Kɛzi Gyisɛse Bule Maanyɛlɛ Ɛ?
EDWƐKPA kɛlɛvoma ne hanle ninyɛne bie mɔɔ sisile wɔ Gyisɛse ɛzonlenlɛ gyima ne anu mɔɔ anrɛɛ ɔbamaa yeava ɔ nwo yeawula maanyɛlɛ nu la anwo edwɛkɛ. Kɛ neazo la, mɔɔ ɛnee asɛɛ Gyisɛse ɛnyia ɛvolɛ 30 mɔɔ bɛzɔnenle ye la, Abɔnsam hanle kɛ ɔbamaa yeayɛ ewiade sievolɛ. Nzinlii wɔ ye ɛzonlenlɛ gyima ne anu, ɛnee menli ekpunli bie kpondɛ kɛ ɔyɛ bɛ belemgbunli. Yeanga ye zɔ, menli bɔle mɔdenle kɛ bɛmaa yeayɛ maanyɛlɛnli mɔɔ bɔ mɔdenle. Duzu a Gyisɛse yɛle a? Bɛmaa yɛzuzu edwɛkɛ ɛhye mɔ anwo.
Ewiade sievolɛ. Ɔwɔ Edwɛkpa ne mɔ anu kɛ Abɔnsam hanle kɛ ɔbamaa Gyisɛse ayɛ “arelemgbunli maanle maanle ne mɔ amuala” azo belemgbunli. Dwenle ninyɛne kpalɛ mɔɔ saa Gyisɛse lile ewiade ne azo tumi a, anrɛɛ ɔbayɛ yeamaa alesama mɔɔ ɛlɛnwu amaneɛ la anwo nea! Maanyɛlɛnli mɔɔ dwenle ye maanlema anwo kpalɛ la boni a bakpo ɛhye a? Noko Gyisɛse kpole.—Mateyu 4:8-11.
Belemgbunli. Ɛnee Gyisɛse mekɛ zo amra dɔɔnwo ɛlɛkpondɛ belemgbunli mɔɔ bali bɛ ezukoa nee maanyɛlɛ nwo ngyegyelɛ nwo gyima la. Kɛmɔ menli ne anye liele Gyisɛse mɔdenlebɔlɛ nwo la ati, ɛnee bɛkulo kɛ ɔfa ɔ nwo ɔwula maanyɛlɛ nu. Duzu a ɔyɛle a? Edwɛkpa kɛlɛvolɛ Dwɔn hanle kɛ: “Gyisɛse nwunle kɛ bɛkpondɛ bɛahye ye ɛkɛ ne ala bɛazie belemgbunli la ati, ɔhwenle ɔ nwo na ɔdaye ɔ ngome ɔhɔle awoka ne mɔ azo lɔ bieko.” (Dwɔn 6:10-15) Ɔda ali wienyi kɛ Gyisɛse kpole kɛ ɔbava ɔ nwo yeawula maanyɛlɛ nu.
Maanyɛlɛnli mɔɔ bɔ mɔdenle. Yɛ mɔɔ zile a yeangyɛ Gyisɛse wule la nzonlɛ. Falasiima ɛdoavolɛma mɔɔ ɛnee kpondɛ fanwodi avi Wulomuma Tumililɛ bo la hɔbokale Hɛlɔdo menli mɔɔ ɛnee gyi Wulomu maanyɛlɛ fane ne anzi la anwo na bɛhɔle Gyisɛse ɛkɛ. Ɛnee bɛkpondɛ kɛ ɔfa ɔ nwo ɔwula maanyɛlɛ nu. Bɛbizale ye saa ɔwɔ kɛ Dwuuma tua adwule maa Wulomuma a.
Maake hɛlɛle Gyisɛse mualɛ ne dole ɛkɛ: “‘Duzu ati a bɛra bɛbado me abɛla ɛ? Bɛva dwɛtɛ ne mɔɔ bɛdi la ko bɛrɛla bɛmaa menea.’ Bɛvale bie bɛmanle ye, na ɔbizale bɛ kɛ, ‘Nwane nvoninli nee ye duma a le ɛhye mɔ?’ Bɛbuale kɛ, ‘Siza ɔ.’ Na Gyisɛse zele bɛ kɛ, ‘Aa, ɛnee noko bɛva mɔɔ le Siza ɛdeɛ la bɛmaa ye ɛ, na bɛva mɔɔ le Nyamenle ɛdeɛ la bɛmaa ye.’” (Maake 12:13-17) Church and State—The Story of Two Kingdoms buluku ne hanle deɛmɔti Gyisɛse buale bɛ zɔhane la anwo edwɛkɛ kɛ: “Yeanyɛ ɔ nwo kɛ ɔle maanyɛlɛ nu Mɛzaya, emomu, ɔnleanle ɔ nwo boɛ na ɔvale ɛweɛne ɔdole Siza nee Nyamenle avinli.”
Noko, ɛnee ngyegyelɛ le kɛ ehyia, bɛ sa abo ɛwulalɛ, nee nzisi gyegye Kelaese. Nɔhalɛ nu, Baebolo ne maa ɔda ali kɛ ɔdele nganeɛ ɔmanle menli mɔɔ ɛnee bɛ tɛnlabelɛ ne yɛ alɔbɔlɛ mɔɔ ɔnwunle bɛ la. (Maake 6:33, 34) Gyisɛse nwunle menli ne amaneɛnwunlɛ ne ɛdeɛ, noko yeanyɛ ye kɛ ɔtu nzisi mɔɔ wɔ ewiade ne anu la abo ɔnva nwo kɛ bie mɔ bɔle mɔdenle ɛsesebɛ kɛ bɛmaa yeava ɔ nwo yeawulowula bɛ mekɛ zo edwɛkɛ nu la.
Neazo ɛhye mɔ maa ɔda ali wienyi kɛ Gyisɛse kpole kɛ ɔkɛva ɔ nwo ɔkɛwula maanyɛlɛ nu. Na Keleseɛnema mɔɔ bɛwɔ ɛkɛ ɛnɛ la noko ɛ? Duzu a ɔwɔ kɛ bɛyɛ a?