KƆMAA GALEEHYEAMA
1 Medame Pɔɔlo, mɔɔ mele ɛzoanvolɛ mɔɔ tɛ menli a kpale me anzɛɛ bɛanlua sonla nwo zo a bɛkpale me, emomu Gyisɛse Kelaese+ nee Nyamenle Selɛ ne+ mɔɔ dwazole ye vile mowuamra anu la a kpale me la, 2 me nee mediema mɔɔ boka me nwo la amuala ɛlɛkɛlɛ ahɔmaa Galeehyea asafo ne mɔ:
3 Yɛ Ze Nyamenle nee Awulae Gyisɛse Kelaese ɛlo bɛ kpole na bɛmaa bɛ anzodwolɛ. 4 Yɛ ɛtane ti, ɔvale ɔ nwo ɔmaanle+ amaa yealie yɛ yeavi ɛtane ewiade ɛhye* mɔɔ wɔ ɛkɛ la anu,+ kɛ mɔɔ yɛ Nyamenle nee yɛ Ze ne ɛhulolɛdeɛ ne de la,+ 5 anyunlunyia ɛha Nyamenle dahuu. Amen.
6 Ɔyɛ me nwanwane kɛ bɛlɛtwe bɛ nwo ndɛndɛ* bɛavi Ahenle mɔɔ luale Kelaese ɛlolɛ kpole ne azo vɛlɛle bɛ la anwo bɛahɔ edwɛkpa fofolɛ nwo la.+ 7 Tɛ edwɛkpa fofolɛ bie ɔ; emomu menli bie a ɛlɛgyegye bɛ+ a na bɛkpondɛ kɛ bɛsɛkye Kelaese anwo edwɛkpa ne. 8 Noko, saa yɛdayɛ bɔbɔ anzɛɛ anwumabɔvolɛ bie vi anwuma baka edwɛkpa fofolɛ bie kile bɛ wɔ edwɛkpa ne mɔɔ yɛhanle yɛhilele bɛ la anzi a, munzule ɛha ye. 9 Yɛha ye dɛba, na eza mesi zolɛ bieko, Awie biala mɔɔ ɔlɛka edwɛkpa fofolɛ bie wɔ mɔɔ bɛlie bɛli la anzi la, munzule ɛha ye.
10 Ɛnee akee sonla a melɛbɔ mɔdenle kɛ menyia ɔ nyunlu ɛlolɛ a anzɛɛ Nyamenle ɔ? Anzɛɛ melɛbɔ mɔdenle kɛ mesɔ menli nye ɔ? Saa menli nye a melɛsɔ a, anrɛɛ menle Kelaese akɛlɛ. 11 Mediema, mekpondɛ kɛ bɛnwu ye kɛ edwɛkpa ne mɔɔ membɔle ye nolo mengilele bɛ la ɛnvi sonla ɛkɛ;+ 12 ɔluakɛ meannyia ye meanvi sonla ɛkɛ, yɛɛ tɛ sonla a hilehilele me a, emomu, Gyisɛse Kelaese mumua ne a yele hilele me a.
13 Bɛde kɛ mekɛ mɔɔ ɛnee mewɔ Dwuuma ɛzonlenlɛ ne anu la,+ menyɛle Nyamenle asafo ne kpɔdekpɔde ɛsesebɛ* na menyɛle kɛ mesɛkye ye bɔkɔɔ;+ 14 na menyianle anyuhɔlɛ wɔ Dwuuma ɛzonlenlɛ ne anu mendɛlale me tipɛnema dɔɔnwo wɔ me maanle ne anu, ɔluakɛ ɛnee mebɔ me ze mɔ amaamuo ne anwo mɔdenle kpalɛ.+ 15 Noko mekɛ mɔɔ Nyamenle mɔɔ maanle me mame wole me la luale ye ɛlolɛ kpole ne azo+ vɛlɛle me na ɔnwunle kɛ ɔle kpalɛ 16 kɛ ɔye ɔ Ra ne ɔkile me amaa meabɔ ɔ nwo edwɛkpa ne nolo meahile maanle maanle ne la,+ meanyɛ ye ndɛ meangɔmbiza sonla biala adwenle;* 17 yɛɛ meangɔ menli mɔɔ limoale me nyunlu yɛle ɛzoanvolɛma la ɛkɛ wɔ Gyɛlusalɛm, emomu mengɔle Areleebea, na nzinlii menziale membale Damasekɛse.+
18 Akee ɛvolɛ nsa anzi menvole mengɔle Gyɛlusalɛm+ kɛ mekakpɔla Sifase,*+ na mendɛnlanle ɔ nwo ɛkɛ kenle 15. 19 Noko meannwu ɛzoanvolɛma ne mɔɔ ɛha la anu biala kɛ Awulae adiema Gyemise+ ala. 20 Nyamenle di daselɛ kɛ ninyɛne mɔɔ melɛkɛlɛ meamaa bɛ la le nɔhalɛ.
21 Nzinlii mengɔle Selea nee Selesea+ maanzinli ne mɔ anu. 22 Noko ɛnee Kelaese asafo ne mɔ mɔɔ wɔ Dwudiya la ɛnze me. 23 Mɔɔ ɛnee bɛte la a le kɛ: “Nrenyia ne mɔɔ yɛle yɛ kpɔdekpɔde mekɛ bie la+ ɛnɛ ɛlɛbɔ diedi ne mɔɔ alimoa ne ɔzɛkyele ye la anwo edwɛkpa ne nolo.”+ 24 Na medame ti bɛbɔle ɔ bo bɛwulale Nyamenle anyunlunyia.
2 Ye ɛvolɛ 14 anzi, me nee Baanabase+ vole hɔle Gyɛlusalɛm bieko, menvale Taetɛse noko membokale me nwo.+ 2 Mengɔle, ɔluakɛ bɛyele bɛhilele me kɛ ɔwɔ kɛ mekɔ, na menvale edwɛkpa ne mɔɔ melɛbɔ ye nolo wɔ maanle maanle ne anu la mendole bɛ nyunlu. Menyɛle ɛhye wɔ mediema mɔɔ bɛbu bɛ kpalɛ la angome anyunlu, amaa gyima ne mɔɔ melɛyɛ anzɛɛ menyɛle la anyɛ mgbane. 3 Noko akee, Taetɛse+ bɔbɔ mɔɔ le Gilikinli mɔɔ ɛnee boka me nwo la, bɛanga bɛangile ye kɛ ɔpɛ ye mrenyiazo.+ 4 Noko edwɛkɛ ɛhye rale ɔluakɛ mediema adalɛma veale bɛ nwo rale yɛ nu+ kɛ bɛbanlea fanwodi ne+ mɔɔ yɛlɛ ye wɔ Kelaese Gyisɛse anu la, amaa bɛava yɛ bɛayɛ ngɛkɛlɛ bɔkɔɔ;+ 5 yɛammaa bɛ adenle fee,+ kyɛkyɛ, wɔ mekɛ ekyi* bɔbɔ anu, amaa edwɛkpa ne anwo nɔhalɛ ne ahɔ zo adɛnla bɛ nu.
6 Noko bɛdabɛ mɔɔ bɛbu bɛ kpalɛ la ɛdeɛ+—kɛzi bɛde ye biala la ɛnvale me nwo, ɔluakɛ Nyamenle ɛnnea sonla nyunlu—meannyia debie fofolɛ meanvi bɛdabɛ mɔɔ bɛbu bɛ kpalɛ la ɛkɛ. 7 Noko, mekɛ mɔɔ bɛnwunle kɛ bɛva edwɛkpa ne bɛwula me sa nu kɛ menga mengile bɛdabɛ mɔɔ bɛtɛpɛle bɛ mrenyiazo,+ kɛ mɔɔ Pita ɛyɛ ɛmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛpɛ bɛ mrenyiazo la— 8 ɔluakɛ ahenle mɔɔ maanle Pita tumi kɛ ɔyɛ ɛzoanvolɛ wɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛpɛ bɛ mrenyiazo avinli la a maanle medame noko tumi wɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛwɔ maanle maanle ne anu la avinli a+— 9 na mekɛ mɔɔ Gyemise+ nee Sifase* nee Dwɔn mɔɔ bɛle kɛ pila la nwunle ɛlolɛ kpole ne mɔɔ bɛva bɛmaa me la,+ bɛzomanle me+ nee Baanabase asa anu bɛvale bɛhilele kɛ bɛlie yɛ bɛdo nu,* na ɔwɔ kɛ yɛkɔ maanle maanle ne anu na bɛmɛ bɛkɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛpɛ bɛ mrenyiazo la anu. 10 Mɔɔ bɛhanle bɛhilele yɛ la a le kɛ anrɛɛ yɛhakye ehyiavolɛma, na ɛhye noko a melɛbɔ mɔdenle ɛsesebɛ meayɛ a.+
11 Noko mɔɔ Sifase*+ rale Anteɔko la,+ mendwile ɔ nyunlu,* ɔluakɛ ɛnee mɔɔ ɔlɛyɛ la ɛnle kpalɛ fee. 12 Alimoa ne mɔɔ menli bie mɔɔ Gyemise+ zoanle bɛ la ɛtɛbale la, ɛnee ɔ nee maanle maanle ne anu amra di debie;+ noko mekɛ mɔɔ bɛrale la, ɔgyakyile ɛhye ɛyɛlɛ na ɔhwenle ɔ nwo ɔvile bɛ nwo, ɛnee ɔsulo bɛdabɛ mɔɔ bɛgyi mrenyiazo ɛpɛlɛ ne anzi la.+ 13 Dwuuma mɔɔ ɛha la noko hɔbokale ɔ nwo wɔ nabalaba nyɛleɛ ɛhye anu, bɛmaanle Baanabase bɔbɔ bɔle bɛ nabalaba ɛbɛla ɛhye bie. 14 Noko mɔɔ menwunle kɛ bɛnlua edwɛkpa ne anwo nɔhalɛ adenle ne anu la,+ menganle mengilele Sifase* wɔ bɛ muala bɛ nyunlu ɛkɛ ne kɛ: “Saa wɔmɔ mɔɔ ɛle Dwuunli la ɛbɔ wɔ ɛbɛla kɛ maanle maanle ne anu amra na ɛnyɛ ye kɛ mɔɔ Dwuuma yɛ ye la a, ɛnee duzu ati a ɛkpondɛ kɛ maanle maanle ne anu amra bɔ bɛ ɛbɛla kɛ Dwuuma ɛ?”+
15 Yɛdayɛ mɔɔ yɛle Dwuuma, na yɛnle kɛ maanle maanle ne anu amra mɔɔ bɛyɛ ɛtane la, 16 yɛze kɛ tɛ mɛla gyima zo a bɛdua bɛbu awie tenlenenli a, emomu bɛdua Gyisɛse Kelaese+ anu diedi zo.+ Yemɔti yɛnyia Kelaese Gyisɛse anu diedi amaa bɛalua Kelaese anu diedi zo bɛabu yɛ tenlenema na tɛ mɛla gyima zo ɔ, ɔluakɛ bɛnrɛlua mɛla gyima zo bɛnrɛbu awie* biala tenlenenli.+ 17 Na saa bɛnwu yɛdayɛ noko kɛ ɛtanevolɛma wɔ mekɛ mɔɔ yɛkpondɛ kɛ bɛdua Kelaese anwo zo bɛbu yɛ tenlenema la a, ɛnee Kelaese piepia yɛ maa yɛyɛ ɛtane ɔ? Kyɛkyɛ! 18 Na saa mɔɔ mekɛ bie membubule ye menguale la a melɛsi ye bieko a, ɛnee ɔda ali kɛ melɛto mɛla. 19 Ɔluakɛ ɔlua mɛla zo menwule memaanle mɛla,+ amaa meadɛnla aze meamaa Nyamenle. 20 Bɛbɔ me baka nu bɛboka Kelaese anwo.+ Tɛ medame a mede aze bieko a,+ emomu Kelaese mɔɔ de me nu la ɔ. Nɔhalɛ nu, kɛzi mede aze kɛkala wɔ nwonane nu la, mede ye wɔ Nyamenle Ara ne mɔɔ hulole me na ɔvale ɔ nwo ɔmaanle me la anu diedi nu.+ 21 Memkpo Nyamenle ɛlolɛ kpole ne,*+ ɔluakɛ saa bɛdua mɛla zo bɛbua awie benle a, ɛnee noko Kelaese ɛwu mgbane.+
3 O Galeehyeama mɔɔ bɛnlɛ adwenle a! Nwane a ɛbɛlɛbɛla bɛ a,+ bɛmɛ mɔɔ bɛlale Gyisɛse Kelaese ali wienyi bɛhilele bɛ kɛ bɛbɔ ye baka nu la?+ 2 Mekulo kɛ mebiza bɛ* deɛ ko ɛhye: Ɔlua mɛla gyima zo a bɛnyianle sunsum ne a, anzɛɛ ɔlua mɔɔ bɛdele la anu diedi mɔɔ bɛnyianle la azo ɔ?+ 3 Bɛnlɛ adwenle fee ɔ? Bɛbɔle ɔ bo sunsum nu, na akee bɛlɛwie ye nwonane nu ɔ?+ 4 Amaneɛ dɔɔnwo ne mɔɔ bɛnwunle ye la ɛyɛ mgbane ɔ? Ɔnle kɛ ɔba ye zɔ fee. 5 Ɛhye ati, asoo ahenle mɔɔ maa bɛ sunsum na ɔyɛ nwanwane gyima+ wɔ bɛ avinli la yɛ ye zɔ ɔlua bɛ mɛla gyima anzɛɛ diedi mɔɔ bɛnyianle ye wɔ mɔɔ bɛdele la anu la ati ɔ? 6 Ɔle kɛ mɔɔ Ebileham “nyianle diedi wɔ Gyihova* anu na bɛbule ye nyɛleɛ ne kɛ ɔle tenlene” la.+
7 Bɛze ye wienyi kɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛ diedi la a bɛle Ebileham amra a.+ 8 Na kɛmɔ ngɛlɛlera ne hilele kɛ Nyamenle balua maanle maanle ne anu amra diedi zo abua bɛ benle la ati, ɔlimoale ɔbɔle edwɛkpa ne nolo ɔhilele Ebileham kɛ: “Ɔlua ɛ nwo zo bɛbayila maanle maanle kɔsɔɔti.”+ 9 Ɔti bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛ diedi la, bɛlɛyila bɛ bɛaboka Ebileham mɔɔ nyianle diedi la anwo.+
10 Bɛdabɛ mɔɔ bɛfa bɛ nwo bɛto mɛla zo la kɔsɔɔti, munzule baha bɛ, ɔluakɛ bɛhɛlɛ kɛ: “Munzule ɛha awie biala mɔɔ ɛnli ninyɛne mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ Mɛla buluku ne anu amuala azo la.”+ 11 Bieko, ɔda ali kɛ bɛnlua mɛla zo bɛmbu awie nyɛleɛ kɛ ɔle tenlene wɔ Nyamenle anyunlu+ ɔluakɛ “tenlenenli balua ye diedi zo anyia ngoane.”+ 12 Na Mɛla ne ɛngyi diedi zo. Noko “menli mɔɔ di mɛla ne azo la balua zo anyia ngoane.”+ 13 Kelaese dɔle yɛ+ na ɔliele yɛ+ ɔvile Mɛla ne munzule bo, na yɛ munzule ne rale ɔ nwo zo ɔluakɛ bɛhɛlɛ kɛ: “Munzule ɛha awie biala mɔɔ bɛkɛhenda ye wɔ baka zo la.”+ 14 Ɛhye yɛle zɔ amaa maanle maanle ne alua Kelaese Gyisɛse anwo zo anyia nyilalɛ ne mɔɔ bɛvale bɛbɔle Ebileham ɛwɔkɛ la,+ na yɛalua yɛ diedi ne azo yɛanyia sunsum ne mɔɔ ɔvale ɔbɔle ɛwɔkɛ la.+
15 Mediema, memaa bɛ ndonwo ko: Saa bɛkye ngyekyeleɛ bo, na sonla kokye bɔbɔ a yɛle a, awie ɛngola ɛnzɛkye ye anzɛɛ ɛnva bie ɛmboka nwolɛ. 16 Ebileham nee ɔ ra ne a bɛbɔle bɛ ɛwɔkɛ a.+ Ɔnga kɛ, “ɛ nee ɛ bo zo amra,” kɛ asɛɛ bɛle menli dɔɔnwo la. Emomu, ɔse, “ɛ ra ne,” mɔɔ kile sonla kokye la, yemɔ a le Kelaese.+ 17 Eza meka ɛhye: Mɛla ne mɔɔ rale ɛvolɛ 430 anzi la,+ ɛntulu ngyekyeleɛ ne mɔɔ Nyamenle limoale yɛle la, yɛɛ ɔnzɛkye ɛwɔkɛ ne. 18 Na saa agyapadeɛ ne gyi mɛla zo a, ɛnee ɔngyi ɛwɔkɛ zo bieko; noko Nyamenle ɛlua ɛwɔkɛ zo a yeva yelo Ebileham a.+
19 Na Mɛla ne noko ɛ? Bɛvale bɛbokale nwo amaa mɛladonlɛ ala ali+ kɔkpula kɛ ralɛ ne mɔɔ bɛbɔle ɔ nwo ɛwɔkɛ la kɛra;+ na bɛmaanle anwumabɔvolɛma+ luale avinligyinlavolɛ bie anwo zo vale rale.+ 20 Saa sonla kokye yɛ ngyekyeleɛ a ɔngyia avinligyinlavolɛ, na Nyamenle angomekye a yɛle a. 21 Ɔti Mɛla ne tia Nyamenle ɛwɔkɛ ne mɔ ɔ? Ɔnle zɔhane fee! Saa menli nyia mɛla mɔɔ bahola amaa bɛ ngoane a, anrɛɛ bɛbalua mɛla zo bɛabua bɛ benle. 22 Noko Ngɛlɛlera ne vale ninyɛne kɔsɔɔti wulale ɛtane bo, amaa bɛava ɛwɔkɛ ne mɔɔ gyi Gyisɛse Kelaese anu diedi zo la bɛamaa bɛdabɛ mɔɔ bɛdie bɛdi la.
23 Noko akee, kolaa na diedi ne ara la, bɛvale mɛla ne bɛbɔle yɛ nwo bane, bɛvale yɛ bɛziele bɛmaanle diedi ne mɔɔ ɛnee bɛbala ye ali la.+ 24 Yemɔti Mɛla ne rayɛle yɛ kilehilevolɛ* na ɔhilele yɛ adenle ɔhɔle Kelaese anwo ɛkɛ,+ amaa bɛalua diedi zo bɛabu yɛ tenlenema.+ 25 Na kɛkala mɔɔ diedi ne ɛra la,+ yɛnle kilehilevolɛ* ne abo bieko.+
26 Nɔhalɛ nu, bɛ muala bɛlua Kelaese Gyisɛse anu diedi mɔɔ bɛlɛ la azo+ bɛyɛ Nyamenle amra.+ 27 Ɔluakɛ bɛ muala mɔɔ bɛzɔne bɛ wɔ Kelaese anu la ɛva Kelaese ɛwula.*+ 28 Dwuunli anzɛɛ Gilikinli ɛnle ɛkɛ,+ akɛlɛ anzɛɛ dehelɛ ɛnle ɛkɛ,+ nrenyia anzɛɛ raalɛ ɛnle ɛkɛ,+ ɔluakɛ bɛ muala bɛle menli ko wɔ Kelaese Gyisɛse anu.+ 29 Bieko, saa bɛle Kelaese ɛdeɛ a, ɛnee amgba bɛle Ebileham abozoamra,+ koliagyama,+ mɔɔ bɛbanyia ɛwɔkɛ ne a.+
4 Akee mɔɔ meka la a le kɛ, mekɛ ala mɔɔ koliagya ne le kakula la, ngakyile biala ɛnle ye nee akɛlɛ avinli ɛdeɛ, noko ɔle debie biala amenle, 2 noko awie mɔ nea ye nee ye sua nu ɛkɛ ne kɔkpula kenle mɔɔ ye papa ɛye ɛzie ɛkɛ ne la. 3 Zɔhane ala a yɛdayɛ noko, mekɛ mɔɔ yɛle ngakula la ewiade ye anu mɔlebɛbo ninyɛne vale yɛ yɛle ngɛkɛlɛ a.+ 4 Noko mɔɔ mekɛ ne dwule la, Nyamenle zoanle ɔ Ra ne mɔɔ raalɛ wole ye la,+ na ɛnee ɔwɔ mɛla bo,+ 5 kɛ ɔdɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛwɔ mɛla bo la ɔva ɔlie bɛ,+ amaa bɛava yɛ bɛayɛ mralɛ.+
6 Na kɛmɔ bɛle mralɛ la ati, Nyamenle ɛzoa ɔ Ra ne sunsum ne+ yemaa yera yɛ ahonle nu,+ na ɔtea nu kɛ: “Abba,* Egya!”+ 7 Yemɔti ɛnle akɛlɛ bieko emomu ɛle ralɛ; na saa ɛle ralɛ a, ɛnee ɛdua Nyamenle anwo zo ɛdi agya noko.+
8 Noko akee, mekɛ mɔɔ bɛnze Nyamenle la, ɛnee bɛle ngɛkɛlɛ bɛmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛle adalɛ nyamenle la. 9 Noko kɛkala mɔɔ bɛnwu Nyamenle anzɛɛ Nyamenle emomu ɛnwu bɛ la, duzu ati a eza bɛlɛsia bɛ nzi bɛahɔ mɔlebɛbo ninyɛne mgbane ne mɔɔ nvasoɛ ɛnle zo la anwo+ na bɛkpondɛ kɛ bɛyɛ ngɛkɛlɛ bɛmaa bɛ bieko ɛ?+ 10 Bɛ nye ɛbolo bɛlɛdi kenle nee siane+ nee ɛlobɔ nee ɛvolɛ. 11 Mesulo memaa bɛ kɛ wɔ adenle bie azo bɛmaa mevɛ mgbane.
12 Mediema, mesɛlɛ bɛ, bɛva me gyakɛ, ɔluakɛ ɛnee medame noko mele kɛ bɛdabɛ la.+ Bɛanyɛ me ɛtane biala. 13 Noko bɛze kɛ ɔlua me anwodolɛ zo a menyianle adenle menlimoale membɔle edwɛkpa ne nolo mengilele bɛ a. 14 Ɛnee me anwodolɛ ne le sɔnea maa bɛ ɛdeɛ, noko bɛamkpo me yɛɛ bɛando me nwo nyɛlɛ;* emomu bɛliele me kɛ Nyamenle anwumabɔvolɛ, kɛ Kelaese Gyisɛse la. 15 Anyelielɛ zɔhane mɔɔ ɛnee bɛlɛ la wɔ nienwu? Ɔluakɛ medi bɛ nwo daselɛ kɛ saa bɛyɛ a ɔyɛ boɛ a, anrɛɛ bɛdudule bɛ nye bɛmaanle me.+ 16 Nɔhalɛ ne mɔɔ meha mehile bɛ la ati meyɛ bɛ kpɔvolɛ ɔ? 17 Bɛlɛbɔ mɔdenle kɛ bɛ sa kɛha bɛ, noko tɛ adwenle kpalɛ a bɛlɛfa bɛayɛ a; bɛkpondɛ kɛ bɛtwe bɛ bɛfi me nwo, amaa bɛ nye abolo bɛali bɛ nzi. 18 Noko ɔle kpalɛ kɛ dahuu awie kɛbɔ mɔdenle kɛva adwenle kpalɛ kɛkpondɛ bɛ, na tɛ mekɛ mɔɔ mewɔ bɛ nwo lɔ la angome, 19 me mra ngakula,+ bɛdabɛ ti a melɛte awolɛ nyane bieko kɔkpula kɛ bɛbala Kelaese subane ne ali a. 20 Me kunlu a anrɛɛ mewɔ bɛ nwo lɔ kɛkala amaa meadendɛ kɛnlɛma meahile bɛ, ɔluakɛ mennwu mɔɔ meyɛ ye wɔ bɛ nwo a.
21 Bɛha bɛhile me, bɛdabɛ mɔɔ bɛkpondɛ kɛ bɛdi mɛla ne azo la, Bɛnze mɔɔ Mɛla ne ka la ɔ? 22 Kɛ neazo la, bɛhɛlɛ kɛ, ɛnee Ebileham lɛ mralɛ mrenyia nwiɔ, ko mame le sonvolɛ bɛlɛra+ yɛɛ ko ne noko mame le dehelɛ raalɛ;+ 23 noko bɛwole sonvolɛ bɛlɛra ne ara ɛdeɛ ne kɛ mɔɔ bɛwo ralɛ biala la*+ na dehelɛ raalɛ ne ara ɛdeɛ ne, bɛluale ɛwɔkɛ zo a bɛwole ye a.+ 24 Bɛvale ninyɛne ɛhye mɔ bɛgyinlanle ɛkɛ bɛmaanle debie; ɔluakɛ mraalɛ ɛhye mɔ gyi ɛkɛ ne maa ngyekyeleɛ nwiɔ, ko vi Saenae Boka ne azo,+ na ɔwo mralɛ ɔgua akɛlɛzonlenlɛ nu, yemɔ a le Heega. 25 Ɔti Heega gyi ɛkɛ ne maa Saenae,+ boka bie mɔɔ wɔ Areleebea la, na ɔgyi ɛkɛ ne ɔmaa Gyɛlusalɛm mɔɔ wɔ ɛkɛ ɛnɛ la, ɔluakɛ Gyɛlusalɛm ɛhye nee ɔ mra wɔ akɛlɛzonlenlɛ nu. 26 Noko Gyɛlusalɛm ne mɔɔ wɔ anwuma lɔ la ɛdeɛ, ɔle dehelɛ na yemɔ a ɔle yɛ mame a.
27 Ɔluakɛ bɛhɛlɛ kɛ: “Raalɛ mota mɔɔ ɔnwo a, maa ɛ nye ɛlie; wɔmɔ raalɛ mɔɔ ɛnde awolɛ nyane, fa fɛlɛkolilɛ teɛdea nu; ɔluakɛ raalɛ ne mɔɔ bɛkpo ye la amra ne mɔ zonle tɛla mɔɔ gya nrenyia ne la ɛdeɛ ne mɔ.”+ 28 Na mediema, bɛmɛ bɛle ɛwɔkɛ mralɛ kɛ mɔɔ ɛnee Ayezeke de ala la.+ 29 Na kɛ mɔɔ zɔhane mekɛ ne, mɔɔ bɛwole ye kɛ mɔɔ bɛwo ralɛ biala la* yɛle mɔɔ bɛluale sunsum ne azo bɛwole ye la kpɔdekpɔde la,+ zɔhane ala a ɔde ye ɛnɛ noko a.+ 30 Noko akee, duzu a ngɛlɛlera ne ka a? “Foa sonvolɛ bɛlɛra ne nee ɔ ra ne, ɔluakɛ sonvolɛ bɛlɛra ne ara ne nee dehelɛ raalɛ ne ara ne ɛngola ɛmbɔ nu ɛnli agya.”+ 31 Yemɔti, mediema, yɛnle sonvolɛ bɛlɛra ne amra, emomu yɛle dehelɛ raalɛ ne amra.
5 Kelaese ɛlie yɛ yemaa yɛnyia fanwodi ɛhye. Ɛhye ati, bɛgyinla kpundii,+ na bɛmmamaa bɛfa bɛ bɛyɛ ngɛkɛlɛ bieko.+
2 Nea! medame Pɔɔlo, meka meahile bɛ kɛ saa bɛmaa bɛpɛ bɛ mrenyiazo a, Kelaese anwo ɛnlɛ nvasoɛ ɛmmaa bɛ.+ 3 Bieko, mekakye awie biala mɔɔ bamaa bɛapɛ ye mrenyiazo la kɛ ɔwɔ kɛ ɔdi Mɛla ne amuala azo.+ 4 Bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛbɔ mɔdenle kɛ bɛdua mɛla ne azo bɛabu bɛ nwo tenlenema la,+ bɛhwe bɛ nwo bɛvi Kelaese anwo; bɛvi ye ɛlolɛ kpole ne anwo. 5 Yɛmɛ, ɔlua sunsum ne azo yɛlɛkendɛ tenleneyɛlɛ ne mɔɔ yɛ nye la zo mɔɔ gyi diedi zo la ɛsesebɛ. 6 Ɔluakɛ wɔ Kelaese Gyisɛse anu, saa yɛpɛ yɛ mrenyiazo o, yɛtɛpɛle o, ɔngyia,+ mɔɔ hyia la a le diedi mɔɔ fa ɛlɔlɛ yɛ gyima la.
7 Ɛnee bɛlɛbɔ mɔdenle* kpalɛ.+ Nwane a zile bɛ adenle kɛ bɛmmatie nɔhalɛ ne bieko a? 8 Ngilehilelɛ ɛhye ɛnvi Ahenle mɔɔ ɛvɛlɛ bɛ la ɛkɛ. 9 Mgbɔvonle ekyi maa ɛdɔkɛ ne amuala nyinyia.+ 10 Melɛ anwodozo kɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛ nee Awulae le ko la+ ɛnrɛnyia adwenle fofolɛ biala; noko ahenle mɔɔ ɛlɛgyegye bɛ la,+ saa ɔle nwane bɔbɔ a, ɔbanyia ndɛnebualɛ mɔɔ fɛta ye la. 11 Mediema, mame, saa mrenyiazo ɛpɛlɛ nwo edwɛkɛ a metɛka a, ɛnee duzu ati a bɛtɛyɛ me kpɔdekpɔde a? Saa ye zɔhane a, ɛnee bɛye amaneɛnwunlɛ baka* ne anwo azedolɛ* bolɛ ne+ bɛvi ɛkɛ. 12 Me kunlu a anrɛɛ menli mɔɔ ɛlɛbɔ mɔdenle kɛ bɛmaa bɛadɔ aze la kɛza bɛ nwo.*
13 Mediema, bɛvɛlɛ bɛ kɛ bɛranyia fanwodi; noko bɛmmadua fanwodi ɛhye azo bɛdi nwonane nu atiakunluwɔzo nzi,+ emomu bɛva ɛlɔlɛ bɛzonle bɛ nwo ngoko.+ 14 Ɔluakɛ bɛbɔ Mɛla ne amuala kpɔkɛ ko kɛ: “Kulo ɛ gɔnwo kɛ ɛ nwo.”+ 15 Na saa bɛkɔ zo bɛkeka bɛ nwo na bɛkyehye bɛ nwo bɛdi a,+ ɛnee bɛnlea boɛ na bɛanguhu bɛ nwo.+
16 Noko mame mese, Bɛhɔ zo bɛmaa sunsum ne ɛhile bɛ adenle+ na bɛnrɛli nwonane nu atiakunluwɔzo nzi ɛlɛ.+ 17 Ɔluakɛ nwonane nu atiakunluwɔzo ne ko tia sunsum ne yɛɛ sunsum ne ko tia nwonane ne; bɛ mu nwiɔ bɛnga fee, yemɔti ninyɛne mɔɔ bɛkulo kɛ bɛyɛ la bɛngola bɛnyɛ.+ 18 Bieko, saa sunsum ne kile bɛ adenle a, ɛnee bɛnle mɛla ne abo.
19 Na nwonane ne gyima ne mɔ da ali wienyi, bɛmɛ a le adwɔmane ɛbɛla,*+ evinli nyɛleɛ, anyiemgba ɛbɛla,*+ 20 awozonle ɛzonlenlɛ, sunsum ɛtane nyɛleɛ,*+ ɛkpɔlɛ, konle, nungule, ɛya, manzonle, mgbakyemgbakyenu, ngilehilenu, 21 anyebolo, nzabolɛ,+ anyelielɛ mgbane mgbane* nee ninyɛne mɔɔ le kɛ ɛhye mɔ la.+ Melɛbɔ bɛ kɔkɔ wɔ ninyɛne ɛhye mɔ anwo kɛ mɔɔ menlimoale membɔle bɛ kɔkɔ la, kɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛ ninyɛne ɛhye mɔ la ɛnrɛnyia Nyamenle Belemgbunlililɛ ne.+
22 Noko sunsum ne ma a le ɛlɔlɛ, anyelielɛ, anzodwolɛ, abotane, atiakunlukɛnlɛma, kpalɛyɛlɛ,+ diedi, 23 mɛlɛbɛnwoaze, bɛnwozohomonlɛ.+ Mɛla biala ɛntia ɛhye mɔ. 24 Bieko, bɛdabɛ mɔɔ bɛle Kelaese Gyisɛse ɛdeɛ la ɛbɔ nwonane ne nee ye atiakunluwɔzo yɛɛ ye ɛhulolɛdeɛ ne mɔ baka nu.+
25 Saa yɛde aze wɔ sunsum nu a, ɛnee bɛmaa yɛhɔ zo yɛli sunsum ne adehilelɛ nzi pɛpɛɛpɛ.+ 26 Bɛmmamaa yɛmemaa yɛ nwo zo,+ yɛ nee yɛ gɔnwo mɔ su, na yɛ nye bolo yɛ nwo ngoko.+
6 Mediema, saa awie fo adenle kolaa na ɔ nye ara ɔ nwo zo bɔbɔ a, bɛdabɛ mɔɔ bɛnyi sunsum nu la ɛlua mɛlɛbɛnwoaze adenle zo ɛdenrɛ ye.+ Noko bɛnlea bɛ nwo boɛ+ na bɛanzɔ bɛdabɛ noko bɛannea.+ 2 Bɛhɔ zo bɛboa bɛ nwo ngoko wɔ ninyɛne mɔɔ anu yɛ ɛlomboɛ la ɛzoalɛ nu,+ na saa bɛyɛ ɛhye a ɛnee bɛlɛdi Kelaese mɛla ne azo kpalɛ.+ 3 Ɔluakɛ saa awie dwenle kɛ ɔ nwo hyia wɔ mekɛ mɔɔ ɔnle zɔ la a,+ ɛnee ɔlɛbɛlɛbɛla ɔ nwo. 4 Noko bɛmaa awie biala ɛnleɛnlea ɔdaye ye nyɛleɛ nu,+ na yeanyia debie yeava yeadu ɔ nwo, na ɔmmafa ɔ nwo ɔto awie anwo.+ 5 Ɔluakɛ awie biala ɔdaye ɔbazoa ye adesoa.*+
6 Bieko, bɛmaa awie biala mɔɔ bɛhilehile ye edwɛkɛ ne la ɛmaa ye kilehilevolɛ ne ninyɛne mgbalɛ mɔɔ ɔkɛnyia la kɔsɔɔti bie.+
7 Bɛmmamaa bɛbɛlɛbɛla bɛ: Nyamenle ɛnle awie mɔɔ bɛbɛlɛbɛla ye a.* Na mɔɔ sonla kɛlua la yɛɛ ɔbu a;+ 8 ɔluakɛ mɔɔ dua maa ɔ nwonane ne la balua ɔ nwonane ne azo anyia ɛzɛkyelɛ, na mɔɔ dua maa sunsum ne la balua sunsum ne azo anyia dahuu ngoane.+ 9 Ɔti bɛmmamaa yɛkpo aze wɔ kpalɛyɛlɛ nu,* ɔluakɛ saa yeanyɛ yɛ ɛvɛlɛ a,* yɛbanyia zolɛ nvasoɛ* wɔ mekɛ kpalɛ nu.+ 10 Ɛhye ati, mekɛ biala mɔɔ yɛkɛnyia nwolɛ adenle ne la,* bɛmaa yɛyɛ kpalɛ yɛmaa menli kɔsɔɔti, titili bɛdabɛ mɔɔ yɛ nee bɛ lɛ diedi ko la.
11 Bɛnlea ngɛlɛlera mgbole ne mɔ mɔɔ medame mumua ne meva me sa mehɛlɛ merɛlɛ bɛ la.
12 Bɛdabɛ mɔɔ bɛkulo kɛ bɛsɔ menli nye la kɔsɔɔti a ɛlɛbɔ mɔdenle kɛ bɛmaa bɛapɛ bɛ mrenyiazo a, bɛlɛyɛ ɛhye amaa bɛanyɛ bɛ kpɔdekpɔde wɔ Kelaese amaneɛnwunlɛ baka* ne anwo. 13 Ɔluakɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛmaa bɛapɛ bɛ mrenyiazo bɔbɔ la ɛnli Mɛla ne azo,+ noko bɛkpondɛ kɛ bɛmɛ bɛpɛ bɛ mrenyiazo amaa bɛanyia debie wɔ bɛ sonlabaka ne anwo bɛava bɛadu bɛ nloa anu. 14 Noko mame, menrɛdu me nloa anu kyesɛ yɛ Awulae Gyisɛse Kelaese amaneɛnwunlɛ baka* ne anwo ala,+ yemɔ a ɔlua ɔ nwo zo bɛhu ewiade ne* bɛmaa me na bɛhu medame noko bɛmaa ewiade ne a. 15 Na saa yɛpɛ yɛ mrenyiazo o, yɛampɛ yɛ mrenyiazo o, ɔngyia,+ mɔɔ hyia la a le kɛ yɛkɛyɛ abɔdeɛ fofolɛ.+ 16 Na bɛdabɛ mɔɔ bɛdua adenle ɛhye azo bɛbɔ bɛ ɛbɛla kɛnlɛma la amuala, anzodwolɛ nee anwunvɔnezelɛ ɛha bɛ, ɛhɛe, ɛha Nyamenle Yizilayɛ ne.+
17 Ɔvi ɛnɛ mɔɔ kɔ la, awie biala mmagyegye me, ɔluakɛ ahapenle mɔɔ wɔ me nwo la kile kɛ mele Gyisɛse akɛlɛ.+
18 Mediema, yɛ Awulae Gyisɛse Kelaese ɛlolɛ kpole ne nee sunsum ne mɔɔ bɛda ye ali la ɛdɛnla. Amen.
Anzɛɛ “munzule mekɛ.” Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “bɛlɛye bɛ nwo ndɛndɛ.”
Giliki aneɛ nu, “memaanle ɔbole zo.”
Giliki aneɛ nu, “nwonane nee mogya biala.”
Eza bɛfɛlɛ ye Pita.
Giliki aneɛ nu, “wɔ dɔnehwele ko.”
Eza bɛfɛlɛ ye Pita.
Anzɛɛ “kɛ yɛle agɔnwolɛ.”
Eza bɛfɛlɛ ye Pita.
Anzɛɛ “menganle menzile ɔ nyunlu.”
Eza bɛfɛlɛ ye Pita.
Giliki aneɛ nu, “nwonane.”
Anzɛɛ “Menva Nyamenle ɛlolɛ kpole ne menzie ahane.”
Giliki aneɛ nu, “menwu.”
Nea Mok. A5.
Anzɛɛ “adekilevolɛ.”
Anzɛɛ “adekilevolɛ.”
Anzɛɛ “ɛyɛ kɛ Kelaese la.”
Hibulu anzɛɛ Elam edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ kile “O Egya!”
Anzɛɛ “bɛangyi me.”
Giliki aneɛ nu, “wɔ nwonane nu.”
Giliki aneɛ nu, “wɔ nwonane nu la.”
Giliki aneɛ nu, “Ɛnee bɛlɛnriandi.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “azekpolɛ.”
Saa awie sa ɔ nwo anzɛɛ bɛsa ye a, ɔkile kɛ ɔnfɛta kɛ ɔdi mɛla ne mɔɔ ɔgyi ɔ nzi la azo.
Giliki, por·nei′a. Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Giliki, a·sel′gei·a. Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “sunsum nu ngitanwolilɛ.”
Anzɛɛ “anyelielɛ molozo.”
Anzɛɛ “ye ɛzonlelilɛ nwo adesoa.”
Giliki aneɛ nu, “bɛgolo ɔ nwo a.”
Anzɛɛ “yɛgyakyi kpalɛyɛlɛ.”
Giliki aneɛ nu, “saa yeamkpo aze a.”
Anzɛɛ “yɛbade zolɛ ma.”
Giliki aneɛ nu, “mekɛ ne kɛdwu la.”
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Nea Edwɛkɛbohilelɛ.
Anzɛɛ “bɛhu ewiade ne baka zo.”