛ nwo neazo boni a nyɛvolɛ bahola azukoa ye ɛnɛ a?

18 Nyɛvolɛ ne mɔ noko babɔ mɔdenle kɛ bɛbanwu maanle ne mɔɔ bɛhɔ nu la amaamuo ne anye zo. Wulutu yɛle ɛhye anwo neazo kɛnlɛma. Mɔɔ limoa la, ɔhilele ɛbulɛ ɔmaanle maanle fofolɛ ne mɔɔ yehɔ nu la amaamuo ne ɔlua adenle mɔɔ ɔzɛlɛle kɛ ɔsesa ma la azo. (Wut. 2:7) Yeanga ye ɛlɛ kɛ ɔwɔ kɛ awie mɔ boa ye yemɔti ɔkola ɔyɛ mɔɔ ɔkulo la. Bieko, ɔhilele atiakunlukɛnlɛma mɔɔ bɛyɛle bɛmaanle ye la anwo anyezɔlɛ. (Wut. 2:13) Saa nyɛvolɛ da subane kɛnlɛma ɛhye bie ali a, ɔbamaa menli mɔɔ bɛ nee bɛ de nee bɛ mediema diedima abu bɛ.

19. Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛdie nyɛvolɛ wɔ yɛ avinli ɛ?

19 Yɛ nye die nwo kɛ ɔlua Gyihova ɛlolɛ ne ati, yemaa menli mɔɔ bɛwɔ ɛleka biala la ɛlɛte edwɛkpa ne la. Bie a mekɛ mɔɔ ɛnee bɛwɔ bɛ sua zo la, bɛangola bɛ nee bɛ anzukoa Baebolo ne anzɛɛ bɛangɔ debiezukoalɛ. Noko kɛkala mɔɔ akee bɛba debiezukoalɛ la, asoo ɔnle kɛ yɛboa bɛ yɛmaa bɛ kunlu dwo bɛ nwo kɛ bɛwɔ yɛ avinli la ɔ? Ɔnva nwo kɛ bie a yɛnlɛ nwonane afoa nu ninyɛne anzɛɛ moalɛ dɔɔnwo la, atiakunlukɛnlɛma biala mɔɔ yɛbala ye ali yɛahile bɛ la le Gyihova ɛlɔlɛ ne mɔɔ ɔlɛda ye ali yeahile bɛ la. Kɛ menli mɔɔ ‘yɛlɛsukoa Nyamenle’ la, bɛmaa yɛbɔ mɔdenle kpalɛ yɛlie nyɛvolɛ.​—Ɛfɛ. 5:1, 2.

^ [1] (ɛdendɛkpunli 1) Tɛ ye duma kpalɛ ɔ.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie