Nla Nwo Kpuyia Bulu Mɔɔ Bɛbua
1 Asoo nla a le ɛtane ne mɔɔ Adam nee Yive yɛle wɔ Yidɛn tola ne anu la?
▪ Mualɛ: Menli dɔɔnwo lɛ adwenle kɛ Yidɛn tola ne anu bakama ne mɔɔ bɛhanle kɛ bɛmmadi la gyi ɛkɛ maa nrenya nee raalɛ nla. Noko, tɛ mɔɔ Baebolo ne ka la ɛne.
Suzu nwolɛ nea: Kolaa na bɛabɔ Yive bɔbɔ la, Nyamenle duale Adam kɛ ɔmmadi “kpalɛ nee ɛtane ɛnwunlɛ baka ne.” (Mɔlebɛbo 2:15-18) Kɛmɔ Adam angome a ɛnee wɔ ɛkɛ la ati, mɛla ɛhye ɛnrɛhola ɛnrɛvane nrenya nee raalɛ nla nwo. Bieko, Nyamenle manle Adam nee Yive mɛla mɔɔ anu la ɛkɛ la kɛ: “Bɛlɔ, bɛyɛ mɔnwo mɔnwo, bɛyi azɛlɛ ye.” (Mɔlebɛbo 1:28) Asoo ɛlɔlɛ Nyamenle ne baha ahile agyalɛma mɔɔ bɛlumua la kɛ “bɛyi azɛlɛ ye” mɔɔ ɔkile kɛ ɔwɔ kɛ bɛ nee bɛ nwo da la kɛ bɛfɛta ewule ɔluakɛ bɛli ye mɛla ne azo ɔ?—1 Dwɔn 4:8.
Bieko, mekɛ mɔɔ ɛnee Yive ɔ hu ɛnle ɔ nwo ɛkɛ la yɛɛ “ɔdele [bakama ne mɔɔ bɛduale bɛ la] bie ɔlile, na ɔdele bie ɔhɔmanle ɔ hu lile” a.—Mɔlebɛbo 3:6.
Nzinlii mɔɔ Adam nee Yive lale na bɛwole mralɛ la, Nyamenle andea bɛ. (Mɔlebɛbo 4:1, 2) Ɔda ali kɛ bakama ne mɔɔ Adam nee Yive dele lile la ɛnle nrenya nee raalɛ nla, emomu, ɔle bakama kpalɛ kpalɛ.
2 Asoo Baebolo ne tua nrenya nee raalɛ nla?
▪ Mualɛ: Baebolo buluku mɔɔ lumua la maa ɔda ali kɛ Nyamenle a bɔle sonla a, na “ɔbɔle bɛ nrenya nee raalɛ.” Nyamenle hanle kɛ debie biala mɔɔ ɔyɛle la le “kpalɛ kpole.” (Mɔlebɛbo 1:27, 31) Nzinlii, Nyamenle manle Baebolo kɛlɛvolɛ bie dule kunlima folɛ kɛ: “Maa ɛ nye ɛlie ɛ ye mɔɔ ɛkɛgya ye wɔ mgbavolɛ nu la anwo . . . Maa ɛ nye ɛlie ye [mgbokua] ne anwo mekɛ biala.” (Mrɛlɛbulɛ 5:18, 19) Asoo edwɛkɛ ɛhye mɔ kile kɛ Baebolo ne tua nrenya nee raalɛ nla?
Saa ɛye awolɛ ɛsie ahane a, Nyamenle bɔle nla nvɛyeba ne mɔ amaa agyalɛma alua zo ala ɛlɔlɛ ali ahile bɛ nwo na bɛ nye alie. Ngitanwolilɛ ɛhye bamaa nrenya nee raalɛ mɔɔ bɛkulo bɛ nwo la asa aha bɛ nwonane nu nee nganeɛdelɛ nu ngyianlɛ.
3 Asoo Baebolo ne die nrenya nee raalɛ mɔɔ bɛde noko bɛtɛgyale la to nu?
▪ Mualɛ: Baebolo ne ka ye wienyi kɛ “Nyamenle badea bɛdabɛ mɔɔ bɛle adwɔmane” la. (Hibuluma 13:4) Giliki edwɛkɛkpɔkɛ por·neiʹa mɔɔ bɛkile ɔ bo adwɔmanebɔlɛ la kile nla nvɛyeba ne mɔ mɔɔ menli mɔɔ bɛnle agyalɛma fa yɛ ninyɛne mɔɔ bɛnlɛ nwolɛ adenle la.a Zɔhane ati, ɔle ɛtane wɔ Nyamenle anye zo kɛ menli nwiɔ mɔɔ bɛnle agyalɛma la bɛabɔ nu adɛnla—bɔbɔ saa bɛlɛ adwenle kɛ bɛbagya a.
Saa menli nwiɔ ne kulo bɛ nwo kɛ nzɔne bɔbɔ a, Nyamenle kpondɛ kɛ bɛdumua bɛgya kolaa na bɛala. Nyamenle a vale ɛlɔlɛ bɔle yɛ a. Ye subane titile a le ɛlɔlɛ. Yemɔti, ndelebɛbo kpalɛ bie ati a ɔkpondɛ kɛ agyalɛma ala a fa bɛ nwo wula nrenya nee raalɛ nla nu la. Edwɛkɛ mɔɔ doa zo la bahilehile nu.
4 Asoo mraalɛ dɔɔnwo ɛgyalɛ le kpalɛ?
▪ Mualɛ: Mekɛ bie Nyamenle manle mraalɛ dɔɔnwo ɛgyalɛ nwo adenle. (Mɔlebɛbo 4:19; 16:1-4; 29:18–30:24) Noko tɛ Nyamenle a vale mraalɛ dɔɔnwo ɛgyalɛ rale a. Raalɛ ko ala a ɔvale ɔmanle Adam a.
Nyamenle manle Gyisɛse Kelaese vale Ye mɔlebɛbo ngyinlazo ne mɔɔ fane raalɛ ko ɛgyalɛ nwo la ziele ɛkɛ bieko. (Dwɔn 8:28) Mekɛ mɔɔ bɛbizale Gyisɛse agyalɛ nwo edwɛkɛ la, ɔhanle kɛ: “Mɔlebɛbo ne Nyamenle bɔle bɛ nrenya nee raalɛ na ɔhanle kɛ, ‘Ɛhye ati nrenya bagyakyi ɔ ze nee ɔ nli na ɔ nee ɔ ye bɛabɔ nu, na bɛ mu nwiɔ bɛayɛ sonla ko.’”—Mateyu 19:4, 5.
Nzinlii, Nyamenle manle Gyisɛse ɛdoavolɛ ne mɔ ko hɛlɛle kɛ ɔwɔ kɛ “Nrenya biala nyia ɔ ti anwo ɔ ye, na raalɛ biala nyia ɔ ti anwo ɔ hu.” (1 Kɔlentema 7:2) Eza Baebolo ne ka kɛ saa nrenya mɔɔ gya raalɛ la banyia nwolɛ adenle titile bie wɔ Keleseɛnema asafo ne anu a, ɔwɔ kɛ “ɔ ye [yɛ] kokye.”—1 Temɔte 3:2, 12.
5 Asoo ɔle ɛtane kɛ agyalɛma kɛzi ɛnrenzɛlɛ adenle?
▪ Mualɛ: Gyisɛse anli mɛla kɛ ye ɛdoavolɛ ne mɔ ɛwo mralɛ. Yɛɛ ye ɛdoavolɛ ne mɔ biala anva adehilelɛ zɛhae bie ammaa. Baebolo ne ɛndendɛ ɛntia ɛnrenzɛlɛ mɔɔ bɛsi ye adenle la.
Yemɔti, agyalɛma lɛ adenle si kpɔkɛ kɛ bɛbawo anzɛɛ bɛnrɛwo. Bɛlɛ adenle bɛsi ngakula dodo mɔɔ bɛbawo nee mekɛ mɔɔ bɛkpondɛ kɛ bɛwo la anwo kpɔkɛ. Saa kunli nee yelɛ kulo kɛ bɛfa ayile mɔɔ ɔnzɛkye ɛkolɛ la bɛsi ɛnrenzɛlɛ adenle a, ɔle bɛdabɛ mumua ne bɛ kpɔkɛzilɛ.b Ɔnle kɛ awie biala bua bɛ ndɛne.—Wulomuma 14:4, 10-13.
6 Asoo ɛkolɛ ɛyelɛ le kpalɛ?
▪ Mualɛ: Ngoane le nwuanzanwuanza wɔ Nyamenle anye zo, ɔbu mogya ɛdɔkɛ ne bɔbɔ kɛ sonla. (Edwɛndolɛ 139:16) Nyamenle hanle kɛ saa awie boda kakula mɔɔ la ɛkolɛ nu la a ɔbaye ɔ nloa. Yemɔti, wɔ ɔ nye zo saa ɛku kakula mɔɔ bɛtɛwole ye bɔbɔ la a, wɔhu sonla.—Adendulɛ 20:13; 21:22, 23.
Na saa ɔba ye kɛ raalɛ ne awolɛ nu ɛyɛ se mɔɔ ɔwɔ kɛ agyalɛma ne si kpɔkɛ die ninli ne nee adɔma ne anu ko ngoane a, duzu a ɔwɔ kɛ bɛyɛ a? Wɔ tɛnlabelɛ zɛhae anu, ɔwɔ kɛ agyalɛma ne si ahenle mɔɔ bɛbalie ye ngoane la anwo kpɔkɛ.c
7 Baebolo ne maa ewolebɔlɛ nwo adenle ɔ?
▪ Mualɛ: Baebolo ne ɛmmaa ewolebɔlɛ nwo adenle. Noko akee, Gyisɛse hilele debie ko mɔɔ awie bahola agyinla zo abɔ ewule la. Ɔhanle kɛ: “Nrenya biala mɔɔ kɛbɔ ɔ ye ewole, kɛgya raalɛ fofolɛ la ɛdo awuvolɛvalɛ mɛla ne, kyesɛ raalɛ ne anli nɔhalɛ ammaa ye.”—Mateyu 19:9.
Nyamenle kyi menli mɔɔ dua adenle ɛtane zo bɔ ewole la. Ɔbabua bɛdabɛ mɔɔ edwɛkɛ ekyi bie ati bɛbabɔ ewole la ndɛne, titile saa bɛlɛ adwenle kɛ bɛbɔ ewole amaa bɛanyia adenle bɛagya fofolɛ a.—Malakae 2:13-16; Maake 10:9.
8 Asoo Nyamenle die mrenya mɔɔ bɛ nee mrenya da la to nu?
▪ Mualɛ: Baebolo ne tua adwɔmanebɔlɛ mɔɔ bie a le mrenya mɔɔ bɛfa mrenya la. (Wulomuma 1:26, 27; Galeehyeama 5:19-21) Baebolo ne ka ye wienyi kɛ Nyamenle ɛnlie nyɛleɛ ɛhye ɛndo nu, noko eza yɛze kɛ “Nyamenle hulole ewiade amra kpole kpalɛ la ati yɛɛ ɔvale Ɔ Ra kokye ne ɔmanle a, amaa awie biala mɔɔ kɛlie ye kɛli la anwu na yeanyia ngoane mɔɔ ɛnlɛ awieleɛ.”—Dwɔn 3:16.
Nɔhalɛ Keleseɛnema ɛmmaa mrenya mɔɔ fa mrenya la anwo adenle ɛdeɛ, noko bɛda atiakunlukɛnlɛma ali bɛkile menli kɔsɔɔti. (Mateyu 7:12) Nyamenle se: “Bɛli [mrenya] kɔsɔɔti eni.” Ɛhye ati, nɔhalɛ Keleseɛnema ɛnva bɛ gɔnwo mɔ mrenya anzɛɛ mraalɛ ɛnva bɛ gɔnwo mɔ mraalɛ.—1 Pita 2:17.
9 Asoo fonu zo nla, “nla nwo nrɛlaleɛ,” fonu, anzɛɛ Intanɛte zo nla le ɛtane?
▪ Mualɛ: Fonu zo nla a le nla nwo adwelie ɛtane mɔɔ bɛdi anzɛɛ bɛtie ye wɔ fonu zo la. “Nla nwo nrɛlaleɛ” a le nla nwo nvoninli anzɛɛ edwɛkɛ mɔɔ bɛdua moba fonu zo bɛfa bɛnwa awie mɔ la. Intanɛte zo nla a le nla nwo adwelie mɔɔ bɛdua Intanɛte zo bɛdi la.
Baebolo ne ɛmbɔ adwuleso ninyɛne ɛhye mɔ alumua ɛdeɛ, noko ɔka kɛ: “Bɛye adwɔmanebɔlɛ anzɛɛ nyɛleɛ ɛtane ɛtane anzɛɛ anyebolo wɔ bɛ nu bɔkɔɔ. Bɛmmaka anyiemgba edwɛkɛ biala, bɛmmatendɛ ɛdendɛlɛ ɛtane yɛɛ bɛmmabɔ ngoayɛ mgbane mgbane.” (Ɛfɛsɛsema 5:3, 4) Fonu zo nla, “nla nwo nrɛlaleɛ,” nee Intanɛte zo nla maa menli nyia nla nwo adwenle mɔɔ ɛndenrɛ, eza ɔmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛtɛgyale la fa bɛ nwo wula nla nu. Nyɛleɛ ɛhye mɔ maa nla nwo atiakunluwɔzo dwazo, na bɛnyia angomedi subane.
10 Kɛzi Baebolo ne bu bɛnwobɔlɛ ɛ?
▪ Mualɛ: Ɛnrɛnwu edwɛkɛkpɔkɛ bɛnwobɔlɛ mɔɔ ɔkile awie anwo mɔɔ ɔ nye fuu ɔsosɔ amaa yeanyia nla nu atiakunluwɔzo la wɔ Baebolo ne anu. Noko akee, Nyamenle Edwɛkɛ ne tu Keleseɛnema folɛ kɛ: “Ɔwɔ kɛ bɛku nwonane nu atiakunluwɔzo ne mɔ mɔɔ wɔ bɛ nu, mɔɔ le kɛ adwɔmane, ɛbɛla mgbane mgbane ɛbɔlɛ, ɛhulolɛ ɛtane” la.—Kɔlɔsaema 3:5.
Bɛnwobɔlɛ maa bɛnyia nla nwo adwenle mɔɔ ɛndenrɛ anzɛɛ angomedi adwenle wɔ nla nwo. Baebolo ne maa yɛ anwosesebɛ kɛ Nyamenle kola maa bɛdabɛ mɔɔ bɛbɔ mɔdenle ɛsesebɛ kɛ bɛkakyi bɛavi nyɛleɛ ɛhye anwo la “tumi bedevinli.”—2 Kɔlentema 4:7; Felepaema 4:13.
[Ɔ bo ɛkɛ ne edwɛkɛ ne mɔ]
a Por·neiʹa eza kile nla nvɛyeba ne mɔ mɔɔ bɛfa bɛdi gyima wɔ adenle mɔɔ Nyamenle ɛnlie ɛndo nu azo mɔɔ bie a le awuvolɛ ɛvalɛ, mrenya mɔɔ bɛfa mrenya, mraalɛ mɔɔ bɛfa mraalɛ, nee nane mɔɔ bɛ nee ye da la.
b Saa ɛkpondɛ mɔɔ Baebolo ne ka ye wɔ awie awodeɛ mɔɔ bɛpɛ la anwo edwɛkɛ dɔɔnwo a, yɛsɛlɛ wɔ nea “Question From Readers” ne mɔɔ wɔ June 15, 1999 Watchtower ne mukelɛ 27-28 la.
c Saa ɛkpondɛ kɛ ɛnwu ye saa raalɛ mɔɔ bɛkɛdo ye bɔna la kola sɛkye ɛkola ne a, nea May 22, 1993 Awake! ne mukelɛ 10-11, Gyihova Alasevolɛ a yɛle a.