KƆMAA HIBULUMA
1 Tete ne, Nyamenle vale ndenle dɔɔnwo azo luale ngapezoma ne anwo zo dendɛle hilele yɛ nenyia mɔ mekɛ dɔɔnwo.+ 2 Awieleɛ mekɛ ye anu, yelua ɔ Ra ne+ mɔɔ yekpa ye kɛ ninyɛne kɔsɔɔti koliagya+ na ɔluale ɔ nwo zo ɔbɔle ninyɛne mɔɔ wɔ ewiade* la anwo zo yedendɛ yehile yɛ.+ 3 Ɔle Nyamenle anyunlunyia ne sɔhovolɛ+ nee ye ɛsaso pɛpɛɛpɛ,+ na ɔfa ye tumi edwɛkɛ ne a ɔsɔ ninyɛne kɔsɔɔti anu a. Na mekɛ mɔɔ ɔdele yɛ nwo ɔvile yɛ ɛtane nwo ɔwiele la,+ ɔhɔdɛnlanle Nyamenle asa fema zo wɔ anwuma.+ 4 Ɔti yeyɛ kpole yedɛla anwumabɔvolɛ ne mɔ+ ɔluakɛ yenyia duma mɔɔ kpogya tɛla bɛ ɛdeɛ ne la.+
5 Kɛ neazo la, anwumabɔvolɛ ne mɔ anu boni a Nyamenle ɛha ɛhile ye ɛlɛ kɛ: “Ɛle me ra; ɛnɛ merayɛ wɔ papa” a?+ Yɛɛ bieko: “Mebayɛ ɔ ze na yeayɛ me ra” ɛ?+ 6 Noko mɔɔ fale mekɛ mɔɔ ɔbamaa ye belamunli Ralɛ ne+ ara azɛlɛ ye azo bieko anwo la, ɔka kɛ: “Maa Nyamenle anwumabɔvolɛma amuala ɛhoto ye.”*
7 Eza ɔka anwumabɔvolɛ ne mɔ anwo edwɛkɛ kɛ: “Ɔyɛ ye anwumabɔvolɛ ne mɔ sunsum, yɛɛ ye sonvolɛma+ sendɔlɔra.”+ 8 Noko ɔka Ralɛ ne anwo edwɛkɛ kɛ: “Nyamenle le wɔ belemgbunli ebia dahuu,+ na wɔ Belemgbunlililɛ kpɔma ne le tenleneyɛlɛ* kpɔma. 9 Ɛhulole tenleneyɛlɛ na ɛhyile mɛladonlɛ. Ɛhye ati a Nyamenle, wɔ Nyamenle ne vale fɛlɛkolilɛ nwole kpokpale wɔ+ dɛlale ɛ gɔnwo mɔ la.”+ 10 Bieko: “O Awulae, wɔmɔ a mɔlebɛbo ne ɛwulale azɛlɛ ne adiabo a, yɛɛ anwuma le ɛ sa anloa gyima. 11 Bɛ bo zo baminli, noko wɔmɔ ɛwɔ ɛkɛ ne dahuu; na bɛ muala bɛbatete kɛ tɛladeɛ la, 12 na ɛbabubu bɛ kɛ tɛladeɛ tendenle, kɛ tɛladeɛ aguzo, na bɛbahakyi. Noko wɔmɔ ɛngakyi, yɛɛ wɔ ɛvolɛ ɛnrɛra awieleɛ ɛlɛ.”+
13 Na anwumabɔvolɛ ne mɔ anu boni a yeha yehile ye ɛlɛ kɛ: “Tɛnla me sa fema zo kɔkpula kɛ mekɛva wɔ kpɔvolɛma mekɛyɛ ɛ gyakɛ abo ebia” a?+ 14 Asoo anwumabɔvolɛ ne mɔ amuala ɛnle sunsum mɔɔ bɛyɛ gyima nwuanzanwuanza,+ mɔɔ bɛsoa bɛ bɛmaa bɛkɔboa* bɛdabɛ mɔɔ bɛbalie bɛ ngoane la ɔ?
2 Ɛhye ati a ɔhyia kɛ yɛfa yɛ adwenle yɛsie mɔɔ yɛde la azo kpalɛ yɛtɛla kɛzi ɛnee yɛyɛ ye dɛba la a,+ amaa yɛandwe yɛ nwo ɛlɛ.+ 2 Ɔluakɛ saa edwɛkɛ mɔɔ bɛluale anwumabɔvolɛma anwo zo+ bɛhanle la yɛle nɔhalɛ, na bɛvale mɛladonlɛ nee anzosesebɛyɛlɛ biala anwo anzohwenlɛ bɛmaanle wɔ pɛlepɛlelilɛ adenle zo a,+ 3 ɛnee saa yɛbu yɛ nye yɛgua ngoanelielɛ kpole mɔɔ le zɛhae la azo a, kɛ ɔkɛyɛ na yɛava yɛ nwo dwɔɔ ɛ?+ Yɛ Awulae bɔle ɔ bo hanle ɛhye anwo edwɛkɛ,+ na menli mɔɔ diele ye la hanle nwolɛ edwɛkɛ hilele yɛ, 4 mekɛ ko ne ala Nyamenle luale sɛkɛlɛneɛ nee nwanwane ninyɛne nee nwanwane gyima ngakyile mɔɔ ɔyɛle+ nee sunsum nwuanzanwuanza ne mɔɔ ɔvale ɔmaanle kɛ mɔɔ ye ɛhulolɛdeɛ ne de la azo ɔlile nwolɛ daselɛ.+
5 Na tɛ anwumabɔvolɛma a yeva ewiade* ne mɔɔ bara mɔɔ yɛlɛka nwolɛ edwɛkɛ la yewula bɛ bo a.+ 6 Noko dasevolɛ bie hanle ye wɔ ɛleka bie kɛ: “Sonla le duzu mɔɔ ɛkakye ye a, anzɛɛ sonla ra le duzu mɔɔ ɛ nye wɔ ɔ nwo a?+ 7 Ɛmaanle anwumabɔvolɛ ne mɔ dɛlale ye ekyii; ɛvale anyunlunyia nee enililɛ ɛbɔle ye abotile, na ɛkpale ye kɛ ɔnlea ɛ sa anloa gyima zo. 8 Wɔva ninyɛne kɔsɔɔti wɔwula ɔ gyakɛ abo.”+ Mɔɔ Nyamenle fa ninyɛne kɔsɔɔti awula ɔ bo la,+ yeangyakyi debie mɔɔ yeanva yeanwula ɔ bo a.+ Noko kɛkala, yɛtɛnyianle yɛtɛnwunle kɛ ninyɛne kɔsɔɔti wɔ ɔ bo.+ 9 Noko yɛnwu Gyisɛse, ahenle mɔɔ bɛmaanle anwumabɔvolɛ ne mɔ dɛlale ye ekyii la,+ na kɛmɔ ɔnwunle amaneɛ na ɔwule la ati,+ bɛva anyunlunyia nee enililɛ bɛbɔ ye abotile, amaa ɔlua Nyamenle ɛlolɛ kpole ne azo yeazɔ ewule yeanlea yeamaa menli kɔsɔɔti.+
10 Ɔle kpalɛ kɛ ahenle mɔɔ ɔdaye ti ninyɛne kɔsɔɔti wɔ ɛkɛ na ɔlua ɔ nwo zo a bɛwɔ ɛkɛ la kɛmaa bɛ ngoanelielɛ Adekilevolɛ Kpanyinli ne+ kɛnwu amaneɛ+ na yeali munli, amaa yeahola yeava mralɛ dɔɔnwo yeahɔ anyunlunyia nu.+ 11 Ɔluakɛ ahenle mɔɔ te menli nwo nee bɛdabɛ mɔɔ ɔte bɛ nwo la+ amuala vi selɛ ko anu,+ na ɛhye ati ɔnyɛ ye nyiane kɛ ɔbavɛlɛ bɛ mediema,+ 12 ɔti ɔka kɛ: “Mebabɔ wɔ duma meahile me mediema ne mɔ; mebado edwɛne meaye wɔ ayɛlɛ wɔ asafo ne anu.”+ 13 Eza ɔse: “Mebava me rɛle meawula ye nu.”+ Eza ɔhanle kɛ: “Nea! Me nee ngakula ngyikyi mɔɔ Gyihova* ɛva bɛ ɛmaa me la.”+
14 Zɔhane ati, kɛmɔ “ngakula ngyikyi” ne mɔ le nwonane nee mogya la ati, ɔdaye noko ɔrayɛle nwonane nee mogya,+ amaa yealua ye ewule ne azo yeazɛkye ahenle mɔɔ kola fa ewule ba,+ mɔɔ yemɔ a le Abɔnsam la,+ 15 na yeamaa bɛdabɛ mɔɔ bɛsulo ewule la ati bɛyɛle ngɛkɛlɛ wɔ bɛ ngoane mekɛ kɔsɔɔti anu la anyia fanwodi.*+ 16 Ɔluakɛ nɔhalɛ nu, tɛ anwumabɔvolɛma a ɔlɛboa bɛ a, emomu Ebileham abozoamra a ɔlɛboa bɛ a.+ 17 Ɛhye ati, ɛnee ɔwɔ kɛ ɔyɛ kɛ ɔ “mediema” ne mɔ la wɔ debie biala anu,+ na yeahola yeayɛ ɛsɔfo kpanyinli mɔɔ se anwunvɔne na ɔdi nɔhalɛ wɔ Nyamenle anwo ninyɛne nu, amaa yeabɔ menli ne+ ɛtane nwo mgbɔdalɛ afɔle.+ 18 Kɛmɔ ɔdaye mumua ne ɔnwunle amaneɛ wɔ mekɛ mɔɔ bɛzɔle ye bɛnleanle la ati,+ ɔkola ɔboa bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛsɔ bɛ bɛanlea la.+
3 Zɔhane ati, mediema mɔɔ bɛle nwuanzanwuanza, mɔɔ bɛvɛlɛ bɛ kɛ bɛbahɔ anwuma la,+ bɛdwenle ɛzoanvolɛ nee ɛsɔfo kpanyinli ne mɔɔ yɛdie ye yɛto nu* la anwo—Gyisɛse.+ 2 Ɔlile nɔhalɛ ɔmaanle Ahenle mɔɔ kpale ye la,+ kɛ mɔɔ Mosisi noko lile nɔhalɛ wɔ Ahenle zɔhane sua nu ɛkɛ ne amuala la.+ 3 Ɔluakɛ bɛbu ye* kɛ ɔfɛta anyunlunyia+ ɔtɛla Mosisi, ɔluakɛ awie mɔɔ si sua la lɛ enililɛ tɛla sua mumua ne. 4 Nɔhalɛ nu, sua biala awie a si a, na ahenle mɔɔ yɛle ninyɛne kɔsɔɔti la a le Nyamenle. 5 Mosisi lile nɔhalɛ wɔ Ahenle zɔhane sua nu ɛkɛ ne amuala kɛ sonvolɛ ɔvale ɔlile ninyɛne mɔɔ bɛbaha nwolɛ edwɛkɛ nzinlii la anwo daselɛ, 6 na Kelaese ɛdeɛ, ɔlile nɔhalɛ kɛ ralɛ+ na ɔnleanle Nyamenle sua ne azo. Nɔhalɛ nu, yɛle Ye sua,+ noko kyesɛ yɛkɔ zo yɛtendɛ mɔɔ yɛnzulo na yɛsɔ yɛ anyelazo ne mɔɔ yɛfa yɛtu yɛ nwo la anu kpundii yɛkɔ awieleɛ.
7 Ɛhye ati, kɛ mɔɔ sunsum nwuanzanwuanza ne ka kɛ,+ “Ɛnɛ saa bɛte ɔ ne a, 8 bɛmmakpunli bɛ ahonle kɛ mekɛ mɔɔ bɛhanle me ɛya kpole, kɛ kenle mɔɔ bɛzɔle me bɛnleanle wɔ fienemgbole ne anu,+ 9 ɛleka mɔɔ bɛ nenyia mɔ nwunle me gyima ne mɔ ɛvolɛ 40 noko bɛgyegyele me na bɛzɔle me bɛnleanle la.+ 10 Ɛhye ati a menvale awolɛndoazo zɔhane anwo ɛya na menganle kɛ: ‘Bɛminli wɔ bɛ ahonle nu dahuu, na bɛtɛnwunle me ndenle ne mɔ’ la. 11 Ɔti menvale ɛya na menganle ndane kɛ: ‘Bɛnrɛwolo me ɛnwomenlelielɛ ne anu.’”+
12 Mediema, bɛnlea boɛ, amaa bɛ nuhua bie annyia ahonle ɛtane mɔɔ ɛnlɛ diedi, ɔluakɛ yehwe ɔ nwo yevi tease Nyamenle ne anwo la ati;+ 13 emomu bɛhɔ zo bɛmaa bɛ nwo anwosesebɛ alehyenlɛ biala, wɔ mekɛ ala mɔɔ bɛfɛlɛ ye “Ɛnɛ”+ la, amaa ɛtane mɛlɛbɛla ne ammaa bɛ nuhua biala amkpunli ye ahonle. 14 Ɔluakɛ saa yɛbanyia mɔɔ Kelaese ɛnyia la bie a, kyesɛ yɛsɔ anwodozo mɔɔ yɛnyianle ye mɔlebɛbo ne la anu kpundii yɛkɔ awieleɛ.+ 15 Bɛhɛlɛ kɛ: “Ɛnɛ saa bɛte ɔ ne a, bɛmmakpunli bɛ ahonle kɛ mekɛ mɔɔ bɛhanle me ɛya kpole la.”+
16 Ɔluakɛ nwane mɔ a dele Nyamenle ane noko bɛhanle ye ɛya a? Asoo tɛ bɛdabɛ kɔsɔɔti mɔɔ Mosisi yele bɛ vile Yigyibiti la ɔ?+ 17 Bieko, nwane mɔ a Nyamenle vale bɛ nwo ɛya ɛvolɛ 40 a?+ Asoo tɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛle ɛtane na bɛwule wɔ fienemgbole ne anu la ɔ?+ 18 Na nwane mɔ a ɔhanle ndane kɛ bɛnrɛwolo ye ɛnwomenlelielɛ ne anu a? Asoo tɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛle anzosesebɛ la ɔ? 19 Ɔti yɛnwu kɛ diedi mɔɔ bɛannyia ye la ati a bɛanwolo nu a.+
4 Yemɔti, kɛmɔ ɛwɔkɛ mɔɔ kile kɛ yɛbawolo ye ɛnwomenlelielɛ ne anu la tɛbɔ ɛkɛ ne la ati, bɛmaa yɛnlea boɛ* na yɛ nuhua bie andɔ sinli wɔ nwo.+ 2 Ɔluakɛ yɛdayɛ noko bɛha edwɛkpa ne bɛhile yɛ+ kɛ mɔɔ bɛhanle bɛhilele bɛ la; noko edwɛkɛ ne mɔɔ bɛdele la anyɛ nvasoɛ ammaa bɛ, ɔluakɛ bɛannyia diedi ne mɔɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛle tieyɛ la nyianle la bie. 3 Na yɛdayɛ mɔɔ yɛnyia diedi la wolo ye ɛnwomenlelielɛ ne anu, kɛ mɔɔ ɔhanle la: “Ɔti menvale ɛya na menganle ndane kɛ, ‘Bɛnrɛwolo me ɛnwomenlelielɛ ne anu,’”+ ɔnva nwo kɛ ɛnee yewie ye gyima yɛ ɔvi ewiade mɔlebɛbo ne la.+ 4 Na ɛnee yeha kenle ne mɔɔ tɔ zo nsuu la anwo edwɛkɛ wɔ ɛleka bie kɛ: “Na Nyamenle liele ɔ menle wɔ ye gyima kɔsɔɔti anwo wɔ kenle ne mɔɔ tɔ zo nsuu la azo,”+ 5 na eza ɔka ye wɔ ɛke noko kɛ: “Bɛnrɛwolo me ɛnwomenlelielɛ ne anu.”+
6 Ɛhye ati, kɛ mɔɔ ɔtɛbɔ ɛkɛ ne kɛ bie mɔ bawolo nu, na anzosesebɛ ammaa bɛdabɛ mɔɔ bɛlimoale bɛdele edwɛkpa ne la anwolo nu la ati,+ 7 ɛvolɛ dɔɔnwo pɛle nu la, eza ɔhanle kenle fofolɛ nwo edwɛkɛ wɔ Devidi edwɛne ne anu kɛ, “Ɛnɛ”; kɛ mɔɔ bɛha ye dɛba la, “Ɛnɛ saa bɛte ɔ ne a, bɛmmakpunli bɛ ahonle.”+ 8 Na saa Dwɔhyua+ lile bɛ nyunlu hɔle ɛnwomenlelielɛ ɛleka a, anrɛɛ nzinlii Nyamenle anga kenle fofolɛ nwo edwɛkɛ bieko. 9 Yemɔti ɛnwomenlelielɛ kenle tɛbɔ ɛkɛ tɛmaa Nyamenle menli.+ 10 Ɔluakɛ awie mɔɔ ɛwolo Nyamenle ɛnwomenlelielɛ ne anu la eza ɛlie ɔ menle wɔ ɔdaye ye gyima nwo, kɛ mɔɔ Nyamenle liele ɔ menle wɔ ye ɛdeɛ nwo la.+
11 Ɛhye ati, bɛmaa yɛbɔ mɔdenle kpalɛ yɛwolo zɔhane ɛnwomenlelielɛ ne anu, amaa awie biala anli bɛ anzosesebɛ neazo ko ne ala anzi na yeandɔ aze.+ 12 Ɔluakɛ Nyamenle edwɛkɛ ne de ngoane nu yɛɛ tumi wɔ nu+ na ɔyɛ nla ɔtɛla dadeɛ anye nwiɔ biala,+ yɛɛ ɔpɛ too ɔkyɛ ɛkɛla* nee sunsum* nu, na ɔwolo mbowule agbɔkɛ nee nuhua ɛnlome ne anu, na ɔkola ɔnwu ahonle ne nzuzulɛ nee ye adwenle muala. 13 Na abɔdeɛ biala ɛnvea wɔ ɔ nyunlu,+ na debie biala anwo la ɛkɛ yɛɛ zolɛ ɛbuke wienyi wɔ ahenle mɔɔ yɛbabu mgbonda yɛahile ye la anyunlu.+
14 Yemɔti, kɛmɔ yɛlɛ ɛsɔfo kpanyinli kpole kpalɛ, Nyamenle Ara Gyisɛse,+ mɔɔ yehɔ anwuma lɔ la ati, bɛmaa yɛhɔ zo yɛha ɔ nwo edwɛkɛ wɔ bagua nu.+ 15 Ɔluakɛ yɛnlɛ ɛsɔfo kpanyinli mɔɔ ɔnde yɛ bɛtɛɛyɛlɛ bo a,+ emomu yɛlɛ awie mɔɔ bɛzɔ ye bɛnlea wɔ debie biala anu kɛ yɛdayɛ la, noko ɛtane biala ɛnle ɔ nwo.+ 16 Zɔhane ati, bɛmaa yɛva anwodozo* yɛbikye ɛlolɛ kpole belemgbunli ebia ne,+ amaa bɛanwu yɛ anwunvɔne na yɛanyia ɛlolɛ kpole mɔɔ baboa yɛ wɔ mekɛ kpalɛ nu la.
5 Na ɛsɔfo kpanyinli biala mɔɔ bɛye ye bɛfi menli avinli la, bɛkpa ye kɛ ɔyɛ Nyamenle gyima ɔmaa menli,+ amaa yeava ahyɛlɛdeɛ nee ɛtane nwo afɔlebɔlɛ yeamaa.+ 2 Ɔkola ɔ nee bɛdabɛ mɔɔ bɛnze na bɛfo* la di ye wɔ anwunvɔnezelɛ nu* ɔluakɛ ɔdaye noko ɔlɛ ye sinlidɔlɛ, 3 na ɛhye ati ɔwɔ kɛ ɔbɔ ɔdaye mumua ne ye ɛtane nwo afɔle kɛ mɔɔ ɔbɔ ɔmaa menli ne la.+
4 Awie ɛngola ɛnva enililɛ ɛhye ɛmmaa ɔ nwo, kyesɛ Nyamenle ɛvɛlɛ ye na ɔ sa aha ye, kɛ mɔɔ ɔvɛlɛle Aalɔn la.+ 5 Zɔhane ala a Kelaese anwula ɔ nwo anyunlunyia+ anyɛ ɔ nwo ɛsɔfo kpanyinli a, emomu Ahenle mɔɔ wulale ye anyunlunyia la a zele ye kɛ: “Ɛle me ra; ɛnɛ merayɛ wɔ papa” la.+ 6 Eza ɔka ye wɔ ɛleka fofolɛ kɛ, “Ɛle ɛsɔfo dahuu kɛ Mɛlekezidɛke la.”+
7 Mekɛ mɔɔ Kelaese wɔ azɛlɛ ye azo la,* ɔluale ɛnelɛ kpole nee ɛzunlɛ zo ɔvale ye modolɛ nee ye nzɛlɛlɛ+ ɔdole Ahenle mɔɔ kola die ye fi ewule nu la anyunlu, na ye nyamenlezulolɛ ti ɔdiele ye. 8 Ɔle ralɛ bɔbɔ ɛdeɛ, noko ɔzukoale tieyɛ ɔvile amaneɛ mɔɔ ɔnwunle ye la anu.+ 9 Na mekɛ mɔɔ ɔlile munli la,+ ɔrayɛle awie mɔɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛtie ye la amuala balua ɔ nwo zo anyia dahuu ngoanelielɛ a,+ 10 ɔluakɛ Nyamenle ɛkpa ye ɛsɔfo kpanyinli kɛ Mɛlekezidɛke la.+
11 Yɛlɛ ɔ nwo edwɛkɛ dɔɔnwo yɛka, noko ɔyɛ se kɛ yɛbahilehile nu ɔluakɛ ɔkyɛ na bɛade edwɛkɛ bo.* 12 Na kɛkala* anrɛɛ ɔwɔ kɛ bɛyɛ kilehilevolɛma, noko bɛtɛkyia awie mɔɔ babɔ ɔ bo ahilehile bɛ Nyamenle edwɛkɛ nwuanzanwuanza ne anu mɔlebɛbo ninyɛne ne bieko a,+ na bɛzia bɛyɛ kɛ menli mɔɔ hyia nyɛfonzule na tɛ aleɛ mɔɔ anu yɛ ɛlomboɛ la. 13 Na awie biala mɔɔ kɔ zo no nyɛfonzule la ɛnze tenlene edwɛkɛ ne, ɔluakɛ ɔle kakula ekyi.+ 14 Noko aleɛ mɔɔ anu yɛ ɛlomboɛ la wɔ ɛkɛ maa menli mɔɔ bɛnyi, bɛdabɛ mɔɔ bɛfa bɛ adwenle bɛyɛ gyima la ati bɛtete ye bɛmaa ɔkola ɔnwu ngakyile mɔɔ wɔ kpalɛ nee ɛtane nu la.
6 Zɔhane ati, kɛkala mɔɔ yɛzukoa Kelaese anwo mɔlebɛbo ngilehilelɛ ne yɛwie la,+ bɛmaa yɛbɔ mɔdenle yɛnyi sunsum nu,+ na yɛando adiabo bieko, mɔɔ le kɛ, yɛnu yɛ nwo wɔ gyima funli nwo nee Nyamenle anu diedi, 2 ɛzɔnenlɛ ngakyile nwo ngilehilelɛ nee ɛsalɛ mɔɔ bɛfa bɛgua bɛ nwo zo,+ ewudwazo+ nee dahuu ndɛnebualɛ. 3 Na ɛhye a saa Nyamenle maa adenle a, yɛbayɛ a.
4 Ɔluakɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛnwunle wienyi ne mekɛ bie+ na bɛzɔ anwuma ahyɛlɛdeɛ ne bɛnlea na bɛnyia sunsum nwuanzanwuanza ne bie 5 na bɛzɔ Nyamenle edwɛkɛ ne mɔɔ le kpalɛ nee ewiade ne mɔɔ ɛlɛba la* tumi ne bɛnlea, 6 na bɛhwe bɛ nwo la,+ yɛnrɛhola yɛnrɛmaa bɛnrɛnlu bɛ nwo bieko, ɔluakɛ bɛbɔ Nyamenle Ara ne baka nu bieko bɛmaa bɛ nwo, na bɛgua ɔ nyunlu aze wɔ bagua nu.+ 7 Ɔluakɛ azɛlɛ ne nyia nyilalɛ fi Nyamenle ɛkɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɔkɛmeme nzule mɔɔ ta tɔ gua zolɛ la, na ɔso ma kpalɛ ɔmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛ zolɛ egyinli la. 8 Noko saa zolɛ fifi mbowule nee ndile a, bɛkpo ye na ɔfɛlɛvɛlɛ munzule, na awieleɛ bɔkɔɔ ne bɛbayela ye.
9 Noko alɔvolɛ, wɔ bɛ afoa nu, yɛlɛtendɛ wɔ adenle zɛhae azo bɔbɔ ɛdeɛ, noko yɛlɛ anwodozo kɛ ɔle ninyɛne mgbalɛ, ninyɛne mɔɔ maa bɛnyia ngoanelielɛ a. 10 Ɔluakɛ Nyamenle ɛnle nzisi mɔɔ ɔ rɛle bavi bɛ gyima nee ɛlɔlɛ mɔɔ bɛlale ye ali wɔ ye duma ne anwo+ bɛzonlenle nwuanzanwuanzama na bɛlɛkɔ zo bɛazonle bɛ la. 11 Noko yɛkulo kɛ bɛ nuhua ko biala da ye ali kɛ ɔlɛyɛ gyima ɛsesebɛ ko ne ala bie amaa bɛanyia anyelazo ne anu anwodozo bɔkɔɔ+ bɛahɔ awieleɛ,+ 12 na bɛanyɛ mgbovonle,+ emomu bɛazukoa bɛdabɛ mɔɔ bɛdua diedi nee abotane zo bɛnyia ɛwɔkɛ ne mɔ la.
13 Ɔluakɛ mekɛ mɔɔ Nyamenle bɔle Ebileham ɛwɔkɛ la, kɛmɔ awie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ le kpole tɛla ye mɔɔ ɔbava ye yeaha ndane la ati, ɔvale ɔdaye mumua ne ɔ nwo ɔhanle ndane,+ 14 ɔse: “Nɔhalɛ nu, mebayila wɔ na meamaa ɛ bo zo amra azo.”+ 15 Yemɔti mɔɔ Ebileham nyianle abotane la, ɔ sa hanle ɛwɔkɛ ɛhye. 16 Menli fa awie mɔɔ tɛla bɛ la ka ndane, na bɛ ndane ne pɛ kpolerazulɛ biala azo, ɔluakɛ ɔle mɛla adenle zo daselɛ ɔmaa bɛ.+ 17 Wɔ adenle ɛhye ala azo, mekɛ mɔɔ Nyamenle zile kpɔkɛ kɛ ɔmaa ɛwɔkɛ ne koliagyama+ anwu ye wienyi kɛ ye bodane* ɛngakyi ɛlɛ la, ɔvale ndane ɔzile zo,* 18 amaa yɛdayɛ mɔɔ yɛnriandi yɛhɔ ɛvealeka ne anu la yɛalua ninyɛne nwiɔ mɔɔ ɛngakyi na Nyamenle ɛngola ɛmbɔ adalɛ wɔ nu la azo+ yɛanyia anwosesebɛmaanlɛ mɔɔ anu yɛ se la, na yɛazɔ anyelazo ne mɔɔ bɛva bɛzie yɛ nyunlu la anu kpundii. 19 Anyelazo ɛhye mɔɔ yɛlɛ la+ le kɛ sɛkɛ maa yɛ ɛkɛla,* ɔgyi ye pi yɛɛ ɔgyi ye kpundii, na ɔwolo mgbɛnudanlɛ ne anu,+ 20 ɛleka ɛhye a Gyisɛse ɛli yɛ nyunlu ɛwolo ɛmaa yɛ a,+ ahenle mɔɔ ɛrayɛ ɛsɔfo kpanyinli dahuu kɛ Mɛlekezidɛke la.+
7 Mɛlekezidɛke ɛhye, mɔɔ le Seelɛm belemgbunli nee Anwuma Anwuma Nyamenle ne ɛsɔfo la hɔyiale Ebileham wɔ mekɛ mɔɔ ɔhɔhunle arelemgbunli ne mɔ na ɔlɛsia yeara la na ɔyilale ye,+ 2 na Ebileham maanle* ye debie biala ngyɛnu bulu anu ko. Mɔɔ limoa la, ye duma ne abo kile “Tenleneyɛlɛ Belemgbunli,” yɛɛ eza ɔle Seelɛm belemgbunli, mɔɔ kile “Anzodwolɛ Belemgbunli.” 3 Kɛmɔ ye papa, ye mame, ye abusua, mekɛ mɔɔ bɛwole ye nee mekɛ mɔɔ ɔwule la anwo kɛlɛtokɛ ɛnle ɛkɛ, emomu bɛyɛ ye kɛ Nyamenle Ara ne la ati, ɔle ɛsɔfo dahuu.+
4 Nea kɛzi nrenyia ɛhye mɔɔ yɛ nenyia* Ebileham maanle ye ninyɛne mgbalɛ mɔɔ ɔnyianle bɛ konle nu ngyɛnu bulu anu ko la kpole de la.+ 5 Nɔhalɛ nu, Mɛla ne kile kɛ ɔwɔ kɛ Livae amra mrenyia ne mɔ+ mɔɔ yɛ ɛsɔfo gyima la die taete fi menli ne ɛkɛ,+ kile kɛ, bɛdie bɛfi bɛ mediema ne mɔ ɛkɛ wɔ mekɛ bɔbɔ mɔɔ bɛle Ebileham abozoamra* la. 6 Noko nrenyia ɛhye mɔɔ ɔnvi bɛ abusua nu la liele taete vile Ebileham ɛkɛ na ɔyilale ahenle mɔɔ bɛbɔle ye ɛwɔkɛ ne la.+ 7 Kpolerazulɛ biala ɛnle nwo kɛ, mɔɔ le kpole la a yila mɔɔ le ekyi a. 8 Na wɔ edwɛkɛ ne ko anu, menli mɔɔ wu la a die taete a, yɛɛ wɔ ko ne noko anu, awie mɔɔ bɛli ɔ nwo daselɛ kɛ ɔde aze la ɔ.+ 9 Na yɛkola yɛka kɛ Livae bɔbɔ mɔɔ die taete la luale Ebileham anwo zo duale taete, 10 ɔluakɛ ɛnee ɔtɛbɔ ye nenyia akunlu wɔ mekɛ mɔɔ Mɛlekezidɛke yiale ye la.+
11 Ɔti saa Livae ɛsɔfolilɛ ne azo a bɛdua bɛdi munli a+ (ɔluakɛ ɛnee ɔwɔ Mɛla ne mɔɔ bɛvale bɛmaanle menli ne la anu), asoo anrɛɛ ɔhyia kɛ ɛsɔfo gyɛne kɛra mɔɔ le kɛ Mɛlekezidɛke+ na ɔnle kɛ Aalɔn la ɔ? 12 Na kɛmɔ bɛlɛkakyi ɛsɔfolilɛ ne la ati, ɔhyia kɛ bɛkakyi Mɛla ne noko.+ 13 Ɔluakɛ ahenle mɔɔ bɛhanle edwɛkɛ ɛhye bɛvanenle ɔ nwo la vi abusua gyɛne mɔɔ nuhua sonla biala ɛtɛyɛle gyima wɔ afɔlemokyea ne anwo ɛlɛ la anu.+ 14 Na ɔda ali wienyi kɛ yɛ Awulae vi Dwuda abusua nu,+ noko Mosisi anga ɛsɔfoma mɔɔ vi zɔhane abusua ne anu la anwo edwɛkɛ biala.
