Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w12 4/1 m. 19-23
  • Fa Ahonle Mɔɔ Di Munli La Sonle Gyihova

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Fa Ahonle Mɔɔ Di Munli La Sonle Gyihova
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2012
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • SƐKƐLƐNEƐ ADENLE ZO AHONLE NE A LE DUZU?
  • ƆHYIA KƐ YƐBƆ YƐ AHONLE NE ANWO BANE
  • ADENLE MƆƆ YƐDUA ZO YƐNWU YƐ AHONLE NU LA
  • “BƐZƆ MƆƆ ƆLE KPALƐ LA ANU” Ɔ?
  • MAA Ɛ NYE ƐLA ƐKƐ!
  • ƆWƆ KƐ YƐYƐ ASƆNE
  • Ɛlɛ ‘Ahonle Mɔɔ Ɔbamaa Wɔanwu’ Gyihova Ɔ?
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2013
  • Kɛ Ɔkɛyɛ Na Wɔabɔ Wɔ Ahonle Nwo Bane Ɛ?
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2019
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2012
w12 4/1 m. 19-23

Fa Ahonle Mɔɔ Di Munli La Sonle Gyihova

“Me ra, mese wɔ kɛ, die ɛ ze Nyamenle ne to nu na fa wɔ ahonle muala . . . sonle ye.”—1 EDK. 28:9.

KPONDƐ KPUYIA ƐHYE MƆ ANWO MUALƐ:

Duzu a le sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ne?

Adenle ko mɔɔ yɛdua zo yɛnwu yɛ ahonle nu la a le boni?

Kɛ ɔkɛyɛ na yɛava ahonle mɔɔ di munli la yɛazonle Gyihova ɛ?

1, 2. (a) Sonlabaka ne nvɛyeba ne boni a bɛhanle nwolɛ edwɛkɛ wɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo fane dɔɔnwo wɔ Baebolo ne anu a? (b) Duzu ati a ɔhyia kɛ yɛnwu mɔɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ne kile la ɛ?

BAEBOLO ne ta ka sonlabaka ne nvɛyeba ne bie mɔ anwo edwɛkɛ wɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo ɔfa ɔka debie gyɛne nwo edwɛkɛ. Kɛ neazo la, Dwobu hanle kɛ: “Me nee me nye ɛyɛ ngyekyeleɛ.” Gyihova zele Yizikeɛle kɛ: “Memaa ɛ [nwoma] ayɛ se kpole kpalɛ adɛla ɛtwɛlɛboɔ.” Gyisɛse hanle kɛ: “Saa ɛ sa fema noko yɛɛ tenda ɛ gyakɛ anu ahwe wɔ ahɔ ɛtane nu a, pɛ ye to.” Awie mɔ noko hanle hilele Pɔɔlo kɛ: “Wɔ edwɛkɛ ne bie mɔ yɛ yɛ nzo nu ngakyile.”—Dwo. 31:1; Yiz. 3:9; Mat. 5:30; Gyi. 17:20.

2 Bɛha sonlabaka ne nvɛyeba ne ko anwo edwɛkɛ wɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo wɔ Baebolo ne anu fane dɔɔnwo bɛdɛla nvɛyeba mɔɔ ɛha la. Yemɔ a le ahonle ne. Diedinli Hana hanle nwolɛ edwɛkɛ wɔ ye asɔneyɛlɛ nu. Ɔhanle kɛ: “Me ahonle di wulupe wɔ Gyihova anu.” (1 Sam. 2:1, NW) Baebolo kɛlɛvoma hanle ahonle ne anwo edwɛkɛ kɛyɛ apenle ko, nuhua dɔɔnwo ne ala le sɛkɛlɛneɛ adenle zo. Ɔhyia kɛ yɛte debie mɔɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo “ahonle” ne gyi ɛkɛ maa la abo ɔluakɛ Baebolo ne ka kɛ ɔwɔ kɛ yɛbɔ nwolɛ bane.—Bɛgenga Gyɛlɛmaya 17:9.

SƐKƐLƐNEƐ ADENLE ZO AHONLE NE A LE DUZU?

3. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanwu debie mɔɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ne mɔɔ bɛha nwolɛ edwɛkɛ wɔ Baebolo ne anu la kile ɛ? Maa neazo.

3 Ɔwɔ nuhua kɛ Baebolo ne ɛnga debie fɔɔnwo mɔɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ne gyi ɛkɛ maa la ɛdeɛ, noko ɔmaa yɛnwu debie mɔɔ ɔkile la. Adenle boni azo? Kɛ neazo la, dwenle nvoninli kɛnlɛma bie mɔɔ bɛva awolɛ ngyikyi ngyikyi dɔɔnwo bɛyɛ la anwo nea. Amaa yɛanwu nvoninli ne anye zo kpalɛ la, ɔwɔ kɛ yɛgyinla ahane na yɛnea ye kɔsɔɔti. Zɔhane ala a ɔwɔ kɛ yɛnea ɛleka ngakyile mɔɔ bɛvale edwɛkɛkpɔkɛ “ahonle” bɛlile gyima wɔ Baebolo ne anu la amaa yɛade mɔɔ ɔkile la abo a. Yemɔti, duzu a le sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ɛhye?

4. (a) Edwɛkɛkpɔkɛ “ahonle” kile duzu wɔ Baebolo ne anu? (b) Duzu a Gyisɛse edwɛkɛ ne mɔɔ wɔ Mateyu 22:37 la kile a?

4 Baebolo kɛlɛvoma fa edwɛkɛkpɔkɛ “ahonle” kile kɛzi yɛde la anu. Ɔkile ninyɛne mɔɔ yɛkulo, yɛ nzuzulɛ, subane, nyɛleɛ, mɔdenlebɔlɛ, kɛzi yɛmaa menli anwosesebɛ, nee yɛ bodane. (Bɛgenga Mɛla ne 15:7;a Mrɛlɛbulɛ 16:9;b Gyima ne 2:26.) Noko ɔdwu mekɛ ne bie a edwɛkɛkpɔkɛ “ahonle” ɛngile ɛhye mɔ anu biala. Kɛ neazo la, Gyisɛse hanle kɛ: “Fa wɔ ahonle muala, wɔ ɛkɛla muala, nee wɔ adwenle muala kulo Awulae wɔ Nyamenle ne.” (Mat. 22:37) Wɔ ɛke, edwɛkɛkpɔkɛ “ahonle” kile debie mɔɔ awie kulo ne ye nganeɛdelɛ. Gyisɛse bobɔle ahonle, ɛkɛla, nee adwenle ne aluma ngoko ɔluakɛ ɛnee ɔkulo kɛ ɔsi zolɛ kɛ ɔwɔ kɛ yɛda ɛlɔlɛ mɔɔ yɛlɛ yɛmaa Nyamenle la ali wɔ yɛ nganeɛdelɛ, nee kɛzi yɛbɔ yɛ ɛbɛla na yɛfa yɛ adwenle yɛdi gyima la anu. (Dwɔn 17:3; Ɛfɛ. 6:6) Noko saa ɔyɛ na bɛfa edwɛkɛkpɔkɛ “ahonle” bɛdi gyima wɔ Baebolo ne anu a, ɔkile kɛzi yɛdayɛ mumua ne yɛde la.

ƆHYIA KƐ YƐBƆ YƐ AHONLE NE ANWO BANE

5. Duzu ati a yɛkulo kɛ yɛyɛ mɔɔ yɛbahola biala la yɛfa ahonle mɔɔ di munli la yɛsonle Gyihova ɛ?

5 Belemgbunli Devidi zele Sɔlɔmɔn kɛ: “Me ra, mese wɔ kɛ, die ɛ ze Nyamenle ne to nu na fa wɔ ahonle muala nee adwenle mɔɔ di munli la sonle ye. Ɔze yɛ adwenle nee mɔɔ yɛkpondɛ la.” (1 Edk. 28:9) Gyihova sɔ ahonle kɔsɔɔti, mɔɔ yɛ ɛdeɛ ne boka nwo la nea. (Mrɛ. 17:3; 21:2) Saa Gyihova nwu mɔɔ ɔkulo la wɔ yɛ ahonle nu a, yɛbahola yɛayɛ ɔ gɔnwo mɔ na yɛ nye alie kenlebie. Yemɔti yɛkulo kɛ yɛdi Devidi folɛdulɛ ne azo yɛyɛ mɔɔ yɛbahola biala la yɛfa ahonle mɔɔ di munli, mɔɔ le yɛ “ahonle muala” yɛsonle Gyihova.

6. Duzu a ɔwɔ kɛ yɛkakye wɔ kpɔkɛ mɔɔ yɛbɔ kɛ yɛsonle Gyihova la anwo a?

6 Yɛlua gyima ɛsesebɛ mɔɔ yɛyɛ kɛ Gyihova Alasevolɛ la azo yɛla ye ali kɛ yɛfa ahonle mɔɔ di munli la yɛsonle Nyamenle. Noko ɔwɔ kɛ yɛkakye kɛ Seetan ɛtane ewiade ne nee ɛtane mɔɔ wɔ yɛ nwo la bahola amaa kpɔkɛ mɔɔ yɛbɔ kɛ yɛfa yɛ ahonle kɔsɔɔti yɛazonle Gyihova la anu ado. (Gyɛ. 17:9; Ɛfɛ. 2:2) Amaa yeamba ye zɔ la, ɔwɔ kɛ yɛneɛnlea yɛ ahonle ne anu dahuu. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛayɛ ɛhye ɛ?

7. Duzu a maa yɛnwu kɛzi yɛ ahonle mumua ne de la ɛ?

7 Dasanli biala ɛnrɛhola ɛnrɛnwu kɛzi yɛde la kpalɛ, kɛmɔ awie biala ɛngola ɛnnwu baka kunlu la. Noko akee, kɛmɔ Gyisɛse hanle wɔ ye Boka Zo Ɛdendɛlɛ ne anu la, baka biala ma a maa bɛnwu ye kɛ ɔle kpalɛ anzɛɛ ɔnle kpalɛ a, yemɔti yɛ nyɛleɛ a kile kɛzi yɛ ahonle ne de la a. (Mat. 7:17-20) Bɛmaa yɛzuzu nyɛleɛ ɛhye ko anwo.

ADENLE MƆƆ YƐDUA ZO YƐNWU YƐ AHONLE NU LA

8. Kɛmɔ Gyisɛse edwɛkɛ ne mɔɔ wɔ Mateyu 6:33 kile la, kɛzi yɛmaa mɔɔ wɔ yɛ ahonle nu la da ali ɛ?

8 Wɔ Gyisɛse Boka Zo Ɛdendɛlɛ ne anu, eza ɔhanle debie mɔɔ ɔwɔ kɛ ye tievolɛma yɛ fa kile kɛ bɛkulo kɛ bɛfa ahonle mɔɔ di munli bɛsonle Gyihova la ɔhilele bɛ. Ɔhanle kɛ: “Bɛbɔ mɔdenle bɛdwenle [anzɛɛ, bɛlumua bɛkpondɛ] Nyamenle Belemgbunlililɛ ne nee mɔɔ Nyamenle kpondɛ kɛ bɛyɛ la anwo kpalɛ, na ɔkɛva mɔɔ bɛhyia nwolɛ la ɔkɛmaa bɛ.” (Mat. 6:33) Yɛdua ninyɛne mɔɔ yɛfa yɛdumua wɔ yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu la azo yɛmaa mɔɔ yɛ nye die nwo, yɛdwenle nwo, na yɛlɛyɛ nwolɛ ngyehyɛleɛ wɔ yɛ ahonle nu la da ali. Yemɔti, adenle ko mɔɔ bamaa yɛanwu kɛ yɛlɛfa ahonle mɔɔ di munli yɛazonle Nyamenle la a le kɛ yɛbadwenle debie mɔɔ hyia yɛ wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu la anwo kpalɛ.

9. Duzu a Gyisɛse dole ɛsalɛ vɛlɛle menli bie kɛ barayɛ a? Mɔɔ bɛyɛle la kile duzu?

9 Bɛmaa yɛzuzu edwɛkɛ bie mɔɔ Gyisɛse hanle hilele ye ɛdoavolɛ ne mɔ kɛ bɛlumua bɛkpondɛ Belemgbunlililɛ ne la yeangyɛ ɔzile la anwo. Ɛhye maa yɛnwu ye kɛ yɛkola yɛdua mɔɔ awie fa dumua ye ɛbɛlabɔlɛ nu la azo yɛnwu mɔɔ wɔ ye ahonle nu la. Luku bɔ yɛ amaneɛ kɛ Gyisɛse zile ye ahonle kɛ akee ɔkɔ Gyɛlusalɛm ɔnva nwo kɛ ɛnee ɔze kɛ bɛbayɛ ye amumuyɛ la. Mekɛ mɔɔ ɛnee Gyisɛse nee ye ɛdoavolɛ ne mɔ lua adenle zo bɛlɛkɔ Gyɛlusalɛm la, ɔyiale mrenya bie na ɔvɛlɛle bɛ kɛ bɛrayɛ ye ɛdoavolɛ. Ɛnee menli zɔhane kulo kɛ bɛdie ɛsalɛdolɛ ne bɛto nu, noko ɛnee bɛkulo kɛ bɛdumua bɛyɛ ninyɛne bie mɔ. Nrenya ko buale ye kɛ: “Maa menlumua mengɔnzie egya kolaa na meara.” Awie ko noko hanle kɛ: “Yɛmenle, mekulo kɛ me nee wɔ kɔ; noko maa menlumua mengɔngɛla me sua nu amra.” (Luku 9:51, 57-61) Yɛkola yɛnwu ngakyile kpole mɔɔ wɔ kɛzi Gyisɛse sikale ɔ bo kɛ ɔyɛ Nyamenle ɛhulolɛdeɛ nee kɛzi menli zɔhane anva Gyisɛse ɛsalɛdolɛ ne anyebolo zo anu la. Bɛvale bɛ ɛhulolɛdeɛ bɛlumuale, na ɛhye hilele kɛ ɛnee bɛtɛyɛle bɛ adwenle kɛ bɛfa ahonle mɔɔ di munli la bɛazonle Nyamenle.

10. (a) Duzu a yɛyɛ wɔ ɛvɛlɛlɛ mɔɔ Gyisɛse ɛvɛlɛ yɛ kɛ yɛrayɛ ye ɛdoavolɛma la anwo a? (b) Ndonwo boni a Gyisɛse yɛle a?

10 Mɔɔ yɛyɛ la le ngakyile fi menli zɔhane ɛdeɛ ne anwo. Yɛlie Gyisɛse ɛsalɛdolɛ ne mɔɔ se yɛrayɛ ye ɛdoavolɛma la yɛdo nu na yɛlɛsonle Gyihova. Yɛdua adenle ɛhye azo yɛda kɛzi yɛte nganeɛ wɔ Gyihova anwo wɔ yɛ ahonle nu la ali. Noko ɔnva nwo kɛ yɛlɛbɔ mɔdenle yɛazonle Gyihova la, ɔwɔ kɛ yɛkakye kɛ yɛ ahonle ne tɛda esiane nu. Wɔ duzu anwo? Yɛnwu mualɛ ne wɔ edwɛkɛ mɔɔ Gyisɛse hanle hilele menli mɔɔ ɔvɛlɛle bɛ kɛ bɛrayɛ ye ɛdoavolɛma la anu. Ɔbɔle bɛ kɔkɔ kɛ: “Awie biala mɔɔ kɛzɔ koanlɛ nu wɔ ye ɛya nu na ɔkɛtoto ɔ nye ɔ nzi la ɛnfɛta Nyamenle Belemgbunlililɛ ne.” (Luku 9:62) Duzu a yɛsukoa yɛfi ndonwo ɛhye anu a?

“BƐZƆ MƆƆ ƆLE KPALƐ LA ANU” Ɔ?

11. Duzu a dole nrenya ne mɔɔ ɛnee ɔlɛtudu ndile ne wɔ Gyisɛse ndonwo ne anu la ɛ, na kɛmɔti ɛ?

11 Bɛmaa yɛhilehile Gyisɛse ndonwo ne anu yɛhɔ moa amaa yɛade ɛzukoalɛdeɛ mɔɔ wɔ nu la abo kpalɛ. Gyimayɛvo bie anye ɛbolo ɔlɛtudu ye ndile. Noko mekɛ mɔɔ ɔlɛtudu ndile ne la, eza ye adwenle wɔ sua nu. Saa ɔwɔ sua nu a ɔkola ɔ nee ye abusua ne nee ɔ gɔnwo mɔ di aleɛ, tie edwɛne, sele, na bɛtɛnla alubo bo. Ɔ nye die ninyɛne ɛhye mɔ anwo kpalɛ. Mekɛ mɔɔ gyimayɛvo ne ɛdudu ndile ne ekyi la, ye atiakunluwɔzo wɔ anyelielɛ ninyɛne ɛhye mɔ azo anu mia kpalɛ na ɔto “ɔ nye ɔ nzi” ɔnea ninyɛne mɔɔ yegyakyi bɛ ɔ nzi la. Ɔnva nwo kɛ gyima dɔɔnwo tɛbɔ ɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ na bɛalua ɛya ne la, ninyɛne ɛhwehwe gyimayɛvo ne adwenle yemɔti ɔnyɛ ye gyima ne boɛ. Nɔhalɛ nu, gyima menle ne anye anlie ɔluakɛ gyimayɛvo ne anyɛ gyima ne kpalɛ.

12. Kɛzi Keleseɛnenli bahola ahɔ tɛnlabelɛ mɔɔ gyimayɛvo ne mɔɔ wɔ Gyisɛse ndonwo ne anu hɔle nu la bie anu ɛnɛ ɛ?

12 Akee bɛmaa yɛzuzu kɛzi ɛhye bie bahola azi ɛnɛ la anwo. Gyimayɛvo ne bahola ayɛ Keleseɛnenli biala mɔɔ bɔ mɔdenle noko ye ahonle la esiane nu la. Kɛ neazo la, bɛmaa yɛzuzu adiema mɔɔ bie a ɔkɔ debiezukoalɛ nee daselɛlilɛ dahuu la anwo. Mekɛ ko ne ala, eza ɔngola ɔnye ye adwenle ɔnvi ewiade ne anu ninyɛne bie mɔ mɔɔ ɔ nye die nwolɛ la azo. Wɔ ye ahonle nu, ɔ nye die ninyɛne zɔhane mɔ anwo kpalɛ. Mekɛ mɔɔ adiema ne ɛva ɛvolɛ dɔɔnwo ɛzonle Nyamenle la, akee ɔnyia ninyɛne mɔɔ wɔ ewiade ne anu la anwo ɛhulolɛ kpole na ɔto “ɔ nye ɔ nzi” ɔnea ninyɛne mɔɔ yegyakyi bɛ ɔ nzi la. Ɔnva nwo kɛ ɔbahola yeayɛ daselɛlilɛ gyima ne dɔɔnwo la, ɔmaa ninyɛne twehwe ye adwenle na ɔnzonle Nyamenle kɛmɔ ɛnee ɔyɛ ye la. (Fel. 2:16) Saa gyimayɛvoma ne bie anyɛ ye gyima a, ɔmaa Gyihova, “egyinli menle ne” di nyane.—Luku 10:2.

13. Duzu a ahonle mɔɔ di munli mɔɔ yɛfa yɛazonle Gyihova la kile a?

13 Ɛzukoalɛdeɛ ne anu la ɛkɛ wienyi. Gyihova mɔɔ yɛfa ahonle mɔɔ di munli yɛazonle ye la ɛngile kɛ yɛbahɔ debiezukoalɛ nee daselɛlilɛ dahuu ala. (2 Edk. 25:1, 2, 27) Saa Keleseɛnenli to “ɔ nye ɔ nzi,” kile kɛ wɔ ye ahonle nu ɔkulo ninyɛne mɔɔ wɔ ewiade ye la a, agɔnwolɛvalɛ mɔɔ ɔ nee Gyihova lɛ la bazɛkye. (Luku 17:32) Ɛhye ati, saa yɛbahola yɛava ahonle mɔɔ di munli la yɛazonle Nyamenle a, ɛnee ɔwɔ kɛ yɛdi folɛdulɛ ɛhye azo, “bɛhyi mɔɔ le ɛtane la” na “bɛzɔ mɔɔ le kpalɛ la anu.” (Wulo. 12:9; Luku 9:62) Saa ɔzɔho kɛ ninyɛne mɔɔ wɔ Seetan ewiade ne anu la bie le kpalɛ anzɛɛ ɔmaa bɛ nye die bɔbɔ a, ɔnle kɛ yɛmaa debie biala si yɛ ahonle muala mɔɔ yɛfa yɛazonle Nyamenle la adenle.—2 Kɔl. 11:14; bɛgenga Felepaema 3:13, 14.

MAA Ɛ NYE ƐLA ƐKƐ!

14, 15. (a) Kɛzi Seetan bɔ mɔdenle kɛ ɔmaa mɔdenle mɔɔ yɛbɔ ye wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu la aha aze ɛ? (b) Yɛ kɛzi Seetan bɔ mɔdenle bɛlɛbɛla yɛ la anwo ndonwo.

14 Gyihova anwo ɛlɔlɛ manle yɛyilale yɛ nwo zo yɛmanle ye. Ɔvi zɔhane mekɛ ne, yɛ nuhua dɔɔnwo ɛhile kɛ yɛlɛfa ahonle mɔɔ di munli yɛazonle Gyihova. Noko Seetan tɛbɔ mɔdenle kɛ ɔbanyia yɛ nwo zo tumi. Ye bodane a le yɛ ahonle ne. (Ɛfɛ. 6:12) Nɔhalɛ nu, ɔze kɛ yɛnrɛgyakyi Gyihova ɛzonlenlɛ arɛlevilɛ nu. Yemɔti, Seetan kpondɛ kɛ ɔdua “ɛbɛlabɔlɛ ye” anu ninyɛne zo ɔbɛlɛbɛla yɛ ɔmaa yɛ sa nu to ngyikyi ngyikyi. (Bɛgenga Maake 4:18, 19.) Duzu ati a ye agyiba ɛhye kye menli dɔɔnwo ɛ?

15 Ndonwo ɛhye bamaa yɛabua kpuyia ne. Fa ye kɛ ɛlɛfa bɔlobo mɔɔ le watt 100 la wɔagenga debie, na arɛlevilɛ nu kɛnlaneɛ ne nlunle. Ɛkɛ ne yɛle awozinli, na ɛkɛ ne ala ɛnwunle kɛ bɔlobo ne ɛwu. Yemɔti ɛvale fofolɛ ɛwulale nu na sua ne anu yɛle wienyi bieko. Aleɛ hyenle la ɛvale kɛnlaneɛ ko ne ala ɛgengalɛ debie. Noko amuanrɛɛ awie ɛva bɔlobo mɔɔ le watt 95 la ɛhakyi ye mɔɔ ɛnze a. Asoo ɛbanwu ye kɛ awie ɛhakyi ye? Bie a ɛnrɛnwu ye. Na saa aleɛ kye bieko na awie fa bɔlobo mɔɔ le watt 90 la wula nu a, ɛbanwu ye ɔ? Bie a ɛhye noko ɛnrɛnwu ye. Duzu ati ɔ? Ɔluakɛ bɔlobo ne ɛdalɛ ne hɔle aze ngyikyi ngyikyi mɔɔ wɔanwu ye a. Wɔ adenle ko ne ala azo, bie a Seetan balua ninyɛne mɔɔ wɔ ewiade ne anu la azo yeamaa mɔdenle mɔɔ yɛbɔ ye wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu la aha aze ngyikyi ngyikyi. Saa Keleseɛnenli ammaa ɔ nye anla ɛkɛ a, ɔnrɛnwu nzenzaleɛ mɔɔ ɛra ngyikyi ngyikyi la, na Seetan bali ɔ nwo zo konim.—Mat. 24:42; 1 Pita 5:8.

ƆWƆ KƐ YƐYƐ ASƆNE

16. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛabɔ yɛ nwo bane yɛavi Seetan anwo ɛ?

16 Kɛ ɔkɛyɛ na yɛabɔ yɛ nwo bane yɛavi Seetan anwo na yɛahɔ zo yɛava ahonle mɔɔ di munli la yɛazonle Gyihova ɛ? (2 Kɔl. 2:11) Ɔwɔ kɛ yɛyɛ asɔne. Mekɛ mɔɔ Pɔɔlo manle Keleseɛnema anwosesebɛ kɛ bɛgyinla “Abɔnsam agyiba ne mɔ anloa” wiele la, eza ɔzele bɛ kɛ bɛyɛ asɔne “mekɛ biala” na “bɛva nzɛlɛlɛ bɛyɛ ɛhye mɔ amuala na bɛbiza Nyamenle moalɛ.”—Ɛfɛ. 6:11, 18; 1 Pita 4:7.

17. Duzu a yɛsukoa yɛfi Gyisɛse asɔneyɛlɛ ne anu a?

17 Amaa yɛahɔ zo yɛali nɔhalɛ la, ɔhyia kɛ yɛsukoa Gyisɛse nee ɛhulolɛ mɔɔ ɛnee ɔlɛ kɛ ɔbava ahonle mɔɔ di munli yeazonle Gyihova la. Luku hɛlɛle kɛzi Gyisɛse yɛle asɔne wɔ nɔe ne mɔɔ aleɛ kye a ɔbawu la anwo edwɛkɛ kɛ: “Ɔvale nyane kpole kpalɛ ɔzɛlɛle ɛsesebɛ ɛsesebɛ.” (Luku 22:44) Gyisɛse yɛle asɔne ɛsesebɛ, anzɛɛ anyebolo zo. Tɛ mekɛ ɛhye a lumua mɔɔ Gyisɛse yɛle asɔne ɛsesebɛ a, noko wɔ mekɛ ɛhye anu ɛnee ɔwɔ kɛ ɔgyinla ye azɛlɛ ye azo sɔnea mɔɔ anu yɛ se kpalɛ la anloa. Ɛhye ati ɔyɛle asɔne “ɛsesebɛ ɛsesebɛ,” na bɛbuale ye asɔneyɛlɛ ne. Gyisɛse neazo ne kile kɛ asɔneyɛlɛ bie mɔ anu kola yɛ se tɛla bie mɔ. Yemɔti mekɛ mɔɔ yɛ sɔnea ne mɔ anu ɛlɛyɛ se na Seetan noko ɛlɛbɔ mɔdenle kpalɛ kɛ ɔbanyia yɛ nwo zo tumi la, ɔwɔ kɛ yɛyɛ asɔne ɛsesebɛ yɛsɛlɛ banebɔlɛ yɛfi Gyihova ɛkɛ.

18. (a) Kpuyia boni mɔ a ɔwɔ kɛ yɛbiza wɔ yɛ asɔneyɛlɛ nwo a? Kɛmɔti ɛ? (b) Ninyɛne mɔɔ boa yɛ ahonle ne la bie a le boni? Wɔ ndenle boni mɔ azo? (Nea ɛlɛka mɔɔ wɔ mukelɛ 22.)

18 Duzu a bavi asɔne mɔɔ yɛyɛ ye anyebolo zo la anu ara a? Pɔɔlo hanle kɛ: “Wɔ debie biala anu bɛyɛ moyɛlɛ nzɛlɛlɛ na bɛva mɔɔ bɛhyia nwolɛ la bɛdo Nyamenle anyunlu. Na Nyamenle [anzondwolɛ] ne mɔɔ bo sonla ndelebɛbo muala azo la bazie bɛ ahonle nee bɛ adwenle gyɛlɛɛnye.” (Fel. 4:6, 7) Saa yɛkulo kɛ yɛfa ahonle mɔɔ di munli la yɛsonle Gyihova a, ɔwɔ kɛ yɛmaa yɛ nye bolo yɛyɛ asɔne dahuu. (Luku 6:12) Yemɔti biza ɛ nwo kɛ: “Asoo me nye bolo asɔneyɛlɛ nwo? Meta meyɛ asɔne ɔ?” (Mat. 7:7; Wulo. 12:12) Wɔ mualɛ ne kile kɛzi ɛhulolɛ mɔɔ ɛlɛ kɛ ɛbazonle Nyamenle anu yɛ se la.