15 Na ɛhye anu da ɛkɛ wienyi wɔ mekɛ mɔɔ ɛsɔfo gyɛne+ mɔɔ le kɛ Mɛlekezidɛke la kɛvinde,+ 16 mɔɔ yeanlua mɛla mɔɔ gyi nwonane nu ngyehyɛleɛ zo la azo a ɔyɛle zɔ a, emomu ɔlua ngoane mɔɔ ɛnzɛkye la tumi zo.+ 17 Ɔluakɛ bɛlile ɔ nwo daselɛ kɛ: “Ɛle ɛsɔfo dahuu kɛ Mɛlekezidɛke la.”+
18 Yemɔti bɛye mɛla dɛba ne bɛzie ahane ɔboalekɛ ɔle bɛtɛɛ yɛɛ ɔngola ɔmboa yɛ biala.+ 19 Ɔluakɛ Mɛla ne ammaa debie biala anli munli,+ emomu anyelazo kpalɛ+ bie mɔɔ rale la a yɛle zɔ a, na yemɔ azo a yɛdua yɛbikye Nyamenle a.+ 20 Bieko, mekɛ ala mɔɔ bɛhanle ndane na bɛayɛ ɛhye la 21 (nɔhalɛ nu, menli ɛrayɛ ɛsɔfoma mɔɔ ndane ɛnle nwo a, noko awie wɔ ɛkɛ mɔɔ ndane wɔ ye ɛdeɛ ne anwo a, na Ahenle mɔɔ hanle ndane ne la hanle ɔ nwo edwɛkɛ kɛ: “Gyihova* ɛha ndane, na ɔnrɛhakyi ye adwenle,* ‘Ɛle ɛsɔfo dahuu’”),+ 22 zɔhane ala a Gyisɛse ɛrayɛ ngyekyeleɛ kpalɛ bie agyinlanudivolɛ* a.+ 23 Bieko, ɛnee ɔwɔ kɛ menli dɔɔnwo di agya yɛ ɛsɔfo gyima,+ ɔluakɛ ewule ammaa bɛangola bɛandoa zo bɛanyɛ bɛ gyima ne, 24 noko kɛmɔ ɔde aze dahuu la ati,+ awie mɔ ɛnrɛli ye agya kɛ ɛsɔfoma. 25 Yemɔti eza ɔkola ɔdie bɛdabɛ mɔɔ bɛdua ɔ nwo zo bɛbikye Nyamenle la bɔkɔɔ, ɔluakɛ ɔde aze dahuu mɔɔ ɔbazɛlɛ yeamaa bɛ a.+
26 Ɔluakɛ ɔle kpalɛ kɛ yɛlɛ ɛsɔfo kpanyinli zɛhae mɔɔ di nɔhalɛ, ɔnze nwolɛ bie, ɔ nwo ɛtɛguale evinli,+ ɔnle kɛ ɛtanevolɛma, na bɛkpogya ye zo bɛdɛla anwuma a.+ 27 Ɔngyia kɛ alehyenlɛ biala ɔdimoa ɔbɔ ye ɛtane nwo afɔle kolaa+ na yeabɔ bie yeamaa menli ne+ kɛ ɛsɔfo mgbanyinli ɛhendeɛ ne mɔ la, ɔluakɛ ɔyɛle ɛhye kokye wɔ mekɛ mɔɔ ɔvale ɔ nwo ɔmaanle la.+ 28 Ɔluakɛ Mɛla ne kpale menli mɔɔ lɛ bɛtɛɛyɛlɛ la kɛ ɛsɔfo mgbanyinli,+ noko ndane ne+ mɔɔ bɛvale Mɛla ne bɛmaanle la anzi bɛhanle la ɛkpa Ralɛ mɔɔ bɛmaa yeli munli la dahuu.+
8 Na ɛhye a le edwɛkɛ titili wɔ mɔɔ yɛlɛka la anu a: Yɛlɛ ɛsɔfo kpanyinli zɛhae bie,+ na ɔde Nyamenle Bedevinli ne belemgbunli ebia ne fema zo wɔ anwuma,+ 2 ɔle awie mɔɔ sonle* wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne+ nee nɔhalɛ ɛdanlɛsua ne mɔɔ Gyihova* a zile na tɛ sonla a zile la anu. 3 Na bɛye ɛsɔfo kpanyinli biala kɛ ɔva ahyɛlɛdeɛ ɔmaa na ɔbɔ afɔle; yemɔti ɛnee ɔhyia kɛ ɛhye noko nyia debie bɔ afɔle.+ 4 Saa ɔwɔ azɛlɛ ye azo a, anrɛɛ ɔnrɛyɛ ɛsɔfo,+ ɔluakɛ menli wɔ ɛkɛ mɔɔ bɛfa ahyɛlɛdeɛ ne mɔ bɛmaa kɛ mɔɔ Mɛla ne kile la. 5 Ɛnee menli ɛhye mɔ ɛzonlenlɛ nwuanzanwuanza ne le ninyɛne mɔɔ wɔ anwuma lɔ+ la anwo neazo nee ye sɔhovolɛ ala;+ ɔle kɛ mekɛ mɔɔ Mosisi bazi ɛdanlɛsua ne la Nyamenle hanle ɛhye hilele ye la: Ɔhanle kɛ: “Nea kɛ ɛbayɛ debie biala wɔamaa yeazɔho ye ɛsaso ne mɔɔ bɛvale bɛhilele wɔ wɔ boka ne azo la.”+ 6 Noko kɛkala, Gyisɛse ɛnyia ɛzonlenlɛ gyima mɔɔ tɛla ɛhye la, ɔluakɛ ɔdaye a eza ɔle ngyekyeleɛ kpalɛ+ mɔɔ bɛlua ɛwɔkɛ mgbalɛ zo bɛva bɛzie ɛkɛ wɔ mɛla adenle zo la+ avinligyinlavolɛ a.+
7 Saa nvonleɛ ɛnle alimoa ngyekyeleɛ ne anwo a, anrɛɛ mɔɔ tɔ zo nwiɔ la anwo angyia.+ 8 Ɔluakɛ ɔnwunle nvonleɛ wɔ menli ne anwo wɔ mekɛ mɔɔ ɔhanle ɛhye la: “‘Nea! Mekɛ bara,’ kɛ Gyihova* se la ɛne, ‘mɔɔ me nee Yizilayɛma nee Dwudama bayɛ ngyekyeleɛ fofolɛ a. 9 Ɔnrɛyɛ kɛ ngyekyeleɛ ne mɔɔ me nee bɛ nenyia mɔ yɛle wɔ kenle mɔɔ menzɔle bɛ sa menyele bɛ menvile Yigyibiti azɛlɛ zo la,+ ɔboalekɛ bɛanli me ngyekyeleɛ ne azo, yemɔti meandɛne bɛ zo,’ kɛ Gyihova* se la ɛne.
10 “‘Na ɛhye a le ngyekyeleɛ mɔɔ me nee Yizilayɛma bayɛ wɔ mekɛ zɔhane anzi a,’ kɛ Gyihova* se la ɛne. ‘Mebava me mɛla ne meawula bɛ adwenle nu+ na meahɛlɛ ye wɔ bɛ ahonle nu. Na mebayɛ bɛ Nyamenle, na bɛayɛ me menli.+
11 “‘Na awie biala ɛnrɛhilehile ɔ gɔnwo anzɛɛ ɛnrɛze ɔ diema bieko kɛ: “Nwu Gyihova!”* Ɔluakɛ bɛ muala bɛbanwu me, ɔvi mɔɔ le ekyi kɔdwu mɔɔ le kpole la anwo zo. 12 Ɔluakɛ mebaze bɛ anwunvɔne wɔ bɛ ninyɛndane nwo, na menrɛhakye bɛ ɛtane ne mɔ bieko.’”+
13 Mekɛ mɔɔ ɔhanle “ngyekyeleɛ fofolɛ” nwo edwɛkɛ la, ɔmaanle alimoa ɛdeɛ ne pɛle nu.+ Na mɔɔ ɛpɛ nu na ɔlɛyɛ dɛba la ɛnrɛhyɛ biala na yeaminli.+
9 Alimoa ngyekyeleɛ ne ɛdeɛ, ɛnee ɔlɛ mɛla adenle zo ɛzonlenlɛ* nwo ngyehyɛleɛ nee ye ɛleka nwuanzanwuanza+ wɔ azɛlɛ ye azo. 2 Ɔluakɛ bɛzile ɛdanlɛsua ne ekpumgbunli mɔɔ limoa la, ɛkɛ ne a ɛnee kɛnlaneɛbaka ne+ nee ɛkponle ne yɛɛ paano ne mɔɔ bɛfa bɛkile la wɔ a,+ na bɛfɛlɛ ɛkɛ ne Nwuanzanwuanza Ɛleka.+ 3 Noko mgbɛnudanlɛ ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la anzi a+ ɛnee ɛdanlɛsua ekpumgbunli ne mɔɔ bɛfɛlɛ ye Nwuanzanwuanza Nu Nwuanzaanwu* Ɛleka ne la wɔ a.+ 4 Ɛke a ɛnee nvutuke kyɛnze ne mɔɔ bɛkpu ayilevuanlɛ wɔ nu+ nee ngyekyeleɛ ɛlɛka ne+ mɔɔ bɛholo nvutuke bɛgua nwo,+ mɔɔ nvutuke kanrɛlɛ ne mɔɔ mana wɔ nu+ nee Aalɔn kpɔma ne mɔɔ fefɛle nya+ yɛɛ ngyekyeleɛ awolɛ ndɛbandɛba ne mɔ+ wɔ nu la wɔ a; 5 na ɛnee anyunlunyia kyɛlɔbe ne mɔ keda mgbɔdalɛ ɛlɛka ne ati* ne azo.+ Noko tɛ mekɛ ɛhye a yɛbaha ɛhye mɔ anwo edwɛkɛ dɔɔnwo a.
6 Mɔɔ bɛhyehyɛle ninyɛne ɛhye mɔ bɛwiele wɔ adenle ɛhye azo la, ɛnee ɛsɔfo ne mɔ kɔ ɛdanlɛsua ekpumgbunli ne mɔɔ limoa la anu dahuu kɔyɛ bɛ ɛzonlenlɛ gyima nwuanzanwuanza ne;+ 7 noko ɛsɔfo kpanyinli ne angomekye kɔ ekpumgbunli ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la anu kokye+ ɛvolɛ biala, na ɔlɛkɔ a ɔfa mogya ɔkɔ ɛkɛ+ ɔfa ɔbɔ afɔle ɔmaa ɔdaye mumua ne ɔ nwo+ nee menli ne ɛtane+ mɔɔ bɛnze na bɛyɛle la. 8 Yemɔti sunsum nwuanzanwuanza ne maa ɔda ali wienyi kɛ, mekɛ mɔɔ ɛdanlɛsua ne mɔɔ limoa la gyi ɛkɛ la, ɛnee bɛtɛdale adenle mɔɔ kɔ nwuanzanwuanza ɛleka ne anu la ali.+ 9 Ɛdanlɛsua ɛhye le ndonwo maa ɛnɛ mekɛ ye,+ na ngyehyɛleɛ ɛhye kile kɛ, bɛfa ahyɛlɛdeɛ nee afɔlebɔlɛ bɛmaa.+ Noko ɛhye ɛmmaa ahenle mɔɔ ɛlɛyɛ ɛzonlenlɛ gyima nwuanzanwuanza ne la ɛnnyia adwenle* mɔɔ di munli la.+ 10 Ɛnee ɔfale aleɛ nee nza nee bɛ nwo ɛdelɛ ngakyile* nwo ala.+ Ɛnee mɛla ɛhye mɔ fale sonlabaka ne anwo,+ na bɛmaanle bɛvale bɛlile gyima kɔkpula kɛ mekɛ dwule kɛ bɛtoto ninyɛne boɛ la.
11 Noko mekɛ mɔɔ Kelaese rale kɛ ninyɛne mgbalɛ mɔɔ ɛra la anwo ɛsɔfo kpanyinli la, ɔwolole ɛdanlɛsua kpole mɔɔ di munli tɛla biala mɔɔ tɛ sonla a vale ɔ sa zile la anu, kile kɛ, ɔmboka abɔdeɛ ɛhye anwo. 12 Ɔwolole nwuanzanwuanza ɛleka ne kokye, na ɔliele* yɛ dahuu,+ noko yeanva mbɔnkye nee nlankɛ mralɛ mogya, ɔvale ɔdaye mumua ne ye mogya.+ 13 Na saa mbɔnkye nee nlankɛ mogya+ yɛɛ ɛnlankɛ ralɛ belɛ nzonle mɔɔ bɛkponde ye wɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛ nwo ɛgua evinli la anwo la dele bɛ nwo wɔ nwonane nu a,+ 14 ɛnee fane nyɛ a Kelaese mɔɔ ɔluale dahuu sunsum ne azo ɔvale ɔ nwo mɔɔ nvonleɛ ɛnle nwolɛ la ɔbɔle afɔle ɔmaanle Nyamenle la mogya ne+ ɛngola ɛnde yɛ adwenle ne anwo ɛnvi gyima funli nwo+ amaa yɛahola yɛazonle* tease Nyamenle ne ɛ?+
15 Ɛhye ati a ɔle ngyekyeleɛ fofolɛ ne avinligyinlavolɛ a,+ amaa kɛmɔ ɔwule ɔvale ɔyɛle ɛkpɔnedeɛ+ ɔliele menli ɔvile ɛtane mɔɔ bɛyɛle wɔ ngyekyeleɛ dɛba ne abo la ati, bɛdabɛ mɔɔ bɛvɛlɛ bɛ la ahola anyia dahuu agyapadeɛ nwo ɛwɔkɛ ne.+ 16 Ɔluakɛ saa bɛyɛ ngyekyeleɛ a, ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ bɛluale ɔ nwo zo bɛyɛle ngyekyeleɛ ne la* wu, 17 saa ɔwu a yɛɛ ngyekyeleɛ ne di munli a, ɔluakɛ mekɛ ala mɔɔ ahenle mɔɔ yɛle la de aze la, tumi ɛnle nu. 18 Zɔhane ati, bɛvale mogya a bɛhyele* alimoa ngyekyeleɛ ne abo a. 19 Ɔluakɛ mekɛ mɔɔ Mosisi hanle Mɛla ne anu edwɛkɛ biala hilele menli ne amuala wiele la, ɔvale nlankɛ mralɛ nee mbɔnkye mogya ne nee nzule, na ɔvale ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee nyinlanyinla ɔbɔle nu ɔkpondenle buluku* ne nee menli ne amuala anwo, 20 na ɔhanle kɛ: “Ɛhye a le mogya ne mɔɔ bɛva bɛyɛ ngyekyeleɛ ne mɔɔ Nyamenle se bɛli zolɛ la.”+ 21 Zɔhane ala a ɔvale mogya ne ɔkpondenle ɛdanlɛsua ne nee ninyɛne mɔɔ bɛfa bɛyɛ ɛzonlenlɛ nwuanzanwuanza nwo gyima ne la kɔsɔɔti anwo a.+ 22 Ɛhɛe, Mɛla ne kile kɛ mogya a bɛfa bɛte asɛɛ debie biala anwo a,+ na saa mogya angua a, bɛngola bɛnva ɛtane bɛngyɛ.+
23 Yemɔti ɛnee ɔhyia kɛ bɛdua adenle zɛhae azo+ bɛte ninyɛne mɔɔ wɔ anwuma lɔ la sɔhovolɛ ne mɔ anwo,+ noko anwuma lɔ ninyɛne ɛdeɛ ne hyia afɔlebɔlɛ kpalɛ mɔɔ tɛla ɛhye a. 24 Na Kelaese anwolo nwuanzanwuanza ɛleka mɔɔ menli a vale bɛ sa yɛle,+ mɔɔ le kpalɛ ne sɔhovolɛ la anu,+ emomu ɔhɔle anwuma lɔ,+ na kɛkala ɔfinde Nyamenle anyunlu ɔmaa yɛ.+ 25 Na yeangɔ ɛkɛ ne kɛ ɔfa ɔ nwo yeabɔ afɔle fane dɔɔnwo kɛ mɔɔ ɛsɔfo kpanyinli ne fa nane mogya* kɔ nwuanzanwuanza ɛleka ne ɛvolɛ ɛvolɛ la.+ 26 Saa yeamba ye zɔ a, anrɛɛ ɔwɔ kɛ ɔnwu amaneɛ fane dɔɔnwo ɔvi ewiade mɔlebɛbo. Noko kɛkala yela ɔ nwo ali kokye wɔ mekɛ ɛhye* awieleɛ kɛ ɔdua ɔ nwo mɔɔ ɔvale ɔbɔle afɔle la azo yeaye ɛtane yeavi ɛkɛ.+ 27 Na kɛ mɔɔ ɔwɔ ɛkɛ ne ɔmaa menli kɛ bɛwu kokye, na ɛhye anzi bɛnyia ndɛnebualɛ la, 28 zɔhane ala a bɛvale Kelaese noko bɛbɔle afɔle kokye kɛ ɔzoa menli dɔɔnwo ɛtane a;+ na fane nwiɔ ne azo mɔɔ ɔbara la, tɛ ɛtane ti a ɔbara a,* emomu bɛdabɛ mɔɔ bɛ ngoanelielɛ ti bɛ nye la ye ade ɛsesebɛ la banwu ye.+
10 Na kɛmɔ Mɛla ne le ninyɛne mgbalɛ mɔɔ bara la+ sɔhovolɛ,+ na ɔnle ninyɛne mumua ne la ati, ɔnrɛhola ɔnrɛmaa menli mɔɔ dua afɔle ko ne ala mɔɔ ɛnee bɛkɔ zo bɛbɔ ye ɛvolɛ ɛvolɛ la azo bɛbikye Nyamenle la ɛnrɛli munli ɛlɛ.+ 2 Saa ɔyɛle zɔ a, asoo anrɛɛ bɛangyakyi afɔle ne mɔɔ bɛbɔ la ɔ? Ɔluakɛ anrɛɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛ gyima nwuanzanwuanza ne mɔɔ bɛde bɛ nwo kokye la ɛnze ɛtane bieko. 3 Emomu, afɔlebɔlɛ ɛhye mɔ maa bɛkakye ɛtane ɛvolɛ biala,+ 4 ɔluakɛ nlankɛ nee mbɔnkye mogya ɛngola ɛnye ɛtane ɛnvi ɛkɛ.
5 Yemɔti mekɛ mɔɔ ɔrale ewiade la, ɔhanle kɛ: “‘Ɛmkpondɛ afɔlebɔlɛ nee afɔlebɔdeɛ, emomu ɛzieziele sonlabaka ɛmaanle me. 6 Ɛ nye anlie ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ nee ɛtane afɔlebɔlɛ nwo.’+ 7 Akee menganle kɛ: ‘Nea! Mera (bɛhɛlɛ me nwo edwɛkɛ wɔ nwomamobɔleɛ* ne anu) kɛ mebayɛ wɔ ɛhulolɛdeɛ, O Nyamenle.’”+ 8 Ɔlimoale ɔhanle kɛ: “Ɛmkpondɛ anzɛɛ ɛ nye anlie afɔlebɔlɛ nee afɔlebɔdeɛ yɛɛ ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ nee ɛtane afɔlebɔlɛ nwo”—afɔle mɔɔ bɛbɔ kɛ mɔɔ Mɛla ne kile la— 9 akee ɔhanle kɛ: “Nea! Mera kɛ mebayɛ wɔ ɛhulolɛdeɛ.”+ Ɔye mɔɔ limoa la ɔfi ɛkɛ amaa yeava mɔɔ tɔ zo nwiɔ la yeazie ɛkɛ. 10 Ɔlua “ɛhulolɛdeɛ”+ ɛhye ati, bɛlua Gyisɛse Kelaese sonlabaka ne mɔɔ ɔvale ɔbɔle afɔle kokye la azo bɛde yɛ nwo.+
11 Bieko, ɛsɔfo biala gyinla ɔ bo zo ne alehyenlɛ biala yɛ ye gyima nwuanzanwuanza* ne+ na ɔbɔ afɔle ko ne ala fane dɔɔnwo,+ mɔɔ ɛngola ɛnye ɛtane ɛnvi ɛkɛ ne bɔkɔɔ.+ 12 Noko nrenyia ɛhye bɔle ɛtane nwo afɔle kokye ala na ɔhɔdɛnlanle Nyamenle asa fema zo,+ 13 ɔvi mekɛ zɔhane, ɔlɛkendɛ kɔkpula kɛ bɛbava ye agbɔvolɛ bɛayɛ ɔ gyakɛ abo ebia.+ 14 Ɔluakɛ yelua afɔlebɔlɛ kokye azo yemaa bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛte bɛ nwo la ɛli munli bɔkɔɔ.+ 15 Bieko, sunsum nwuanzanwuanza ne noko ɛli daselɛ ɛhile yɛ ɔluakɛ ɔlimoale ɔhanle kɛ: 16 “‘Ɛhye a le ngyekyeleɛ mɔɔ me nee bɛ bayɛ wɔ mekɛ zɔhane anzi a,’ kɛ Gyihova* se la ɛne. ‘Mebava me mɛla ne meawula bɛ ahonle nu na meahɛlɛ ye wɔ bɛ adwenle nu.’”+ 17 Akee ɔhanle kɛ: “Na menrɛhakye bɛ ɛtane ne mɔ nee bɛ anzosesebɛ nyɛleɛ ne mɔ bieko.”+ 18 Na ɛleka mɔɔ bɛva ɛhye mɔ bɛhyɛ la, ɛtane nwo afɔlebɔlɛ ɛnle ɛkɛ bieko.
19 Zɔhane ati, mediema, kɛmɔ yɛdua Gyisɛse mogya ne azo yɛfa akɛnrazilɛ* yɛdua adenle ne mɔɔ kɔ nwuanzanwuanza ɛleka ne azo,+ 20 mɔɔ ɔbukele ɔmaanle yɛ kɛ adenle fofolɛ mɔɔ kɔ ngoane nu mɔɔ dua mgbɛnudanlɛ ne anu,+ ɛhye a le ye sonlabaka ne, 21 yɛɛ kɛmɔ yɛlɛ ɛsɔfo kpole mɔɔ nea Nyamenle sua ne azo la ati,+ 22 bɛmaa yɛva yɛ ahonle muala nee diedi mɔɔ di munli la yɛbikye Nyamenle, mekɛ mɔɔ bɛde yɛ ahonle nu bɛvi adwenle mɔɔ anu ɛnde la anwo+ na bɛva nzule mɔɔ anye te bɛbia yɛ sonlabaka ne la.+ 23 Bɛmaa yɛzɔ yɛ anyelazo ne mɔɔ yɛka nwolɛ edwɛkɛ wɔ bagua nu la anu kpundii na yɛzi pi,+ ɔluakɛ ahenle mɔɔ bɔle ɛwɔkɛ ne la le nɔhavo. 24 Na bɛmaa yɛzuzu* yɛ nwo ngoko amaa yɛamaa yɛ nwo anwosesebɛ yɛahɔ ɛlɔlɛ nee gyima kpalɛ ɛyɛlɛ nu,+ 25 bɛmmamaa yɛgyakyi kɛ yɛkɛhɔ yɛ nyianu ne mɔ,+ kɛ mɔɔ yeyɛ bie mɔ subane la, emomu bɛmaa yɛmaa yɛ nwo anwosesebɛ,+ titili wɔ mekɛ mɔɔ bɛkɛnwu kɛ kenle ne ɛlɛbikye la.+
26 Ɔluakɛ saa yɛ nye fuu yɛyɛ ɛtane wɔ mekɛ mɔɔ yɛnyia nɔhalɛ ne anwo nɔhalɛ ndelebɛbo la a,+ ɛtane nwo afɔlebɔlɛ bieko ɛnle ɛkɛ,+ 27 emomu mɔɔ ɛha la a le kɛ, ndɛnebualɛ mɔɔ yɛ ɛzulolɛ la nee ɛya mɔɔ sɔ kɛ senle la barayela bɛdabɛ mɔɔ bɛdwazo bɛtia Nyamenle la.+ 28 Saa awie ambu Mosisi Mɛla ne a, bɛgyinla alasevolɛ nwiɔ anzɛɛ nsa daselɛlilɛ zo bɛku ye mɔɔ bɛnze ye anwunvɔne a.+ 29 Ɛnee bɛnea a anzohwenlɛ kpole boni a awie mɔɔ kɛtietia Nyamenle Ara ne anwo zo na ɔkɛbu ngyekyeleɛ mogya ne+ mɔɔ bɛvale bɛdele ɔ nwo la kɛ nwolɛ ɛngyia na ɔkɛdendɛ ɔkɛtia sunsum ne ɛlolɛ kpole ne la kɛnyia a?+ 30 Ɔluakɛ yɛze Ahenle mɔɔ hanle kɛ: “Nzenralɛlilɛ le me ɛdeɛ; mebadua ɛtane nwo kakɛ” la. Eza ɔse: “Gyihova* babua ye menli ne ndɛne.”+ 31 Ɔyɛ ɛzulolɛ kɛ awie kɛdɔ tease Nyamenle ne asa anu.
32 Noko, bɛhakye mekɛ mɔɔ bɛlimoale bɛnwunle wienyi ne la dahuu,+ bɛgyinlanle kpundii bɛhonle ɛsesebɛ wɔ amaneɛnwunlɛ nu. 33 Ɛnee ɔdwu mekɛ ne bie a, bɛbɔ bɛ aholoba na bɛkile bɛ nyane wɔ bagua nu,* yɛɛ ɔdwu mekɛ ne bie noko a bɛgyinla bɛdabɛ mɔɔ bɛnwu amaneɛ ɛhye mɔ la anzi. 34 Bɛlile bɛdabɛ mɔɔ bɛguale bɛ efiade la anwo nyane yɛɛ mɔɔ bɛzale bɛ bɛliele bɛ nwo ninyɛne la bɛ rɛle ambɔ,+ ɛnee bɛze kɛ bɛlɛ agyapadeɛ kpalɛ mɔɔ ɛnzɛkye ɛlɛ la wɔ ɛkɛ.+
35 Yemɔti, bɛmmagyakyi kɛ bɛbava akɛnrazilɛ bɛadendɛ,* ɔluakɛ bɛbanyia nwolɛ ahatualɛ kpole.+ 36 Na bɛhyia kpundiigyinlanlɛ,+ amaa bɛyɛ Nyamenle ɛhulolɛdeɛ bɛwie a, bɛ sa aha ɛwɔkɛ ne. 37 Ɔluakɛ “yeha ekyii bie,”+ na “ahenle mɔɔ ɛlɛba la ara, na ɔnrɛhyɛ fee.”+ 38 “Na me sonvolɛ tenlenenli balua ye diedi zo anyia ngoane,”+ na “saa ɔsia ɔ nzi a, me nye* ɛnrɛlie ɔ nwo.”+ 39 Yɛmɛ yɛnle menli mɔɔ yɛsia yɛ nzi yɛkɔ ɛzɛkyelɛ nu a,+ emomu yɛle menli mɔɔ yɛlɛ diedi mɔɔ bɔ yɛ ngoane* nwo bane a.
11 Diedi a le anwodozo mɔɔ yɛfa yɛkendɛ debie mɔɔ yɛ nye la zo,+ ninyɛne mɔɔ yɛnnwu bɛ noko nwolɛ daselɛ* da ali wienyi la. 2 Ɛhye a bɛluale zo bɛlile tete amra* anwo daselɛ a.
3 Diedi a maa yɛnwu kɛ ɔlua Nyamenle edwɛkɛ zo a bɛzieziele ewiade ne* a, yemɔti mɔɔ yɛnwu ye la vi mɔɔ yɛnnwu ye la anu a rale a.
4 Diedi a maanle Ebɛle bɔle afɔle mɔɔ sonle bolɛ tɛla Keen ɛdeɛ ne la maanle Nyamenle a,+ na ɔlua diedi zɔhane azo bɛlile ɔ nwo daselɛ kɛ ɔle tenlenenli, ɔluakɛ Nyamenle liele ye ahyɛlɛdeɛ ne mɔ dole nu,*+ na yewu bɔbɔ ɛdeɛ, noko ɔtɛdua ye diedi ne azo ɔtɛtendɛ.+
5 Diedi ti a bɛyele Yinɔko+ bɛvile ɛkɛ amaa yeannwu ewule a, na bɛannwu ye wɔ ɛleka biala ɔluakɛ ɛnee Nyamenle ɛye ye ɛvi ɛkɛ;+ kolaa na bɛaye ye bɛavi ɛkɛ la, ɔnyianle daselɛ kɛ yezɔ Nyamenle anye kpalɛ. 6 Bieko, awie ɛnlɛ diedi a ɔnrɛhola ɔnrɛzɔ Nyamenle anye kpalɛ, ɔluakɛ ɔwɔ kɛ awie mɔɔ ba Nyamenle ɛkɛ ne la die di kɛ ɔwɔ ɛkɛ na ɔmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛ nye ɛbolo bɛlɛkpondɛ ye la ahatualɛ.+
7 Diedi ti a Nowa+ dele Nyamenle kɔkɔbɔlɛ ne mɔɔ fale ninyɛne mɔɔ bɛtɛnwunle ye anwo la+ ɔlale nyamenlezulolɛ ali na ɔbobɔle ɛlɛne+ kɛ ɔfa yealie ye sua nu amra ngoane a; na ɔluale diedi ɛhye azo ɔbuale ewiade ne fɔlɛ,+ na ye diedi ne ati bɛbule ye tenlenenli.*
8 Diedi ti a mekɛ mɔɔ bɛvɛlɛle Ebileham+ la ɔdiele na ɔvile ye maanle nu ɔhɔle ɛleka mɔɔ ɔbanyia ye kɛ agyapadeɛ la a; ɔzile nu ɔhɔle, wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee ɔnze ɛleka mɔɔ ɔlɛkɔ la.+ 9 Diedi ti, ɔdɛnlanle ɛwɔkɛ azɛlɛ ne azo kɛ ɛyɛvolɛ mɔɔ de maanle gyɛne nu la,+ ɔ nee Ayezeke yɛɛ Gyekɔbo mɔɔ bɛ muala bɛle ɛwɔkɛ ko ne ala koliagyama la+ dɛnlanle ɛdanlɛ azua nu.+ 10 Ɔluakɛ ɛnee ɔlɛkendɛ suakpole ne mɔɔ lɛ adiabo kpalɛ mɔɔ Nyamenle a ɛhyehyɛ na yekyekye la.+
11 Diedi ti a bɛmaanle Sɛla noko nyianle anwosesebɛ* holale nrenzɛle* a, wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee yebo awolɛ zo bɔbɔ la,+ ɔluakɛ ɔbule Ahenle mɔɔ bɔle ɛwɔkɛ ne la nɔhavo. 12 Ɛhye ati, sonla ko mɔɔ ɛnee ɔle kɛ asɛɛ yewu bɔbɔ la+ wole mralɛ dɔɔnwo+ mɔɔ le kɛ anwuma nwɔlɔra nee ɛnweazo ɛnwea mɔɔ bɛnze ɔ nloa la.+
13 Diedi nu a menli ɛhye mɔ amuala wule a, bɛannwu ɛwɔkɛ ne mɔ mɔɔ rale nu la ɛdeɛ;+ noko bɛnwunle bɛ wɔ moamoa+ na bɛliele bɛdole nu na bɛhanle ye bagua nu kɛ bɛle nyɛvolɛ yɛɛ bɛbadɛnla azɛlɛ ne azo mekɛ ekyi bie ala. 14 Na bɛdabɛ mɔɔ bɛka edwɛkɛ zɛhae la maa ɔda ali kɛ bɛ nye ɛbolo bɛlɛkpondɛ ɛleka mɔɔ bayɛ bɛ ɛdeɛ la. 15 Noko saa bɛhɔle zo bɛhakyele ɛleka mɔɔ bɛvi bɛrale la a,+ anrɛɛ bɛbahola bɛanyia adenle bɛazia bɛahɔ. 16 Noko kɛkala bɛlɛkpondɛ ɛleka kpalɛ mɔɔ vi anwuma la. Yemɔti yeanyɛ Nyamenle nyiane kɛ bɛkɛvɛlɛ ye bɛ Nyamenle,+ ɔluakɛ yeziezie suakpole bie yemaa bɛ.+
17 Diedi ti a mekɛ mɔɔ bɛzɔle Ebileham bɛnleanle la,+ ɔvale Ayezeke kɛ ɔfa yeabɔ afɔle a—nrenyia ne mɔɔ vale anyelielɛ liele ɛwɔkɛ ne mɔ dole nu la yɛle kɛ ɔfa ɔ ra kokye ne yeabɔ afɔle+— 18 ɔnva nwo kɛ ɛnee bɛha bɛhile ye kɛ: “Mɔɔ bɛbavɛlɛ ye ɛ ra la balua Ayezeke anwo zo a ara a” la. + 19 Noko ɔnwunle kɛ Nyamenle kola dwazo ye fi mowuamra anu, na ɔnyianle ye ɔvile ɛkɛ ne wɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo.+
20 Diedi noko ati a Ayezeke yilale Gyekɔbo+ nee Yisɔ+ wɔ mɔɔ ɔbara kenle bie la anwo a.
21 Diedi ti a ɔka ekyii Gyekɔbo wu la+ ɔyilale Dwosefi amra nwiɔ ne+ na ɔzɔle ye kpɔma ne anu ɔzonlenle a.+
22 Diedi ti a Dwosefi ewule mekɛ ɛlɛbikye la, ɔhanle kɛ Yizilayɛma bavi Yigyibiti, na ɔhilele bɛ kɛzi bɛyɛ ye mbowule ne mɔ la a.*+
23 Diedi ti a mekɛ mɔɔ bɛwole Mosisi la, ye awovolɛ vale ye veale siane nsa a,+ ɔluakɛ bɛnwunle kɛ kakula ne anwo yɛ fɛ+ yɛɛ bɛanzulo belemgbunli ne mɛla ne.+ 24 Diedi ti, mekɛ mɔɔ Mosisi nyinle la,+ ɔkpole kɛ bɛkɛvɛlɛ ye Falo ara raalɛ ne ara,+ 25 ɔhulole kɛ bɛkɛhile ye nee Nyamenle menli ne nyane na tɛ kɛ ɔ nye kɛlie ɛtane nwo mekɛ ekyi bie, 26 ɔluakɛ ɔbule Mɔɔ Bɛkpokpa Ye la* anyiemgbabɔlɛ ne kɛ debie mɔɔ sonle bolɛ tɛla Yigyibiti anwonyia, ɔluakɛ ɛnee ɔ nye la ye ɛsesebɛ kɛ ɔ sa baha ahatualɛ ne. 27 Diedi ti a ɔvile Yigyibiti+ mɔɔ yeanzulo belemgbunli ne ɛya ne a,+ ɔluakɛ ɔgyinlanle kpundii kɛ yenwu Ahenle ne mɔɔ bɛnnwu ye la.+ 28 Diedi ti a ɔlile Akpabɛnwo ne na ɔvale mogya ɔkpondenle felɛmo ne mɔ anwo a, amaa sɛkyevolɛ ne anva ɔ sa anga bɛ belamunli mralɛ ne mɔ.+
29 Diedi ti a bɛluale Nyevile Kɔkɔlɛ ne anu kɛ asɛɛ bɛlua azɛlɛ resee zo a,+ noko mekɛ mɔɔ Yigyibitima yɛle kɛ bɛpɛ la, bɛnlomanle.+
30 Diedi ti a mekɛ mɔɔ menli ne bɔle Gyɛleko bane ne anwo mgbɔlɛka yiale kenle nsuu la ɔgolole ɔguale a.+ 31 Diedi ti a bɛangu tuutuunli Releehabe bɛamboka menli mɔɔ yɛle anzosesebɛ la anwo a, ɔluakɛ ɔliele busiama ne wɔ anzodwolɛ nu.+
32 Na boni bieko a menga a? Saa meka kɛ meka Gedɛyɔn,+ Balake,+ Samesɛn,+ Gyɛfeta,+ Devidi+ yɛɛ Samoɛle+ nee ngapezoma mɔɔ ɛha la anwo edwɛkɛ a, mekɛ kɛbɔ me. 33 Bɛluale diedi zo bɛlile arelemgbunli nwo zo konim,+ bɛlale tenleneyɛlɛ ali, bɛ sa hanle ɛwɔkɛ ngakyile,+ bɛhanle awenade nloa bɛdole nu,+ 34 bɛnluanle senle,+ bɛnriandile dadeɛ nloa,+ ɛnee bɛle bɛtɛɛ noko bɛ nwo yɛle se,+ bɛyɛle konle nu katakyiema,+ bɛmaanle ɛlɔne mɔɔ rale bɛ nwo zo la ziale bɛ nzi.+ 35 Mraalɛ asa hanle bɛ alɔvolɛ mɔɔ bɛwu la vile ewule nu,+ noko bɛyɛle menli bie mɔ amumuyɛ kpole ɔluakɛ bɛammaa bɛanlie bɛ,* amaa bɛanyia ewudwazo kpalɛ ne. 36 Ɛhɛe, ɛnee bie mɔ sɔnea ɛdeɛ a le agolobɛnwo nee ɛbolɛ, nɔhalɛ nu, mɔɔ tɛla ɛhye bɔbɔ la, bɛguale bɛ kyeenyi+ na bɛguale bɛ efiade.+ 37 Bɛzile bɛ awolɛ,+ bɛzɔle bɛ bɛnleanle, bɛvale sɛlada bɛkpakyele bɛ nu nwiɔ nwiɔ, bɛvale konle dadeɛ bɛhunle bɛ,+ bɛhedale mboane nee mbɔnkye nwoma+ bɛluoluale nu, bɛlile ehyia, bɛlile nyane,+ bɛyɛle bɛ amumuyɛ;+ 38 na ɛnee ewiade ɛnfɛta bɛ. Bɛluoluale ɛsɛlɛ nee awoka zo na bɛdɛnlanle awolɛ mbɔne+ yɛɛ azɛlɛ ye azo adokule nu.
39 Na bɛlile menli ɛhye mɔ amuala anwo daselɛ kɛnlɛma wɔ bɛ diedi ne anwo ɛdeɛ, noko bɛannyia ɛwɔkɛ ne mɔɔ rale nu la, 40 ɔluakɛ Nyamenle nwunle ye ziele kɛ ɔbamaa yɛ debie kpalɛ,+ amaa bɛanli munli kolaa na yɛali munli.*
12 Zɔhane ati, kɛmɔ yɛlɛ alasevolɛ ekpunli kpole* zɛhae mɔɔ ɛbɔ yɛ nwo mgbɔlɔka ɛyia la ati, bɛmaa yɛvuandi adesoa biala nee ɛtane mɔɔ ɛngyɛ na akyekye yɛ la yɛgua,+ na bɛmaa yɛva kpundiigyinlanlɛ yɛzu ɛnriandilɛ ne mɔɔ gyi yɛ nyunlu la,+ 2 na yɛvede yɛ nye yɛnlea Adekilevolɛ Kpanyinli nee Ahenle mɔɔ maa yɛ diedi ne di munli la, Gyisɛse.+ Ɔlua anyelielɛ ne mɔɔ bɛvale bɛziele ɔ nyunlu la ati, ɔgyinlanle ewule nloa wɔ amaneɛnwunlɛ baka* zo, yeandwenle anyiemgba nwo, na yehɔdɛnla Nyamenle belemgbunli ebia ne fema zo.+ 3 Nɔhalɛ nu, bɛzuzu ahenle mɔɔ gyinlanle ɛtanevolɛma tendɛtia+ dɔɔnwo mɔɔ anyɛ nvasoɛ ammaa bɛ la anloa la anwo boɛ, amaa bɛanvɛ na bɛ sa nu ando.+
4 Wɔ konle ne mɔɔ bɛ nee ɛtane ɛhye ɛlɛko la anu, bɛtɛkonle bɛtɛdwule ɛleka mɔɔ bɛ mogya bagua a. 5 Na bɛ rɛle ɛvi folɛdulɛ ne mɔɔ bɛvale bɛmaanle bɛ kɛ mralɛ la bɔkɔɔ: “Me ra, mmabu Gyihova* ɛdenrɛdenrɛlɛ debie ekyi, yɛɛ saa ɔtwi ɛ nyunlu* a, mmamaa ɛ rɛle bɔ; 6 ɔluakɛ Gyihova* tenrɛ bɛdabɛ mɔɔ ɔkulo bɛ la, nɔhalɛ nu, awie biala mɔɔ ɔdie ye kɛ ralɛ la, ɔtwe ɔ nzo.”*+
7 Ɔwɔ kɛ bɛgyinla nu kpundii kɛ ɔboka bɛ ndeanlɛ* ne anwo. Nyamenle ɛlɛyɛ bɛ kɛ bɛle mralɛ la.+ Ralɛ boni a ye papa ɛndea ye a?+ 8 Na saa bɛ muala bɛannyia ndeanlɛ ɛhye bie a, ɛnee noko bɛle adwɔmane mralɛ, na bɛnle ɔ mra kpalɛ. 9 Bieko, ɛnee yɛ papa mɔ mɔɔ bɛle menli* la tea yɛ, noko ɛnee yɛbu bɛ. Asoo ɔnle kɛ yɛbɛlɛ yɛ nwo aze kpole yɛmaa yɛ sunsum nu Selɛ ne na yɛanyia ngoane ɔ?+ 10 Ɔluakɛ bɛdeanle yɛ mekɛ ekyi bie ala kɛ mɔɔ bɛdabɛ bɛnea a ɔle kpalɛ la, noko yemɔ, yɛdayɛ yɛ kpalɛyɛlɛ ti a ɔyɛ zɔ a, amaa yɛayɛ nwuanzanwuanza kɛ ɔdaye la.+ 11 Nɔhalɛ nu, ndeanlɛ biala ɛnyɛ fɛ ɛkɛ ne ala, ɔyɛ nyane; noko nzinlii ɔso anzodwolɛ ma mɔɔ le tenleneyɛlɛ la ɔmaa bɛdabɛ mɔɔ yetete bɛ la.
12 Yemɔti bɛmiemia ɛsalɛ mɔɔ anu ɛtuto* nee egyakɛ agbɔkɛ mɔɔ anu ɛtuto la anu,+ 13 na bɛhɔ zo bɛmaa bɛ gyakɛ abo adenle ɛyɛ fɔɔnwo,+ amaa mɔɔ le abubura la ewule ne anyɛ kpole, emomu bɛayɛ ye ayile. 14 Bɛkpondɛ anzodwolɛ wɔ bɛ nee menli kɔsɔɔti avinli+ na bɛkpondɛ anwodelɛ*+ mɔɔ awie ɛnlɛ a ɔnrɛnwu Awulae la. 15 Bɛnlea boɛ na Nyamenle ɛlolɛ ne ambɔ awie biala, amaa ndinli mɔɔ pɔezen wɔ nu la biala amfifi ambanyɛ ngyegyelɛ na yeangua menli dɔɔnwo anwo evinli;+ 16 na bɛnlea kɛ awie biala ɛnle bɛ nu mɔɔ bɔ adwɔmane ɛbɛla* anzɛɛ ɛmbu ninyɛne nwuanzanwuanza kɛ Yisɔ, mɔɔ vale nwolɛ adenle mɔɔ ɔlɛ kɛ belamunli ralɛ la ɔmaanle ɔliele aleɛ kokye la.+ 17 Ɔluakɛ bɛze kɛ nzinlii mɔɔ ɔhulole kɛ ɔkɛnyia nyilalɛ ne la, bɛkpole ye; ɔvale ɛzunlɛ ɔbɔle mɔdenle ɛsesebɛ kɛ ɔmaa yeahakyi ye adwenle* ɛdeɛ,+ noko yeanyɛ boɛ.*
18 Ɔluakɛ bɛtɛbale debie mɔɔ bɛkola bɛfa bɛ sa bɛka ye+ na bɛva senle bɛdo nu,+ nee amungu kumɔɔnwo nee awozinli kabikabi nee ahumu,+ 19 nee aweɛne tendenle ne+ yɛɛ ɛnelɛ ne mɔɔ dendɛle+ mɔɔ menli ne dele la bɛzɛlɛle kɛ ɔmmaka edwɛkɛ bieko ɔkile bɛ la anwo.+ 20 Ɔboalekɛ bɛangola mɛla ɛhye anu sɔ: “Saa nane bɔbɔ anwo ka boka ne a, bɛzi ye awolɛ.”+ 21 Eza mɔɔ hɔle zo la yɛle ɛzulolɛ kpalɛ maanle Mosisi hanle kɛ: “Mesulo yɛɛ me nwo ɛlɛwoso me.”+ 22 Noko bɛra Zayɔn Boka ne anwo+ nee tease Nyamenle ne suakpole zo, mɔɔ le anwuma Gyɛlusalɛm,+ nee anwumabɔvolɛma apenle apenle bulu bulu 23 ayia bo,+ nee belamunli mralɛ mɔɔ bɛhɛlɛ bɛ aluma wɔ anwuma la asafo nu, nee Nyamenle mɔɔ le menli kɔsɔɔti Ndɛnebuavolɛ la ɛkɛ,+ nee tenlenema mɔɔ bɛmaa bɛli munli la+ sunsum nu asetɛnla nu,+ 24 nee Gyisɛse mɔɔ le ngyekyeleɛ fofolɛ ne+ avinligyinlavolɛ la+ yɛɛ mogya ne mɔɔ bɛkpondenle, na ɔtendɛ kpalɛ ɔtɛla Ebɛle mogya ne la ɛkɛ.+
25 Bɛnlea boɛ na bɛamkpo kɛ bɛkɛdie mɔɔ ɛlɛtendɛ la.* Ɔluakɛ saa bɛdabɛ mɔɔ bɛkpole kɛ bɛkɛdie ahenle mɔɔ vale Nyamenle kɔkɔbɔlɛ maanle wɔ azɛlɛ ye azo la angola anriandi a, nea kɛzi yɛdayɛ mɔɔ yɛbahwe yɛ nwo yɛavi ahenle mɔɔ ɛlɛtendɛ avi anwuma lɔ la anwo la noko ɛnrɛhola nriandi a!+ 26 Wɔ zɔhane mekɛ ne, ɔ ne kpusule azɛlɛ ne,+ noko kɛkala yebɔ ɛwɔkɛ kɛ: “Ɔbazi bieko, na tɛ azɛlɛ ye angome a mebakpusu ye a, emomu anwuma noko.”+ 27 Na edwɛkɛ “ɔbazi bieko” kile kɛ bɛbaye ninyɛne mɔɔ bɛkpusu ye la bɛavi ɛkɛ, ninyɛne mɔɔ bɛyɛ, amaa ninyɛne mɔɔ bɛmkpusu ye la aha ɛkɛ. 28 Yemɔti kɛmɔ yɛnwu kɛ yɛbanyia Belemgbunlililɛ mɔɔ bɛngola bɛmkpusu ye la ati, bɛmaa yɛhɔ zo yɛnyia ɛlolɛ kpole mɔɔ yɛbahola yɛava yɛazonle Nyamenle kɛ mɔɔ ɔfɛta la wɔ nyamenlezulolɛ nee anwowosolɛ nu. 29 Ɔluakɛ yɛ Nyamenle ne le sendɔlɔra.+
13 Bɛhɔ zo bɛla bɛ mediema ɛlɔlɛ ali.+ 2 Bɛmmamaa bɛ rɛle fi nyɛvolɛlielɛ,*+ ɔluakɛ bie mɔ luale zo liele anwumabɔvolɛma mɔɔ bɛnze a.+ 3 Bɛhakye bɛdabɛ mɔɔ bɛgua bɛ efiade* la+ kɛ asɛɛ bɛ nee bɛ a gua ɛkɛ a,+ yɛɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛyɛ bɛ amumuyɛ la, ɔluakɛ bɛdabɛ noko bɛwɔ nwonane nu.* 4 Bɛ muala bɛli agyalɛ eni, na bɛmmagua agyalɛ ɛkpa ne anwo evinli,+ ɔluakɛ Nyamenle babua bɛdabɛ mɔɔ bɛle adwɔmane* nee agyalɛzɛkyelɛma la ndɛne.+ 5 Bɛmmamaa ezukoa nwo anyebolo ba bɛ ɛbɛlabɔlɛ nu,+ na bɛmaa bɛ kunlu ɛdwo mɔɔ bɛlɛ ye la anwo.+ Ɔluakɛ yeha kɛ: “Menrɛgyakyi wɔ ɛlɛ, yɛɛ menrɛkpo wɔ ɛlɛ.”+ 6 Amaa yɛanyia akɛnrasesebɛ kpole na yɛaha kɛ: “Gyihova* le me boavolɛ; menrɛzulo. Duzu a sonla kɛhola kɛyɛ me a?”+
7 Bɛhakye menli mɔɔ li bɛ nyunlu,+ mɔɔ ɛha Nyamenle edwɛkɛ ne ɛhile bɛ la, na bɛzuzu kɛzi bɛ ɛbɛlabɔlɛ kpalɛ ne kɔwie ye la anwo na bɛzukoa bɛ diedi.+
8 Kɛzi Gyisɛse Kelaese de anoma la, ɔle zɔhane ɛnɛ nee dahuu.
9 Bɛmmamaa ngilehilelɛ ngakyile nee ngilehilelɛ fofolɛ biala twe bɛ fi adenle ne azo, ɔluakɛ ɔle kpalɛ kɛ bɛkɛlua ɛlolɛ kpole zo bɛkɛzi bɛ ahonle na tɛ aleɛ* mɔɔ ɛmboa bɛdabɛ mɔɔ bɛmaa ɔdie bɛ mekɛ la.+
10 Yɛlɛ afɔlemokyea mɔɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛ gyima nwuanzanwuanza wɔ ɛdanlɛsua ne anu la ɛnlɛ adenle kɛ bɛkɛli zolɛ debie a.+ 11 Ɔluakɛ bɛyela nane mɔɔ ɛsɔfo kpanyinli ne fa bɛ mogya kɔ nwuanzanwuanza ɛleka ne kɔbɔ ɛtane afɔle la avunli wɔ azokoɛleɛ ne anzi lɔ.+ 12 Ɔti Gyisɛse noko nwunle amaneɛ wɔ suakpole ne anlenkɛ kpole ne anzi lɔ+ amaa yeava ye mogya ne yeade menli ne anwo.+ 13 Zɔhane ati, bɛmaa yɛhɔ ɔ nwo ɛkɛ wɔ azokoɛleɛ ne anzi lɔ yɛhɔzoa ye anyiemgba ne bie,+ 14 ɔluakɛ yɛnlɛ sua mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu la wɔ ɛke, emomu yɛlɛkendɛ mɔɔ bara la ɛsesebɛ.+ 15 Bɛmaa yɛlua ɔ nwo zo yɛbɔ ayɛlɛyelɛ afɔle yɛmaa Nyamenle dahuu,+ ɛhye a le yɛ nloa anu edwɛkɛ+ mɔɔ bɔ ye duma wɔ bagua nu la.+ 16 Bieko, bɛmmamaa bɛ rɛle fi kɛ bɛkɛyɛ kpalɛ na bɛ nee awie mɔ kɛhyɛ mɔɔ bɛlɛ la,+ ɔluakɛ afɔlebɔlɛ zɛhae mɔ sɔ Nyamenle anye kpalɛ.+
17 Bɛdie menli mɔɔ li bɛ nyunlu la+ na bɛbɛlɛ bɛ nwo aze bɛmaa bɛ,+ ɔluakɛ bɛmɛ a bɛlɛnea bɛ nwo zo* kɛ menli mɔɔ bɛbabu nwolɛ mgbonda a,+ amaa bɛava fɛlɛkolilɛ bɛayɛ ɛhye na tɛ nyanelilɛ, tɛ ye zɔhane a, ɔnrɛwie bɛ boɛ.
18 Bɛhɔ zo bɛyɛ asɔne bɛmaa yɛ, ɔluakɛ yɛdie yɛdi kɛ yɛlɛ adwenle mɔɔ anu te,* ɔluakɛ yɛkulo kɛ yɛfa nɔhalɛlilɛ yɛbɔ yɛ ɛbɛla wɔ debie biala anu.+ 19 Noko mesɛlɛ bɛ titili kɛ bɛyɛ asɔne amaa meazia meara bɛ nwo lɔ bieko ndɛndɛ.
20 Anzodwolɛ Nyamenle ne mɔɔ dwazole mboaneneavolɛ kpole ne,+ yɛ Awulae Gyisɛse mɔɔ ɛnee lɛ mogya ne mɔɔ maa dahuu ngyekyeleɛ ne di munli la vile mowuamra anu la, 21 ɛva debie biala mɔɔ le kpalɛ la ɛziezie bɛ ɔmaa bɛyɛ ye ɛhulolɛdeɛ, na ɔlua Gyisɛse Kelaese anwo zo ɔmaa yɛyɛ mɔɔ sɔ ɔ nye la, yemɔ a anyunlunyia ɛha ye dahuu a. Amen.
22 Mediema, akee mebodo bɛ kɛ, bɛzi abotane na bɛdie anwosesebɛmaanlɛ edwɛkɛ ɛhye, ɔluakɛ mehɛlɛ bɛ kɛlata mɔɔ yeanwa la. 23 Mekpondɛ kɛ bɛnwu ye kɛ bɛye yɛ diema Timote. Saa ɔba ndɛ a, me nee ye yɛbaranwu bɛ.
24 Mebiza menli mɔɔ li bɛ nyunlu nee nwuanzanwuanzama ne mɔ amuala. Bɛdabɛ mɔɔ bɛwɔ Yetali la+ se bɛbiza bɛ.
25 Ɛlolɛ kpole ɛha bɛ muala.
Anzɛɛ “mekɛ ɛhye.” Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “ɛbɔ bɛ ti aze ɛmaa ye.”
Anzɛɛ “pɛlepɛlelilɛ.”
Giliki aneɛ nu, “bɛkɔsonle.”
Giliki aneɛ nu, “azɛlɛ.”
Nea Mok. A5.
Anzɛɛ “anyia ngoanelielɛ.”
Anzɛɛ “yɛka ɔ nwo edwɛkɛ.”
Ɛhye kile, Gyisɛse.
Giliki aneɛ nu, “bɛmaa yɛzulo.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “bɛmaa yedendɛ mɔɔ yɛnzulo na.”
Anzɛɛ “bɛminli.”
Anzɛɛ “bɛtɛɛ.”
Giliki aneɛ nu, “mekɛ mɔɔ ɔwɔ nwonane nu la.”
Anzɛɛ “bɛnyɛ ye ndɛ bɛndie edwɛkɛ.”
Giliki aneɛ nu, “mekɛ ne ati.”
Anzɛɛ “mekɛ ne mɔɔ ɛlɛba la.” Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “folɛdulɛ.”
Anzɛɛ “ɔbokale nwo.” Giliki aneɛ nu, “ɔlile agyinlanu.”
Anzɛɛ “maa yɛ ngoane.”
Giliki aneɛ nu, “hyɛle.”
Giliki aneɛ nu, “abusua tile.”
Giliki aneɛ nu, “bɛvi Ebileham ɛzɔlɛ nu.”
Nea Mok. A5.
Anzɛɛ “ɔnrɛnlu ɔ nwo.”
Anzɛɛ “ɛrayɛ awie mɔɔ bɛva ye bɛwula nwolɛ awoba.”
Giliki aneɛ nu, “ɔle sonvolɛ.”
Nea Mok. A5.
Nea Mok. A5.
Nea Mok. A5.
Nea Mok. A5.
Nea Mok. A5.
Giliki aneɛ nu, “ɛzonlenlɛ nwuanzanwuanza.”
Anzɛɛ “Nwuanzanwuanza Kpalɛ.”
Anzɛɛ “mgbɔdalɛ ɛleka.”
Anzɛɛ “tiboa.”
Giliki aneɛ nu, “ɛzɔnenlɛ ngakyile.”
Giliki aneɛ nu, “ɔkpɔnenle.”
Giliki aneɛ nu, “yeava ɛzonlenlɛ nwuanzanwuanza yeamaa.”
Anzɛɛ “ɔwɔ kɛ ngyekyeleɛ ne avinliglyinlavolɛ ne.”
Giliki aneɛ nu, “bɛbɔle.”
Anzɛɛ “nwomamobɔleɛ.”
Giliki aneɛ nu, “mogya mɔɔ ɛnle ye ɛdeɛ la.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “na tɛ kɛ ɔ nee ɛtane bali la ati ɔ.”
Giliki aneɛ nu, “nwomamobɔleɛ buluku.”
Anzɛɛ “ɛzonlenlɛ gyima.”
Nea Mok. A5.
Anzɛɛ “anwodozo.”
Anzɛɛ “yɛdwenle; yɛdie.”
Nea Mok. A5.
Giliki aneɛ nu, “kɛ bɛva bɛ bɛragyinla nwɔhoalilɛleka.”
Giliki aneɛ nu, “kɛ bɛkɛdendɛ mɔɔ bɛnzulo.”
Anzɛɛ “me ɛkɛla anye.”
Anzɛɛ “ɛkɛla.”
Anzɛɛ “nwolɛ daselɛ kpalɛ.”
Anzɛɛ “yɛ nenyia mɔ.”
Anzɛɛ “mekɛ ɛhye.” Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “ahyɛlɛdeɛ ne dole nu lile ɔ nwo daselɛ.”
Giliki aneɛ nu, “na ɔrayɛle tenleneyɛlɛ mɔɔ lua diedi zo la anwo agyadivolɛ.”
Giliki aneɛ nu, “tumi.”
Giliki aneɛ nu, “nrenzɛle ralɛ.”
Anzɛɛ “bɛzie ye la.”
Giliki aneɛ nu, “Kelaese ne.”
Anzɛɛ “ɔluakɛ bɛanlua ɛkpɔnedeɛ bie azo bɛanlie bɛ nwo.”
Giliki aneɛ nu, “bɛangoati yɛ bɛanli munli.”
Giliki aneɛ nu, “alasevolɛ amungu kpole.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Nea Mok. A5.
Anzɛɛ “ɔtenrɛdenrɛ wɔ.”
Nea Mok. A5.
Hibulu aneɛ nu, “ɔbila ye.”
Anzɛɛ “ndetelɛ.”
Giliki aneɛ nu, “yɛ papa mɔ mɔɔ bɛle nwonane.”
Hibulu aneɛ nu, “ɛsalɛ mɔɔ hendɛhenda nwolɛ mgbane.”
Anzɛɛ “nwuanzanwuanzayɛlɛ.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Ɛhye kile, ɔkakyi ye papa adwenle.
Giliki aneɛ nu, “yeannyia ɛleka yeammaa ye.”
Anzɛɛ “bɛanva edwɛkɛ bɛanye bɛ nloa; bɛambu bɛ nye bɛangua zo.”
Anzɛɛ “atiakunlukɛnlɛma mɔɔ bɛda ye ali bɛkile nyɛvolɛ la.”
Giliki aneɛ nu, “bɛgua bɛ kyeenyi.”
Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “kɛ asɛɛ bɛ nee bɛ ɛlɛnwu amaneɛ la.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ, “Adwɔmane ɛbɛla.”
Nea Mok. A5.
Ɛhye kile, aleɛ nwo mɛla.
Anzɛɛ “bɛ ɛkɛla zo.”
Anzɛɛ “adwenle mɔɔ le nɔhalɛ.” Giliki aneɛ nu, “adwenle kpalɛ.”