19. Duzu a ɛbayɛ na wɔahɔ zo wɔava ahonle mɔɔ di munli la wɔazonle Gyihova a?

19 Kɛmɔ yɛzuzu nwolɛ la, ninyɛne mɔɔ yɛfa yɛdumua yɛ ɛbɛlabɔlɛ nu la kola maa yɛnwu kɛzi yɛ ahonle ne de la kpalɛ. Yɛkulo kɛ yɛnea yɛnwu ye kɛ yɛnrɛmaa ninyɛne mɔɔ yɛgyakyi bɛ yɛ nzi anzɛɛ ninyɛne mɔɔ Seetan dua zo bɛlɛbɛla yɛ la ɛnrɛmaa kpɔkɛ mɔɔ yɛbɔ kɛ yɛfa ahonle mɔɔ di munli yɛazonle Gyihova la anu ɛnrɛdo ɛlɛ. (Bɛgenga Luku 21:19, 34-36.) Kɛmɔ Devidi yɛle la, ɔwɔ kɛ yɛkɔ zo yɛsɛlɛ Gyihova kɛ: “Maa me ahonle ɛyɛ ko.”—Edw. 86:11, NW.

[Ɔ bo ɛkɛ ne edwɛkɛ ne mɔ]

a Mɛla ne 15:7, (NW) kenga kɛ: “Saa ɛdwu azɛlɛ ne mɔɔ Gyihova wɔ Nyamenle ne ɛva ɛmaa wɔ la azo na ɔkyia ɛ diema bie wɔ bɛ azua ne mɔ ko azo a, mmamaa wɔ ahonle anzɛɛ ɛ sa nu yɛ se wɔ ɛ diema ehyianli ne anwo.”

b Mrɛlɛbulɛ 16:9, (NW) kenga kɛ: “Sonla suzu mɔɔ ɔbayɛ la anwo wɔ ye ahonle nu, na Gyihova a kile mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔyɛ la a.”

[Ɛlɛka wɔ mukelɛ 22]

Ninyɛne Nsa Mɔɔ Boa Ahonle Ne La

Kɛmɔ ɔwɔ kɛ yɛyɛ ninyɛne bie mɔ na yeaboa yɛ ahonle ne la, zɔhane ala a ɔwɔ kɛ yɛyɛ ninyɛne bie mɔ na yɛanyia sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle kpalɛ a. Suzu ninyɛne nsa ɛhye mɔ mɔɔ anwo hyia la anwo:

1 Aleɛ kpalɛ: Yɛ ahonle ne hyia aleɛ kpalɛ. Zɔhane ala a ɔwɔ kɛ yɛnea kɛ yɛbalua bɛtianwo debiezukoalɛ mɔɔ yɛbayɛ ye dahuu, edwɛkɛ nwo ɛdwenledwenlenlɛ nee debiezukoalɛ ɛhɔlɛ zo yɛanyia sunsum nu aleɛ mɔɔ fɛta la a.—Edw. 1:1, 2; Mrɛ. 15:28; Hib. 10:24, 25.

2 Agbɔkɛ nu ɛkpundinlɛ: Amaa yɛanyia anwosesebɛ la, ɔdwu mekɛ ne bie a ɔwɔ kɛ yɛ ahonle ne bɔ ndɛndɛ. Zɔhane ala a daselɛlilɛ gyima ne mɔɔ yɛyɛ ye anyebolo zo la maa yɛ sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ne yɛ gyima kpalɛ a.—Luku 13:24; Fel. 3:12.

3 Ninyɛne mɔɔ ɛbɔ yɛ ɛyia: Ninyɛndane mɔɔ ɛbɔ yɛ ɛyia la kola maa yɛ ahonle anzɛɛ yɛ sɛkɛlɛneɛ adenle zo ahonle ne di nyane kpole. Noko akee, saa yɛ nee yɛ mediema mɔɔ dwenle yɛ nwo kpalɛ na bɛfa ahonle mɔɔ di munli bɛsonle Nyamenle la bɔ dahuu a, nyanelilɛ ɛhye azo bade.—Edw. 119:63; Mrɛ. 13:20.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie