Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • nwt 2 Arelemgbunli 1:1-25:30
  • 2 Arelemgbunli

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • 2 Arelemgbunli
  • Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
2 Arelemgbunli

ARELEMGBUNLI MƆƆ TƆ ZO NWIƆ

1 Ehabe wule la anzi, Mowabema+ dele Yizilayɛma anwo atua.

2 Mekɛ zɔhane anu, Ehazaya vile ye sua ne mɔɔ wɔ Samɛlea mɔɔ bɛva mbaka bɛgua zolɛ la ati zo tokule bie anu dɔle aze na ɔbodale. Ɔti ɔzoanle soanvolɛma na ɔzele bɛ kɛ: “Bɛhɔbiza Ɛkelɔn+ nyamenle Beeyale-zibɛbe bɛnlea saa mebade kpɔkɛ a.”+ 3 Noko Gyihova anwumabɔvolɛ zele Tehyebenli Yilaegya*+ kɛ: “Dwazo, kɔyia Samɛlea belemgbunli ne soanvolɛma ne na biza bɛ kɛ, ‘Nyamenle biala ɛnle Yizilayɛ la ati a bɛlɛkɔ bɛahɔbiza Ɛkelɔn nyamenle Beeyale-zibɛbe edwɛkɛ a?+ 4 Ɛhye ati, mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Ɛnrɛvi ɛkpa ne mɔɔ ɛla zolɛ la azo, na kɛ ɔde ye biala la ɛbawu.”’” Na Yilaegya vile ɛkɛ ne hɔle.

5 Mɔɔ soanvolɛma ne ziale rale ɔ nwo ɛkɛ ne la, ɔbizale bɛ ɛkɛ ne ala kɛ: “Duzu ati a bɛzia bɛra a?” 6 Bɛbuale ye kɛ: “Nrenyia bie rayiale yɛ na ɔzele yɛ kɛ, ‘Bɛhɔ, bɛzia bɛhɔ belemgbunli ne mɔɔ zoanle bɛ la ɛkɛ na bɛze ye kɛ, “Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: ‘Nyamenle biala ɛnle Yizilayɛ la ati a wɔzoa kɛ bɛhɔbiza Ɛkelɔn nyamenle Beeyale-zibɛbe edwɛkɛ a? Ɛhye ati, ɛnrɛvi ɛkpa ne mɔɔ ɛla zolɛ la azo, na kɛ ɔde ye biala la ɛbawu.’”’”+ 7 Ɛhye ati ɔbizale bɛ kɛ: “Kɛzi nrenyia ne mɔɔ rayiale bɛ na ɔhanle edwɛkɛ ɛhye ɔhilele bɛ la de ɛ?” 8 Ɔti bɛzele ye kɛ: “Ɔle nrenyia mɔɔ wula nane enrinli tɛladeɛ+ na nane nwoma bɛlɛte hye ɔ nze zo.”+ Ɛkɛ ne ala ɔhanle kɛ: “Tehyebenli Yilaegya ɔ.”

9 Akee belemgbunli ne zoanle sogyama 50 nwo zo kpanyinli nee ye menli 50 ne. Mɔɔ ɔhɔle ɔ nwo ɛkɛ ne la, ɛnee ɔde boka ne ati zo nehane. Ɔzele ye kɛ: “Nɔhalɛ Nyamenle ne sonla,+ belemgbunli ne se, ‘Ɛdwu ɛrɛla.’” 10 Noko Yilaegya buale sogyama 50 nwo zo kpanyinli ne kɛ: “Nɔhalɛ nu, saa mele Nyamenle sonla a, ɛnee senle ɛvi anwuma+ ɛrayela wɔ nee wɔ menli 50 ne.” Na senle vi anwuma rayelale ye nee ye menli 50 ne.

11 Ɔti belemgbunli ne zoanle sogyama 50 nwo zo kpanyinli bieko nee ye menli 50 ne. Ɔhɔle na ɔzele ye kɛ: “Nɔhalɛ Nyamenle ne sonla, mɔɔ belemgbunli ne ɛha la ɛne, ‘Dwu aze bɛla ndɛndɛ.’” 12 Noko Yilaegya buale bɛ kɛ: “Saa mele nɔhalɛ Nyamenle ne sonla a, ɛnee senle vi anwuma ɛrayela wɔ nee wɔ menli 50 ne.” Na Nyamenle senle vi anwuma rayelale ye nee ye menli 50 ne.

13 Akee belemgbunli ne zoanle sogyama 50 nwo zo kpanyinli mɔɔ tɔ zo nsa la nee ye menli 50 ne. Noko sogyama 50 nwo zo kpanyinli ne mɔɔ tɔ zo nsa la vole hɔle na ɔhotole Yilaegya anyunlu ɛkɛ na ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔbodo ye, na ɔzele ye kɛ: “Nɔhalɛ Nyamenle ne sonla, mesɛlɛ wɔ, maa me ngoane nee wɔ sonvolɛma 50 ɛhye ngoane* ɛzonle bolɛ wɔ ɛ nye zo. 14 Senle ɛvi anwuma ɛrayela sogyama 50 nwo zo mgbanyima nwiɔ ne mɔɔ bɛlimoa la nee bɛ menli 50 ne mɔ, noko kɛkala maa me ngoane* ɛzonle bolɛ wɔ ɛ nye zo.”

15 Ɛhye ati, Gyihova anwumabɔvolɛ zele Yilaegya kɛ: “Dwu aze na ɛ nee ye ɛhɔ. Mmasulo ye.” Ɔti ɔdwazole na ɔ nee ye hɔle belemgbunli ne anwo ɛkɛ. 16 Akee Yilaegya zele belemgbunli ne kɛ, “Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: ‘Kɛmɔ Nyamenle biala ɛnle Yizilayɛ la ati a ɛzoanle soanvolɛma kɛ bɛhɔbiza Ɛkelɔn nyamenle Beeyale-zibɛbe edwɛkɛ la ɔ?+ Duzu ati a wɔambiza ye edwɛkɛ a? Ɛhye ati, ɛnrɛvi ɛkpa ne mɔɔ ɛla zolɛ la azo, na kɛ ɔde ye biala la ɛbawu.’” 17 Ɔti ɔwule, kɛ mɔɔ Gyihova luale Yilaegya anwo zo hanle la; na kɛ mɔɔ ɛnee ɔnlɛ ralɛ nrenyia la ati, Gyɛholam*+ ralile ye agya lile belemgbunli wɔ Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔhyafate ara Gyɛholam+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nwiɔ la azo.

18 Na Ehazaya+ anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha, mɔɔ ɔyɛle la, asoo bɛtɛkɛlɛle ye wɔ Yizilayɛ arelemgbunli mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ?

2 Mekɛ mɔɔ ɛnee Gyihova barava Yilaegya+ wɔ ahumu nu ahɔ anwuma* la,+ Yilaegya nee Yilaehya+ vile Gelegale zile nu hɔle.+ 2 Yilaegya zele Yilaehya kɛ: “Mesɛlɛ wɔ tɛnla ɛke, ɔluakɛ Gyihova ɛzoa me wɔ Bɛtɛle.” Noko Yilaehya hanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze na ɛdawɔ noko ɛde aze* la, menrɛgyakyi wɔ.” Yemɔti bɛhɔle Bɛtɛle.+ 3 Akee ngapezoma ne amra* ne mɔ mɔɔ bɛwɔ Bɛtɛle la rale Yilaehya anwo ɛkɛ na bɛbizale ye kɛ: “Ɛze kɛ ɛnɛ Gyihova barava ɛ menle ne mɔɔ kile wɔ adenle la ahɔ ɔ?”+ Na ɔhanle kɛ: “Meze ye dɛba. Bɛmua bɛ nloa.”

4 Na Yilaegya zele ye kɛ: “Yilaehya, mesɛlɛ wɔ tɛnla ɛke, ɔluakɛ Gyihova ɛzoa me wɔ Gyɛleko.”+ Noko ɔhanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze na ɛdawɔ noko ɛde aze* la, menrɛgyakyi wɔ.” Yemɔti bɛhɔle Gyɛleko. 5 Akee ngapezoma ne amra ne mɔ mɔɔ bɛwɔ Gyɛleko la rale Yilaehya anwo ɛkɛ na bɛbizale ye kɛ: “Ɛze kɛ ɛnɛ Gyihova barava ɛ menle ne mɔɔ kile wɔ adenle la ahɔ ɔ?” Na ɔhanle kɛ: “Meze ye dɛba. Bɛmua bɛ nloa.”

6 Na Yilaegya zele ye kɛ: “Mesɛlɛ wɔ tɛnla ɛke, ɔluakɛ Gyihova ɛzoa me wɔ Dwɔdan ne anloa.” Noko ɔhanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze na ɛdawɔ noko ɛde aze* la, menrɛgyakyi wɔ.” Yemɔti bɛ mu nwiɔ bɛhɔle. 7 Na ngapezoma ne amra ne mɔ anu 50 noko doale bɛ na bɛgyinlanle moamoa bɛnleanle bɛ wɔ mekɛ mɔɔ bɛ mu nwiɔ bɛgyi Dwɔdan ne anloa la. 8 Akee Yilaegya yele ye tɛladeɛ* ne+ na ɔbɛkale na ɔvale ɔfinle azule ne anu, na nuhua kpakyele mɔɔ bie wɔ bɛne zo na bie wɔ fema zo a, yemɔti bɛ mu nwiɔ bɛluale azɛlɛ resee zo bɛpɛle.+

9 Mɔɔ bɛpɛle ala la, Yilaegya zele Yilaehya kɛ: “Biza mɔɔ ɛkpondɛ kɛ meyɛ memaa wɔ la kolaa na bɛava me bɛavi ɛ nwo ɛke.” Yemɔti Yilaehya hanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, mebahola meanyia wɔ sunsum ne+ mɔnwo* nwiɔ ɔ?”+ 10 Ɔbuale kɛ: “Wɔbiza debie ɛsesebɛ. Saa ɛnwu me wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛfa me bɛavi ɛ nwo ɛkɛ ne la a, ɔbayɛ zɔhane yeamaa wɔ; noko saa wɔannwu me ɛdeɛ a, yemɔ ɔnrɛyɛ zɔ.”

11 Mɔɔ bɛlua nwo bɛlɛkɔ na bɛlɛtendɛ la, arɛlevilɛ nu ala, senle ehwili nee senle mgbɔnwɔ+ ratetele bɛ mu nwiɔ bɛ avinli, na Yilaegya luale ahumu ne anu hɔle anwuma.*+ 12 Mekɛ mɔɔ Yilaehya ɛlɛnea la, ɔdeanle nu kɛ: “Me papa, me papa! Yizilayɛ ehwili ne nee ye mgbɔnwɔkavoma!”+ Mɔɔ yeannwu ye bieko la, ɔzɔle ɔdaye mumua ne ye tɛladeɛ ne anu na ɔsuanle nuhua nwiɔ.+ 13 Ɛhye anzi, ɔvale Yilaegya tɛladeɛ ne+ mɔɔ kpolole guale aze la na ɔziale ɔ nzi ɔhɔgyinlanle Dwɔdan ne anloa. 14 Akee ɔvale Yilaegya tɛladeɛ ne mɔɔ kpolole guale aze la ɔfinle azule ne anu na ɔhanle kɛ: “Nienwu a Gyihova, Yilaegya Nyamenle ne wɔ a?” Mɔɔ ɔvale ɔfinle azule ne anu la, nuhua kpakyele mɔɔ bie wɔ bɛne zo na bie wɔ fema zo a, na Yilaehya pɛle.+

15 Mɔɔ ngapezoma ne amra ne mɔ mɔɔ wɔ Gyɛleko la nwunle ye wɔ moamoa la, bɛhanle kɛ: “Yilaegya sunsum ne ɛdwu Yilaehya anwo zo.”+ Yemɔti bɛhɔyiale ye na bɛbɔle bɛ ti aze wɔ ɔ nyunlu. 16 Bɛzele ye kɛ: “Nea, mrenyia 50 mɔɔ anwo yɛ se la boka wɔ sonvolɛma ne anwo wɔ ɛke. Yɛsɛlɛ wɔ maa bɛhɔkpondɛ ɛ menle. Bie a Gyihova sunsum* ne ɛmaa ye zo na yegyakyi ye yedo awoka ne mɔ ko azo, anzɛɛ bɔnza ne mɔ ko anu.”+ Noko ɔhanle kɛ: “Bɛmmasoa bɛ.” 17 Noko bɛhanle too bɛmaanle nyiane dɔle ɔ nye zo, yemɔti ɔhanle kɛ: “Bɛzoa bɛ.” Bɛzoanle mrenyia 50, na bɛhɔkpondɛle ye too kenle nsa, noko bɛannwu ye. 18 Mɔɔ bɛziale bɛrale ɔ nwo ɛkɛ ne la, ɛnee ɔde Gyɛleko.+ Akee ɔbizale bɛ kɛ: “Meanga meangile bɛ kɛ bɛmmakɔ ɔ?”

19 Nzinlii menli mɔɔ wɔ suakpole ne azo la zele Yilaehya kɛ: “Me menle kola nwu ye kɛ suakpole ye wɔ ɛleka kpalɛ;+ noko nzule ne ɛnle kpalɛ, yɛɛ azɛlɛ ne le mota.”* 20 Ɛhye ati ɔhanle kɛ: “Bɛva ngyenle bɛgua kyɛnze ekyi mɔɔ le fofolɛ la anu bɛrɛlɛ me.” Ɔti bɛvale bɛrɛlɛle ye. 21 Akee ɔhɔle ɛleka mɔɔ nzule ne vi ba la na ɔvuandinle ngyenle ne ɔguale nu+ na ɔhanle kɛ: “Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne, ‘Meyɛ azule ɛhye ayile. Ɔnrɛmaa awie biala ɛnrɛwu anzɛɛ ɛnrɛyɛ mota* bieko.’” 22 Na azule ne ɛde kpɔkɛ too a yeradwu ɛnɛ a, kɛ mɔɔ Yilaehya hanle ala la.

23 Ɔvile ɛkɛ ne kɛ ɔfo yeahɔ Bɛtɛle. Mɔɔ ɔlua adenle zo ɔlɛkɔ la, ngakula mrenyia bie vi suakpole ne azo rale na bɛbɔle ɔ bo kɛ bɛgolo ɔ nwo,+ na bɛhanle bɛhilele ye kɛ: “Atizo kpawee, fo kɔ ɛ! Atizo kpawee, fo kɔ ɛ!” 24 Awieleɛ bɔkɔɔ ne, ɔhakyile ɔ nwo na ɔnleanle bɛ na ɔwale bɛ amonle wɔ Gyihova duma nu. Akee ezizile mbelɛ nwiɔ+ vi ɛhoayelɛ ne anu vindele na bɛtetele ngakula ne mɔ 42 anu azinli azinli.+ 25 Ɔvile ɛkɛ ne ɔhɔle Kamɛle Boka ne azo,+ na ɔvile ɛkɛ ne ɔziale ɔhɔle Samɛlea.

3 Ehabe ara Gyɛholam+ rayɛle Yizilayɛma belemgbunli wɔ Samɛlea wɔ Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔhyafate ɛvolɛ mɔɔ tɔ zo 18 la azo, na ɔlile tumi ɛvolɛ 12. 2 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, noko yeandwu ye papa anzɛɛ ye mame ɛdeɛ ne, ɔluakɛ ɔyele Beeyale ɛzonlenlɛ mpila ne mɔɔ ye papa yɛle la ɔvile ɛkɛ.+ 3 Noko ɔyɛle ɛtane ne mɔ mɔɔ Nibate ara Gyɛlɔbowam maanle Yizilayɛma yɛle la bie.+ Yeandwe ɔ nwo yeanvi nwolɛ.

4 Ɛnee Mowabe Belemgbunli Mihya sie mboane, na ɛnee ɔfa mboane mralɛ 100,000 nee mboane nyinli mɔɔ bɛtɛpepɛle bɛ nwo enrinli la 100,000 ɔtua adwule ɔmaa Yizilayɛ belemgbunli ne. 5 Ehabe wule ala la,+ Mowabe belemgbunli ne dele Yizilayɛ belemgbunli ne anwo atua.+ 6 Ɔti kenle zɔhane, Belemgbunli Gyɛholam vile Samɛlea na ɔhɔboɔboale Yizilayɛma kɔsɔɔti anloa. 7 Eza ɔvale nrɛlaleɛ ɔhɔmaanle Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔhyafate kɛ: “Mowabe belemgbunli ne ɛde atua ɛtia me. Ɛ nee me bahɔ na yɛaho yɛatia Mowabe ɔ? Ɛhye ati ɔhanle kɛ: “Mebahɔ.+ Mele kɛ ɛdawɔ ala la. Me menli ne le kɛ wɔ menli ne ala la. Me mgbɔnwɔ ne mɔ le kɛ wɔ mgbɔnwɔ ne mɔ ala la.”+ 8 Akee ɔbizale kɛ: “Adenle boni a yɛbava zo yɛahɔ a?” Ɔbuale kɛ: “Yɛbava Yidɔm fienemgbole ne anu adenle ne azo.”

9 Akee Yizilayɛ belemgbunli ne nee Dwuda belemgbunli ne yɛɛ Yidɔm belemgbunli ne zile nu hɔle.+ Bɛdiale bɛbɔle mgbɔlɔka too kenle nsuu la, ɛnee akee bɛnnyia nzule bɛmmaa bɛ sogyama ne nee nyɛmoa mɔɔ li bɛ nzi la. 10 Yizilayɛ belemgbunli ne hanle kɛ: “Yeanyɛ boɛ! Gyihova ɛvɛlɛ arelemgbunli nsa ɛhye mɔ amaa yeava bɛ yeawula Mowabema asa anu!” 11 Na Gyɛhɔhyafate bizale kɛ: “Gyihova ngapezonli biala ɛnle ɛke mɔɔ yɛbalua ɔ nwo zo yɛabiza Gyihova edwɛkɛ ɔ?+ Yemɔti Yizilayɛ belemgbunli ne sonvolɛma ne anu ko buale kɛ: “Hyeefate ara Yilaehya+ mɔɔ ɛnee wola nzule gua Yilaegya asa anwo* la wɔ ɛke.”+ 12 Akee Gyɛhɔhyafate hanle kɛ: “Gyihova dua ɔ nwo zo tendɛ.” Yemɔti Yizilayɛ belemgbunli ne nee Gyɛhɔhyafate yɛɛ Yidɔm belemgbunli ne hɔle ɔ nwo ɛkɛ.

13 Yilaehya zele Yizilayɛ belemgbunli ne kɛ: “Duzu a me nee wɔ lɛ ye yɛ a?*+ Kɔ wɔ papa ngapezoma ne mɔ nee wɔ mame ngapezoma ne mɔ ɛkɛ.”+ Noko Yizilayɛ belemgbunli ne zele ye kɛ: “Kyɛkyɛ, ɔluakɛ Gyihova a ɛvɛlɛ arelemgbunli nsa ɛhye mɔ kɛ ɔfa bɛ yeawula Mowabema asa anu a.” 14 Na Yilaehya hanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ ɛlɔne Gyihova mɔɔ mesonle ye* la de aze la, saa membu Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔhyafate a,+ anrɛɛ menrɛnlea wɔ bɔbɔ na meanwu wɔ.+ 15 Bɛvɛlɛ awie mɔɔ bɔ haape*+ la bɛmaa me.” Mɔɔ ahenle mɔɔ bɔ haape ne la bɔle ɔ bo kɛ ɔbɔ ala la, Gyihova asa dwule ɔ nwo zo.+ 16 Ɔhanle kɛ, “Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: ‘Bɛvu ahuma dɔɔnwo wɔ bɔnza ɛhye anu, 17 ɔluakɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Bɛnrɛnwu kɛ anwoma ɛlɛbɔ, yɛɛ bɛnrɛnwu kɛ ezule ɛlɛtɔ; noko nzule bayi bɔnza ɛhye tɛkɛɛ,+ na bɛbanlo bie, bɛdabɛ, bɛ nyɛmoa nee bɛ nane mɔɔ ɛha la.”’ 18 Noko ɛhye le debie ekyi bie wɔ Gyihova anye zo,+ ɔluakɛ eza ɔbava Mowabema yeawula bɛ sa nu.+ 19 Bɛbubu suakpole biala mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la+ nee suakpole kɛnlɛma biala bɛgua aze, bɛpɛ baka kpalɛ biala bɛdo aze, bɛduodua nzubula ne mɔ amuala na bɛva awolɛ bɛzɛkye azɛlɛ kpalɛ biala.”+

20 Na nwonlomɔ ne, mekɛ mɔɔ bɛfa bɛbɔ ma afɔle ne la dwule la,+ nzule vi Yidɔm afoa nu rale arɛlevilɛ nu, na nzule ne rayile azɛlɛ ne azo tɛkɛɛ.

21 Mowabema amuala dele kɛ arelemgbunli ne mɔ ɛra kɛ bɛ nee bɛ baho, yemɔti bɛvɛlɛvɛlɛle mrenyia mɔɔ kola sɔ akodeɛ nu la amuala,* na bɛgyinlegyinlanle ɛweɛne ne anloa. 22 Mɔɔ bɛdwazole nwonlomɔ mangyee ne la, ɛnee sɛnzɛne ne ɛlɛta nzule ne azo, na Mowabema mɔɔ bɛwɔ ye foa ko nehane la nwunle kɛ nzule ne ɛyɛ kɔkɔlɛ kɛ mogya. 23 Bɛhanle kɛ: “Ɛhye le mogya! Nɔhalɛ nu, arelemgbunli ne mɔ ɛva konle dadeɛ ɛhuhu bɛ nwo. Yemɔti O Mowabe, bɛmaa yɛhɔve bɛ ninyɛne ne mɔ!”+ 24 Mɔɔ bɛrale Yizilayɛma azokoɛleɛ ne la, Yizilayɛma dwazole na bɛbɔle ɔ bo kɛ bɛku Mowabema ne, na bɛnriandile bɛvile bɛ nwo ɛkɛ.+ Bɛvoanle Mowabema ne na bɛhuhunle bɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee bɛdoa bɛ la. 25 Bɛbubule azuamgbole ne mɔ bɛguale aze, na bɛ nuhua ko biala vuandinle bolɛ dole azɛlɛ kpalɛ biala azo, bɛmaanle zolɛ yɛle awolɛ ngome; bɛduale nzubula biala+ na bɛpɛle baka kpalɛ biala bɛdole aze.+ Awieleɛ bɔkɔɔ ne, Kɛɛ-halɛsɛte+ bolɛ bane ne angomekye a hale a, na totoabɔma ne bɛngale ye yiale na bɛbubule ye bɛguale aze.

26 Mɔɔ Mowabe belemgbunli ne nwunle kɛ bɛannwu konle ne anye zo la, ɔvale mrenyia 700 mɔɔ dedɛ konle dadeɛ la kɛ bɛkɔ Yidɔm belemgbunli ne anwo zo;+ noko bɛangola. 27 Ɔti ɔvale ye belamunli ralɛ ne mɔɔ ɔbali ɔ gyakɛ anu yeali tumi la ɔbɔle ɛyelalɛ afɔle+ wɔ bane ne azo. Na ɛya kpole rale Yizilayɛma anwo zo, yemɔti bɛhwenle bɛ nwo bɛvile ɔ nwo na bɛziale bɛhɔle bɛ azɛlɛ zo.

4 Akee ngapezoma ne amra ne mɔ+ anu ko aye zunle vɛlɛle Yilaehya kɛ: “Me hu mɔɔ ɔle wɔ sonvolɛ la ɛwu, yɛɛ ɛze ye wienyi kɛ ɛnee wɔ sonvolɛ sulo Gyihova kpalɛ.+ Kɛkala awie mɔɔ yɛtua ye kakɛ la ɛra kɛ ɔbava me mra nwiɔ ne yeahɔyɛ bɛ ye ngɛkɛlɛ.” 2 Na Yilaehya bizale ye kɛ: “Duzu a menyɛ memaa wɔ a? Ka kile me, duzu a ɛlɛ ye wɔ sua nu a?” Ɔbuale kɛ: “Wɔ sonvolɛ ɛnlɛ debie biala wɔ sua nu kɛ nwole buakɛ* ko ala.”+ 3 Akee ɔzele ye kɛ: “Finde alienwo, kɔzɛlɛzɛlɛ mbuakɛ fi wɔ kpalɛzoamra amuala ɛkɛ, mbuakɛ mɔɔ ɛhwee ɛnle nu la. Dielie dɔɔnwo kpalɛ. 4 Akee ɛ nee ɛ mra mrenyia ne mɔ ɛhɔ na bɛdo bɛ nwo anlenkɛ nu. Wola nwole ne bie gua mbuakɛ ɛhye mɔ kɔsɔɔti anu, na ye mɔɔ kɛyi la sie ahane.” 5 Ɔti raalɛ ne vile ɔ nwo ɛkɛ ne hɔle.

Mɔɔ raalɛ ne nee ɔ mra ne mɔ dole bɛ nwo anlenkɛ nu la, bɛvale mbuakɛ ne mɔ bɛmaanle ye, na raalɛ ne wolale nwole ne guale nuhua.+ 6 Mɔɔ mbuakɛ ne mɔ yiyile la, raalɛ ne zele ɔ mra ne mɔ anu ko kɛ: “Fa buakɛ bieko bɛlɛ me.”+ Noko ɔzele ye kɛ: “Buakɛ bieko ɛnle ɛkɛ.” Na nwole ne pɛle.+ 7 Ɔti raalɛ ne rale na ɔhanle ɔhilele nɔhalɛ Nyamenle sonla ne na ɔdaye noko ɔzele ye kɛ: “Kɔdɔne nwole ne na tuodua wɔ kakɛ ne mɔ, na ɛ nee ɛ mra ne mɔ ɛva mɔɔ kɛha la ɛnlea bɛ nwo.”

8 Kenle ko bie Yilaehya hɔle Hyunɛm,+ ɛleka mɔɔ raalɛ bie mɔɔ ɛlie duma la de la, na ɔzele ye kɛ ɔrɛla ɛkɛ ɔrali debie.+ Mekɛ biala mɔɔ ɔbapɛ nu wɔ ɛkɛ la, ɔmakyi ɔkɔdi debie wɔ ɛkɛ. 9 Ɔti raalɛ ne zele ɔ hu kɛ: “Meze kɛ nrenyia ye mɔɔ ba ɛke dahuu la le Nyamenle sonla nwuanzanwuanza. 10 Mesɛlɛ wɔ, maa yɛyɛ sua ekyi wɔ sua ne ati zo lɔ+ na yɛva ɛkpa, ɛkponle, ebia yɛɛ kɛnlaneɛbaka yɛzie nu yɛmaa ye. Na mekɛ biala mɔɔ ɔkɛra yɛ nwo ɛke la, yeala ɛkɛ.”+

11 Kenle ko bie, ɔrale ɛkɛ na ɔhɔle sua ne mɔɔ wɔ sua ne ati zo lɔ la anu kɛ ɔkɔ yeahɔla. 12 Akee ɔzele ye sonvolɛ Gɛheezae+ kɛ: “Fɛlɛ Hyunɛm+ raalɛ ne bɛla.” Ɔti ɔvɛlɛle ye, na ɔragyinlanle ɔ nyunlu ɛkɛ. 13 Akee ɔzele Gɛheezae kɛ: “Mesɛlɛ wɔ ka kile raalɛ ne kɛ, ‘Yɛdayɛ ti, wɔva ngyegyelɛ ɛhye mɔ amuala anu.+ Duzu a yɛyɛ yɛmaa wɔ a?+ Mendendɛ mengile belemgbunli ne+ anzɛɛ ɛlɔnema kpanyinli ne memaa wɔ ɔ?’” Noko raalɛ ne buale kɛ: “Mede medame mumua ne me menli avinli.” 14 Ɔti ɔhanle kɛ: “Ɛnee duzu a yɛyɛ yɛmaa raalɛ ne a?” Na Gɛheezae hanle kɛ: “Ɔnlɛ ralɛ nrenyia+ yɛɛ ɔ hu noko anye ɛvi.” 15 Ɛkɛ ne ala ɔhanle kɛ: “Fɛlɛ raalɛ ne.” Yemɔti ɔvɛlɛle ye na raalɛ ne ragyinlanle anlenkɛ ne anloa. 16 Akee ɔhanle kɛ: “Ɛvolɛ bieko mekɛ zɛhae ɛnee ɛvia ralɛ nrenyia.”+ Noko raalɛ ne hanle kɛ: “Me menle, nɔhalɛ Nyamenle ne sonla, kyɛkyɛ! Mmabɔ adalɛ ɛkile wɔ sonvolɛ.”

17 Noko raalɛ ne nrenzɛle na ɔwole ralɛ nrenyia wɔ mekɛ ko ne ala anu wɔ ye ɛvolɛ bieko anu, kɛ mɔɔ Yilaehya hanle hilele ye ala la. 18 Kakula ne nyinli, na kenle ko bie ɔhɔle ye papa mɔɔ ɛnee wɔ bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛte ma ne anwo lɔ la anwo ɛkɛ. 19 Ɔhɔle zo ɔzele ye papa kɛ: “Me ti, O me ti!” Na ye papa zele sonvolɛ ne kɛ: “Dwu ye kɔmaa ye mame.” 20 Ɔti ɔdwule ye ɔhɔmaanle ye mame, na ɔdɛnlanle raalɛ ne agyakɛ azo too ewiazo,* na ɔwule.+ 21 Akee raalɛ ne vole hɔle anwuma lɔ na ɔvale ye ɔhɔdole nɔhalɛ Nyamenle sonla ne ɛkpa ne azo,+ na ɔdole anlenkɛ ne anu na ɔhɔle. 22 Akee ɔvɛlɛle ɔ hu na ɔzele ye kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa me sonvolɛma ne mɔ ko nee asoaso ne mɔ ko, na mengɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne anwo ɛkɛ ne ndɛndɛ na menzia membɛla.” 23 Noko ɔbizale ye kɛ: “Duzu ati a ɛlɛkɔ wɔahɔnwu ye ɛnɛ a? Ɔnle siane fofolɛ+ anzɛɛ ɛnwomenlelielɛ kenle.” Noko ɔhanle kɛ: “Debie biala le kpalɛ.” 24 Ɔti ɔdɛnlanle asoaso ne azo na ɔzele ye sonvolɛ ne kɛ: “Kɔ ndɛndɛ. Mmaka kɛ medame ti ɛto nu, kyesɛ meka mekile wɔ kɛ ɛdo nu.”

25 Ɔti ɔhɔle nɔhalɛ Nyamenle sonla ne anwo ɛkɛ wɔ Kamɛle Boka ne azo. Mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne nwunle ye wɔ moamoa nehane la, ɔzele ye sonvolɛ Gɛheezae kɛ: “Nea! Hyunɛm raalɛ ne a lua nehane la. 26 Mesɛlɛ wɔ, nriandi kɔyia ye na biza ye kɛ, ‘Ɛte kpɔkɛ ɔ? Ɛ hu te kpɔkɛ ɔ? Ɛ ra ne te kpɔkɛ ɔ?’” Na raalɛ ne hanle kɛ: “Yɛ muala yɛte kpɔkɛ.” 27 Mɔɔ ɔradwule nɔhalɛ Nyamenle sonla ne anwo ɛkɛ wɔ boka ne azo la, ɛkɛ ne ala ɔzɔle ɔ gyakɛ.+ Na Gɛheezae rale kɛ ɔsuhu ye, noko nɔhalɛ Nyamenle sonla ne zele ye kɛ: “Gyakyi ye, ɔluakɛ ɔlɛdi nyane kpole,* na Gyihova ɛva ɛvea me na ɔtɛkanle ɔtɛkilele me.” 28 Akee ɔbizale kɛ: “Asoo menzɛlɛle me menle kɛ ɔmaa me ralɛ nrenyia? Asoo meanga kɛ, ‘Ɛmmabɛlɛbɛla me’ ɔ?”+

29 Ɛkɛ ne ala, ɔzele Gɛheezae kɛ: “Fa wɔ tɛladeɛ ne kye ɛ nze zo+ na fa me kpɔma ne dɛ ɛ sa nu kɔ. Saa ɛyia awie biala a, mmabiza ye ahye; yɛɛ saa awie biala biza wɔ ahye a, mmadie zolɛ. Kɔ na kɔva me kpɔma ne to kakula ne anyunlu.” 30 Na kakula ne ɛ mame hanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze na ɛdawɔ noko ɛde aze* la, menrɛgyakyi wɔ.”+ Yemɔti ɔdwazole na ɔ nee raalɛ ne hɔle. 31 Gɛheezae limoale bɛ nyunlu na ɔvale kpɔma ne ɔdole kakula ne anyunlu, noko yeande ɛnelɛ biala yɛɛ debie biala anzi.+ Ɔziale ɔhɔyiale Yilaehya na ɔzele ye kɛ: “Kakula ne andunwue.”

32 Mɔɔ Yilaehya rale sua ne anu la, ɛnee kakula ne ɛwu na ɔla ye ɛkpa ne azo.+ 33 Ɔhɔle sua ne anu na ɔdole anlenkɛ ne anu. Bɛ mu nwiɔ ala a ɛnee bɛwɔ sua ne anu a, na ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔsɛlɛ Gyihova.+ 34 Akee ɔvole ɛkpa ne azo na ɔlale kakula ne anwo zo na ɔvale ɔ nloa ɔduale kakula ne anloa, ɔ nee kakula ne bɛ nye yia zo yɛɛ ɔ sa la kakula ne asa anu, na ɔhɔle zo ɔbutule ɔ nwo zo, na kakula ne anwo bɔle ɔ bo kɛ ɔyɛ wuluwulu.+ 35 Ɔlile akɔneaba wɔ sua ne anu, na ɔvole ɛkpa ne azo na ɔbutule ɔ nwo zo bieko. Akee kakula ne nwuasinle fane nsuu, na ɛhye anzi ɔbukele ɔ nye.+ 36 Akee Yilaehya vɛlɛle Gɛheezae na ɔzele ye kɛ: “Fɛlɛ Hyunɛm raalɛ ne.” Yemɔti ɔvɛlɛle ye na ɔrale ɔ nwo ɛkɛ. Akee ɔzele ye kɛ: “Fa ɛ ra ne kɔ.”+ 37 Na raalɛ ne rale ɛkɛ na ɔdule ɔdɔle ɔ gyakɛ anu na ɔbɔle ɔ ti aze wɔ ɔ nyunlu ɛkɛ, ɛhye anzi ɔvale ɔ ra ne na ɔhɔle.

38 Mɔɔ Yilaehya ziale rale Gelegale la, ɛnee ɛhɔne ɛzi azɛlɛ ne azo.+ Ɛnee ngapezoma ne amra ne mɔ+ dede ɔ nyunlu ɛkɛ, na ɔzele ye sonvolɛ ne kɛ:+ “Fa buakɛ kpole ne sie zo na yɛ abomu maa ngapezoma ne amra ne mɔ.” 39 Ɔti bɛ nuhua ko hɔle ɛbɔ nu kɛ ɔkatete nya nya, na ɔnwunle vanye nyinli bie na ɔtetele awolandoba* nyinli wɔ zo too ye tɛladeɛ ne yile. Akee ɔziale ɔrale na ɔpepɛle ɔguale buakɛ ne mɔɔ abomu ne wɔ nu la anu, mɔɔ ɛnee ɔnze deɛ holɛ a. 40 Nzinlii bɛvale bie bɛmaanle menli ne kɛ bɛli, noko mɔɔ bɛlile abomu ne bie ala la, bɛdeanle nu kɛ: “O nɔhalɛ Nyamenle sonla, ewule wɔ buakɛ ne anu.” Na bɛangola bɛanli. 41 Ɔti ɔhanle kɛ: “Bɛva esamo ekyi bɛrɛla.” Mɔɔ ɔvale ɔguale buakɛ ne anu la, ɔhanle kɛ: “Bɛtete bie bɛmaa menli ne ɛli.” Na ɛnee ewule ne ɛvi buakɛ ne anu.+

42 Nrenyia bie vi Beeyale-hyalehya rale,+ na ɔvale baale paano+ 20 mɔɔ bɛva ma mɔɔ bɛlimoa bɛde bɛyɛ la nee ma fofolɛ kodoku ko ɔrɛlɛle nɔhalɛ Nyamenle sonla ne.+ Na Yilaehya hanle kɛ: “Fa maa menli ne maa bɛli.” 43 Noko ye sonvolɛ ne hanle kɛ: “Kɛ ɔkɛyɛ na meava deɛ ɛhye meamaa menli 100 ɛ?”+ Na ɔzele ye kɛ: “Fa maa menli ne maa bɛli, ɔluakɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne, ‘Bɛbali na bie aha.’”+ 44 Ɛhye ati ɔvale ɔziele bɛ nyunlu ɛkɛ, na bɛlile na bie hale,+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle la.

5 Ɛnee Neeyaman mɔɔ le Selea belemgbunli ne ɛlɔnema kpanyinli la le sonla titili mɔɔ ɔ menle ne bu ye kpalɛ, ɔluakɛ Gyihova luale ɔ nwo zo maanle Seleama lile konim.* Ɔle kokobɛvolɛ* ɛdeɛ, noko ɔle konle nu katakyie. 2 Wɔ bɛ ɛtetalɛ ne mɔ ko anu, Seleama vale Yizilayɛnli kakula raalɛ ekyi bie hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu na ɔrayɛle Neeyaman aye ne sonvolɛ. 3 Ɔzele ɔ menle raalɛ ne kɛ: “Anrɛɛ me menle ɛhɔ ngapezonli ne+ mɔɔ wɔ Samɛlea la anwo ɛkɛ! Anrɛɛ ɔbayɛ ye kokobɛ ne ayile.”+ 4 Ɔti ɔhɔle* na ɔhɔbɔle ɔ menle amaneɛ, ɔhanle mɔɔ Yizilayɛnli kakula bɛlɛra ne hanle hilele ye la ɔhilele ye.

5 Akee Selea belemgbunli ne hanle kɛ: “Kɔ kɛkala! Na mebava kɛlata meahɔmaa Yizilayɛ belemgbunli ne.” Yemɔti ɔvale dwɛtɛ fufule talɛnte* bulu, nvutuke hyikɛle 6,000 nee adɛladeɛ ngakyile bulu ɔhɔle. 6 Ɔvale kɛlata ne ɔrɛlɛle Yizilayɛ belemgbunli ne, na ɔkenga kɛ: “Meva kɛlata ɛhye mezoa me sonvolɛ Neeyaman kɛ ɔva ɔrɛlɛ wɔ amaa wɔayɛ ye kokobɛ ne ayile.” 7 Mɔɔ Yizilayɛ belemgbunli ne gengale kɛlata ne ala la, ɔtetele ye adɛladeɛ ne mɔ anu na ɔhanle kɛ: “Mele Nyamenle mɔɔ mekola meku sonla anzɛɛ mekola medie ngoane ɔ?+ Ɔluakɛ yezoa nrenyia ɛhye wɔ me nwo ɛke, na yeha yehile me kɛ menyɛ ye kokobɛ ne ayile! Bɛkola bɛnwu ye kɛ ɔkpondɛ kɛ ɔ nee me di butule.”

8 Noko mɔɔ Yilaehya mɔɔ le nɔhalɛ Nyamenle sonla ne dele kɛ Yizilayɛ belemgbunli ne ɛtete ye adɛladeɛ ne mɔ anu la, ɛkɛ ne ala ɔzoanle ɔmaanle bɛhɔzele belemgbunli ne kɛ: “Duzu ati a ɛtetele wɔ adɛladeɛ ne mɔ anu ɛ? Mesɛlɛ wɔ, maa ɔrɛla me nwo ɛke amaa yeanwu kɛ ngapezonli bie wɔ Yizilayɛ.”+ 9 Ɔti Neeyaman vale ye mgbɔnwɔ nee ye konle ehwili ne mɔ rale na ɔragyinlanle Yilaehya sua ne anuhɔlɛ ne. 10 Noko Yilaehya zoanle soanvolɛ maanle ɔhɔhanle ɔhilele ye kɛ: “Kɔ, kɔbia Dwɔdan+ ne anu fane nsuu,+ na ɛ nwo nane bazia ayɛ kɛ ye dɛba ne la na ɛ nwo ade.” 11 Na Neeyaman vale ɛya kpole na ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔkɔ, ɔhanle kɛ: “Nea, menganle ye me ti anu kɛ, ‘Ɔbavinde yeara me nwo ɛke na yeagyinla yeabɔ Gyihova ye Nyamenle ne duma na yeava ɔ sa yeawɔza kokobɛ ne azo yeayɛ ye ayile.’ 12 Asoo Abeena nee Fapa, Damasekɛse azule ne mɔ+ ɛnle kpalɛ ɛndɛla Yizilayɛ azule ne mɔ amuala ɔ? Asoo mengola membia nuhua na me nwo ɛnde ɔ?” Ɛhye ati ɔhakyile ɔ nwo na ɔvale ɛya kɛ ɔkɔ.

13 Na ye sonvolɛma ne hɔle ɔ nwo ɛkɛ na bɛzele ye kɛ: “Me papa, saa ngapezonli ne zele wɔ kɛ ɛyɛ debie kpole bie a, asoo anrɛɛ ɛnrɛyɛ? Ɛnee fane nyɛ a ɔka ɔkile wɔ kɛ, ‘Bia na maa ɛ nwo ɛde a,’ yemɔ ɛnrɛyɛ a?” 14 Na ɔhɔle na ɔhɔdɔle* Dwɔdan ne anu fane nsuu, kɛ mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne hanle ala la.+ Akee ye nwonane ne ziale yɛle kɛ kakula nrenyia ekyi nwonane la,+ na ɔ nwo dele.+

15 Ɛhye anzi, ɔziale ɔhɔle nɔhalɛ Nyamenle sonla ne anwo ɛkɛ,+ ɔdaye nee ye sonvolɛma* ne kɔsɔɔti, na ɔgyinlanle ɔ nyunlu ɛkɛ na ɔhanle kɛ: “Kɛkala menwu kɛ Nyamenle biala ɛnle ɛleka biala wɔ azɛlɛ ye kɔsɔɔti azo kɛ Yizilayɛ ala.+ Ɛhye ati, mesɛlɛ wɔ, die wɔ sonvolɛ ahyɛlɛdeɛ* mɔɔ ɔlɛfa yeamaa wɔ la.” 16 Noko Yilaehya hanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova mɔɔ mesonle ye* la de aze la, menrɛlie.”+ Ɔhanle mɔɔ kɛyɛ boɛ la kɛ ɔlie, noko yeanlie. 17 Awieleɛ bɔkɔɔ ne, Neeyaman hanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, saa ɛnrɛlie a, ɛnee maa bɛva azɛlɛ ye azo ɛnwea mɔɔ mgbɔnwɔndua* nwiɔ kola ye soa la bɛmaa wɔ sonvolɛ, ɔluakɛ wɔ sonvolɛ ɛnrɛbɔ ɛyelalɛ afɔle anzɛɛ afɔle biala ɛnrɛmaa nyamenle gyɛne biala bieko kɛ Gyihova ala. 18 Noko maa Gyihova ɛva deɛ ko ɛhye ɛhyɛ wɔ sonvolɛ: Saa me menle kɔ Relemɔn sua ne anu kɛ ɔkabɔ ɔ ti aze wɔ ɛkɛ a, ɔsɔ me sa na yeahɔ, yemɔti ɔwɔ kɛ mebɔ me ti aze wɔ Relemɔn sua ne anu. Saa mebɔ me ti aze wɔ Relemɔn sua ne anu a, mesɛlɛ wɔ, maa Gyihova ɛva ɛhye ɛhyɛ wɔ sonvolɛ.” 19 Na ɔzele ye kɛ: “Kɔ anzodwolɛ nu.” Mɔɔ ɔvile ɔ nwo ɛkɛ ne ɔhɔle na ɔdwule moa ekyi la, 20 Gɛheezae+ mɔɔ le nɔhalɛ Nyamenle ne sonla Yilaehya sonvolɛ la+ hanle ye ɔ ti anu kɛ: ‘Nea, me menle ɛmaa Seleanli Neeyaman+ ɛva ɔ nwo ɛli na yeanlie ninyɛne mɔɔ ɔvale ɔrale la. Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze la, mebanriandi meadoa ye na meahɔlie debie meavi ye ɛkɛ.’ 21 Ɔti Gɛheezae nriandile doale Neeyaman. Mɔɔ Neeyaman nwunle kɛ awie ɛlɛnriandi adoa ye la, ɔvi ye ehwili ne anu ɔdwule aze ɔhɔyiale ye na ɔbizale ye kɛ: “Debie biala le bɛtɛɛ ɔ?” 22 Na ɔhanle kɛ: “Debie biala le bɛtɛɛ. Me menle ɛzoa me, ɔse, ‘Nea! Kɛkala bie a ngapezoma ne amra ne mɔ anu mgbavolɛ nwiɔ vi Yifelaem awoka ne mɔ azo ɛra me nwo ɛke a. Mesɛlɛ wɔ, maa bɛ dwɛtɛ fufule talɛnte ko nee adɛladeɛ ngakyile nwiɔ.’”+ 23 Neeyaman hanle kɛ: “Kɔva talɛnte nwiɔ.” Ɔhanle mɔɔ kɛyɛ boɛ,+ na ɔkyekyele dwɛtɛ fufule talɛnte nwiɔ wɔ baage nwiɔ anu yɛɛ adɛladeɛ ngakyile nwiɔ na ɔvale ɔmaanle ye sonvolɛma nwiɔ ne na bɛzoale bɛlile ɔ nyunlu.

24 Mɔɔ ɔdwule Ofɛle* la, ɔliele ɔvile bɛ sa nu na ɔvale ɔhɔziele sua nu na ɔmaanle mrenyia ne mɔ hɔle. Mɔɔ bɛhɔle la, 25 ɔhɔle ɔhɔgyinlanle ɔ menle anwo ɛkɛ. Na Yilaehya bizale ye kɛ: “Gɛheezae, ɛvi nienwu a wɔra a?” Noko ɔhanle kɛ: “Wɔ sonvolɛ ɛtɛkɔle ɛleka biala.”+ 26 Yilaehya zele ye kɛ: “Mɔɔ nrenyia ne vi ye ehwili ne anu dwule aze rayiale wɔ la, ɛnee me ahonle ɛnle ɛ nwo ɛkɛ ɔ? Asoo ɔle mekɛ mɔɔ bɛdie dwɛtɛ fufule anzɛɛ adɛladeɛ anzɛɛ ɔlivi anzɛɛ vanye egyinli anzɛɛ mboane anzɛɛ nlankɛ anzɛɛ sonvolɛ mrenyia anzɛɛ mraalɛ ɔ?+ 27 Na Neeyaman kokobɛ ne+ badila wɔ nee ɛ bo zo amra dahuu.” Ɛkɛ ne ala, ɔvile ɔ nyunlu ɛkɛ ne ɔhɔle na ɛnee kokobɛ ɛdila ye na yeyɛ fufule kɛ ezukɔtweaba.+

6 Ngapezoma ne amra ne mɔ+ zele Yilaehya kɛ: “Nea! Ɛleka mɔɔ yɛde ye wɔ ɛ nwo ɛke la le ekyi somaa maa yɛ. 2 Yɛsɛlɛ wɔ, maa yɛhɔ Dwɔdan ne anloa lɔ. Na yɛ nuhua ko biala ɛhɔva baka wɔ ɛkɛ na yɛyɛ ɛleka mɔɔ yɛbadɛnla la wɔ ɛkɛ.” Ɔhanle kɛ: “Bɛhɔ.” 3 Bɛ nuhua ko hanle kɛ: “Yɛsɛlɛ wɔ, ɛ nee wɔ sonvolɛma bahɔ ɔ?” Na ɔbuale kɛ: “Mebahɔ.” 4 Ɔti ɔ nee bɛ hɔle, na bɛrale Dwɔdan ne anloa na bɛbɔle ɔ bo kɛ bɛpɛ mbaka. 5 Mɔɔ bɛ nuhua ko ɛlɛpɛ baka bie la, akuma ne ati dɔle azule ne anu, na ɔdeanle nuhua kɛ: “O me menle, yɛhɔzɛlɛle!” 6 Nɔhalɛ Nyamenle sonla ne bizale kɛ: “Nienwu a ɔdɔle a?” Yemɔti ɔhilele ye ɛleka ne. Akee ɔpɛle baka sinli bie na ɔvuandinle ɔdole ɛkɛ na ɔmaanle akuma ne ati ne tulule zolɛ. 7 Ɔzele ye kɛ: “Maa ye zo.” Yemɔti ɔdendenle ɔ sa na ɔvale.

8 Na Selea belemgbunli ne hɔle kɛ ɔ nee Yizilayɛma kaho.+ Ɔ nee ye sonvolɛma zuzule nwolɛ na ɔhanle kɛ: “Yɛbayɛ azokoɛleɛ wɔ ɛleka zɛhae mɔ.” 9 Akee nɔhalɛ Nyamenle sonla ne+ zoanle maanle bɛhɔhanle bɛhilele Yizilayɛ belemgbunli ne kɛ: “Nea boɛ na wɔanva ɛleka ɛhye, ɔluakɛ ɛkɛ ne a Seleama vi bara a.” 10 Ɔti Yizilayɛ belemgbunli ne zoanle maanle bɛhɔhanle ɛleka mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle ne ɛbɔ ye kɔkɔ kɛ bɛmmafa ɛkɛ ne la bɛhilele bɛ. Ɔhɔle zo ɔbɔle ye kɔkɔ, na fane dɔɔnwo ne ala,* bɛanva ɛkɛ.+

11 Ɛhye hanle Selea belemgbunli ne ɛya,* yemɔti ɔvɛlɛvɛlɛle ye sonvolɛma ne na ɔbizale bɛ kɛ: “Bɛha bɛhile me! Nwane a wɔ yɛ avinli mɔɔ ɔwɔ Yizilayɛ belemgbunli ne afoa a?” 12 Akee ye sonvolɛma ne anu ko hanle kɛ: “Me menle belemgbunli, yɛ nuhua biala ɛnle ye afoa! Ngapezonli Yilaehya mɔɔ wɔ Yizilayɛ la a ka edwɛkɛ mɔɔ ɛka ye wɔ wɔ suakunlu la kile Yizilayɛ belemgbunli ne a.”+ 13 Ɔhanle kɛ: “Bɛhɔkpondɛ ɛleka mɔɔ ɔde la, amaa meazoa menli meamaa bɛahɔhye ye.” Nzinlii, bɛbɔle ye amaneɛ kɛ: “Ɔde Dotan.”+ 14 Ɛkɛ ne ala, ɔzoanle ɔmaanle bɛvale mgbɔnwɔ nee konle ehwili yɛɛ ɛlɔnema dɔɔnwo kpalɛ bɛhɔle ɛkɛ; bɛrale nɔɔzo na bɛbɛngale suakpole ne bɛyiale.

15 Mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne sonvolɛ ne dwazole nwonlomɔ mangyee ne na ɔvindele la, ɔnwunle kɛ ɛlɔnema mɔɔ dede mgbɔnwɔ zo nee konle ehwili nu la ɛbɛnga suakpole ne ɛyia. Ɛkɛ ne ala sonvolɛ ne zele ye kɛ: “O me menle! Duzu a yɛbayɛ a?” 16 Noko ɔhanle kɛ: “Mmasulo!+ Ɔluakɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛ nee yɛ lua la anwo zonle tɛla bɛdabɛ mɔɔ bɛ nee bɛ lua la.+ 17 Akee Yilaehya bɔle ɔ bo kɛ ɔyɛ asɔne, na ɔhanle kɛ: “O Gyihova, mesɛlɛ wɔ buke ɔ nye amaa yeanwu ye.”+ Ɛkɛ ne ala Gyihova bukele sonvolɛ ne anye na ɔnwunle ye, na nea! senle mgbɔnwɔ nee konle ehwili ɛyi awoka ne mɔ azo+ na bɛbɔ Yilaehya anwo bɛyia.+

18 Mɔɔ Seleama rale ɔ nwo zo la, Yilaehya zɛlɛle Gyihova na ɔhanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa menli* ɛhye anye ɛzi.”+ Yemɔti ɔmaanle bɛ nye zinle kɛ mɔɔ Yilaehya bizale ala la. 19 Na Yilaehya zele bɛ kɛ: “Tɛ adenle ne ɛne, yɛɛ tɛ suakpole ne ɛne. Bɛli me nzi na menva bɛ mengɔ nrenyia ne mɔɔ bɛlɛkpondɛ ye la ɛkɛ.” Noko ɔvale bɛ ɔhɔle Samɛlea.+

20 Mɔɔ bɛradwule Samɛlea la, Yilaehya hanle kɛ: “O Gyihova, buke bɛ nye maa bɛnwu debie.” Yemɔti Gyihova bukele bɛ nye na bɛnwunle kɛ bɛwɔ Samɛlea avinli. 21 Mɔɔ Yizilayɛ belemgbunli ne nwunle bɛ la, ɔbizale Yilaehya kɛ: “Me papa, mengu bɛ ɔ, mengu bɛ ɔ?” 22 Noko ɔzele ye kɛ: “Mmaku bɛ. Asoo ɛku bɛdabɛ mɔɔ ɛkɛva konle dadeɛ nee ɛda ɛkɛhye bɛ kɛ ngɛkɛlɛ la ɔ? Maa bɛ aleɛ nee nzule maa bɛli debie na bɛnlo nzule+ na bɛzia bɛhɔ bɛ menle ne ɛkɛ.” 23 Ɔti ɔdole ɛkponle kpole ɔmaanle bɛ na bɛlile na bɛnlonle, ɛhye anzi ɔmaanle bɛziale bɛhɔle bɛ menle ne ɛkɛ. Na Seleama ɛlɔne+ amba Yizilayɛ azɛlɛ ne azo bieko ɛlɛ.

24 Nzinlii Selea Belemgbunli Bɛne-heedade boɔboale ye ɛlɔnema* kɔsɔɔti anloa na bɛhɔbɛngale Samɛlea bɛyiale.+ 25 Ɔti ɛhɔne kpole bie zile+ Samɛlea, na bɛbɛngale ye bɛyiale too mɔɔ ɛnee bɛtɔne asoaso tile ko+ dwɛtɛ fufule hyikɛle 80, yɛɛ abubule ebinli kaabe ɛzuzudeɛ* ko mɔɔ bɛhyɛ nuhua nna la anu ko dwɛtɛ fufule hyikɛle 5 a. 26 Mɔɔ Yizilayɛ belemgbunli ne ɛlɛpɛ nu wɔ bane ne anwo la, raalɛ bie deanle nu zele ye kɛ: “O me menle belemgbunli, boa yɛ!” 27 Na ɔhanle kɛ: “Saa Gyihova amboa wɔ a, nienwu a mebahola meanyia moalɛ meamaa wɔ a? Wɔ ma ɛwosolɛ ɛkɛ ne ɔ? Anzɛɛ wɔ ɛleka mɔɔ bɛhwihwi nwanye anzɛɛ nwole la ɔ?” 28 Belemgbunli ne bizale ye kɛ: “Duzu a ɛlɛgyegye wɔ a?” Ɔbuale kɛ: “Raalɛ ɛhye zele me kɛ, ‘Fa ɛ ra ne bɛla na yɛbali ye ɛnɛ, na ɛhyema yɛali me ra ɛdeɛ ne.’+ 29 Ɔti yɛdonle me ra ne na yɛlile.+ Aleɛ hyenle la, menzele ye kɛ, ‘Fa ɛ ra ne bɛla maa yɛli.’ Noko yeva ɔ ra ne yehɔvea.”

30 Mɔɔ belemgbunli ne dele raalɛ ne edwɛkɛ ne ala la, ɔtetele ye adɛladeɛ ne mɔ anu.+ Mɔɔ ɔlɛpɛ nu wɔ bane ne anwo la, menli ne nwunle kɛ ɔwula ɛrele wɔ ye adɛladeɛ ne mɔ abo. 31 Akee ɔhanle kɛ: “Ɛnɛ, saa meammaa bɛampɛ Hyeefate ara Yilaehya ati a, ɛnee Nyamenle ɛdua me kakɛ na ɔva bie ɔgua zolɛ!”+

32 Ɛnee Yilaehya de ye sua nu, yɛɛ mgbanyima ne mɔ dede ɔ nwo ɛkɛ. Belemgbunli ne zoanle nrenyia bie ɔmaanle ɔlimoale ɔ nyunlu, noko kolaa na soanvolɛ ne adwu ɛkɛ ne la, Yilaehya hanle hilele mgbanyima ne mɔ kɛ: “Bɛnwu kɛ kodiawu ne ara ne+ ɛzoa kɛ bɛrapɛ me ti ɔ? Bɛnlea na saa soanvolɛ ne ba a, bɛdo anlenkɛ ne anu na bɛzua ɔ nzi amaa yeangola yeanwolo nuhua. Asoo bɛnde ɔ menle agyakɛ abo kɛ ɔli ɔ nzi ɔ?” 33 Mekɛ mɔɔ bɛ nloa wɔ zo bɛlɛtendɛ la, soanvolɛ ne rale ɔ nwo ɛkɛ, na belemgbunli ne hanle kɛ: “Munzule ɛhye vi Gyihova. Duzu ati a ɔwɔ kɛ mekɔ zo mekendɛ Gyihova a?”

7 Akee Yilaehya hanle kɛ: “Bɛdie Gyihova edwɛkɛ. Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: ‘Ɛhyema, wɔ mekɛ zɛhae anu, esamo motoo siya ɛzuzudeɛ* ko bayɛ hyikɛle* ko, yɛɛ baale siya ɛzuzudeɛ nwiɔ bayɛ hyikɛle ko wɔ Samɛlea anlenkɛ kpole ne anloa.’”*+ 2 Na safohyenle kpanyinli ne mɔɔ belemgbunli ne die ye di la zele nɔhalɛ Nyamenle sonla ne kɛ: “Saa Gyihova buke anwuma nzule nlenkɛ ne mɔ bɔbɔ a, anrɛɛ ɛhye* bahola azi ɔ?”+ Na ɔbuale ye kɛ: “Ɛbava ɛ nye wɔanwu ye,+ noko ɛnrɛli bie.”+

3 Ɛnee kokobɛvolɛma nna bie de suakpole ne anlenkɛ kpole ne anloa,+ na bɛhanle bɛhilele bɛ nwo ngoko kɛ: “Duzu ati a yɛtɛnla ɛke too yɛawu ɛ? 4 Saa yɛka kɛ: ‘Bɛmaa yɛhɔ suakpole ne azo,’ wɔ mekɛ mɔɔ ɛhɔne wɔ suakpole ne azo la a,+ yɛbawu ɛkɛ. Yɛɛ saa yɛtɛnla ɛke a, yɛbawu wɔ adenle biala azo. Yemɔti bɛmaa yɛhɔ Seleama azokoɛleɛ lɔ. Saa bɛmaa yɛnyia yɛ ti a, yɛbadɛnla ngoane nu, noko saa bɛku yɛ a, yemɔ ɛnee yɛwu.” 5 Na nɔsolɛ nu mɔɔ awozinli ne ɛlɛba la, bɛdwazole bɛhɔle Seleama azokoɛleɛ ne. Mɔɔ bɛdwule Seleama azokoɛleɛ ne kandiba la, ɛnee awie biala ɛnle ɛkɛ.

6 Ɔluakɛ Gyihova maanle menli mɔɔ wɔ Seleama azokoɛleɛ ne la dele konle ehwili nee mgbɔnwɔ ne, ɛlɔnema dɔɔnwo kpalɛ ane.+ Yemɔti bɛhanle bɛhilele bɛ nwo ngoko kɛ: “Bɛnlea! Yizilayɛ belemgbunli ne ɛbɔ Hɛtema arelemgbunli nee Yigyibiti arelemgbunli ɛkpa kɛ bɛrɛla yɛ nwo zo!” 7 Ɛkɛ ne ala, bɛdwazole na bɛnriandile wɔ nɔsolɛ nu mɔɔ awozinli ne ɛlɛba la, bɛgyakyile bɛ ɛdanlɛ azua, mgbɔnwɔ yɛɛ asoaso ne mɔ ɛkɛ nee azokoɛleɛ mumua ne kɛ mɔɔ ɔde ala la, na bɛnriandile bɛliele bɛ nwo ngoane.*

8 Mɔɔ kokobɛvolɛma ɛhye mɔ dwule azokoɛleɛ ne kandiba la, bɛwolole ɛdanlɛ azua ne mɔ ko anu na bɛlile na bɛnlonle. Bɛzoale dwɛtɛ fufule, nvutuke nee adɛladeɛ bɛvile ɛkɛ ne bɛhɔle na bɛvale bɛhɔveale. Akee bɛziale na bɛrawolole ɛdanlɛsua fofolɛ nu na bɛzoale ninyɛne bɛvile ɛkɛ ne bɛhɔle na bɛvale bɛhɔveale.

9 Awieleɛ bɔkɔɔ ne, bɛhanle bɛhilele bɛ nwo ngoko kɛ: “Mɔɔ yɛlɛyɛ la ɛnle kpalɛ. Kenle ɛhye le edwɛkpa kenle! Saa yɛtwehwenle yɛ bo aze na yɛkendɛ too alehyenlɛ a, yɛbafɛta anzohwenlɛ. Bɛmaa yɛhɔ na yɛhɔbɔ amaneɛ wɔ belemgbunli sua nu.” 10 Ɔti bɛhɔle na bɛvɛlɛle suakpole ne nlenkɛ mgbole sinzavolɛma ne na bɛbɔle bɛ amaneɛ kɛ: “Yɛhɔle Seleama azokoɛleɛ lɔ, noko awie biala ɛnle ɛkɛ—yɛande awie biala ane. Mgbɔnwɔ nee asoaso mɔɔ bɛkyekye bɛ la ala a wɔ ɛkɛ a, yɛɛ ɛdanlɛ azua mɔɔ bɛgyakyi bɛ ɛkɛ ne kɛ mɔɔ bɛde ala la.” 11 Ɛkɛ ne ala nlenkɛ mgbole sinzavolɛma ne vɛlɛle, na bɛhɔbɔle amaneɛ wɔ belemgbunli sua nu ɛkɛ.

12 Belemgbunli ne dwazole ndɛndɛ wɔ nɔe ne na ɔzele ye sonvolɛma ne kɛ: “Mesɛlɛ bɛ, bɛmaa menga mɔɔ Seleama ɛva ɛyɛ yɛ la mengile bɛ. Bɛze kɛ ɛhɔne ɛlɛku yɛ,+ yemɔti bɛvi azokoɛleɛ ɛkɛ ne bɛhɔvea kpɔkɛ nu, na bɛse, ‘Bɛvi suakpole ne azo bɛbavinde, na yɛahye bɛ anyewɔzo na yɛahɔ suakpole ne azo.’”+ 13 Akee ye sonvolɛma ne anu ko hanle kɛ: “Yɛsɛlɛ wɔ, maa menli ɛva mgbɔnwɔ mɔɔ ɛha suakpole ye azo la anu nnu. Nea! Bɛ awieleɛ bayɛ kɛ Yizilayɛma kɔsɔɔti mɔɔ ɛha ɛke ala la. Nea! Bɛ awieleɛ bayɛ kɛ Yizilayɛma kɔsɔɔti mɔɔ ɛwu ala la. Akee maa yɛzoa bɛ na yɛnlea.” 14 Ɔti bɛvale ehwili nwiɔ nee mgbɔnwɔ, na belemgbunli ne zoanle bɛ kɛ bɛhɔ Seleama azokoɛleɛ lɔ, ɔse: “Bɛhɔ na bɛhɔnlea.” 15 Bɛlile bɛ nzi too bɛhɔdwule Dwɔdan ne anloa, na adenle ne anu amuala le adɛladeɛ nee ninyɛne mɔɔ ɛzulolɛ ti Seleama ne vuandinle guale ye lɔ wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛnriandi la. Soanvolɛma ne ziale rale na bɛhɔbɔle belemgbunli ne amaneɛ.

16 Akee menli ne hɔle na bɛhɔvenle ninyɛne mɔɔ wɔ Seleama azokoɛleɛ ne la, yemɔti esamo motoo siya ɛzuzudeɛ ko rayɛle hyikɛle ko yɛɛ baale siya ɛzuzudeɛ nwiɔ rayɛle hyikɛle ko kɛ mɔɔ Gyihova hanle la.+ 17 Belemgbunli ne yele safohyenle kpanyinli ne mɔɔ ɔdie ye ɔdi la kɛ ɔzinza anlenkɛ kpole ne, noko menli ne tietiale ɔ nwo zo maanle ɔwule wɔ anlenkɛ kpole ne anloa kɛ mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne hanle hilele belemgbunli ne wɔ mekɛ mɔɔ ɔrale ɔ nwo ɛkɛ ne ala la. 18 Mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne hanle hilele belemgbunli ne la rale nu pɛpɛɛpɛ: “Baale siya ɛzuzudeɛ nwiɔ bayɛ hyikɛle ko yɛɛ esamo motoo siya ɛzuzudeɛ ko bayɛ hyikɛle ko wɔ ɛhyema mekɛ zɛhae anu wɔ Samɛlea anlenkɛ kpole ne anloa.”+ 19 Noko safohyenle kpanyinli ne zele nɔhalɛ Nyamenle sonla ne kɛ: “Saa Gyihova buke anwuma nzule nlenkɛ ne mɔ bɔbɔ a, anrɛɛ debie zɛhae* bahola azi ɔ?” Na Yilaehya buale ye kɛ: “Ɛbava ɛ nye wɔanwu ye, noko ɛnrɛli bie.” 20 Zɔhane ala a dole ye a, ɔluakɛ menli ne tietiale ɔ nwo zo maanle ɔwule wɔ anlenkɛ kpole ne anloa.

8 Yilaehya hanle hilele raalɛ ne mɔɔ ɔdunwuele ɔ ra ne* la kɛ:+ “Dwazo na kɔ, ɛ nee wɔ sua nu amra, na bɛhɔyɛ nyɛvolɛ wɔ ɛleka biala mɔɔ bɛkɛhola la, ɔluakɛ Gyihova ɛha kɛ ɛhɔne bazi,+ na ɔbara azɛlɛ ne azo ɛvolɛ nsuu.” 2 Ɔti raalɛ ne dwazole na ɔyɛle mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne hanle la. Ɔ nee ye sua nu amra hɔle na bɛhɔdɛnlanle Filisitiama azɛlɛ zo+ too ɛvolɛ nsuu.

3 Wɔ ɛvolɛ nsuu ne awieleɛ, raalɛ ne vi Filisitiama azɛlɛ ne azo ziale rale na ɔhɔle kɛ ɔkabodo belemgbunli ne wɔ ye sua ne nee ye azɛlɛ ne anwo. 4 Noko ɛnee belemgbunli ne nee nɔhalɛ Nyamenle ne sonla ne sonvolɛ Gɛheezae ɛlɛtendɛ, ɔse: “Mesɛlɛ wɔ, ka ninyɛne mgbole mɔɔ Yilaehya ɛyɛ la amuala kile me.”+ 5 Mɔɔ ɔ nloa wɔ zo ɔlɛka kɛzi ɔdunwuele awie ɔrale ngoane nu anwo edwɛkɛ la,+ raalɛ ne mɔɔ ɔdunwuele ɔ ra ne ɔrale ngoane nu la rale belemgbunli ne anwo ɛkɛ ne kɛ ɔbabodo ye wɔ ye sua ne nee ye azɛlɛ ne anwo.+ Ɛkɛ ne ala Gɛheezae hanle kɛ: “Me menle belemgbunli, raalɛ ne ɛne, yɛɛ ɔ ra nrenyia ne mɔɔ Yilaehya dunwuele ye rale ngoane nu la ɛne.” 6 Ɛhye ati, belemgbunli ne bizale raalɛ ne na ɔhanle edwɛkɛ ne ɔhilele ye. Na belemgbunli ne yele suakunlu kpanyinli ko na ɔzele ye kɛ: “Siane ye debie biala nee ye ɛya ne anu nzoleɛ kɔsɔɔti ɔvi mekɛ mɔɔ ɔvile azɛlɛ ne azo too mɔɔ yeradwu ɛnɛ la maa ye.”

7 Yilaehya rale Damasekɛse+ wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee Selea Belemgbunli Bɛne-heedade+ ɛnde kpɔkɛ la. Ɔti bɛbɔle ye amaneɛ kɛ: “Nɔhalɛ Nyamenle sonla ne+ ɛra ɛke.” 8 Ɛhye ati, belemgbunli ne hanle hilele Hazeeyɛle kɛ:+ “Fa ahyɛlɛdeɛ na kɔyia nɔhalɛ Nyamenle sonla ne,+ na maa ɔbiza Gyihova saa mebade kpɔkɛ a?” 9 Hazeeyɛle hɔyiale ye na ɔvale ahyɛlɛdeɛ, debie kpalɛ biala mɔɔ wɔ Damasekɛse la bie, ninyɛne mɔɔ afunlumu 40 a zo la ɔhɔle. Ɔhɔle na ɔhɔgyinlanle ɔ nyunlu ɛkɛ na ɔhanle kɛ: “Ɛ ra, Selea Belemgbunli Bɛne-heedade ɛzoa me wɔ ɛ nwo ɛke kɛ, membiza wɔ kɛ, ‘Mebade kpɔkɛ ɔ?’” 10 Yilaehya buale ye kɛ: “Kɔ na kɔha kile ye kɛ, ‘Ɛbade kpɔkɛ bɔkɔɔ,’ noko Gyihova ɛye ɛhile me kɛ ye biala anu ɔbawu.”+ 11 Na ɔnleanle ye dedee ɔmaanle ɔ ti zile aze. Akee nɔhalɛ Nyamenle sonla ne zunle. 12 Hazeeyɛle bizale kɛ: “Duzu ati a me menle ɛlɛsu a?” Ɔbuale kɛ: “Ɔluakɛ meze ngyegyelɛ mɔɔ ɛbava wɔara Yizilayɛma anwo zo la.+ Ɛbado senle wɔ azua mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la azo, ɛbava konle dadeɛ wɔahuhu bɛ menli titili ne mɔ, ɛbatete bɛ mra ne mɔ anu nzokanzoka, na wɔakpakyekpakye bɛ mraalɛ mɔɔ ɛlɛnrenzɛ la akunlu.+ 13 Hazeeyɛle bizale kɛ: “Kɛ ɔkɛyɛ na wɔ sonvolɛ mɔɔ ɔle twea ala la ahola ayɛ deɛ ɛhye ɛ?” Noko Yilaehya buale kɛ: “Gyihova ɛye ɛhile me kɛ ɛbayɛ belemgbunli wɔ Selea.”+

14 Akee ɔvile Yilaehya anwo ɛkɛ na ɔhɔle ɔdaye mumua ne ɔ menle ne anwo ɛkɛ, na ɔbizale ye kɛ: “Duzu edwɛkɛ a Yilaehya hanle hilele wɔ a?” Ɔbuale kɛ: “Ɔzele me kɛ ɛbade kpɔkɛ bɔkɔɔ.”+ 15 Noko aleɛ hyenle la, Hazeeyɛle vale kundu, ɔwulale ye nzule nu na ɔvale ɔhedale belemgbunli ne anyunlu too ɔmaanle ɔwule.+ Na Hazeeyɛle ralile ye agya lile belemgbunli.+

16 Wɔ Yizilayɛ Belemgbunli Ehabe ara Gyɛholam+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nnu, mɔɔ ɛnee Gyɛhɔhyafate le Dwuda belemgbunli la anu, Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔhyafate ara Gyɛholam+ rayɛle belemgbunli. 17 Ɔlile ɛvolɛ 32 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ mɔtwɛ wɔ Gyɛlusalɛm. 18 Ɔluale Yizilayɛ arelemgbunli ndenle ne mɔ anu,+ kɛ mɔɔ Ehabe sua nu amra yɛle ala la,+ ɔluakɛ ɔgyale Ehabe ara raalɛ;+ na ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo.+ 19 Noko ɛnee Gyihova ɛngulo kɛ ɔkɛzɛkye Dwuda ɔlua ye sonvolɛ Devidi ati,+ ɔluakɛ ɔbɔle ye ɛwɔkɛ kɛ ɔbamaa ɔ nee ɔ mra anyia kɛnlaneɛ+ dahuu.

20 Wɔ ye mekɛ zo, Yidɔmma dele atua tiale Dwudama+ na bɛziele bɛ belemgbunli ɛdeɛ.+ 21 Ɔti Gyɛholam vale ye ehwili ne mɔ amuala na ɔhɔle Zeeyɛ, na ɔdwazole nɔe ne na ɔlile Yidɔmma mɔɔ ɛbɛnga ye ɛyia la nee mgbanyima mɔɔ nea ehwili zo la anwo zo konim; na sogyama ne nriandile hɔle bɛ ɛdanlɛ azua ne mɔ anu. 22 Noko Yidɔmma ɛhɔ zo ɛde Dwudama anwo atua too a yeradwu ɛnɛ a. Lebenama+ noko dele atua wɔ mekɛ zɔhane.

23 Na Gyɛholam anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 24 Akee bɛmaanle Gyɛholam nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle na bɛziele ye bɛbokale ye nenyia mɔ anwo wɔ Devidi Suakpole ne azo.+ Na ɔ ra Ehazaya+ ralile ye agya lile belemgbunli.

25 Wɔ Yizilayɛ Belemgbunli Ehabe ara Gyɛholam ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 12 la anu, Dwuda Belemgbunli Gyɛholam ara Ehazaya rayɛle belemgbunli.+ 26 Ehazaya lile ɛvolɛ 22 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ ko wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Yizilayɛ Belemgbunli Ɔmelae+ anlɔnra raalɛ* Atalaya.+ 27 Ɔluale Ehabe sua nu amra adenle ne anu,+ na ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo kɛ mɔɔ Ehabe sua nu amra yɛle la, ɔluakɛ ɔluale agyalɛ zo ɔrayɛle Ehabe busuanli.+ 28 Ɔti ɔ nee Ehabe ara Gyɛholam hɔle kɛ bɛ nee Selea Belemgbunli Hazeeyɛle kaho wɔ Releemɔto-geleade,+ noko Seleama ne bodale Gyɛholam.+ 29 Ɔti Belemgbunli Gyɛholam ziale rale Gyɛzeɛle+ kɛ ɔbayɛ ɔ nwo ayile ɔluakɛ Seleama bodale ye wɔ Releema wɔ mekɛ mɔɔ ɔ nee Selea Belemgbunli Hazeeyɛle+ hɔhonle la. Dwuda Belemgbunli Gyɛholam ara Ehazaya hɔle Gyɛzeɛle kɛ ɔkanlea Ehabe ara Gyɛholam, ɔluakɛ ɛnee bɛboda ye.*

9 Akee Yilaehya vɛlɛle ngapezoma ne amra ne mɔ anu ko, na ɔzele ye kɛ: “Fa wɔ tɛladeɛ ne kye ɛ nze zo, na fa nwole toba ɛhye na kɔ Releemɔto-geleade ndɛndɛ.+ 2 Saa ɛdwu ɛkɛ ne a, kpondɛ Nemehyae ara Gyɛhɔhyafate ara Gyihu;+ kɔ ɔ nwo ɛkɛ na maa ɔdwazo ɔvi ɔ mediema ne mɔ avinli na fa ye kɔ suakunlu nehane. 3 Akee fa nwole toba ne na wola gua ɔ ti zo na ka kɛ: ‘Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Mekpokpa wɔ kɛ Yizilayɛ belemgbunli.”’+ Akee buke anlenkɛ ne na nriandi fi ɛkɛ ne ndɛndɛ.”

4 Ɔti ngapezonli ne sonvolɛ ne zile nu hɔle Releemɔto-geleade. 5 Mɔɔ ɔdwule ɛkɛ ne la, ɛnee sogya mgbanyima ne mɔ dede ɛkɛ. Ɔhanle kɛ: “O sogya kpanyinli, melɛ nrɛlaleɛ bie memaa wɔ.” Gyihu bizale kɛ: “Yɛ nuhua ne boni ɔ?” Ɔhanle kɛ: “O sogya kpanyinli, ɛdawɔ ɔ.” 6 Ɔti Gyihu dwazole na ɔhɔle sua ne anu; sonvolɛ ne wolale nwole ne guale ɔ ti zo na ɔzele ye kɛ, “Mɔɔ Yizilayɛ Nyamenle Gyihova ɛha la ɛne: ‘Mekpokpa wɔ kɛ belemgbunli wɔ Gyihova menli ne anwo zo, wɔ Yizilayɛma anwo zo.+ 7 Ku ɛ menle Ehabe sua nu amra, na mebali me azonvolɛ ngapezoma ne mɔ nee Gyihova sonvolɛma kɔsɔɔti mɔɔ bɛwule Gyɛzɛbɛle asa anu la mogya nwo nzenralɛ.+ 8 Na Ehabe sua nu amra amuala abo zo baminli; na mebabɔ nrenyia* biala mɔɔ wɔ Ehabe sua nu la abo zo, bɛdabɛ mɔɔ bɛnlɛ boavolɛ nee bɛdabɛ mɔɔ bɛnlɛ anwosesebɛ wɔ Yizilayɛ la noko boka nwo.+ 9 Na mebamaa Ehabe sua nu ayɛ kɛ Nibate ara Gyɛlɔbowam sua nu+ nee Ahaegya ara Beeyahya sua nu la.+ 10 Na Gyɛzɛbɛle ɛdeɛ, ahwea bali ye nwonane wɔ Gyɛzeɛle azɛlɛ zo,+ na awie biala ɛnrɛzie ye.’” Akee ɔbukele anlenkɛ ne na ɔnriandile ɔhɔle.+

11 Mɔɔ Gyihu ziale hɔle ɔ menle sonvolɛma ne mɔ anwo ɛkɛ ne la, bɛbizale ye kɛ: “Debie biala le bɛtɛɛ ɔ? Duzu ati a nrenyia ɛzɛlɛ ɛhye rale ɛ nwo ɛkɛ a?” Ɔbuale bɛ kɛ: “Bɛze nrenyia zɔhane nee ye edwɛkɛ.” 12 Noko bɛhanle kɛ: “Ɛhye ɛnle nɔhalɛ! Yɛsɛlɛ wɔ, ka kile yɛ.” Akee ɔhanle kɛ: “Mɔɔ ɔhanle ɔhilele me la ɛne, na ɔdoale zolɛ kɛ, ‘Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Mekpokpa wɔ kɛ Yizilayɛ belemgbunli.”’”+ 13 Ɛhye ati, bɛ nuhua ko biala vale ye ɛdanlɛ* ne ndɛndɛ na ɔvale ɔguale kpolike ne azo kɛ ɔtietia zolɛ,+ na bɛbɔle aweɛne ne na bɛhanle kɛ: “Gyihu ɛyɛ belemgbunli!”+ 14 Na Nemehyae ara Gyɛhɔhyafate ara Gyihu+ bɔle Gyɛholam anwo adwenle ɛtane.

Ɛnee Gyɛholam ɛlɛsinza wɔ Releemɔto-geleade,+ ɔ nee Yizilayɛma amuala ɔlua Selea Belemgbunli Hazeeyɛle+ ati. 15 Nzinlii Belemgbunli Gyɛholam ziale rale Gyɛzeɛle+ kɛ ɔkayɛ ɔ nwo ayile ɔluakɛ Seleama bodale ye wɔ mekɛ mɔɔ ɔ nee Selea Belemgbunli Hazeeyɛle+ hɔhonle la.

Akee Gyihu hanle kɛ: “Saa bɛ nee me yɛ adwenle a,* bɛmmamaa awie biala fi suakpole ɛhye azo na ɔkɔbɔ amaneɛ ɛhye wɔ Gyɛzeɛle.” 16 Akee Gyihu vole ye ehwili ne anu na ɔhɔle Gyɛzeɛle, ɔluakɛ ɛnee bɛboda Gyɛholam na ɔla ɛkɛ, na Dwuda Belemgbunli Ehazaya ɛhɔ ɛkɛ ne kɛ ɔkanlea Gyɛholam. 17 Mɔɔ sinzavolɛ ne gyi Gyɛzeɛle tawa ne azo la, ɔnwunle Gyihu nee ye menli dɔɔnwo ne kɛ bɛlɛba. Ɛkɛ ne ala ɔhanle kɛ: “Menwu menli dɔɔnwo bie.” Gyɛholam hanle kɛ: “Fɛlɛ awie mɔɔ ka ɛkpɔnwɔ la na soa ye maa ɔhɔyia bɛ, na ɔbiza bɛ kɛ, ‘Bɛlɛba ye anzodwolɛ nu ɔ?’” 18 Ɔti ɛkpɔnwɔkavolɛ ne hɔyiale ye na ɔhanle kɛ: “Mɔɔ belemgbunli ne ɛha la ɛne, ‘Ɛlɛba ye anzodwolɛ nu ɔ?’” Noko Gyihu bizale kɛ: “Duzu a ɛ nee ‘anzodwolɛ’ lɛ ye yɛ a? Se di me nzi!”

Akee sinzavolɛ ne bɔle amaneɛ kɛ: “Soanvolɛ ne ɛhɔdwu bɛ nwo ɛkɛ noko ɔtɛsiale.” 19 Ɔti ɔzoanle ɛkpɔnwɔkavolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nwiɔ la, na mɔɔ ɔdwule bɛ nwo ɛkɛ ne la ɔhanle kɛ: “Mɔɔ belemgbunli ne ɛha la ɛne, ‘Ɛlɛba ye anzodwolɛ nu ɔ?’” Noko Gyihu bizale kɛ: “Duzu a ɛ nee ‘anzodwolɛ’ lɛ ye yɛ a? Se di me nzi!”

20 Akee sinzavolɛ ne bɔle amaneɛ kɛ: “Yehɔdwu bɛ nwo ɛkɛ, noko ɔtɛsiale, na kɛzi bɛlɛka ehwili ne la, ɔzɔho Nemehyae anlɔnra* Gyihu, ɔluakɛ ɔka ye kɛ yebɔ ɛlane la.” 21 Gyɛholam hanle kɛ “Bɛziezie bɛ nwo!” Ɔti bɛzieziele ye konle ehwili ne na Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛholam nee Dwuda Belemgbunli Ehazaya+ anu ko biala vale ye konle ehwili ne kɛ bɛkayia Gyihu. Bɛyiale ye wɔ Gyɛzeɛlenli Neebɔto azɛlɛ ne azo.+

22 Mɔɔ Gyɛholam nwunle Gyihu ala la, ɔbizale ye kɛ: “Gyihu, ɛlɛba ye anzodwolɛ nu ɔ?” Noko ɔhanle kɛ: “Kɛ ɔkɛyɛ na anzodwolɛ ara wɔ mekɛ mɔɔ wɔ mame Gyɛzɛbɛle tuutuubɔlɛ ne+ nee ye sunsum ɛtane nyɛleɛ dɔɔnwo ne tɛbɔ ɛkɛ ne la ɛ?”+ 23 Ɛkɛ ne ala Gyɛholam hakyile ye ehwili ne anye kɛ ɔnriandi, na ɔzele Ehazaya kɛ: “Ehazaya, ɔ sa ɛha yɛ!” 24 Gyihu vale ye ɛda ne lɛle ɔ sa nu na ɔdole ɔwɔle Gyɛholam anzi kuma nu, na ɛda ne wɔle ye ahonle nwo vindele na ɔpɛle ɔfinle ye konle ehwili ne anu. 25 Akee ɔzele ye safohyenle kpanyinli Bedekaa kɛ: “Maa ye zo na fuandi ye to Gyɛzeɛlenli Neebɔto azɛlɛ ne azo.+ Kakye kɛ ɛnee yɛ mu nwiɔ yɛlɛka ehwili yɛali ye papa Ehabe anzi wɔ mekɛ mɔɔ Gyihova mumua ne hanle edwɛkɛ ɛhye tiale ye la:+ 26 ‘“Mekɛ ala mɔɔ anoma menwunle Neebɔto mogya+ nee ɔ mra ne mɔ mogya la,” Gyihova a se a, “Mebadua wɔ kakɛ+ wɔ azɛlɛ ko ye ala azo,” Gyihova a se a.’ Yemɔti, maa ye zo na fuandi ye to azɛlɛ ne azo, kɛ mɔɔ Gyihova hanle ala la.”+

27 Mɔɔ Dwuda Belemgbunli Ehazaya+ nwunle mɔɔ ɛlɛkɔ zo la, ɔnriandile ɔvale tola sua ne adenle ne anu. (Nzinlii Gyihu doale* ye na ɔhanle kɛ: “Bɛhu ɔdaye noko!” Ɔti mɔɔ ɔlɛkɔ Gɛɛ mɔɔ bikye Yebelɛyam la,+ bɛbɔle ye bɛdole aze wɔ ye ehwili ne anu. Noko ɔdoale ye ɛnriandilɛ ne azo too ɔhɔdwule Mɛgido na ɔwule wɔ ɛkɛ. 28 Akee ye sonvolɛma ne vale ye dole ehwili nu hɔle Gyɛlusalɛm, na bɛziele ye wɔ ye nla ne anu wɔ ye nenyia mɔ anwo ɛkɛ wɔ Devidi Suakpole ne azo.+ 29 Ehabe ara Gyɛholam ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 11 la anu a, Ehazaya+ rayɛle belemgbunli wɔ Dwuda a.)

30 Mɔɔ Gyihu radwule Gyɛzeɛle la,+ Gyɛzɛbɛle+ dele. Ɔti ɔdole ɔ nye anzi bile* na ɔyɛle ye enrinli ne kɛnlɛma bie na ɔnleanle nvɛnzɛlɛ ne anu ɔdole ɔ nye aze. 31 Mɔɔ Gyihu wolole anlenkɛ kpole ne anu la, Gyɛzɛbɛle bizale ye kɛ: “Asoo ɔwiele Zemelae mɔɔ ɔhunle ɔ menle la boɛ ɔ?”+ 32 Ɔdaye noko ɔdole ɔ nye anwuma ɔnleanle nvɛnzɛlɛ ne anu na ɔbizale kɛ: “Nwane a wɔ me afoa a? Nwane ɔ?+ Ɛkɛ ne ala suakunlu mgbanyima nwiɔ anzɛɛ nsa dole bɛ nye aze nleanle ye. 33 Ɔhanle kɛ: “Bɛvuandi ye bɛde ye aze!” Ɔti bɛvuandinle ye bɛdele ye aze na ye mogya ne bie kpondenle bane ne nee mgbɔnwɔ ne mɔ anwo, na ɔvale ye ɛkpɔnwɔ ne ɔtietiale ɔ nwo zo. 34 Ɛhye anzi, ɔhɔle sua nu ɛkɛ ne na ɔhɔlile na ɔnlonle. Akee ɔhanle kɛ: “Mesɛlɛ bɛ, bɛhɔnlea raalɛ ɛhye mɔɔ bɛbua ye fɔlɛ la na bɛzie ye. Ɔluakɛ, yeanyɛ boɛ fee la ɔle belemgbunli ara raalɛ.”+ 35 Noko mɔɔ bɛhɔle kɛ bɛkazie ye la, bɛannwu debie biala kɛ ɔ ti kanrɛlɛ ne nee ɔ gyakɛ yɛɛ ɔ sa akunlu ala.+ 36 Mɔɔ bɛziale bɛrahanle bɛhilele ye la, ɔhanle kɛ: “Ɛhye ɛmaa Gyihova edwɛkɛ ne+ mɔɔ ɔluale ye sonvolɛ, Tehyebenli Yilaegya anwo zo ɔhanle la ɛra nu kɛ, ‘Ahwea bali Gyɛzɛbɛle nwonane wɔ Gyɛzeɛle azɛlɛ ne azo.+ 37 Na Gyɛzɛbɛle funli bayɛ kɛ nyɛmoa ebinli wɔ Gyɛzeɛle azɛlɛ ne azo amaa bɛanga kɛ: “Gyɛzɛbɛle ɛne.”’”

10 Ɛnee Ehabe+ lɛ mralɛ mrenyia 70 wɔ Samɛlea. Yemɔti Gyihu hɛlɛle ngɛlata maanle bɛvale bɛhɔle Samɛlea na bɛvale bɛhɔmaanle adekilevolɛma mɔɔ bɛwɔ Gyɛzeɛle, mgbanyima ne mɔ+ yɛɛ menli mɔɔ nea Ehabe amra ne mɔ* la, kɛ: 2 “Kɛkala, saa bɛ sa ka ngɛlata ɛhye mɔ a, kɛmɔ bɛ menle amra ne mɔ wɔ bɛ nwo lɔ na bɛlɛ konle ehwili, mgbɔnwɔ, suakpole mɔɔ bɛlie nwolɛ bane yɛɛ akodeɛ la ati, 3 bɛkpa bɛ menle amra ne mɔ anu mɔɔ le sonla kpalɛ na ɔfɛta bɔkɔɔ* la na bɛva ye bɛzie ye papa belemgbunli ebia ne azo. Na bɛho bɛmaa bɛ menle sua nu amra.”

4 Noko ɛzulolɛ hanle bɛ na bɛhanle kɛ: “Nea! Saa arelemgbunli nwiɔ bɔbɔ angola ɔ nyunlu gyinla a,+ ɛnee kɛ ɔkɛyɛ na yɛmɛ yɛahola gyinla ɛ?” 5 Ɔti belemgbunli sua nu neavolɛ ne, suakpole ne azo amɛnlado ne, mgbanyima ne mɔ yɛɛ menli mɔɔ nea Ehabe amra ne mɔ la vale nrɛlaleɛ ɛhye hɔmaanle Gyihu kɛ: “Yɛle wɔ sonvolɛma, na yɛbayɛ debie biala mɔɔ ɛkɛha ɛkɛhile yɛ la. Yɛnrɛva awie biala yɛnrɛzie belemgbunli. Yɛ mɔɔ ɛnea a ɔle kpalɛ wɔ ɛ nye zo la.”

6 Akee ɔhɛlɛle bɛ kɛlata mɔɔ tɔ zolɛ nwiɔ la kɛ: “Saa bɛwɔ me afoa na bɛkulo kɛ bɛtie me a, ɛnee bɛva bɛ menle amra ne mɔ ati bɛrɛlɛ me ɛhyema mekɛ zɛhae wɔ Gyɛzeɛle.”

Ɛnee belemgbunli amra 70 ne wɔ suakpole ne azo menli titili ne mɔ mɔɔ ɛlɛtete bɛ la anwo ɛkɛ. 7 Mɔɔ bɛ sa hanle kɛlata ne ala la, bɛvale belemgbunli amra ne mɔ na bɛhuhunle bɛ, bɛle mrenyia 70,+ na bɛvale bɛ adile ne mɔ bɛguale ahɛndɛne nu na bɛvale bɛhɔmaanle ye wɔ Gyɛzeɛle. 8 Soanvolɛ ne rale ɔ nwo ɛkɛ na ɔzele ye kɛ: “Bɛva belemgbunli ne amra mrenyia ne mɔ ati ne mɔ bɛra.” Yemɔti ɔhanle kɛ: “Bɛhuohua bɛ edukue nwiɔ wɔ suakpole ne anlenkɛ kpole ne anloa too nwonlomɔ.” 9 Mɔɔ ɔhɔle ɛkɛ ne nwonlomɔ ne la, ɔgyinlanle menli ne kɔsɔɔti anyunlu na ɔhanle kɛ: “Bɛnli nwolɛ ɛzonle.* Ɛhɛe, medame a membɔle me menle anwo adwenle ɛtane na mengunle ye a,+ noko nwane a hunle ɛhye mɔ amuala a? 10 Akee bɛnwu ye kɛ Gyihova edwɛkɛkpɔkɛ ko bɔbɔ ɛnle ɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha ye wɔ Ehabe sua nu amra anwo mɔɔ ɔnrɛra nu* a,+ na Gyihova ɛyɛ mɔɔ ɔluale ye sonvolɛ Yilaegya anwo zo ɔhanle la.”+ 11 Eza Gyihu hunle Ehabe sua nu amra mɔɔ hale wɔ Gyɛzeɛle la kɔsɔɔti, yɛɛ ye menli titili, ɔ gɔnwo mɔ nee ye ɛsɔfo ne mɔ kɔsɔɔti,+ hɔkpulale kɛ ko bɔbɔ anga.+

12 Akee ɔdwazole na ɔzile nu kɛ ɔkɔ Samɛlea. Ɛnee mboaneneavolɛma sua mɔɔ bɛkendɛhenda mboane wɔ nu* la wɔ adenle nu. 13 Gyihu yiale Dwuda Belemgbunli Ehazaya amediema ne mɔ+ wɔ ɛkɛ, na ɔbizale bɛ kɛ, “Bɛmɛ a le nwane mɔ?” Bɛbuale kɛ: “Yɛle Ehazaya amediema mrenyia, na yɛlɛkɔ yɛahɔnlea saa belemgbunli ne amra mrenyia ne mɔ yɛɛ ɔbahyema ne* amra mrenyia ne mɔ anwo le kpalɛ a.” 14 Ɛkɛ ne ala ɔhanle kɛ: “Bɛhye bɛ anyewɔzo!” Yemɔti, bɛhyele bɛ anyewɔzo na bɛhunle bɛ wɔ sua ne mɔɔ bɛkendɛhenda mboane ne mɔ wɔ nu la bula ne anwo, bɛle mrenyia 42. Yeammaa ko bɔbɔ anvi ɛsalɛ.+

15 Mɔɔ ɔvi ɛkɛ ne ɔlɛkɔ la, ɔnwunle Rilikabe+ ara Gyɛhɔnadabe+ mɔɔ ɛlɛba arayia ye la. Mɔɔ ɔbizale ye ahye* la, ɔbizale ye kɛ: “Wɔ ahonle kɔsɔɔti* nee me lua, kɛ mɔɔ me ahonle nee wɔ ahonle lua la ɔ?”

Gyɛhɔnadabe buale kɛ: “Ɛhɛe.”

“Saa ɔle zɔ a, ɛnee sɔ me sa.”

Yemɔti, ɔzɔle ɔ sa, na Gyihu hwenle ye maanle ɔrale ɔ nwo ɛkɛ wɔ ehwili ne anu. 16 Akee ɔhanle kɛ: “Ɛ nee me ɛhɔ, na nea kɛzi metwe Gyihova ati nungule* la.+ Yemɔti, bɛmaanle ɔdɛnlanle ye konle ehwili ne anu na bɛhɔle. 17 Akee ɔrale Samɛlea, na ɔhunle Ehabe sua nu amra mɔɔ hale mɔɔ bɛwɔ Samɛlea la amuala hɔkpulale kɛ ɔbɔle bɛ bo zo,+ kɛ mɔɔ Gyihova edwɛkɛ mɔɔ ɔhanle ɔhilele Yilaegya la de la.+

18 Eza Gyihu boɔboale menli ne amuala anloa na ɔzele bɛ kɛ: “Ehabe zonlenle Beeyale ekyii bie,+ noko Gyihu bazonle ye kpole kpalɛ. 19 Ɔti bɛvɛlɛvɛlɛ Beeyale ngapezoma ne mɔ amuala,+ menli mɔɔ sonle ye la amuala yɛɛ ye ɛsɔfo ne mɔ amuala+ bɛmaa me. Bɛmmamaa sonla ko bɔbɔ ka, ɔluakɛ melɛ afɔle kpole bie mebɔ memaa Beeyale. Awie biala mɔɔ amba la ɛnrɛdɛnla ngoane nu.” Noko ɛnee Gyihu ɛlɛfa nrɛlɛbɛ ali gyima amaa yeazɛkye menli mɔɔ sonle Beeyale la.

20 Gyihu doale zo kɛ: “Bɛha* kɛ bɛyɛ ayia nwuanzanwuanza bɛamaa Beeyale.” Yemɔti, bɛbɔle ye nolo. 21 Ɛhye anzi, Gyihu maanle bɛvale edwɛkɛ ɛhye bɛhɔle Yizilayɛ amuala, na Beeyale ɛzonlenlɛma kɔsɔɔti rale. Bɛ nuhua ko bɔbɔ ɛnle ɛkɛ mɔɔ yeamba a. Bɛwolole Beeyale sua* ne anu,+ na Beeyale sua ne anu yile, ɔvi ɔ ti kɔdwu ɔ bo. 22 Ɔzele ahenle mɔɔ nea adɛladeɛ ne mɔ azo la kɛ: “Fa adɛladeɛ bɛlɛ Beeyale ɛzonlenlɛma ne mɔ kɔsɔɔti.” Yemɔti, ɔvale adɛladeɛ ne ɔrɛlɛle bɛ. 23 Akee Gyihu nee Rilikabe ara Gyɛhɔnadabe+ hɔle Beeyale sua ne anu. Na ɔzele Beeyale ɛzonlenlɛma ne mɔ kɛ: “Bɛnleɛnlea nuhua kpalɛ bɛnwu ye saa Gyihova ɛzonlenlɛma ne mɔ bie ɛnle ɛke kɛ Beeyale ɛzonlenlɛma ne ala a.” 24 Awieleɛ bɔkɔɔ ne, bɛrale ɛkɛ ne kɛ bɛbabɔ afɔle nee ɛyelalɛ afɔle. Gyihu maanle ye menli ne anu 80 gyinlegyinlanle alienwo na ɔzele bɛ kɛ: “Saa bɛmaa menli mɔɔ melɛfa bɛ meawula bɛ sa nu la anu bie fi ɛsalɛ a, bɛbava bɛ ngoane bɛazie ɔ gyakɛ anu.”*

25 Mɔɔ bɛbɔle ɛyelalɛ afɔle ne bɛwiele ala la, Gyihu zele sinzavolɛma* ne nee safohyenle mgbanyima ne mɔ kɛ: “Bɛrɛla na bɛrahu bɛ! Bɛmmamaa ko bɔbɔ fi ɛsalɛ!”+ Yemɔti, sinzavolɛma ne nee safohyenle mgbanyima ne mɔ vale konle dadeɛ huhunle bɛ na bɛvuandinle bɛ bɛguale alienwo, na bɛhuhunle bɛ too bɛhɔdwule Beeyale ɛzonlenlɛsua ne* akunlu nehane. 26 Akee bɛyele ɛzonlenlɛ mpila ne mɔ+ bɛvile Beeyale ɛzonlenlɛsua ne anu bɛvindele na bɛyelale nuhua ko biala.+ 27 Bɛbubule Beeyale ɛzonlenlɛ mpila ne,+ na bɛbubule Beeyale sua ne+ na bɛvale ɛkɛ ne bɛyɛle ɛleka mɔɔ bɛkɔ baka zo, na ɛnɛ nee ɛnɛ ala ɔtɛde zɔhane.

28 Ɛhye ati, Gyihu dule Beeyale ɛzonlenlɛ bo wɔ Yizilayɛ. 29 Noko Gyihu andwe ɔ nwo anvi ɛtane ne mɔ mɔɔ Nibate ara Gyɛlɔbowam maanle Yizilayɛma yɛle mɔɔ fale nvutuke nlankɛ mralɛ ne mɔ mɔɔ wɔ Bɛtɛle nee Dan anwo la anwo.+ 30 Ɔti Gyihova zele Gyihu kɛ: “Kɛmɔ wɔyɛ debie kpalɛ na wɔyɛ mɔɔ le kpalɛ wɔ me nye zo na wɔyɛ debie biala mɔɔ wɔ me ahonle nu kɛ mefa meayɛ Ehabe sua nu amra la ati,+ ɛ mra ne mɔ awolɛndoazo nna badɛnla Yizilayɛ belemgbunli ebia ne azo.”+ 31 Noko Gyihu annea boɛ anva ye ahonle muala anli Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne Mɛla ne azo.+ Yeandwe ɔ nwo yeanvi ɛtane ne mɔ mɔɔ Gyɛlɔbowam maanle Yizilayɛma yɛle la anwo.+

32 Mekɛ zɔhane, Gyihova bɔle ɔ bo kɛ ɔpepɛ Yizilayɛma azɛlɛ ne azo* ngyikyi ngyikyi. Hazeeyɛle hɔle zo tetale bɛ wɔ Yizilayɛma azɛlɛ ne kɔsɔɔti azo,+ 33 ɔvi Dwɔdan ne aduduleɛ afoa nu, Geleade azɛlɛ ne amuala—Gaadema, Wulubɛnema yɛɛ Manasɛma+—ɔvi Alowɛ mɔɔ wɔ Anɔn Bɔnza* ne anwo la too ɔkɔdwu Geleade nee Beehyan.+

34 Na Gyihu anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti nee ye ninyɛne mgbole ne mɔ amuala, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 35 Akee bɛmaanle Gyihu nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle, na bɛziele ye wɔ Samɛlea; na ɔ ra Gyɛhɔwahaze+ ralile ye agya lile belemgbunli. 36 Mekɛ* dodo mɔɔ Gyihu vale lile Yizilayɛma anwo zo tumi wɔ Samɛlea la le ɛvolɛ 28.

11 Noko mɔɔ Ehazaya mame Atalaya+ nwunle kɛ ɔ ra ne ɛwu la,+ ɔdwazole na ɔzɛkyele dehelɛ abusua ne anu amra amuala.*+ 2 Noko, Belemgbunli Gyɛholam ara raalɛ Gyihɔhyɛba, Ehazaya adiema raalɛ ne, vale Ehazaya ara Gyɛhowahye,+ ɔwuale ye ɔvile belemgbunli ne amra ne mɔ mɔɔ bɛkahu bɛ la anu, na ɔvale ye nee ahenle mɔɔ nea ye la ɔhɔveale suakunlu nehane. Bɛbɔle mɔdenle bɛvale ye bɛveale Atalaya, yemɔti bɛangu ye. 3 Ɔdɛnlanle ɔ nwo ɛkɛ ne too ɛvolɛ nsia, ɔveale Gyihova sua nu ɛkɛ ne wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee Atalaya ɛlɛdi tumi wɔ azɛlɛ ne azo la.

4 Wɔ ɛvolɛ nsuu ne anu, Gyɛhɔyada zoanle maanle bɛhɔvɛlɛle menli ɛya ɛya nwo zo mgbanyima mɔɔ bɛle belemgbunli sinzavolɛma*+ la nee belemgbunli sua nu sinzavolɛma ne ɔmaanle bɛrale ɔ nwo ɛkɛ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne. Ɔ nee bɛ yɛle ngyekyeleɛ na ɔmaanle bɛhanle nwolɛ ndane wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ, na akee ɔvale belemgbunli ne ara ne ɔhilele bɛ.+ 5 Ɔzele bɛ kɛ: Mɔɔ bɛbayɛ la ɛne: Bɛhyɛ bɛ nuhua ekpunli nsa na ekpunli ne mɔɔ bayɛ gyima wɔ Ɛnwomenlelielɛ kenle ne la ngyɛnu nsa anu ko bazinza belemgbunli sua+ ne kpalɛ; 6 ngyɛnu nsa anu ekpunli bieko bazinza Adiabo Anlenkɛ Kpole ne, na ngyɛnu nsa anu ekpunli ko ne noko azinza anlenkɛ kpole ne mɔɔ wɔ belemgbunli sua nu sinzavolɛma ne anzi lɔ la. Bɛbahakyihakyi bɛ nwo na bɛazinza sua ne. 7 Ɔwɔ kɛ bɛ ekpunli nwiɔ ne mɔɔ bɛnrɛyɛ gyima wɔ Ɛnwomenlelielɛ kenle ne la sinza Gyihova sua ne amaa bɛabɔ belemgbunli ne anwo bane. 8 Ɔwɔ kɛ awie biala dɛ ye akodeɛ ne mɔ ɔ sa nu na bɛbɔ belemgbunli ne anwo bɛyia. Bɛhu awie biala mɔɔ kɛwolo sogyama ne anu la. Bɛli belemgbunli ne anzi wɔ ɛleka biala mɔɔ ɔkɔ la.”

9 Menli ɛya ɛya nwo zo mgbanyima ne mɔ+ yɛle mɔɔ ɛsɔfo Gyɛhɔyada hanle la pɛpɛɛpɛ. Yemɔti bɛ nuhua ko biala vale ye menli ne mɔɔ ɛlɛyɛ gyima wɔ Ɛnwomenlelielɛ kenle ne la yɛɛ menli mɔɔ bɛnyɛ gyima wɔ Ɛnwomenlelielɛ kenle ne la rale, na bɛrale ɛsɔfo Gyɛhɔyada+ anwo ɛkɛ. 10 Akee ɛsɔfo ne vale atwɛ nee enyinlike mɔɔ le Belemgbunli Devidi ɛdeɛ, mɔɔ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne la maanle menli ɛya ɛya nwo zo mgbanyima ne mɔ. 11 Na belemgbunli sua nu sinzavolɛma ne+ anu biala vale ye akodeɛ ne mɔ lɛle ɔ sa nu na bɛgyinlegyinlanle sua ne fema zo nee ye bɛne zo, afɔlemokyea+ ne anwo nee sua ne anwo amuala na bɛbɔle belemgbunli ne bɛyiale. 12 Akee Gyɛhɔyada vale belemgbunli ne ara ne+ vindele na ɔvale belemgbunli kyɛlɛ* ne ɔzoale ye na ɔvale Daselɛlilɛ* ne+ ɔdole ɔ ti zo,* na bɛziele ye belemgbunli na bɛkpokpale ye. Bɛbɔle bɛ sa nu na bɛhanle kɛ: “Belemgbunli ɛnyi ɛhyɛ!”+

13 Mɔɔ Atalaya dele menli ne ane kɛ bɛlɛnriandi la, ɛkɛ ne ala ɔrale menli ne anu wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ.+ 14 Akee ɔnwunle kɛ belemgbunli ne gyi pila ne anwo ɛkɛ ne kɛ mɔɔ amaamuo ne de la.+ Ɛnee mgbanyima ne mɔ nee menli mɔɔ bɔ aweɛne ndendenle+ ne la wɔ belemgbunli ne anwo ɛkɛ, na ɛnee menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la amuala anye ɛlie na bɛlɛbɔ aweɛne ndendenle ne. Ɛhye ati, Atalaya suosuanle ye tɛladeɛ ne anu na ɔdeanle nu kɛ: “Maamɔvo adwenle! Maamɔvo adwenle!” 15 Noko ɛsɔfo Gyɛhɔyada vɛlɛle menli ɛya ɛya nwo zo mgbanyima,+ menli mɔɔ bɛkpa bɛ kɛ bɛnlea ɛlɔne ne anwo zo la na ɔzele bɛ kɛ: “Bɛva ye bɛvi sogyama ne anu bɛvinde, na saa awie biala di ɔ nzi a bɛva konle dadeɛ bɛhu ye!” Ɔluakɛ ɛsɔfo ne hanle kɛ: “Bɛmmaku ye wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ.” 16 Ɔti bɛhyele ye, na mɔɔ ɔdwule ɛleka mɔɔ mgbɔnwɔ ne mɔ fa wolo belemgbunli sua nu+ ɛkɛ ne la, bɛhunle ye wɔ ɛkɛ.

17 Akee Gyɛhɔyada nee belemgbunli ne nee menli ne+ yɛɛ Gyihova yɛle ngyekyeleɛ kɛ bɛbahɔ zo bɛayɛ Gyihova menli dahuu, na eza ɔ nee belemgbunli ne yɛɛ menli ne yɛle ngyekyeleɛ.+ 18 Ɛhye anzi menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la amuala rale Beeyale sua* ne anwo na bɛbubule ye afɔlemokyea ne mɔ bɛguale aze,+ bɛbubule ye ananze ne mɔ bɔkɔɔ,+ na bɛhunle Beeyale ɛsɔfo Mateyan+ wɔ afɔlemokyea ne mɔ anyunlu ɛkɛ.

Akee ɛsɔfo ne yele menli ɔmaanle bɛnleanle Gyihova sua ne azo.+ 19 Yeanga ye zɔ, ɔvale menli ɛya ɛya nwo zo mgbanyima,+ belemgbunli sinzavolɛma ne, belemgbunli sua nu sinzavolɛma+ nee menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la amuala na bɛvale belemgbunli ne bɛvile Gyihova sua nu ɛkɛ ne bɛrale, na bɛluale belemgbunli sua nu sinzavolɛma ne anlenkɛ kpole ne anu bɛrale belemgbunli sua nu ɛkɛ. Akee ɔdɛnlanle arelemgbunli ne mɔ ebia ne azo.+ 20 Ɔti menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la amuala anye liele na suakpole ne azo yɛle dii, ɔluakɛ bɛvale konle dadeɛ bɛhunle Atalaya wɔ belemgbunli sua nu ɛkɛ.

21 Gyɛhowahye+ lile ɛvolɛ nsuu la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a.+

12 Wɔ Gyihu+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nsuu la anu, yɛɛ Gyɛhowahye+ rayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 40 wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Zaebaya mɔɔ vi Biyɛ-hyiba la.+ 2 Gyɛhowahye hɔle zo yɛle mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova anye zo la wɔ mekɛ mɔɔ ɛsɔfo Gyɛhɔyada hilehilele ye la anu amuala. 3 Noko, bɛanye ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ*+ bɛanvi ɛkɛ, emomu menli ne hɔle zo bɔle afɔle na eza bɛbɔle afɔle bɛmaanle ɔkpunle esike wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ.

4 Gyɛhowahye zele ɛsɔfoma ne kɛ: “Bɛlielie ezukoa ne mɔɔ bɛfa bɛba Gyihova sua nu ɛkɛ ne kɛ bɛva bɛbɔ afɔle nwuanzanwuanza,+ adwule mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛ nuhua ko biala tua,+ ezukoa bolɛ mɔɔ bɛpɛ bɛdo ɛkɛ ne kɛ awie* ko biala ɛdua yɛɛ ezukoa biala mɔɔ bɛ nuhua ko biala ahonle kɛha ye kɛ ɔva ɔrɛla Gyihova sua nu ɛkɛ+ ne la amuala. 5 Ɛsɔfoma ne balielie avi menli* mɔɔ fa ba la ɛkɛ, na bɛava bɛayɛ sua ne ɛleka biala mɔɔ bɛkɛnwu kɛ yezɛkye* la boɛ.”+

6 Wɔ Belemgbunli Gyɛhowahye ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 23 la azo, ɛnee ɛsɔfoma ne ɛtɛkolale ɛtɛyɛle sua ne ɛleka mɔɔ ɛzɛkye la boɛ.+ 7 Ɔti Belemgbunli Gyɛhowahye vɛlɛle ɛsɔfo Gyɛhɔyada+ nee ɛsɔfoma mɔɔ ɛha la, na ɔbizale bɛ kɛ: “Duzu ati a bɛtɛyɛle sua ne ɛleka mɔɔ ɛzɛkye la boɛ ɛ? Ɛhye ati, bɛmmadielie ezukoa bieko bɛfi menli mɔɔ fa ba la ɛkɛ, kyesɛ bɛva ɛhendeɛ ne bɛyɛ sua ne boɛ.”+ 8 Ɛhye ati, ɛsɔfoma ne liele dole nu kɛ bɛnrɛlielie ezukoa biala bɛnrɛvi menli ne ɛkɛ ne bieko yɛɛ bɛnrɛnlea bɛnrɛmaa bɛnrɛyɛ sua ne boɛ.

9 Akee Gyɛhɔyada vale ɛlɛka+ na ɔfitile tokule wɔ ɔ ti zo na ɔvale ɔziele afɔlemokyea ne anwo ɛkɛ, saa awie ɛlɛwolo Gyihova sua ne anu a ɔwɔ ɔ sa fema zo. Ɛkɛ ne a ɛsɔfoma mɔɔ bɛle nlenkɛ nloa sinzavolɛma la fa ezukoa mɔɔ bɛva bɛra Gyihova sua nu ɛkɛ ne la amuala kɔgua a.+ 10 Mekɛ biala mɔɔ bɛkɛnwu kɛ ezukoa dɔɔnwo wɔ ɛlɛka ne anu la, belemgbunli kɛlɛhɛlɛvolɛ ne nee ɛsɔfo kpanyinli ne ba na bɛbawola* na bɛtia ezukoa ne mɔɔ bɛva bɛra Gyihova sua nu ɛkɛ ne la.+ 11 Bɛfa ezukoa ne mɔɔ bɛdia la bɛmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛye bɛ kɛ bɛnlea bɛmaa bɛyɛ Gyihova sua ne la. Bɛdabɛ noko bɛfa bɛtua kapentama nee suasivoma mɔɔ ɛlɛyɛ gyima wɔ Gyihova sua ne anwo la kakɛ,+ 12 yɛɛ bɛvale bie bɛduale menli mɔɔ fa awolɛ* si sua nee menli mɔɔ se awolɛ la noko kakɛ. Eza bɛdɔle mbaka nee awolɛ mɔɔ bɛkpukekpuke mɔɔ bɛfa bɛayɛ Gyihova sua ne ɛleka mɔɔ ɛzɛkye la boɛ la, na bɛvale ezukoa ne bie bɛduale kakɛ gyɛne biala mɔɔ bɛbɔle ye wɔ sua ne boɛyɛlɛ nwo la amuala.

13 Noko bɛanva ezukoa mɔɔ bɛvale bɛrale Gyihova sua nu ɛkɛ ne la bie bɛanyɛ dwɛtɛ fufule ahyɛnze mgbole, debie mɔɔ bɛfa bɛnua senle, ahyɛnze ngyikyi, aweɛne,+ anzɛɛ nvutuke debie biala anzɛɛ dwɛtɛ fufule ninyɛne bɛanzie Gyihova sua nu ɛkɛ.+ 14 Bɛvale bɛmaanle bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛle gyima ne la ala, na bɛdabɛ noko bɛvale bɛyɛle Gyihova sua ne boɛ. 15 Bɛammaa menli mɔɔ bɛvale ezukoa ne bɛmaanle bɛ kɛ bɛva bɛmaa gyimayɛvoma ne mɔ la ambu nwolɛ mgbonda, ɔluakɛ ɛnee bɛdi nɔhalɛ.+ 16 Noko, bɛanva fɔlɛlilɛ afɔlebɔlɛ+ ezukoa nee ɛtane nwo afɔlebɔlɛ ezukoa ne bɛamba Gyihova sua nu ɛkɛ; ɔle ɛsɔfo ne mɔ ɛdeɛ.+

17 Mekɛ zɔhane a Selea Belemgbunli Hazeeyɛle+ hɔle kɛ ɔ nee Gate+ kaho a, na ɔhonle ɔvale, ɛhye anzi, ɔzile kpɔkɛ kɛ ɔkateta Gyɛlusalɛm.*+ 18 Ɛhye ati, Dwuda Belemgbunli Gyɛhowahye vale afɔlebɔdeɛ nwuanzanwuanza mɔɔ ye nenyia mɔ Gyɛhɔhyafate, Gyɛholam nee Ehazaya, Dwuda arelemgbunli ɛde nwolɛ la amuala yɛɛ ɔdaye mumua ne ye afɔlebɔdeɛ nwuanzanwuanza nee nvutuke mɔɔ ɔnwunle ye wɔ ekpumgbunli ne mɔ mɔɔ bɛfa ninyɛne bɛsie nu wɔ Gyihova sua ne nee belemgbunli sua ne anu la amuala, na ɔmaanle bɛvale bɛhɔmaanle Selea Belemgbunli Hazeeyɛle.+ Yemɔti ɔvile Gyɛlusalɛm ɔhɔle.

19 Na Gyɛhowahye anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 20 Noko Gyɛhowahye sonvolɛma yɛle ko vale ɔ nwo adwenle ɛtane+ na bɛhunle ye wɔ sua ne mɔɔ wɔ Boka ne+ azo* la anu, wɔ adenle ne mɔɔ kɔ Siila la azo. 21 Ye sonvolɛma mɔɔ bɔle ye hunle ye+ la a le Hyemɛyate ara Dwozaka yɛɛ Hyomɛ ara Gyɛhozabade. Bɛziele ye wɔ ye nenyia mɔ anwo ɛkɛ wɔ Devidi Suakpole ne azo, na ɔ ra Amazaya ralile ye agya lile belemgbunli.+

13 Wɔ Dwuda Belemgbunli Ehazaya+ ara Gyɛhowahye+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 23 la anu, Gyihu+ ara Gyɛhɔwahaze ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli wɔ Samɛlea na ɔlile tumi ɛvolɛ 17. 2 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo na ɔvale ɔ ti ɔminle Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la anu.+ Yeandwe ɔ nwo yeanvi nwolɛ. 3 Ɔti Gyihova vale Yizilayɛma anwo ɛya kpole,+ na ɔvale bɛ ɔwulale Selea Belemgbunli Hazeeyɛle+ nee Hazeeyɛle ara Bɛne-heedade+ asa anu wɔ bɛ mekɛ zo amuala.

4 Nzinlii Gyɛhɔwahaze zɛlɛle Gyihova ɛkɛ ne ɛlolɛ* na Gyihova diele ye, ɔluakɛ ɔnwunle nzisi ne mɔɔ Selea belemgbunli ne vale rale Yizilayɛma anwo zo la.+ 5 Ɔti Gyihova maanle Yizilayɛma dievolɛ+ kɛ ɔlie bɛ ɔvi Seleama asa anu, na Yizilayɛma holale dɛnlanle bɛ azua nu kɛ dɛba ne la.* 6 (Noko, bɛandwe bɛ nwo bɛanvi Gyɛlɔbowam sua nu amra ɛtane ne mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la anwo.+ Bɛhɔle zo bɛyɛle ɛtane ɛhye,* na ɛnee ɛzonlenlɛ baka*+ ne tɛgyi Samɛlea.) 7 Gyɛhɔwahaze ɛlɔnema mɔɔ hale la le mgbɔnwɔkavoma 50, ehwili 10 yɛɛ sogyama mɔɔ dua aze la 10,000 ala, ɔluakɛ Selea belemgbunli ne zɛkyele bɛ,+ ɔtietiale bɛ nwo zo kɛ ma ɛwosolɛ mekɛ nu munlutu la.+

8 Na Gyɛhɔwahaze anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti nee ye ninyɛne mgbole ne mɔ amuala, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 9 Akee bɛmaanle Gyɛhɔwahaze nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle, na bɛziele ye wɔ Samɛlea;+ na ɔ ra Gyɛhowahye ralile ye agya lile belemgbunli.

10 Wɔ Dwuda Belemgbunli Gyɛhowahye ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 37 la anu, Gyɛhɔwahaze ara Gyɛhowahye+ ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli wɔ Samɛlea, na ɔlile tumi ɛvolɛ 16. 11 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, yeandwe ɔ nwo yeanvi Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la amuala anwo.+ Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane ɛhye mɔ.*

12 Na Gyɛhowahye anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti nee ye ninyɛne mgbole ne mɔ amuala nee kɛzi ɔ nee Dwuda Belemgbunli Amazaya+ honle la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 13 Akee bɛmaanle Gyɛhowahye nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle, na Gyɛlɔbowam*+ dɛnlanle ye belemgbunli ebia ne azo. Na bɛziele Gyɛhowahye wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ anwo ɛkɛ wɔ Samɛlea.+

14 Akee anwonyane mɔɔ rale Yilaehya+ ɛhunlɛ la bɔle ye, na Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhowahye rale ɔ nwo ɛkɛ razunle ye kɛ: “Me papa, me papa! Yizilayɛ ehwili ne nee ye mgbɔnwɔkavoma!”+ 15 Akee Yilaehya zele ye kɛ: “Fa ɛda nee ɛda mbaka.” Yemɔti ɔvale ɛda nee ɛda mbaka. 16 Na ɔzele Yizilayɛ belemgbunli ne kɛ: “Sua wɔ ɛda ne.” Yemɔti ɔzuale, akee Yilaehya vale ɔ sa guale belemgbunli ne asa azo. 17 Akee ɔhanle kɛ: “Buke nvɛnzɛlɛ ne mɔɔ wɔ aduduleɛ la.” Yemɔti ɔbukele. Yilaehya hanle kɛ: “To!” Ɔti ɔdole. Akee ɔhanle kɛ: “Gyihova konimlilɛ* ɛda baka, Selea anwo zo konimlilɛ* ɛda baka! Ɛbafi Selea* wɔ Efɛke+ too wɔabɔ ɔ bo zo.”

18 Ɔdoale zo kɛ: “Sesa ɛda mbaka ne mɔ,” na ɔsesale. Akee ɔzele Yizilayɛ belemgbunli ne kɛ: “Fa fi aze.” Yemɔti, ɔvale ɔfinle aze fane nsa na ɔgyakyile. 19 Ɛhye ati, nɔhalɛ Nyamenle sonla ne vale ɔ nwo ɛya na ɔhanle kɛ: “Anrɛɛ ɔwɔ kɛ ɛfa ɛfi aze fane nnu anzɛɛ nsia! Anrɛɛ ɛbafi Selea too wɔabɔ ɔ bo zo, noko kɛkala, ɛbafi Selea fane nsa ala.”+

20 Ɛhye anzi, Yilaehya wule na bɛziele ye. Ɛvolɛ ne mɔlebɛbo* biala, Mowabe ɛlɔnema mɔɔ fe ninyɛne la+ ba azɛlɛ ne azo. 21 Mɔɔ mrenyia bie ɛlɛsie funli bie la, bɛnwunle ɛlɔnema ne, yemɔti bɛyɛle ye ndɛ bɛvuandinle funli ne bɛdole ɛleka mɔɔ bɛziele Yilaehya la na bɛnriandile bɛhɔle. Mɔɔ funli ne hanle Yilaehya mbowule ne mɔ la, ɔrale ngoane nu+ na ɔdwazole ɔgyinlanle ɔ gyakɛ azo.

22 Na Selea Belemgbunli Hazeeyɛle+ sisile Yizilayɛma+ wɔ Gyɛhɔwahaze mekɛ zo amuala. 23 Noko, Gyihova maanle bɛnyianle ɔ nyunlu ɛlolɛ na ɔzele bɛ anwunvɔne+ na ɔhilele kɛ ɔdwenle bɛ nwo ɔlua ngyekyeleɛ ne mɔɔ ɔ nee Ebileham,+ Ayezeke+ nee Gyekɔbo+ yɛle la ati. Yeangulo kɛ ɔkɛbɔ bɛ bo zo, yɛɛ ɔtɛyele bɛ ɔtɛfile ɔ nyunlu too a yeradwu ɛnɛ a. 24 Mɔɔ Selea Belemgbunli Hazeeyɛle wule la, ɔ ra Bɛne-heedade ralile ye agya lile belemgbunli. 25 Gyɛhɔwahaze ara Gyɛhowahye ziale liele azuamgbole mɔɔ Hazeeyɛle liele vile Gyɛhɔwahaze asa anu wɔ konle nu la vile Hazeeyɛle ara Bɛne-heedade ɛkɛ. Gyɛhowahye lile Bɛne-heedade anwo zo konim fane nsa,+ na ɔliele Yizilayɛ azuamgbole ne mɔ bieko.

14 Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhɔwahaze ara Gyɛhowahye+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nwiɔ la azo, Dwuda Belemgbunli Gyɛhowahye ara Amazaya rayɛle belemgbunli. 2 Ɔlile ɛvolɛ 25 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 29 wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Gyɛhowaden mɔɔ vi Gyɛlusalɛm la.+ 3 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova anye zo la, noko yeanyɛ kɛ ye nenyia Devidi+ la. Ɔyɛle debie biala kɛ mɔɔ ye papa Gyɛhowahye yɛle ala la.+ 4 Noko, bɛanye ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ* bɛanvi ɛkɛ,+ emomu menli ne hɔle zo bɔle afɔle na eza bɛbɔle afɔle bɛmaanle ɔkpunle esike wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ.+ 5 Mɔɔ belemgbunlililɛ ne gyinlanle wɔ ye tumililɛ bo ala la, ɔhunle ye sonvolɛma ne mɔ mɔɔ hunle ye papa mɔɔ ɛnee le belemgbunli la.+ 6 Noko yeangu kodiawuma ne amra ne mɔ, ɔyɛle mɔɔ wɔ Gyihova mɛla ne anu mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ Mosisi Mɛla buluku ne anu la kɛ: “Ɔnle kɛ selɛma wu wɔ bɛ mra ɛtane ti, yɛɛ ɔnle kɛ mralɛ wu wɔ bɛ papa mɔ ɛtane ti; emomu, ɔwɔ kɛ awie ko biala wu wɔ ɔdaye mumua ne ye ɛtane ti.”+ 7 Ɔhunle Yidɔmma+ wɔ Ngyenle Bɔnza ne anu,+ bɛle mrenyia 10,000, na ɔhonle ɔvale Sela wɔ konle ne anu,+ na bɛvɛlɛ ye Dwɔketeɛle too yeradwu ɛnɛ.

8 Akee Amazaya zoanle soanvolɛma maanle bɛhɔzele Gyihu ara Gyɛhɔwahaze ara Gyɛhowahye mɔɔ le Yizilayɛ belemgbunli la kɛ: “Bɛla, maa yɛbɔ ye zo* wɔ konle nu.”+ 9 Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhowahye vale nrɛlaleɛ ɛhye hɔmaanle Dwuda Belemgbunli Amazaya kɛ: “Mbowunyɛma ne mɔɔ wɔ Lɛbanɔn la vale nrɛlaleɛ hɔmaanle Lɛbanɔn sida baka kɛ, ‘Fa ɛ ra raalɛ maa me ra nrenyia ɛgya ye.’ Noko, Lɛbanɔn nane anwo ɛzulolɛ bie razenle ɛkɛ ne na ɔtietiale mbowunyɛma ne azo. 10 Ɔle nɔhalɛ kɛ wɔzɛkye Yidɔm,+ yemɔti a wɔ ahonle ɛmemaa ɔ nwo zo la. Maa ɛ nye ɛlie wɔ anyunlunyia ne anwo, na tɛnla wɔ sua* nu. Duzu ati a ɔwɔ kɛ ɛtwehwe ngyegyelɛ ɛmaa ɛ nwo na bɛsɛkye wɔ nee Dwudama ɛ?” 11 Noko Amazaya andie.+

Ɔti Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhowahye hɔle, na ɔ nee Dwuda Belemgbunli Amazaya vale konle hɔbɔle zolɛ wɔ Bɛte-hyimɛhye+ mɔɔ wɔ Dwuda la.+ 12 Yizilayɛma lile Dwudama anwo zo konim, yemɔti bɛ nuhua ko biala nriandile hɔle ye sua* nu. 13 Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhowahye hyele Dwuda Belemgbunli Amazaya, Gyɛhowahye ara Ehazaya ara ne wɔ Bɛte-hyimɛhye. Akee bɛrale Gyɛlusalɛm, na ɔbubule Gyɛlusalɛm bane ne mɔɔ vi Yifelaem Anlenkɛ Kpole ne+ anwo kɔdwu Muleɛ Anlenkɛ Kpole ne+ anwo la ɔguale aze, ɔle kubit* 400. 14 Ɔvale nvutuke nee dwɛtɛ fufule ne amuala yɛɛ ninyɛne mɔɔ ɔnwunle bɛ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne nee ninyɛne mɔɔ bɛva bɛzie belemgbunli sua nu ɛkɛ ne la amuala, eza ɔhyele menli ne bie mɔ ɔbokale nwolɛ. Akee ɔziale ɔhɔle Samɛlea.

15 Na Gyɛhowahye anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle nee ye ninyɛne mgbole ne mɔ amuala nee kɛzi ɔ nee Dwuda Belemgbunli Amazaya honle la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 16 Akee bɛmaanle Gyɛhowahye nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle, na bɛziele ye wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ anwo ɛkɛ wɔ Samɛlea;+ na ɔ ra Gyɛlɔbowam*+ ralile ye agya lile belemgbunli.

17 Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhɔwahaze+ ara Gyɛhowahye+ wule la anzi, Gyɛhowahye ara Amazaya,+ Dwuda belemgbunli ne dɛnlanle aze ɛvolɛ 15. 18 Na Amazaya anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 19 Nzinlii bɛbɔle ɔ nwo adwenle ɛtane+ wɔ Gyɛlusalɛm, na ɔnriandile ɔhɔle Leekehye, noko bɛzoanle menli bɛmaanle bɛdoale ye wɔ Leekehye na bɛhɔhunle ye wɔ nehane. 20 Ɔti bɛvale ye bɛdole mgbɔnwɔ zo bɛziale bɛrale na bɛziele ye bɛbokale ye nenyia mɔ anwo wɔ Gyɛlusalɛm, Devidi Suakpole ne azo.+ 21 Akee Dwudama amuala vale Azalaya*+ mɔɔ ɛnee yeli ɛvolɛ 16+ la, na bɛyɛle ye belemgbunli bɛziele ye papa Amazaya agyakɛ anu.+ 22 Ɔkyekyele Yilate+ bieko na ɔvale ɔmaanle Dwudama wɔ mekɛ mɔɔ bɛmaanle belemgbunli ne* nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle la.+

23 Gyɛhowahye ara Amazaya, Dwuda belemgbunli ne ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 15 la azo, Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛhowahye ara Gyɛlɔbowam+ rayɛle belemgbunli wɔ Samɛlea, na ɔlile tumi ɛvolɛ 41. 24 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo. Yeandwe ɔ nwo yeanvi Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la amuala anwo.+ 25 Ɔliele Yizilayɛma ɛweɛne ne mɔɔ ɔvi Libo-heemate*+ too ɔkɔdwu Alaba Nyevile* ne anloa+ la ɔmaanle bɛ, kɛ mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne edwɛkɛ mɔɔ ɔluale ye sonvolɛ Dwona,+ Ametae ara ne, ngapezonli mɔɔ vi Gate-hifɛ+ anwo zo ɔhanle la de la. 26 Ɔluakɛ Gyihova nwunle nyane kpole ne mɔɔ bɛhilele Yizilayɛma la.+ Ɛnee awie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ baboa Yizilayɛma, awie mɔɔ ɛnlɛ boavolɛ anzɛɛ anwosesebɛ bɔbɔ la. 27 Noko Gyihova bɔle ɛwɔkɛ kɛ ɔnrɛkyikyi Yizilayɛma duma ɔnrɛvi aleɛabo.+ Yemɔti ɔluale Gyɛhowahye ara Gyɛlɔbowam anwo zo* ɔliele bɛ.+

28 Na Gyɛlɔbowam anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti nee ye ninyɛne mgbole ne mɔ amuala, kɛzi ɔhonle nee kɛzi ɔliele Damasekɛse+ nee Heemate+ ɔmaanle Dwuda wɔ Yizilayɛ la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 29 Akee bɛmaanle Gyɛlɔbowam nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ anwo ɛkɛ; na ɔ ra Zɛkalaya+ ralile ye agya lile belemgbunli.

15 Yizilayɛ Belemgbunli Gyɛlɔbowam* ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 27 la azo a Dwuda Belemgbunli Amazaya+ ara Azalaya* rayɛle belemgbunli a.+ 2 Ɔlile ɛvolɛ 16 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 52 wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame duma a le Gyɛkɔlaya mɔɔ vi Gyɛlusalɛm la. 3 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ ye papa Amazaya yɛle ala la.+ 4 Noko, bɛanye ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ* bɛanvi ɛkɛ,+ emomu menli ne hɔle zo bɔle afɔle na eza bɛbɔle afɔle bɛmaanle ɔkpunle esike wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ.+ 5 Gyihova hilele belemgbunli ne nyane, na ɔyɛle kokobɛvolɛ+ too ɔhɔdwule kenle mɔɔ ɔwule la; na ɔdɛnlanle sua gyɛne nu,+ wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee belemgbunli ne ara Dwotam+ ɛlɛnea sua nu* ɛkɛ ne la, na ɔbuale menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la ndɛne.+ 6 Na Azalaya anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la,+ mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 7 Akee bɛmaanle Azalaya nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle,+ na bɛziele ye wɔ ye nenyia mɔ anwo ɛkɛ wɔ Devidi Suakpole ne azo; na ɔ ra Dwotam ralile ye agya lile belemgbunli.

8 Dwuda Belemgbunli Azalaya+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 38 la azo, Gyɛlɔbowam ara Zɛkalaya+ ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli wɔ Samɛlea, na ɔlile tumi siane nsia. 9 Ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ ye nenyia mɔ yɛle ala la. Yeandwe ɔ nwo yeanvi Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la anwo.+ 10 Akee Gyeebɛhye ara Hyalɛm vale ɔ nwo adwenle ɛtane na ɔhunle ye+ wɔ Yebelɛyam.+ Mɔɔ ɔhunle ye ɔwiele la, ɔralile ye agya ɔlile belemgbunli. 11 Na Zɛkalaya anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, bɛhɛlɛ bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu. 12 Ɛhye maanle Gyihova edwɛkɛ mɔɔ ɔhanle ɔhilele Gyihu la rale nu kɛ: “Ɛ mra ne mɔ awolɛndoazo nna+ badɛnla Yizilayɛ belemgbunli ebia ne azo.”+ Na zɔhane ala a ɔyɛle a.

13 Wɔ Dwuda Belemgbunli Yuzaya+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 39 la azo a Gyeebɛhye ara Hyalɛm rayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi siane ko wɔ Samɛlea. 14 Akee Geedae ara Mɛnahɛm vi Tɛza+ rale Samɛlea rahunle Gyeebɛhye ara Hyalɛm+ wɔ Samɛlea. Mɔɔ ɔhunle ye ɔwiele la, ɔralile ye agya ɔlile belemgbunli. 15 Na Hyalɛm anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha nee adwenle ɛtane ne mɔɔ ɔbɔle la, bɛhɛlɛ bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu. 16 Mekɛ zɔhane a Mɛnahɛm vile Tɛza rale na ɔzɛkyele Tefesa nee ye azɛlɛ ne na ɔhunle menli mɔɔ wɔ zo la amuala a, ɔluakɛ yeambuke ye nlenkɛ mgbole ne mɔ yeammaa ye. Ɔzɛkyele ye na ɔkpakyekpakyele mraalɛ mɔɔ ɛlɛnrenzɛ la akunlu.

17 Dwuda Belemgbunli Azalaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 39 la azo, Geedae ara Mɛnahɛm ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli, na ɔlile tumi ɛvolɛ bulu wɔ Samɛlea. 18 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo. Wɔ ye mekɛ zo amuala, yeandwe ɔ nwo yeanvi Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la amuala anwo.+ 19 Aselea Belemgbunli Polu+ rale azɛlɛ ne azo, na Mɛnahɛm maanle Polu dwɛtɛ fufule talɛnte* 1,000 kɛ ɔboa ye ɔmaa ye belemgbunlililɛ ne ɛgyinla.+ 20 Ɔti Mɛnahɛm lieliele dwɛtɛ fufule vile Yizilayɛ menli titili, sukoavolɛma ne mɔ ɛkɛ.+ Ɔmaanle ko biala duale dwɛtɛ fufule hyikɛle* 50. Akee Aselea Belemgbunli ne ziale hɔle, na yeandɛnla azɛlɛ ne azo. 21 Na Mɛnahɛm+ anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 22 Akee bɛmaanle Mɛnahɛm nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle; na ɔ ra Pɛkahaya ralile ye agya lile belemgbunli.

23 Dwuda Belemgbunli Azalaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 50 la azo a Mɛnahɛm ara Pɛkahaya ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli wɔ Samɛlea a, na ɔlile tumi ɛvolɛ nwiɔ. 24 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo. Yeandwe ɔ nwo yeanvi Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la anwo.+ 25 Akee Relɛmalaya ara Pikaa+ mɔɔ le ye safohyenle kpanyinli la vale ɔ nwo adwenle ɛtane na ɔhunle ye wɔ Samɛlea wɔ belemgbunli sua ne mɔɔ wɔ aranemgbole ne anu la anu, ɔ nee Aagɔbo nee Alɛya. Ɛnee Geleadema 50 boka ɔ nwo; na mɔɔ ɔhunle ye ɔwiele la ɔralile ye agya ɔlile belemgbunli. 26 Na Pɛkahaya anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, bɛhɛlɛ bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu.

27 Dwuda Belemgbunli Azalaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 52 la azo a Relɛmalaya ara Pikaa+ ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli wɔ Samɛlea a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 20. 28 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, yeandwe ɔ nwo yeanvi Nibate ara Gyɛlɔbowam ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle la anwo.+ 29 Wɔ Yizilayɛ Belemgbunli Pikaa mekɛ zo, Aselea Belemgbunli Tegelate-paelisɛ+ rale na ɔhonle ɔvale Ayedwɔn, Ebɛle-bɛte-meeyaka,+ Gyanowa, Kidɛhye,+ Heezɔ, Geleade+ yɛɛ Galeli, Nafetalae azɛlɛ ne amuala,+ na ɔvale menli mɔɔ de ɛkɛ ne la ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Aselea.+ 30 Akee Yilaa ara Hohyia+ bɔle Relɛmalaya ara Pikaa anwo adwenle ɛtane na ɔbɔle ye ɔhunle ye; na ɔralile ye agya ɔlile belemgbunli wɔ Yuzaya ara Dwotam+ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 20 la azo. 31 Na Pikaa anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, bɛhɛlɛ bɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu.

32 Relɛmalaya ara Pikaa, Yizilayɛ belemgbunli ne ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nwiɔ la azo a Dwuda Belemgbunli Yuzaya+ ara Dwotam+ rayɛle belemgbunli a. 33 Ɔlile ɛvolɛ 25 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 16 wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Zeedɔko ara raalɛ Gyɛluhya.+ 34 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ ye papa Yuzaya yɛle ala la.+ 35 Noko, bɛanye ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ bɛanvi ɛkɛ, emomu menli ne hɔle zo bɔle afɔle na eza bɛbɔle afɔle bɛmaanle ɔkpunle esike wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ.+ Ɔdaye a ɔyɛle Gyihova sua ne anwuma lɔ anlenkɛ kpole ne a.+ 36 Na Dwotam anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 37 Mekɛ ne anu Gyihova maanle Selea Belemgbunli Rilizen nee Relɛmalaya ara Pikaa+ rale Dwudama anwo zo.+ 38 Akee bɛmaanle Dwotam nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle, na bɛziele ye wɔ ye nenyia mɔ anwo ɛkɛ wɔ ye nenyia Devidi Suakpole ne azo. Na ɔ ra Ehaze ralile ye agya lile belemgbunli.

16 Relɛmalaya ara Pikaa ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 17 la azo a Dwuda Belemgbunli Dwotam ara Ehaze+ rayɛle belemgbunli a. 2 Ehaze lile ɛvolɛ 20 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 16 wɔ Gyɛlusalɛm. Yeanyɛ mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova ye Nyamenle ne anye zo, kɛ mɔɔ ye nenyia Devidi yɛle la.+ 3 Emomu, ɔluale Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ adenle nu,+ na bɔbɔ ɔmaanle ɔdaye mumua ne ɔ ra nrenyia vale senle nu,+ ɔlile bɛkyi nyɛleɛ ne mɔ mɔɔ maanle maanle ne mɔ yɛle mɔɔ Gyihova voanle bɛ+ vile Yizilayɛma anye zo la anzi. 4 Ɔhɔle zo ɔbɔle afɔle na eza ɔbɔle afɔle ɔmaanle ɔkpunle esike wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ,*+ awoka ngyikyi ne mɔ azo yɛɛ baka buzuu biala abo.+

5 Mekɛ zɔhane Selea Belemgbunli Rilizen nee Relɛmalaya ara Pikaa, Yizilayɛ belemgbunli ne rale kɛ bɛ nee Gyɛlusalɛm baho.+ Bɛbɛngale Ehaze bɛyiale noko bɛangola bɛango bɛanva suakpole ne. 6 Mekɛ zɔhane Selea Belemgbunli Rilizen ziale liele Yilate+ maanle Yidɔm, yemɔ anzi ɔdule Dwuuma* ɔvile Yilate. Na Yidɔmma hɔle Yilate, na bɛdɛnla ɛkɛ ne too a yeradwu ɛnɛ a. 7 Ɔti Ehaze zoanle soanvolɛma wɔ Aselea Belemgbunli Tegelate-paelisɛ+ anwo ɛkɛ ne kɛ: “Mele wɔ sonvolɛ nee ɛ ra. Bɛla na balie me fi Selea belemgbunli ne asa anu nee Yizilayɛ belemgbunli ne asa anu, na bɛra me nwo zo.” 8 Akee Ehaze vale dwɛtɛ fufule nee nvutuke mɔɔ bɛnwunle ye wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne nee belemgbunli sua nu ninyɛnezielɛ ɛleka ne la na ɔmaanle bɛvale bɛhɔmaanle Aselea belemgbunli ne kɛ belaebo.+ 9 Aselea belemgbunli ne diele ye modolɛ ne, na ɔhɔle Damasekɛse na ɔhonle ɔvale na ɔvale menli ne ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Kɛɛ,+ na ɔhunle Rilizen.+

10 Akee Belemgbunli Ehaze hɔyiale Aselea Belemgbunli Tegelate-paelisɛ wɔ Damasekɛse. Mɔɔ Belemgbunli Ehaze nwunle afɔlemokyea ne mɔɔ wɔ Damasekɛse la, ɔzoanle ɔmaanle bɛvale afɔlemokyea ne nvoninli nee kɛzi bɛyɛle ye la anwo ngyehyɛleɛ ne amuala bɛhɔmaanle ɛsɔfo Yulaegya.+ 11 Ɛsɔfo Yulaegya+ zile afɔlemokyea+ ne kɛ mɔɔ Belemgbunli Ehaze adehilelɛ ne mɔɔ ɔmaanle bɛvale bɛvile Damasekɛse bɛrale la amuala de la. Ɛsɔfo Yulaegya zile wiele kolaa na Belemgbunli Ehaze vi Damasekɛse azia ara. 12 Mɔɔ belemgbunli ne vi Damasekɛse ziale rale na ɔnwunle afɔlemokyea ne la, ɔhɔle afɔlemokyea ne anwo na ɔbɔle afɔle wɔ zolɛ.+ 13 Na ɔhɔle zo ɔbɔle ye ɛyelalɛ afɔle nee ye ma afɔle ne mɔ wɔ afɔlemokyea zɔhane azo na ɔmaanle esike ne hɔle ye nyamenle ne mɔ ɛkɛ; eza ɔwolale ye nza afɔlebɔdeɛ ɔguale zolɛ na ɔkpondenle ye anzodwolɛ afɔle mogya ne mɔ wɔ zolɛ. 14 Akee ɔyele kɔbele afɔlemokyea ne+ mɔɔ gyi Gyihova anyunlu la ɔvile ɔ bo zo ne wɔ sua ne anyunlu, ɔwɔ ɔdaye mumua ne ye afɔlemokyea ne nee Gyihova sua ne avinli, na ɔvale ɔziele ɔdaye mumua ne ye afɔlemokyea ne anwo ɛkɛ wɔ sɔlɔ afoa nu. 15 Belemgbunli Ehaze zele ɛsɔfo Yulaegya kɛ:+ “Bɔ nwonlomɔ ɛyelalɛ afɔle ne wɔ afɔlemokyea kpole ne azo maa esike ne ɛhɔ nyamenle ne mɔ ɛkɛ,+ eza bɔ nɔsolɛ ma afɔle+ ne, belemgbunli ɛyelalɛ afɔle ne nee ye ma afɔle ne, yɛɛ menli ne kɔsɔɔti ɛyelalɛ afɔle ne, ma afɔle ne nee nza afɔle ne mɔ wɔ zolɛ. Na kponde ɛyelalɛ afɔlebɔdeɛ ne mɔ amuala mogya ne yɛɛ afɔlebɔdeɛ gyɛne kɔsɔɔti mogya ne wɔ zolɛ. Na kɔbele afɔlemokyea ne ɛdeɛ, maa mendwenle mɔɔ mebava meayɛ la anwo.” 16 Na ɛsɔfo Yulaegya yɛle debie biala mɔɔ Belemgbunli Ehaze hanle la.+

17 Bieko, Belemgbunli Ehaze pepɛle kɔbele ehwili+ ne mɔ foa ko nee bɛ foa ko azinli azinli na ɔyeyele ahyɛnze ne mɔ ɔvile nu,+ na ɔyele Angola Kpole* ne ɔvile kɔbele nlankɛ nyinli ne mɔ+ mɔɔ ɔgyi bɛ nwo zo la azo na ɔvale ɔziele bolɛ bama bie azo.+ 18 Na ɔyele kpɔda ne mɔɔ bɛbo bɛmaa Ɛnwomenlelielɛ kenle ne mɔɔ wɔ sua ne anu la nee anlenkɛ ne mɔɔ belemgbunli ne kola dua nu kɔ Gyihova ɛzonlenlɛsua ne anu la ɔvile ɛkɛ; Aselea belemgbunli ne ati a ɔyɛle ɛhye a.

19 Na Ehaze anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ?+ 20 Akee bɛmaanle Ehaze nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle na bɛziele ye bɛbokale ye nenyia mɔ anwo wɔ Devidi Suakpole ne azo; na ɔ ra Hɛzikaya*+ ralile ye agya lile belemgbunli.

17 Dwuda Belemgbunli Ehaze ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 12 la azo a Yilaa ara Hohyia+ ralile Yizilayɛma anwo zo belemgbunli wɔ Samɛlea a; na ɔlile tumi ɛvolɛ ngɔnla. 2 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, noko yeandwu Yizilayɛ arelemgbunli mɔɔ lile ɔ nyunlu la ɛdeɛ ne. 3 Aselea Belemgbunli Hyalemanizɛ rale ɔ nwo zo,+ na Hohyia rayɛle ye sonvolɛ na ɔduale adwule ɔmaanle ye.+ 4 Noko Aselea belemgbunli ne nwunle kɛ Hohyia ɛlɛbɔ adwenle ɛtane, ɔluakɛ ɔzoanle soanvolɛma ɔmaanle bɛhɔle Yigyibiti+ Belemgbunli Soo anwo ɛkɛ yɛɛ yeandua adwule ne yeammaa Aselea belemgbunli ne kɛ mɔɔ ɔyɛle ye ɛvolɛ bie mɔ anu la. Ɛhye ati, Aselea belemgbunli ne kyekyele ye na ɔdole ye efiade.

5 Aselea belemgbunli ne vale ye ɛlɔne ne rale azɛlɛ ne kɔsɔɔti azo, ɔrale Samɛlea na bɛbɛngale ye bɛyiale too ɛvolɛ nsa. 6 Hohyia ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ ngɔnla la azo, Aselea belemgbunli ne honle vale Samɛlea.+ Akee ɔvale Yizilayɛma ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ+ nu wɔ Aselea na ɔmaanle bɛdɛnlanle Heela nee Heebɔ wɔ azule Gozan+ ne anloa yɛɛ Medeama azuamgbole ne mɔ+ azo.

7 Ɛhye zile ɔluakɛ Yizilayɛma yɛle ɛtane tiale Gyihova bɛ Nyamenle ne mɔɔ yele bɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo wɔ Falo, Yigyibiti belemgbunli ne tumi bo la.+ Bɛzonlenle* nyamenle gyɛne,+ 8 bɛlile maanle maanle ne mɔ mɔɔ Gyihova voanle bɛ vile Yizilayɛma anye zo la amaamuo ne anzi, yɛɛ bɛlile amaamuo mɔɔ Yizilayɛ arelemgbunli hyehyɛle la anzi.

9 Yizilayɛma lile ninyɛne mɔɔ ɛnle kpalɛ wɔ Gyihova bɛ Nyamenle ne anye zo la anzi. Bɛhɔle zo bɛsisile ɛzonlenlɛ ɛleka wɔ bɛ azuamgbole ne mɔ kɔsɔɔti azo,+ ɔvi sinzavolɛma tawa zo too kɔdwu suakpole mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la azo.* 10 Bɛhɔle zo bɛsisile ɛzonlenlɛ mpila nee ɛzonlenlɛ mbaka*+ wɔ boka ekyi biala azo nee baka buzuu biala abo;+ 11 na bɛbɔle afɔle bɛmaanle ɔkpunle esike wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ kɔsɔɔti kɛ mɔɔ maanle maanle ne mɔ yɛle mɔɔ Gyihova vale bɛ hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ bɛ nye zo la.+ Bɛhɔle zo bɛyɛle ninyɛndane bɛvale bɛhanle Gyihova ɛya.

12 Bɛhɔle zo bɛzonlenle kyibadeɛ ananze* ne mɔ+ mɔɔ Gyihova hanle nwolɛ edwɛkɛ hilele bɛ kɛ: “Bɛmmayɛ ɛhye la!”+ 13 Gyihova hɔle zo luale ye ngapezoma nee ɛnyelɛzodeɛnwunlɛma+ kɔsɔɔti anwo zo bɔle Yizilayɛma nee Dwudama kɔkɔ kɛ: “Bɛvi bɛ amumuyɛ ndenle ne mɔ azo bɛzia bɛ nzi!+ Bɛli me mɛla nee me ngyehyɛleɛ zo kɛ mɔɔ mɛla ne mɔɔ menvale memaanle bɛ nenyia mɔ nee mɔɔ memaanle me azonvolɛ ngapezoma ne vale rɛlɛle bɛ la amuala de la.” 14 Noko bɛandie, na bɛhɔle zo bɛyɛle anzosesebɛ* kɛ mɔɔ bɛ nenyia mɔ mɔɔ bɛannyia Gyihova, bɛ Nyamenle ne anu diedi yɛle ala la.+ 15 Bɛhɔle zo bɛkpole ye adehilelɛ nee ye ngyekyeleɛ ne+ mɔɔ ɔ nee bɛ nenyia mɔ yɛle la yɛɛ ye ngakyelɛ ne mɔ mɔɔ ɔvale ɔbɔle bɛ kɔkɔ la,+ na bɛhɔle zo bɛlile ananze mɔɔ nvasoɛ ɛnle bɛ nwo zo la anzi+ na bɛrayɛle menli mɔɔ nvasoɛ ɛnle bɛ nwo zo a,+ bɛzukoale maanle maanle kɔsɔɔti mɔɔ ɛbɛnga bɛ ɛyia mɔɔ Gyihova hanle kɛ bɛmmasukoa bɛ la.+

16 Bɛgyakyile Gyihova, bɛ Nyamenle ne mɛla ne kɔsɔɔti azo ɛlilɛ na bɛyɛle mbulalɛ nlankɛ nyinli mralɛ ananze* nwiɔ+ nee ɛzonlenlɛ baka,*+ na bɛbɔle bɛ ti aze bɛmaanle anwuma ɛlɔne ne amuala+ na bɛzonlenle Beeyale.+ 17 Eza bɛmaanle bɛ mra mrenyia nee bɛ mra mraalɛ vale senle nu,+ bɛbizale debie, bɛkpondɛle mɔɔ bazi kenle bie la anwo sɛkɛlɛneɛ,+ na bɛdule bɛ nwo bɛziele ɛkɛ* bɛyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo kɛ bɛfa bɛaha ye ɛya.

18 Ɔti Gyihova vale Yizilayɛma anwo ɛya kpole na ɔyele bɛ ɔvile ɔ nye zo.+ Yeammaa bɛ nuhua ko bɔbɔ anga kɛ Dwuda abusua ne ala.

19 Dwudama bɔbɔ anli Gyihova, bɛ Nyamenle ne mɛla ne mɔ azo;+ bɛdabɛ noko bɛlile Yizilayɛma amaamuo ne anzi.+ 20 Gyihova kpole Yizilayɛ abozoamra ne amuala na ɔguale bɛ nyunlu aze na ɔvale bɛ ɔwulale menli mɔɔ fe ninyɛne la asa anu too ɔyele bɛ ɔvile ɔ nye zo. 21 Ɔdele Yizilayɛma ɔvile Devidi sua nu amra anwo, na bɛziele Nibate ara Gyɛlɔbowam belemgbunli.+ Noko Gyɛlɔbowam maanle Yizilayɛma hwenle bɛ nwo vile Gyihova anwo, na ɔmaanle bɛyɛle ɛtane kpole. 22 Na Yizilayɛma hɔle zo yɛle ɛtane mɔɔ Gyɛlɔbowam yɛle la amuala bie.+ Bɛandwe bɛ nwo bɛanvi nwolɛ 23 too Gyihova yele Yizilayɛma vile ɔ nye zo, kɛ mɔɔ ɔluale ye azonvolɛ ngapezoma anwo zo ɔhanle la.+ Yemɔti bɛvale Yizilayɛma bɛvile bɛ azɛlɛ zo bɛhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Aselea,+ ɛkɛ ne a bɛdɛnla too yeradwu ɛnɛ a.

24 Akee Aselea belemgbunli ne vale menli vile Babelɔn, Kuuta, Ava, Heemate yɛɛ Sifaveeyem+ rale na ɔvale bɛ ɔziele Yizilayɛma agyakɛ anu ɔmaanle bɛdɛnlanle Samɛlea azuamgbole ne mɔ azo; bɛvale Samɛlea na bɛdɛnlanle ye azuamgbole ne mɔ azo. 25 Mekɛ mɔɔ bɛlimoale bɛradɛnlanle ɛkɛ ne la, ɛnee bɛnzulo* Gyihova. Yemɔti Gyihova zoanle awenade wɔ bɛ avinli,+ na bɛhɔhuhunle menli ne bie mɔ. 26 Bɛbɔle Aselea belemgbunli ne amaneɛ kɛ: “Maanle maanle ne mɔ mɔɔ wɔva bɛ wɔhɔ akɛlɛzonlenlɛ nu na wɔmaa bɛhɔdɛnla Samɛlea azuamgbole ne mɔ azo la, ɛnze adenle mɔɔ bɛdua zo bɛsonle azɛlɛ ne azo Nyamenle ne la. Yemɔti, ɔsoa awenade wɔ bɛ avinli ɔmaa bɛkɔkuhu bɛ, ɔluakɛ bɛ nuhua biala ɛnze adenle mɔɔ bɛdua zo bɛsonle azɛlɛ ne azo Nyamenle ne la.”

27 Na Aselea belemgbunli ne hanle kɛ: “Bɛmaa ɛsɔfoma mɔɔ bɛva bɛ bɛhɔ akɛlɛzonlenlɛ nu la anu ko ɛzia ɛhɔdɛnla nehane na ɔhilehile bɛ adenle mɔɔ bɛdua zo bɛsonle azɛlɛ ne azo Nyamenle ne la.” 28 Ɔti ɛsɔfoma ne mɔɔ bɛ nee bɛ vi Samɛlea hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu la anu ko ziale radɛnlanle Bɛtɛle,+ na ɔbɔle ɔ bo ɔhilehilele bɛ kɛzi ɔwɔ kɛ bɛsulo* Gyihova la.+

29 Noko maanle maanle ne mɔ anu ko biala yɛle ɔdaye ye nyamenle* na bɛvale bɛziele bɛ ɛzonlenlɛ azua ne mɔ mɔɔ wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ mɔɔ Samɛleama ɛyɛ la anu; maanle maanle ne mɔ anu ko biala yɛle zɔ wɔ bɛ azuamgbole ne mɔ mɔɔ bɛde zolɛ la azo. 30 Ɔti Babelɔnoma yɛle Sɛkɔto-binɔto, Kuutuma yɛle Nɛgale, Heematema+ yɛle Ahyaema 31 yɛɛ Avama yɛle Nebehaze nee Taatake. Ɛnee Sifaveeyemma yela bɛ mra mrenyia wɔ senle nu maa Adelamɛlɛke nee Anamɛlɛke, Sifaveeyem nyamenle ne mɔ.+ 32 Ɛnee bɛsulo Gyihova ɛdeɛ, noko bɛyeyele ɛsɔfoma bɛvile menli ne anu bɛmaanle ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ, na ɛhye mɔ yɛle gyima maanle bɛ wɔ ɛzonlenlɛ azua mɔɔ wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ la anu.+ 33 Ɛhye ati, bɛzulole Gyihova noko bɛzonlenle bɛdabɛ mumua ne bɛ nyamenle ne mɔ, kɛ mɔɔ maanle maanle ne mɔ mɔɔ bɛvale bɛ bɛvile nu bɛrale la ɛzonlenlɛ ne* de la.+

34 Bɛli bɛ ɛzonlenlɛ dɛba ne anzi too a yeradwu ɛnɛ a. Bɛ nuhua biala ɛnzonle Gyihova yɛɛ bɛ nuhua biala ɛnli ye ngyehyɛleɛ, ye ndɛnebualɛ, Mɛla ne nee adehilelɛ mɔɔ Gyihova vale maanle Gyekɔbo, mɔɔ ɔhakyile ye duma ɔdonle ye Yizilayɛ+ la amra ne mɔ la azo. 35 Mɔɔ Gyihova nee bɛ yɛle ngyekyeleɛ ne la,+ ɔzele bɛ kɛ: “Bɛmmasulo nyamenle gyɛne ne mɔ yɛɛ bɛmmabɔ bɛ ti aze bɛmaa bɛ anzɛɛ bɛsonle bɛ anzɛɛ bɛbɔ afɔle bɛmaa bɛ.+ 36 Emomu, Gyihova mɔɔ vale tumi kpole nee ɛsalɛ mɔɔ bɛdenrɛ nu yele bɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo rale la,+ Yemɔ a ɔwɔ kɛ bɛsulo ye,+ na ɔdaye a ɔwɔ kɛ bɛbɔ bɛ ti aze bɛmaa ye yɛɛ ɔdaye a ɔwɔ kɛ bɛbɔ afɔle bɛmaa ye a. 37 Na ngyehyɛleɛ, ndɛnebualɛ, Mɛla ne yɛɛ adehilelɛ mɔɔ ɔhɛlɛle ɔmaanle bɛ la,+ ɔwɔ kɛ dahuu bɛdi zolɛ pɛpɛɛpɛ, na ɔnle kɛ bɛsulo nyamenle gyɛne ne mɔ. 38 Na ɔnle kɛ bɛmaa bɛ rɛle fi ngyekyeleɛ ne mɔɔ me nee bɛ yɛle la,+ yɛɛ ɔnle kɛ bɛsulo nyamenle gyɛne ne mɔ. 39 Emomu, Gyihova, bɛ Nyamenle ne a ɔwɔ kɛ bɛsulo ye a, ɔluakɛ ɔdaye a ɔbalie bɛ yeavi bɛ agbɔvolɛ kɔsɔɔti asa anu a.”

40 Noko bɛandie, na bɛlile bɛ ɛzonlenlɛ* dɛba ne anzi.+ 41 Ɔti maanle maanle ɛhye mɔ zulole Gyihova,+ noko ɛnee bɛsonle bɛdabɛ mumua ne bɛ ananze mɔɔ bɛze la. Bɛ mra mrenyia nee bɛ nlɔnra ɛyɛ mɔɔ bɛ nenyia mɔ yɛle la bie too a yeradwu ɛnɛ a.

18 Wɔ Yilaa ara Hohyia,+ Yizilayɛ belemgbunli ne ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nsa la anu, Dwuda Belemgbunli Ehaze+ ara Hɛzikaya+ ralile belemgbunli. 2 Ɔrayɛle belemgbunli la ɛnee yeli ɛvolɛ 25, na ɔlile tumi ɛvolɛ 29 wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Abae,* Zɛkalaya ara raalɛ ne.+ 3 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova anye zo,+ kɛ mɔɔ ye nenyia Devidi yɛle ala la.+ 4 Ɔdaye a ɔyele ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ ɔvile ɛkɛ,+ ɔbubule ɛzonlenlɛ mpila ne mɔ na ɔpepɛle ɛzonlenlɛ baka* ne+ anu a. Eza ɔbubule kɔbele ɛwɔlɛ ne mɔɔ Mosisi yɛle la anu;+ ɔluakɛ ɔkadwu zɔhane mekɛ ne la ɛnee Yizilayɛma bɔ afɔle maa ye esike ne kɔ ye ɛkɛ na ɛnee bɛfɛlɛ ye kɔbele ɛwɔlɛ ananze.* 5 Ɔvale ɔ nwo ɔdole Gyihova,+ Yizilayɛ Nyamenle ne anwo zo; Dwuda arelemgbunli mɔɔ vi ɔ nzi rale anzɛɛ mɔɔ limoale ɔ nyunlu la anu biala ɛnle kɛ ɔdaye la. 6 Ɔbetanle Gyihova anwo kyengye.+ Yeandwe ɔ nwo yeanvi ɔ nwo; ɔhɔle zo ɔlile mɛla ne mɔ mɔɔ Gyihova vale maanle Mosisi la azo. 7 Na Gyihova nee ye luale. Ɛleka biala mɔɔ ɔhɔle la, ɔyɛle ye debie nrɛlɛbɛ nu. Ɔdele Aselea belemgbunli ne anwo atua na ɔkpole kɛ ɔkɛzonle ye.+ 8 Eza ɔlile Filisitiama+ anwo zo konim too ɔhɔdwule Gaza nee ye azɛlɛ ne mɔ azo, ɔvi sinzavolɛma tawa zo too kɔdwu suakpole mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la azo.*

9 Wɔ Belemgbunli Hɛzikaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nna, mɔɔ ɔle Yilaa ara Hohyia,+ Yizilayɛ belemgbunli ne ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nsuu ne la azo, Aselea Belemgbunli Hyalemanizɛ rale Samɛlea anwo zo na ɔbɔle ɔ bo ɔbɛngale ye ɔyiale.+ 10 Bɛhonle bɛvale ye+ wɔ ɛvolɛ nsa ne awieleɛ; wɔ Hɛzikaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ nsia, mɔɔ le Yizilayɛ Belemgbunli Hohyia ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ ngɔnla ne la azo, bɛhonle bɛvale Samɛlea. 11 Akee Aselea belemgbunli ne vale Yizilayɛma hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu+ wɔ Aselea na ɔmaanle bɛdɛnlanle Heela nee Heebɔ wɔ azule Gozan ne anloa yɛɛ Medeama azuamgbole ne mɔ azo.+ 12 Ɛhye zile ɔluakɛ bɛandie Gyihova, bɛ Nyamenle ne ane yɛɛ bɛanli ye ngyekyeleɛ ne mɔɔ Gyihova sonvolɛ Mosisi hanle la kɔsɔɔti azo.+ Bɛandie yɛɛ bɛanli zo.

13 Wɔ Belemgbunli Hɛzikaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zo 14 ne azo, Aselea Belemgbunli Sɛnakɛlebe+ ratetale Dwuda azuamgbole kɔsɔɔti mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la na ɔlile zolɛ konim.+ 14 Ɔti Dwuda Belemgbunli Hɛzikaya zoanle maanle bɛhɔzele Aselea belemgbunli ne mɔɔ ɛnee wɔ Leekehye la kɛ: “Meyɛ nvonleɛ. Twe ɛ nwo fi me nwo, na mebava debie biala mɔɔ ɛdie la meamaa wɔ.” Aselea belemgbunli ne hanle kɛ Dwuda Belemgbunli Hɛzikaya ɛdua dwɛtɛ fufule talɛnte* 300 yɛɛ nvutuke talɛnte 30. 15 Ɔti Hɛzikaya vale dwɛtɛ fufule mɔɔ bɛnwunle ye wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ nee belemgbunli sua nu ninyɛnezielɛ ɛleka ne la amuala maanle ye.+ 16 Mekɛ zɔhane Hɛzikaya dudule Gyihova ɛzonlenlɛsua ne nlenkɛ ne mɔ+ nee nlenkɛ felɛmo ne mɔ mɔɔ Dwuda Belemgbunli Hɛzikaya mumua ne holole nvutuke guale nwolɛ la+ na ɔvale ɔmaanle Aselea belemgbunli ne.

17 Akee Aselea belemgbunli ne zoanle Taatan* ne, Relabesalese* ne, nee Relabehyaki* ne yɛɛ ɛlɔne dɔɔnwo ɔmaanle bɛvile Leekehye+ bɛhɔle Belemgbunli Hɛzikaya anwo lɔ wɔ Gyɛlusalɛm.+ Bɛhɔle Gyɛlusalɛm na bɛhɔgyinlanle sɔlɔ nzubula adenle ne mɔɔ kɔ azɛlɛ ne mɔɔ bɛkpo ninyɛne wɔ zo la ademgbole ne azo la anwo.+ 18 Mɔɔ bɛvɛlɛle belemgbunli ne kɛ ɔrɛla la, Helekaya ara Yilayakem+ mɔɔ nea sua nu* ɛkɛ ne, kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyɛbena+ yɛɛ Esafe ara Dwowaa mɔɔ le kɛlɛvolɛ la rayiale bɛ.

19 Ɔti Relabehyaki ne zele bɛ kɛ: “Mesɛlɛ bɛ, bɛhɔha bɛhile Hɛzikaya kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ belemgbunli kpole ne, Aselea belemgbunli ne ɛha la ɛne: “Duzu bɔbɔ a wɔva ɛ nwo wɔdo zo a?+ 20 Ɛka kɛ, ‘Meze konle nye zo yɛɛ melɛ tumi mɔɔ mefa meko a,’ noko ɛhye le edwɛkɛ mgbane. Nwane a wɔva ɛ rɛle wɔwula ye nu mɔɔ ɔti wɔzi ɛ kɛnra kɛ ɛte atua wɔatia me a?+ 21 Nea! Wɔva ɛ rɛle wɔwula Yigyibiti,+ ndɔ baka ɛhye mɔɔ ɛkposo mɔɔ awie kisa ye a ɔbawowɔ ɔ sa akunlu la anu. Kɛ Yigyibiti Belemgbunli Falo de maa menli kɔsɔɔti mɔɔ fa bɛ rɛle wula ye nu la ɛne. 22 Na saa bɛka bɛkile me kɛ, ‘Yɛ rɛle wɔ Gyihova yɛ Nyamenle ne anu a,’+ asoo tɛ ye ɛzonlenlɛ ɛleka nee ye afɔlemokyea ne mɔ a Hɛzikaya ɛbubu bɛ+ na yeha yehile Dwudama nee Gyɛlusalɛmma kɛ, ‘Ɔwɔ kɛ bɛkoto afɔlemokyea ɛhye anyunlu wɔ Gyɛlusalɛm’ la ɔ?”’+ 23 Yemɔti mesɛlɛ bɛ, bɛ nee me menle, Aselea belemgbunli ne ɛyɛ ngyehyɛleɛ ɛhye: Saa bɛkɛnyia menli mɔɔ baha la a, mebamaa bɛ mgbɔnwɔ 2,000.+ 24 Ɛnee kɛ ɔkɛyɛ na wɔahola wɔavoa amɛnlado ko bɔbɔ mɔɔ le me menle azonvolɛ ne mɔ anu ekyi wɔ mekɛ mɔɔ wɔva ɛ nwo wɔdo Yigyibiti ehwili nee mgbɔnwɔkavoma anwo zo la ɛ? 25 Asoo tɛ Gyihova a maanle me adenle kɛ membɛla maanle ɛhye anwo zo na menzɛkye ye a? Gyihova zele me kɛ, ‘Kɔ maanle ɛhye anwo zo na sɛkye ye.’”

26 Na Helekaya ara Yilayakem nee Hyɛbena+ yɛɛ Dwowaa zele Relabehyaki ne+ kɛ: “Yɛsɛlɛ wɔ tendɛ kile wɔ azonvolɛ wɔ Elam* aneɛ nu,+ ɔluakɛ yɛbade ɔ bo; mmatendɛ ɛkile yɛ wɔ Dwuuma aneɛ nu ɛmaa menli mɔɔ gua bane ne azo la te bie.”+ 27 Noko Relabehyaki ne hanle hilele bɛ kɛ: “Asoo bɛdabɛ nee bɛ menle ala ati a me menle zoanle me kɛ membanga edwɛkɛ ɛhye ɔ? Asoo tɛ menli mɔɔ gua bane ye azo, mɔɔ bɛ nee bɛ bali bɛ ebinli na bɛanlo bɛ miene la noko ati a ɔzoanle me ɔ?”

28 Akee Relabehyaki ne gyinlanle na ɔhanle ye kpole wɔ Dwuuma aneɛ nu kɛ: “Bɛdie belemgbunli kpole ne, Aselea belemgbunli ne edwɛkɛ.+ 29 Belemgbunli ne se, ‘Bɛmmamaa Hɛzikaya bɛlɛbɛla bɛ, ɔluakɛ ɔnrɛhola ɔnrɛlie bɛ ɔnrɛvi me sa nu.+ 30 Yɛɛ bɛmmadi Hɛzikaya anzi bɛfa bɛ rɛle bɛwula Gyihova anu na bɛka kɛ: “Ye biala anu, Gyihova balie yɛ, na ɔnrɛva suakpole ɛhye ɔnrɛwula Aselea belemgbunli ne asa anu.”+ 31 Bɛmmatie Hɛzikaya, ɔluakɛ edwɛkɛ mɔɔ Aselea belemgbunli ne ɛha la ɛne: “Bɛ nee me ɛyɛ anzodwolɛ ngyehyɛleɛ na bɛva bɛ nwo bɛmaa me,* na bɛ nuhua ko biala bali ye vanye nee ye feege baka zo ma na yeanlo ye bula nu nzule, 32 kɔkpula kɛ mebarava bɛ meahɔ azɛlɛ mɔɔ le kɛ bɛ ɛdeɛ ne la azo,+ azɛlɛ mɔɔ ma nee nwanye fofolɛ wɔ zo, azɛlɛ mɔɔ aleɛ nee vanye egyinli wɔ zo, azɛlɛ mɔɔ ɔlivi mbaka nee wolɛ wɔ zo la. Na bɛbadɛnla ngoane nu, bɛnrɛwu. Bɛmmatie Hɛzikaya, ɔluakɛ ɔlɛbɛlɛbɛla bɛ yeaha kɛ, ‘Gyihova balie yɛ.’ 33 Asoo maanle maanle ne mɔ nyamenle ne mɔ bie ɛlie bɛ maanle ne ɛvi Aselea belemgbunli ne asa anu ɔ? 34 Heemate+ nee Aapade nyamenle ne mɔ hale ni? Sifaveeyem,+ Hina yɛɛ Ayeva nyamenle ne mɔ hale ni? Bɛholale bɛliele Samɛlea bɛvile me sa nu ɔ?+ 35 Maanle maanle ɛhye mɔ nyamenle ne mɔ amuala anu boni a ɛlie bɛ maanle ne ɛvi me sa nu, mɔɔ ɔti ɔwɔ kɛ Gyihova die Gyɛlusalɛm fi me sa nu a?”’”+

36 Noko menli ne yɛle koonwu na bɛanga edwɛkɛ biala bɛangile ye, ɔluakɛ ɛnee belemgbunli ne ɛha kɛ, “Bɛmmabua ye.”+ 37 Na Helekaya ara Yilayakem mɔɔ nea sua nu* ɛkɛ ne, kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyɛbena yɛɛ Esafe ara Dwowaa mɔɔ le kɛlɛvolɛ la suosuanle bɛ adɛladeɛ ne mɔ anu na bɛhɔle Hɛzikaya ɛkɛ bɛhɔhanle Relabehyaki ne edwɛkɛ ne bɛhilele ye.

19 Belemgbunli Hɛzikaya dele edwɛkɛ ne ala la, ɔsuosuanle ye adɛladeɛ ne mɔ anu na ɔhedale ɛrele ɔhɔle Gyihova sua nu ɛkɛ.+ 2 Akee ɔzoanle Yilayakem mɔɔ nea sua nu* ɛkɛ ne, kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyɛbena yɛɛ ɛsɔfo mgbanyinli mɔɔ bɛheda ɛrele la wɔ ngapezonli Ayezaya,+ Emɔzo ara ne ɛkɛ. 3 Bɛzele ye kɛ: “Hɛzikaya se, ‘Ɛnɛ le anwongyelelɛ, ndeanlɛ nee anyiemgba kenle; ɔluakɛ ngakula ne mɔ ɛra kɛ bɛmaa bɛawo bɛ,* noko anwosesebɛ mɔɔ bɛfa bɛawo bɛ la ɛnle ɛkɛ.+ 4 Bie a Gyihova wɔ Nyamenle ne bade Relabehyaki ne edwɛkɛ ne mɔɔ ɔ menle Aselea belemgbunli ne ɛva ɛzoa ye kɛ ɔva ɔrabɔ tease Nyamenle ne aholoba+ la amuala, na yeadua ye kakɛ wɔ edwɛkɛ mɔɔ Gyihova wɔ Nyamenle ne ɛde la anwo. Ɔti yɛ asɔne+ maa menli ekyi ne mɔɔ ɛha la.’”

5 Yemɔti Belemgbunli Hɛzikaya azonvolɛ ne mɔ hɔle Ayezaya ɛkɛ,+ 6 na Ayezaya zele bɛ kɛ: “Bɛha bɛhile bɛ menle ne kɛ, ‘Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Mmamaa munzule edwɛkɛ mɔɔ Aselea belemgbunli ne azonvolɛ ɛha ɛtia me mɔɔ wɔde la maa wɔ ahonle tu.+ 7 Nea, mebava nzuzulɛ bie meawula ye adwenle nu,* na ɔbade edwɛkɛ bie na yeazia yeahɔ ye maanle nu; na mebamaa yeadɔ konle dadeɛ nloa wɔ ye maanle nu.”’”+

8 Mɔɔ Relabehyaki ne dele kɛ Aselea belemgbunli ne ɛvi Leekehye+ la, ɔziale ɔhɔle ɔ nwo ɛkɛ na ɔnwunle kɛ ɔ nee Lebena ɛlɛko.+ 9 Akee belemgbunli ne dele Yiteyopea Belemgbunli Tɛheeka anwo edwɛkɛ kɛ: “Nea, yera kɛ ɔ nee wɔ baho.” Yemɔti ɔzoanle soanvolɛma+ wɔ Hɛzikaya anwo lɔ bieko kɛ: 10 “Bɛha bɛhile Dwuda Belemgbunli Hɛzikaya kɛ, ‘Mmamaa wɔ Nyamenle ne mɔɔ ɛ rɛle wɔ ye nu la bɛlɛbɛla wɔ kɛ: “Bɛnrɛva Gyɛlusalɛm bɛnrɛwula Aselea belemgbunli ne asa anu.”+ 11 Nea! Wɔde mɔɔ Aselea arelemgbunli vale yɛle maanle maanle ne mɔ kɔsɔɔti nee kɛzi bɛzɛkyele bɛ la.+ Asoo ɛ ngomekye a bɛbalie wɔ a? 12 Asoo maanle maanle ne mɔ mɔɔ me nenyia mɔ zɛkyele bɛ la nyamenle ne mɔ liele bɛ? Gozan, Hɛlan,+ Rilizɛfe nee Yidɛn amra mɔɔ ɛnee wɔ Tɛle-asaa la wɔ ni? 13 Heemate belemgbunli, Aapade belemgbunli yɛɛ azuamgbole Sifaveeyem, Hina yɛɛ Ayeva+ arelemgbunli ne mɔ hale ni?’”

14 Hɛzikaya liele ngɛlata ne vile soanvolɛma ne asa anu na ɔgengale. Akee Hɛzikaya hɔle Gyihova sua nu ɛkɛ na ɔdɛlɛle nuhua wɔ Gyihova anyunlu.+ 15 Na Hɛzikaya yɛle asɔne+ wɔ Gyihova anyunlu kɛ: “O Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle mɔɔ ɛde belemgbunli ebia nu wɔ kyɛlɔbe+ ne mɔ azo anwuma,* ɛ ngomekye a ɛle nɔhalɛ Nyamenle wɔ azɛlɛ ye azo arelemgbunlililɛ kɔsɔɔti azo a.+ Ɛdawɔ a ɛbɔle anwuma nee aze* a. 16 O Gyihova, yɛ ɛnzolɛ na tie!+ O Gyihova, buke ɛ nye+ na nea! Tie edwɛkɛ mɔɔ Sɛnakɛlebe ɛva ɛzoa kɛ bɛva bɛrabɔ tease Nyamenle ne aholoba la. 17 O Gyihova, ɔle nɔhalɛ kɛ Aselea arelemgbunli ɛzɛkye maanle maanle ne mɔ nee bɛ azɛlɛ ne mɔ.+ 18 Na bɛvuandi bɛ nyamenle ne mɔ bɛgua senle nu, ɔluakɛ bɛnle nyamenle,+ bɛle sonla sa anloa gyima,+ bɛle mbaka nee awolɛ. Ɛhye ati a bɛholale bɛzɛkyele bɛ la. 19 Noko kɛkala, O Gyihova yɛ Nyamenle, mesɛlɛ wɔ die yɛ fi ɔ sa nu, amaa azɛlɛ ye azo arelemgbunlililɛ kɔsɔɔti anwu kɛ ɛ ngomekye a ɛle Nyamenle a, O Gyihova.”+

20 Akee Emɔzo ara Ayezaya zoanle maanle bɛhɔzele Hɛzikaya kɛ: “Mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne, ‘Mede wɔ asɔneyɛlɛ ne+ mɔɔ fale Aselea Belemgbunli Sɛnakɛlebe+ anwo la. 21 Mɔɔ Gyihova ɛha ɛtia ye la ɛne:

“Zayɔn* ɛmbu wɔ bie, ɔsele wɔ.

Gyɛlusalɛm* woso ɔ ti kile wɔ.

22 Nwane a wɔbɔ ye aholoba na wɔha munzule edwɛkɛ wɔtia ye la?+

Nwane a wɔmaa ɛ ne zo wɔtia ye+

Na wɔholoholo ɛ nye wɔhile ye la?

Yizilayɛ Nwuanzanwuanza Ko ne ɔ!+

23 Wɔlua wɔ soanvolɛma+ anwo zo wɔbɔ Gyihova aholoba+ na wɔha kɛ,

‘Mebava konle ehwili dɔɔnwo

Meavo awoka ne mɔ ati zo,

Na meahɔ Lɛbanɔn moamoa lɔ.

Mebapepɛ ye sida mbaka ndendenle ne, ye dwunipa mbaka ngɛnlɛma ne mɔ.

Mebahɔ ye tɛnlabelɛ ne mɔɔ wɔ moamoa kpalɛ la, ye kpɔkɛmile ne mɔ anu.

24 Mebadu bula dɔɔnwo na meanlo maanle gyɛne nu nzule;

Mebava me gyakɛ abo meaha Yigyibiti azudenle ne mɔ* amuala meamaa bɛasesa.’

25 Asoo ɛtɛtele? Membɔle nwolɛ kpɔkɛ* dɛbadɛba.+

Mengyehyɛle mendole ɛkɛ ɔvi tete.+

Akee mebamaa yeara nu.+

Ɛbamaa azuamgbole mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la adɔ mgbane na bɛayɛ ewula edukue.+

26 Menli mɔɔ wɔ zo la ɛnrɛhola ɛhwee yɛ;

Bɛ ahonle badu na bɛ nyunlu agua aze.

Bɛbayɛ kɛ ɛya nu ninyɛne nee ndile amolɛ,+

Bɛbayɛ kɛ sua ti zo ndile mɔɔ aduduleɛ anwoma wuluwulu ɛbɔ ye la.

27 Noko meze mekɛ mɔɔ ɛtɛnla aze, mekɛ mɔɔ ɛfinde, mekɛ mɔɔ ɛba,+

Nee mekɛ mɔɔ ɛkɛva me nwo ɛya la,+

28 Ɔluakɛ me nwo ɛya mɔɔ wɔva la+ nee wɔ ɛhululɛ ne ɛdwu me nzo nu.+

Yemɔti mebava me koba ne meawula ɛ bonyi nu na meava me bulalɛ ne+ meawula ɛ nloa anu,

Na mebamaa wɔalua adenle mɔɔ ɛvale zo ɛrale la azo wɔazia.”+

29 “‘Ɛhye a bayɛ sɛkɛlɛneɛ amaa wɔ* a: Ɛvolɛ ɛhye, bɛbali ninyɛne mɔɔ bɛ ngome bɛfifi la; na ɛvolɛ bieko, bɛbali ma mɔɔ bavi yemɔ anu afifi* la;+ noko ɛvolɛ nsa ne azo, bɛbalua ma na bɛapɛ yɛɛ bɛbayɛ vanye egyinli na bɛali nuhua ma.+ 30 Dwuda abozoamra mɔɔ banyia bɛ ti, bɛdabɛ mɔɔ bɛbaha la+ abo bazɔ ndinli wɔ aze na bɛazo ma wɔ anwuma. 31 Ɔluakɛ menli mɔɔ baha la bavi Gyɛlusalɛm yɛɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛbanyia bɛ ti la bavi Zayɔn Boka ne azo. Ɛlɔne Gyihova mɔdenlebɔlɛ ne a bayɛ ɛhye a.+

32 “‘Ɔti Aselea belemgbunli ne anwo edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne:+

“Ɔnrɛra suakpole ɛhye azo+

Yɛɛ ɔnrɛdo ɛda wɔ zolɛ

Anzɛɛ ɔnrɛva enyinlike ɔ nee ye ɛnrɛho

Yɛɛ ɔnrɛhuohua ɛnwea* ɔnrɛbɛnga ye ɔnrɛyia.+

33 Adenle mɔɔ ɔluale zo ɔrale la, ɔbalua zo yeazia;

Ɔnrɛra suakpole ɛhye azo,” kɛ Gyihova se la ɛne.

34 “Mebaho meamaa suakpole ɛhye+ na mealie ye ɔlua medame

Nee me sonvolɛ Devidi ati.”’”+

35 Wɔ zɔhane nɔe ne Gyihova anwumabɔvolɛ hɔle Aseleama azokoɛleɛ ne na ɔhunle menli 185,000.+ Mɔɔ menli dwazole nwonlomɔ mangyee ne la, bɛnwunle avunli ne mɔ kɔsɔɔti.+ 36 Yemɔti Aselea Belemgbunli Sɛnakɛlebe ziale hɔle Nenɛvɛ+ na ɔhɔdɛnlanle ɛkɛ.+ 37 Na mɔɔ ɔlɛbɔ ɔ ti aze wɔ ye nyamenle Nezelɔko sua* ne anu la, ɔ mra mrenyia, Adelamɛlɛke nee Hyalizɛ vale konle dadeɛ hunle ye+ na bɛnriandile bɛhɔle Arelalate+ azɛlɛ zo. Na ɔ ra Yisaa-hadɔn+ ralile ye agya lile belemgbunli.

20 Zɔhane mekɛ ne anu, Hɛzikaya anwo dole ye mɔɔ ɛnee ɔkpondɛ yeawu.+ Emɔzo ara ngapezonli Ayezaya razele ye kɛ, “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: ‘Maa wɔ sua nu amra adehilelɛ, ɔluakɛ ɛnrɛde kpɔkɛ; ɛbawu.’”+ 2 Ɔti ɔhakyile ɔ nye wɔ bane ne anwo na ɔzɛlɛle Gyihova kɛ: 3 “O Gyihova, mesɛlɛ wɔ, kakye kɛzi meva ahonle mɔɔ di munli la melua ɛ nyunlu wɔ nɔhalɛlilɛ nu na meyɛ mɔɔ le kpalɛ wɔ ɛ nye zo la.”+ Na Hɛzikaya zunle kpole kpalɛ.

4 Ayezaya andwu suakunlu ɛkɛ ne alienwo ne avinli bɔbɔ yɛɛ Gyihova dendɛle hilele ye a. Ɔhanle kɛ:+ 5 “Sia ɛ nzi kɔze Hɛzikaya, me menli ne adekilevolɛ ne kɛ, ‘Mɔɔ Gyihova, wɔ nenyia Devidi Nyamenle ne ɛha la ɛne: “Mede wɔ asɔneyɛlɛ ne. Menwu wɔ monle ne.+ Nea meyɛ wɔ ayile.+ Kenle mɔɔ tɔ zolɛ nsa la, ɛbavo wɔahɔ Gyihova sua nu ɛkɛ.+ 6 Mebava ɛvolɛ 15 meaboka wɔ ngoane mekɛ* nwo, na mebalie wɔ nee suakpole ɛhye meavi Aselea belemgbunli ne asa anu,+ na meabɔ suakpole ɛhye anwo bane ɔlua medame nee me sonvolɛ Devidi ati.”’”+

7 Akee Ayezaya hanle kɛ: “Bɛva feege welera mɔɔ bɛbɔ ye kunguma la bɛrɛla.” Yemɔti bɛvale bɛrale na bɛvale bɛdole nyila ne azo, na ngyikyi ngyikyi ɔdele kpɔkɛ.+

8 Hɛzikaya bizale Ayezaya kɛ: “Sɛkɛlɛneɛ+ boni a bahile kɛ Gyihova bayɛ me ayile na mebahɔ Gyihova sua nu ɛkɛ wɔ kenle mɔɔ tɔ zolɛ nsa la azo a?” 9 Ayezaya buale kɛ: “Sɛkɛlɛneɛ mɔɔ vi Gyihova ɛkɛ mɔɔ ɔbamaa wɔanwu kɛ Gyihova bayɛ mɔɔ yeha la ɛne: Ɛkpondɛ kɛ ɛlawolɛ ne mɔɔ ɛdɔ kpolike* ne azo la kɔ ɔ nyunlu egyakɛ bulu anzɛɛ ɔ nzi egyakɛ bulu ɔ?”+ 10 Hɛzikaya hanle kɛ: “Ɔnyɛ se kɛ ɛlawolɛ ne bahɔ ɔ nyunlu egyakɛ bulu noko ɔyɛ se kɛ ɔbahɔ ɔ nzi egyakɛ bulu.” 11 Ɔti ngapezonli Ayezaya deanle nu vɛlɛle Gyihova, na ɔmaanle ɛlawolɛ ne mɔɔ ɛdɔ Ehaze kpolike ne azo la ziale ɔ nzi egyakɛ bulu.+

12 Mekɛ ne anu, Babelɔn Belemgbunli Bɛlodake-baladan, Baladan ara ne maanle bɛvale ngɛlata nee ahyɛlɛdeɛ bɛhɔmaanle Hɛzikaya, ɔluakɛ ɔdele kɛ Hɛzikaya anwo dole ye.+ 13 Hɛzikaya liele bɛ na ɔvale ye sua nu anwonyia muala ɔhilele bɛ+—dwɛtɛ fufule, nvutuke, balesam nwole yɛɛ nwole gyɛne mɔɔ sonle bolɛ, ye akodeɛ yɛɛ debie biala mɔɔ wɔ ye ninyɛnezielɛ ɛleka ne la. Debie biala ɛnle Hɛzikaya sua nu* nee ye belemgbunlililɛ ne anu mɔɔ yeanva yeangile bɛ a.

14 Ɛhye anzi, ngapezonli Ayezaya rale Belemgbunli Hɛzikaya anwo ɛkɛ na ɔbizale ye kɛ: “Duzu edwɛkɛ a menli ɛhye mɔ hanle a, yɛɛ nienwu a bɛvi bɛrale a?” Ɔti Hɛzikaya hanle kɛ: “Bɛvi azɛlɛ bie mɔɔ wɔ moamoa la azo a bɛrale a, bɛvi Babelɔn.”+ 15 Ɔbizale ye bieko kɛ: “Duzu a bɛnwunle ye wɔ wɔ sua nu* ɛke a?” Hɛzikaya buale kɛ: “Bɛnwunle debie biala mɔɔ wɔ me sua nu* ɛke la. Debie biala ɛnle me ninyɛnezielɛ ɛleka ne mɔɔ meanva meangile bɛ a.”

16 Akee Ayezaya zele Hɛzikaya kɛ: “Tie Gyihova edwɛkɛ ne,+ 17 Gyihova se, ‘Nea! Mekɛ ɛlɛba mɔɔ bɛbazoa debie biala mɔɔ wɔ wɔ sua nu* nee debie biala mɔɔ wɔ nenyia mɔ ɛva ɛzie badwu ɛnɛ la bɛahɔ Babelɔn a.+ Bie ɛnrɛha. 18 Na bɛbava ɛ mra mɔɔ ɛbawo bɛ la bie mɔ bɛahɔ+ na bɛayɛ suakunlu mgbanyima wɔ Babelɔn belemgbunli ne sua nu ɛkɛ.’”+

19 Na Hɛzikaya zele Ayezaya kɛ: “Gyihova edwɛkɛ ne mɔɔ wɔha la le kpalɛ.”+ Akee ɔhanle ɔdoale zo kɛ: “Saa anzodwolɛ nee banebɔlɛ* badɛnla ɛkɛ wɔ me ngoane mekɛ nu a ɛnee ɔle kpalɛ.”+

20 Na Hɛzikaya anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, ye ninyɛne mgbole ne mɔ amuala nee kɛzi ɔdule nzubula+ nee kuma ne mɔɔ nzule ne luale nu rale suakpole ne azo la,+ asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 21 Akee bɛmaanle Hɛzikaya nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle;+ na ɔ ra Manasɛ+ ralile ye agya lile belemgbunli.+

21 Manasɛ+ lile ɛvolɛ 12 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 55 wɔ Gyɛlusalɛm.+ Ye mame duma a le Hafezeba. 2 Ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, ɔlile bɛkyi nyɛleɛ ne mɔ mɔɔ maanle maanle ne mɔ+ yɛle mɔɔ Gyihova voanle bɛ vile Yizilayɛma anye zo la anzi.+ 3 Ɔsisile ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ* mɔɔ ye papa Hɛzikaya zɛkyele bɛ la bieko,+ na ɔsisile afɔlemokyea ɔmaanle Beeyale, na ɔyɛle ɛzonlenlɛ baka,*+ kɛ mɔɔ Yizilayɛ Belemgbunli Ehabe yɛle ala la.+ Na ɔbɔle ɔ ti aze ɔmaanle anwuma ɛlɔne ne mɔ kɔsɔɔti na ɔzonlenle bɛ.+ 4 Eza ɔsisile afɔlemokyea wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ,+ ɛleka mɔɔ Gyihova hanle nwolɛ edwɛkɛ kɛ: “Gyɛlusalɛm a me duma badɛnla” la.+ 5 Na ɔsisile afɔlemokyea wɔ Gyihova sua ne alienwo nwiɔ ɛkɛ ɔmaanle anwuma ɛlɔne ne mɔ amuala.+ 6 Na ɔmaanle ɔdaye mumua ne ɔ ra vale senle nu; ɔyele ngonyia, ɔkpondɛle mɔɔ bazi kenle bie la anwo sɛkɛlɛneɛ,+ na ɔkpale menli mɔɔ tendɛ sunsum ɛtane nloa azo nee menli mɔɔ ka kenle bie edwɛkɛ la.+ Ɔyɛle ɛtane kpole wɔ Gyihova anye zo ɔvale ɔhanle ye ɛya.

7 Ɔvale ɛzonlenlɛ baka*+ ananze ne mɔɔ ɔzele la ɔhɔziele sua ne anu, ɛleka mɔɔ Gyihova hanle nwolɛ edwɛkɛ hilele Devidi nee ɔ ra Sɔlɔmɔn kɛ: “Sua ɛhye nee Gyɛlusalɛm, mɔɔ meye mevi Yizilayɛ mbusua ne mɔ amuala anu la azo a, mebava me duma ne meado ye dahuu a.+ 8 Na saa Yizilayɛma di mɔɔ meha mehile bɛ la amuala, Mɛla ne amuala mɔɔ me sonvolɛ Mosisi hanle hilele bɛ kɛ bɛli zo la azo pɛpɛɛpɛ a, menrɛye bɛ gyakɛ menrɛvi azɛlɛ ne mɔɔ menvale memaanle bɛ nenyia mɔ la azo bieko ɛlɛ.”+ 9 Noko bɛanyɛ tieyɛ, na Manasɛ hɔle zo maanle bɛvonle adenle, na ɔmaanle bɛyɛle ɛtane kpole bɛdɛlale maanle maanle mɔɔ Gyihova zɛkyele bɛ wɔ Yizilayɛma anyunlu la.+

10 Gyihova hɔle zo luale ye azonvolɛ ngapezoma ne mɔ anwo zo+ hanle kɛ: 11 “Dwuda Belemgbunli Manasɛ ɛyɛ bɛkyi ninyɛne ɛhye mɔ amuala; yeyɛ amumuyɛ dɔɔnwo yedɛla Amɔlema+ mɔɔ limoale ɔ nyunlu la amuala+ yɛɛ yemaa Dwudama ɛlua ye kyibadeɛ ananze* ne mɔ azo ɛyɛ ɛtane. 12 Ɛhye ati mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne: ‘Nea melɛmaa munzule ado Gyɛlusalɛm+ nee Dwuda mɔɔ saa awie biala anzo nwiɔ te a ɔ nwo babubu ye a.+ 13 Na mebava ɛzuzunyɛma ne mɔɔ bɛvale bɛdole Samɛlea+ anwo la nee ɛzuzudeɛ* ne+ mɔɔ bɛvale bɛdole Ehabe sua nu amra+ anwo la meado Gyɛlusalɛm anwo, na mebakyikyi Gyɛlusalɛm anwo meamaa ɔ nwo ade, kɛ mɔɔ bɛkyikyi kyɛnze nwo bɛmaa nwolɛ te, bɛkyikyi nwo na bɛbutu ɔ nye aze la.+ 14 Mebakpo me agyapadeɛ ne mɔɔ ɛha la+ na meava bɛ meawula bɛ kpɔvolɛma asa anu, na bɛ kpɔvolɛma kɔsɔɔti bawua bɛ na bɛave bɛ nwo ninyɛne,+ 15 ɔluakɛ bɛyɛle mɔɔ le ɛtane wɔ me nye zo la, na bɛhɔ zo bɛha me ɛya ɔvi kenle mɔɔ menyele bɛ nenyia mɔ menvile Yigyibiti la too a yeradwu ɛnɛ a.’”+

16 Eza Manasɛ hanle menli mɔɔ ɛnze nwolɛ bie la mogya dɔɔnwo kpalɛ guale too ɔyile Gyɛlusalɛm tɛkɛɛ, ɔvi ɔ ti kɔdwu ɔ bo,+ yeanga ye zɔ ɔyɛle ɛtane na ɔmaanle Dwuda yɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo. 17 Na Manasɛ anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha nee mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti yɛɛ ɛtane ne mɔ mɔɔ ɔyɛle la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 18 Akee bɛmaanle Manasɛ nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle na bɛziele ye wɔ tola mɔɔ wɔ ye sua nu ɛkɛ ne la anu, wɔ Ɛza tola ne anu;+ na ɔ ra Emɔn ralile ye agya lile belemgbunli.

19 Emɔn+ lile ɛvolɛ 22 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ nwiɔ wɔ Gyɛlusalɛm.+ Ye mame a le Heelɛse mɔɔ vi Dwɔtoba la ara raalɛ Mɛhyɛlɛmɛte. 20 Ɔhɔle zo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ ye papa Manasɛ yɛle ala la.+ 21 Ɔhɔle zo ɔluale ndenle mɔɔ ye papa luale nu la amuala anu, na ɔhɔle zo ɔzonlenle kyibadeɛ ananze ne mɔ mɔɔ ye papa zonlenle bɛ la na ɔbɔle ɔ ti aze ɔmaanle bɛ.+ 22 Ɔti ɔkpole Gyihova, ye nenyia mɔ Nyamenle ne, na yeanlua Gyihova adenle ne anu.+ 23 Awieleɛ bɔkɔɔ ne, Emɔn sonvolɛma vale ɔ nwo adwenle ɛtane na bɛhunle belemgbunli ne wɔ ɔdaye mumua ne ye sua nu. 24 Noko menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la hunle bɛdabɛ mɔɔ bɛvale Belemgbunli Emɔn anwo adwenle ɛtane ne la amuala, na bɛyɛle ɔ ra Dwosaya belemgbunli bɛziele ɔ gyakɛ anu.+ 25 Na Emɔn anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 26 Ɔti bɛziele ye wɔ ye nla ne mɔɔ wɔ Ɛza tola ne anu la anu,+ na ɔ ra Dwosaya+ ralile ye agya lile belemgbunli.

22 Dwosaya+ lile ɛvolɛ mɔtwɛ la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 31 wɔ Gyɛlusalɛm.+ Ye mame a le Adaya mɔɔ vi Bɔzokate la ara raalɛ Gyɛdaeda.+ 2 Ɔyɛle mɔɔ le kpalɛ wɔ Gyihova anye zo la na ɔluale ye nenyia Devidi ndenle ne mɔ amuala anu,+ na yeanvi zolɛ yeangɔ fema zo anzɛɛ bɛne zo.

3 Wɔ Belemgbunli Dwosaya ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ 18 la azo, belemgbunli ne zoanle kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyeefan, Mɛhyɛlam ara Azalaeya ara ne, wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne+ kɛ: 4 “Kɔ ɛsɔfo kpanyinli Helekaya+ anwo ɛkɛ, na maa ɔlie ezukoa ne mɔɔ nlenkɛ nloa sinzavolɛma ne lieliele vile menli ne ɛkɛ na bɛva bɛra Gyihova sua nu ɛkɛ ne la amuala.+ 5 Maa bɛva bɛmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛye bɛ kɛ bɛnlea Gyihova sua nu ɛkɛ ne gyima ne azo la, na bɛdabɛ noko bɛbava bɛamaa gyimayɛvoma mɔɔ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ mɔɔ bɛbayɛ sua ne ɛleka mɔɔ ɛzɛkye* la boɛ la,+ 6 bɛmɛ a le dwinvolɛma, suasivoma, menli mɔɔ fa awolɛ* si sua la; na bɛbava bie bɛadɔ ndaboa* nee awolɛ mɔɔ bɛkpukekpuke la bɛava bɛayɛ sua ne boɛ.+ 7 Noko ɔnle kɛ bɛ nee bɛ bu ezukoa ne mɔɔ bɛva bɛmaa bɛ la anwo mgbonda, ɔluakɛ bɛdi nɔhalɛ.”+

8 Nzinlii ɛsɔfo kpanyinli Helekaya zele kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyeefan kɛ:+ “Menwu Mɛla buluku+ ne wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ.” Ɔti Helekaya vale buluku ne maanle Hyeefan na ɔbɔle ɔ bo ɔgengale.+ 9 Akee kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyeefan hɔle belemgbunli ne anwo ɛkɛ na ɔzele ye kɛ: “Wɔ sonvolɛma ne ɛwola ezukoa ne mɔɔ bɛnyianle ye wɔ sua nu ɛkɛ ne la, na bɛva bɛwula bɛdabɛ mɔɔ bɛkpa bɛ kɛ bɛnlea Gyihova sua nu ɛkɛ gyima ne azo la asa anu.”+ 10 Eza kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyeefan zele belemgbunli ne kɛ: “Ɛsɔfo Helekaya ɛva buluku+ bie ɛmaa me.” Akee Hyeefan bɔle ɔ bo kɛ ɔkenga ye wɔ belemgbunli ne anyunlu ɛkɛ.

11 Mɔɔ belemgbunli ne dele Mɛla buluku ne anu edwɛkɛ ne ala la, ɔsuosuanle ye adɛladeɛ ne mɔ anu.+ 12 Akee belemgbunli ne zele ɛsɔfo Helekaya, Hyeefan ara Ahaekam,+ Maekaya ara Akebɔ, kɛlɛhɛlɛvolɛ Hyeefan yɛɛ belemgbunli ne sonvolɛ Asaya kɛ: 13 “Bɛhɔbiza Gyihova bɛmaa medame, menli ne nee Dwudama amuala wɔ buluku ne mɔɔ bɛnwu ye la anu edwɛkɛ ne anwo; ɔluakɛ Gyihova ɛya ne mɔɔ ɔbazɔ yɛ nwo zo la le kpole+ ɔboalekɛ yɛ nenyia mɔ anli buluku ɛhye anu edwɛkɛ ne azo anyɛ mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ yɛ nwo la amuala.”

14 Ɔti ɛsɔfo Helekaya, Ahaekam, Akebɔ, Hyeefan nee Asaya hɔle ngapezonli raalɛ Hɛleda+ ɛkɛ. Ɔle Haahase ara Tekeva ara Hyalɛm mɔɔ nea adɛladeɛ ne mɔ azo la aye, na ɛnee ɔde Gyɛlusalɛm Sua Fofolɛ zo; na bɛ nee ye dendɛle wɔ ɛkɛ.+ 15 Ɔzele bɛ kɛ: “Mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne, ‘Bɛha bɛhile nrenyia ne mɔɔ zoanle bɛ wɔ me nwo ɛke la kɛ: 16 “Mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne, ‘Mebava munzule meara ɛleka ɛhye nee menli mɔɔ de zolɛ la anwo zo, edwɛkɛ ne mɔ mɔɔ wɔ buluku ne anu mɔɔ Dwuda belemgbunli ne ɛgenga la amuala.+ 17 Kɛmɔ bɛkpo me na bɛlɛbɔ afɔle bɛamaa esike ne ahɔ nyamenle gyɛne ne mɔ+ ɛkɛ ne kɛ bɛfa bɛ sa anloa gyima kɔsɔɔti bɛaha me ɛya la ati,+ me ɛya ne bazɔ ɛke na bɛnrɛhola ye nua.’”+ 18 Noko Dwuda belemgbunli ne mɔɔ zoanle bɛ kɛ bɛrabiza Gyihova ɛkɛ ne edwɛkɛ la, bɛha bɛhile ye kɛ, “Mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne: ‘Mɔɔ fale edwɛkɛ ne mɔɔ wɔde la anwo la, 19 kɛmɔ wɔ ahonle diele edwɛkɛ ne* na ɛbɛlɛle ɛ nwo aze+ wɔ Gyihova anyunlu wɔ mekɛ mɔɔ ɛdele edwɛkɛ ne mɔɔ meha ye wɔ ɛleka ɛhye nee menli mɔɔ de zolɛ la anwo—kɛ bɛbayɛ debie ɛzulolɛ nee amowa—na ɛsuosuanle wɔ adɛladeɛ ne mɔ anu+ na ɛzunle wɔ me nyunlu la ati, medame noko mede wɔ edwɛkɛ ne, Gyihova a se a. 20 Ɛhye ati mebaboɔboa ɛ nloa meahɔboka wɔ nenyia mɔ anwo,* na bɛbado wɔ wɔ wɔ nla ne anu anzodwolɛ nu, na ɛ nye ɛnrɛnwu munzule ne mɔɔ mebava meara ɛleka ɛhye la amuala.’”’” Akee bɛvale mualɛ ne bɛhɔmaanle belemgbunli ne.

23 Ɔti belemgbunli ne zoanle maanle bɛhɔvɛlɛle Dwuda nee Gyɛlusalɛm mgbanyima kɔsɔɔti bɛrale.+ 2 Ɛhye anzi belemgbunli ne nee Dwudama amuala, menli mɔɔ de Gyɛlusalɛm la amuala, ɛsɔfoma ne nee ngapezoma ne—menli ne amuala, ɔvi ngyikyi nwo zo kɔdwu mgbole nwo zo vole hɔle Gyihova sua ne anu. Ɔgengale ngyekyeleɛ buluku+ ne mɔɔ bɛnwunle ye wɔ Gyihova sua ne anu la anu edwɛkɛ ne amuala ɔmaanle bɛdiele.+ 3 Belemgbunli ne dwazole gyinlanle pila ne anwo ɛkɛ na ɔyɛle ngyekyeleɛ* wɔ Gyihova anyunlu,+ kɛ ɔbadoa Gyihova na yeava ye ahonle muala nee ye ɛkɛla* muala yeali ye mɛla, ye ngakyelɛ yɛɛ ye ngyehyɛleɛ ne mɔ azo na yeali ngyekyeleɛ ne anu edwɛkɛ ne mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ buluku ɛhye anu la azo. Na menli ne amuala liele ngyekyeleɛ ne dole nu.+

4 Akee Belemgbunli ne zele ɛsɔfo kpanyinli Helekaya,+ ɔ gɔnwo mɔ ɛsɔfoma yɛɛ nlenkɛ sinzavolɛma kɛ bɛhwe debie biala mɔɔ bɛyɛ bɛmaa Beeyale, ɛzonlenlɛ baka* ne+ yɛɛ anwuma ɛlɔne ne amuala la bɛvi Gyihova ɛzonlenlɛsua ne anu bɛvinde. Na ɔyelale bɛ wɔ Gyɛlusalɛm kandiba wɔ Kedelɔn Bɔnza ne anu, na ɔvale bɛ nzonle ne ɔhɔle Bɛtɛle.+ 5 Ɔti ɔmaanle adalɛ nyamenle ɛsɔfoma ne, mɔɔ Dwuda arelemgbunli kpale bɛ kɛ bɛbɔ afɔle wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ* mɔɔ wɔ Dwuda azuamgbole ne mɔ nee azua mɔɔ zuozua Gyɛlusalɛm azo, bɛmaa ɔkpu esike yɛɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛmaa bɛbɔ afɔle bɛmaa esike ne kɔ Beeyale, sɛnzɛne ne, siane ne, zodiyake nwɔlɔra ekpunli ne mɔ yɛɛ anwuma ɛlɔnema ne kɔsɔɔti ɛkɛ ne la, gyakyile bɛ gyima ne.+ 6 Ɔyele ɛzonlenlɛ baka* ne+ ɔvile Gyihova sua nu ɛkɛ ɔvale ɔhɔle Gyɛlusalɛm kandiba wɔ Kedelɔn Bɔnza ne anu na ɔyelale ye+ wɔ Kedelɔn Bɔnza ne anu, na ɔdinle ɔmaanle ɔyɛle motomoto na ɔkpondenle ye munlutu ne wɔ koahweabanema nla ne mɔ azo.+ 7 Eza ɔbubule mrenyia mɔɔ bɔ tuutuu ɛbɛla wɔ ɛzonlenlɛsua ne anu la+ azua ne mɔ mɔɔ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne la, yɛɛ ɛleka mɔɔ mraalɛ ne mɔ nwo ɛdanlɛ azua maa ɛzonlenlɛ baka* ne la.

8 Akee ɔmaanle ɛsɔfoma kɔsɔɔti mɔɔ wɔ Dwuda azuamgbole ne mɔ azo la rale, na ɔguale ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ mɔɔ ɛsɔfoma ne bɔ afɔle maa ɔkpu esike la anwo evinli, ɔvi Giba+ too ɔkɔdwu Biyɛ-hyiba.+ Eza ɔbubule ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ mɔɔ wɔ Dwɔhyua, kpanyinli ne mɔɔ nea suakpole ne azo anlenkɛ kpole ne anloa la, saa awie ɛlɛwolo suakpole ne anlenkɛ kpole ne anu a ɔwɔ ɔ sa bɛne zo. 9 Ɛsɔfoma mɔɔ ɛnee wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ la anzonle Gyihova afɔlemokyea ne azo wɔ Gyɛlusalɛm,+ noko bɛ nee bɛ mediema ne mɔ lile paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la. 10 Eza ɔguale Tofɛte+ mɔɔ wɔ Henɛm Amra Ne Mɔ Bɔnza* ne+ anu la anwo evinli, amaa awie biala anva ɔ ra nrenyia anzɛɛ raalɛ anva senle nu ammaa Molɛke.+ 11 Na yeammaa mgbɔnwɔ ne mɔ mɔɔ Dwuda arelemgbunli yilale zo maanle* sɛnzɛne ne la anva suakunlu kpanyinli Neetan-mɛlɛke ekpumgbunli* ne mɔɔ wɔ abenlana ne anu la azo amba Gyihova sua nu ɛkɛ ne bieko; na ɔvale senle ɔyelale sɛnzɛne ne ehwili+ ne mɔ. 12 Eza belemgbunli ne bubule afɔlemokyea ne mɔ mɔɔ Dwuda arelemgbunli zile ye wɔ Ehaze ɛbolɔnsam ekpumgbunli ne ati zo+ la nee afɔlemokyea ne mɔ mɔɔ Manasɛ zile ye wɔ Gyihova sua ne alienwo nwiɔ ne ɛkɛ ne la.+ Ɔbubule bɛ na ɔkpondenle bɛ munlutu ne wɔ Kedelɔn Bɔnza ne anu. 13 Na belemgbunli ne guale ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ mɔɔ wɔ Gyɛlusalɛm anyunlu ɛkɛ mɔɔ ɔkɔne Ɛzɛkyelɛ Boka* ne nyiakɛ,* mɔɔ Sɔlɔmɔn, Yizilayɛ belemgbunli ne zile maanle Ahyetɔlɛte, Saedɛnema nyamenle raalɛ ɛtane ne; nee Kimɔhye, Mowabema nyamenle ɛtane ne yɛɛ Melekɔm,+ Amɔnoma bɛkyi nyamenle ne la anwo evinli.+ 14 Ɔbubule ɛzonlenlɛ mpila ne mɔ anu azinli azinli na ɔpepɛle ɛzonlenlɛ mbaka*+ ne mɔ ɔguale na ɔvale menli mbowule ɔyile ɛkɛ ne tɛkɛɛ. 15 Eza ɔbubule ɛzonlenlɛ afɔlemokyea ne mɔɔ wɔ Bɛtɛle, ɛleka mɔɔ bɛsonle mɔɔ Nibate ara Gyɛlɔbowam zile mɔɔ ɔmaanle Yizilayɛma yɛle ɛtane la.+ Mɔɔ ɔbubule afɔlemokyea zɔhane nee ɛleka mɔɔ bɛsonle la ɔguale aze la, ɔyelale ɛleka mɔɔ bɛsonle la, ɔdinle ɔmaanle ɔyɛle motomoto, na ɔyelale ɛzonlenlɛ baka* ne.+

16 Mɔɔ Dwosaya hakyile ɔ nye na ɔnwunle nla ne mɔ mɔɔ wɔ boka ne azo la, ɔmaanle bɛyeyele mbowule ne mɔ bɛvile nla ne mɔ anu na bɛyelale bɛ wɔ afɔlemokyea ne azo, ɔguale nwolɛ evinli, kɛ mɔɔ Gyihova edwɛkɛ ne mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle sonla ne hanle dole ɛkɛ ne la de la.+ 17 Akee ɔbizale kɛ: “Nla ne boni a wɔ nehane mɔɔ me nye gyi nwolɛ la?” Na suakpole ne azo amra zele ye kɛ: “Nɔhalɛ Nyamenle sonla ne mɔɔ vi Dwuda+ mɔɔ ɔhanle ninyɛne ɛhye mɔ mɔɔ wɔyɛ ye wɔ Bɛtɛle afɔlemokyea ne anwo la dole ɛkɛ ne la nla ne ɔ.” 18 Ɔti ɔhanle kɛ: “Bɛmmamaa awie biala fa ɔ sa ka ye mbowule ne, bɛgyakyi ye ɛkɛ.” Yemɔti awie biala anva ɔ sa anga ye mbowule ne nee ngapezonli ne mɔɔ vi Samɛlea la mbowule ne.+

19 Eza Dwosaya yeyele ɛzonlenlɛ azua kɔsɔɔti mɔɔ wɔ ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ mɔɔ wɔ Samɛlea azuamgbole ne mɔ azo,+ mɔɔ Yizilayɛ arelemgbunli ne mɔ zile vale hanle Nyamenle ɛya la vile ɛkɛ, na ɔvale mɔɔ ɔyɛle ye wɔ Bɛtɛle la bie ɔyɛle bɛ.+ 20 Ɔti ɔvale ɛzonlenlɛ ɛleka ne mɔ ɛsɔfoma mɔɔ ɛnee wɔ ɛkɛ ne la kɔsɔɔti ɔbɔle afɔle wɔ afɔlemokyea ne mɔ azo, na ɔyelale menli mbowule wɔ zolɛ.+ Ɛhye anzi ɔziale ɔhɔle Gyɛlusalɛm.

21 Akee belemgbunli ne zele menli ne kɔsɔɔti kɛ: “Bɛli Akpabɛnwo+ bɛmaa Gyihova bɛ Nyamenle ne kɛ mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ ngyekyeleɛ buluku ɛhye anu la.”+ 22 Bɛtɛdile Akpabɛnwo zɛhae bie ɛlɛ ɔvi mekɛ mɔɔ ndɛnebuavolɛma buale Yizilayɛma ndɛne la anzɛɛ wɔ Yizilayɛ arelemgbunli nee Dwuda arelemgbunli mekɛ zo amuala.+ 23 Noko Belemgbunli Dwosaya ɛvolɛ 18 ne azo, bɛlile Akpabɛnwo ɛhye bɛmaanle Gyihova wɔ Gyɛlusalɛm.

24 Eza Dwosaya yele menli mɔɔ tendɛ sunsum ɛtane nloa azo, menli mɔɔ ka kenle bie edwɛkɛ,+ tɛlafem ananze ne mɔ,*+ kyibadeɛ ananze ne mɔ,* nee kyibadeɛ ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ vindele Dwuda azɛlɛ zo nee Gyɛlusalɛm la vile ɛkɛ ne bɔkɔɔ, amaa yeali edwɛkɛ ne mɔɔ wɔ Mɛla ne anu+ mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ buluku ne mɔɔ ɛsɔfo Helekaya nwunle ye wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne la azo.+ 25 Arelemgbunli mɔɔ limoale ɔ nyunlu la, biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ ɔvale ye ahonle muala nee ye ɛkɛla* muala+ nee ye anwosesebɛ muala ɔziale ɔrale Gyihova ɛkɛ a, kɛ mɔɔ Mosisi Mɛla ne amuala de la; yɛɛ bie mɔɔ le kɛ ɔdaye la anvi ɔ nzi amba.

26 Noko, Gyihova andwe ɔ nwo anvi ye ɛya wuluwulu ne mɔɔ zɔle guale Dwuda anwo zo la anwo ɔlua ninyɛne mɔɔ ka ɛya kɔsɔɔti mɔɔ Manasɛ yɛle vale hanle Ye ɛya la ati.+ 27 Gyihova hanle kɛ: “Mebaye Dwuda noko meavi me nye zo,+ kɛ mɔɔ menyele Yizilayɛ ala la;+ na mebakpo suakpole ɛhye mɔɔ mekpa nu meye ye la, Gyɛlusalɛm, nee sua ne mɔɔ meha nwolɛ edwɛkɛ kɛ, ‘Me duma badɛnla ɛkɛ dahuu la.’”+

28 Na Dwosaya anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ? 29 Wɔ ye mekɛ zo, Falo Niko, Yigyibiti belemgbunli ne rale rayiale Aselea belemgbunli ne wɔ Azule Yufileti ne anloa, na Belemgbunli Dwosaya hɔle kɛ ɔ nee ye kabɔ ye zo; noko mɔɔ Niko nwunle ye la ɔhunle ye wɔ Mɛgido.+ 30 Ɔti ye sonvolɛma vale ye funli ne dole ehwili nu na bɛvale ye bɛvile Mɛgido bɛrale Gyɛlusalɛm na bɛziele ye wɔ ye nla ne anu. Na menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la vale Dwosaya ara Gyɛhɔwahaze na bɛkpokpale ye na bɛyɛle ye belemgbunli bɛziele ye papa agyakɛ anu.+

31 Gyɛhɔwahaze+ lile ɛvolɛ 23 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi siane nsa wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Hamutale,+ Gyɛlɛmaya mɔɔ vi Lebena la ara raalɛ ne. 32 Ɔbɔle ɔ bo ɔyɛle ɛtane wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ ye nenyia mɔ yɛle ala la.+ 33 Falo Niko+ dole ye efiade wɔ Relebela+ mɔɔ wɔ Heemate azɛlɛ zo la, yeammaa yeanli belemgbunli wɔ Gyɛlusalɛm, na akee ɔmaanle azɛlɛ ne duale dwɛtɛ fufule talɛnte* 100 yɛɛ nvutuke talɛnte ko.+ 34 Yeanga ye zɔ, Falo Niko vale Dwosaya ara Yilayakem ziele ye papa Dwosaya agyakɛ anu ɔmaanle ɔlile belemgbunli na ɔhakyile ye duma ɔdonle ye Gyɛhɔyakem; noko ɔvale Gyɛhɔwahaze ɔhɔle Yigyibiti,+ ɛkɛ ne a awieleɛ bɔkɔɔ ne ɔwule a.+ 35 Gyɛhɔyakem vale dwɛtɛ fufule nee nvutuke hɔmaanle Falo, noko ɔmaanle menli ne duale adwule amaa yeanyia dwɛtɛ fufule ne mɔɔ Falo bizale la yeahɔmaa ye. Ɔlieliele dwɛtɛ fufule nee nvutuke mɔɔ ɔwɔ kɛ awie biala tua la ɔvile menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la ɛkɛ na ɔvale ɔmaanle Falo Niko.

36 Gyɛhɔyakem+ lile ɛvolɛ 25 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 11 wɔ Gyɛlusalɛm.+ Ye mame a le Zɛbaeda, Pɛdaya mɔɔ vi Wulumaa la ara raalɛ ne. 37 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le ɛtane wɔ Gyihova anye zo,+ kɛ mɔɔ ye nenyia mɔ yɛle ala la.+

24 Wɔ Gyɛhɔyakem mekɛ zo, Babelɔn Belemgbunli Nɛbukadenɛza+ rale ɔ nwo zo na Gyɛhɔyakem rayɛle ye sonvolɛ ɛvolɛ nsa. Noko ɔhakyile ɔ nzi ɔzile ye na ɔdele ɔ nwo atua. 2 Akee Gyihova bɔle ɔ bo kɛ ɔsoa Kaledeama,+ Seleama, Mowabema yɛɛ Amɔnoma ɛlɔnema mɔɔ bɛfe ninyɛne la wɔ ɔ nwo zo. Ɔhɔle zo ɔzoanle bɛ wɔ Dwuda anwo zo kɛ bɛhɔzɛkye ye, kɛ mɔɔ Gyihova edwɛkɛ+ mɔɔ ɔluale ye azonvolɛ ngapezoma ne anwo zo ɔhanle la de la. 3 Nɔhalɛ nu, Gyihova a maanle ɛhye dole Dwuda a, amaa yeaye bɛ yeavi ɔ nye zo+ ɔlua ɛtane ne mɔ mɔɔ Manasɛ yɛle la amuala,+ 4 nee menli mɔɔ ɛnze nwolɛ bie la mogya mɔɔ eza ɔhanle ɔguale la ati,+ ɔluakɛ ɔmaanle menli mɔɔ ɛnze nwolɛ bie la mogya yile Gyɛlusalɛm tɛkɛɛ na Gyihova angulo kɛ ɔbava yeahyɛ.+

5 Na Gyɛhɔyakem anwo tetedwɛkɛ mɔɔ ɛha la, mɔɔ ɔyɛle la kɔsɔɔti, asoo bɛtɛkɛlɛle bɛ wɔ Dwuda arelemgbunli ne mɔ mekɛ zo tetedwɛkɛ buluku ne anu ɔ?+ 6 Akee bɛmaanle Gyɛhɔyakem nee ye nenyia mɔ hɔlale na ɔliele ɔ menle;+ na ɔ ra Gyɛhɔyakɛn ralile ye agya lile belemgbunli.

7 Na Yigyibiti belemgbunli ne anvi ye azɛlɛ ne azo amba bieko ɛlɛ, ɔluakɛ Babelɔn belemgbunli ne vale ninyɛne mɔɔ le Yigyibiti belemgbunli ne ɛdeɛ la kɔsɔɔti,+ ɔvi Yigyibiti Bɔnza* ne+ anu kɔdwu Azule Yufileti ne anloa.+

8 Gyɛhɔyakɛn+ lile ɛvolɛ 18 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi siane nsa wɔ Gyɛlusalɛm.+ Ye mame a le Ɛleneetan ara raalɛ Nɛhɛhyeta mɔɔ vi Gyɛlusalɛm la. 9 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le ɛtane wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ ye papa yɛle ala la. 10 Mekɛ zɔhane, Babelɔn Belemgbunli Nɛbukadenɛza sonvolɛma rale Gyɛlusalɛm anwo zo, na bɛbɛngale suakpole ne bɛyiale.+ 11 Babelɔn Belemgbunli Nɛbukadenɛza rale suakpole ne azo, wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee ye sonvolɛma ɛbɛnga ye ɛyia la.

12 Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔyakɛn nee ye mame, ye sonvolɛma, ye mgbanyima yɛɛ ye suakunlu mgbanyima vale bɛ nwo hɔmaanle Babelɔn belemgbunli ne;+ na Babelɔn belemgbunli ne vale ye hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ ye tumililɛ ne ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ mɔtwɛ la azo.+ 13 Akee ɔvale agudeɛ mɔɔ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne nee agudeɛ mɔɔ wɔ belemgbunli sua nu ɛkɛ ne la amuala ɔhɔle.+ Ɔpepɛle nvutuke ahyɛnze mɔɔ Sɔlɔmɔn, Yizilayɛ belemgbunli ne yɛle mɔɔ wɔ Gyihova ɛzonlenlɛsua ne anu la amuala anu azinli azinli.+ Ɛhye yɛle zɔ kɛ mɔɔ Gyihova hanle dole ɛkɛ ne ala la. 14 Ɔvale Gyɛlusalɛmma amuala ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu, mgbanyima ne mɔ amuala,+ konle nu katakyiema ne mɔ amuala, nee dwinvolɛma yɛɛ mbulalɛ dwinvolɛma* kɔsɔɔti+—ɔvale menli 10,000 a ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu a. Ehyiavolɛma kpalɛ kpalɛ mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la ala a ɔgyakyile bɛ wɔ ɛkɛ a.+ 15 Ɛhye ati, ɔvale Gyɛhɔyakɛn+ ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Babelɔn;+ eza ɔvale belemgbunli ne mame, belemgbunli ne aye mɔ, ye suakunlu mgbanyima yɛɛ menli titili mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la ɔhɔle, ɔvale bɛ ɔvile Gyɛlusalɛm ɔhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Babelɔn. 16 Eza Babelɔn belemgbunli ne vale kovolɛma ne mɔ amuala, bɛle 7,000 yɛɛ dwinvolɛma nee mbulalɛ dwinvolɛma* 1,000 hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Babelɔn, bɛ muala bɛle katakyiema nee menli mɔɔ bɛtete bɛ bɛmaa konle. 17 Babelɔn belemgbunli ne vale Gyɛhɔyakɛn papa adiema+ Matanaya ziele ɔ gyakɛ anu lile belemgbunli, na ɔhakyile ye duma ɔdonle ye Zɛdikaya.+

18 Zɛdikaya lile ɛvolɛ 21 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile tumi ɛvolɛ 11 wɔ Gyɛlusalɛm. Ye mame a le Hamutale,+ Gyɛlɛmaya mɔɔ vi Lebena la ara raalɛ ne. 19 Ɔhɔle zo ɔyɛle mɔɔ le ɛtane wɔ Gyihova anye zo, kɛ mɔɔ Gyɛhɔyakem yɛle ala la.+ 20 Ɔluakɛ ɛnee Gyihova ɛva ɛya la ati a ninyɛne ɛhye mɔ sisile Gyɛlusalɛm nee Dwuda too ɔyele bɛ ɔvile ɔ nye zo a.+ Na Zɛdikaya dele Babelɔn belemgbunli ne anwo atua.+

25 Wɔ Zɛdikaya tumililɛ ɛvolɛ mɔɔ tɔ zolɛ ngɔnla, wɔ siane bulu ne anu, wɔ siane ne kenle mɔɔ tɔ zolɛ bulu la azo, Babelɔn Belemgbunli Nɛbukadenɛza+ nee ye ɛlɔnema ne amuala rale Gyɛlusalɛm anwo zo.+ Ɔyɛle ye azokoɛleɛ wɔ ɛkɛ na ɔliele bane ɔbɛngale ye ɔyiale,+ 2 na bɛbɛngale suakpole ne bɛyiale too ɔhɔdwule Belemgbunli Zɛdikaya ɛvolɛ 11 ne azo. 3 Wɔ siane nna ne kenle ngɔnla ne azo, ɛhɔne ne yɛle kpole+ wɔ suakpole ne azo, na menli ne annyia aleɛ wɔ azɛlɛ ne azo.+ 4 Bɛbule suakpole ne bane ne bɛwolole nu,+ na sogyama ne mɔ amuala nriandile vile suakpole ne azo nɔe ne na bɛhɔvale anlenkɛ kpole ne mɔɔ wɔ bane nwiɔ ne avinli mɔɔ bikye belemgbunli tola ne la anu, ɛnee Kaledeama ne ɛbɛnga suakpole ne ɛyia; na belemgbunli ne vale Alaba adenle ne azo hɔle.+ 5 Noko Kaledea ɛlɔnema ne voanle belemgbunli ne, na bɛhɔdole ye wɔ Gyɛleko azɛlɛ sɛsɛ ne azo, na ye ɛlɔnema mɔɔ wɔ ɔ nwo ɛkɛ ne la amuala bɔle asande. 6 Akee bɛvale belemgbunli ne+ bɛhɔmaanle Babelɔn belemgbunli ne wɔ Relebela, na bɛbuale ye ndɛne. 7 Bɛhunle Zɛdikaya amra mrenyia ne mɔ wɔ ɔ nye zo ɛkɛ ne; akee Nɛbukadenɛza bobɔle Zɛdikaya anye, na ɔvale kɔbele kyeenyi ɔguale ye, na ɔvale ye ɔhɔle Babelɔn.+

8 Wɔ siane nnu ne anu, siane ne kenle mɔɔ tɔ zo nsuu, mɔɔ le Belemgbunli Nɛbukadenɛza, Babelɔn belemgbunli ne ɛvolɛ 19 ne azo la, sinzavolɛma kpanyinli Nɛbuzaladan+ mɔɔ le Babelɔn belemgbunli ne sonvolɛ la rale Gyɛlusalɛm.+ 9 Ɔyelale Gyihova sua ne,+ belemgbunli sua* ne+ yɛɛ Gyɛlusalɛm azua kɔsɔɔti;+ eza ɔyelale sonla titili biala sua.+ 10 Na Kaledea ɛlɔnema kɔsɔɔti mɔɔ boka sinzavolɛma kpanyinli ne anwo la bubule bane ne mɔɔ ɛbɛnga Gyɛlusalɛm ɛyia la guale aze.+ 11 Sinzavolɛma kpanyinli Nɛbuzaladan vale menli mɔɔ hale mɔɔ bɛgyakyile bɛ wɔ suakpole ne azo, menli mɔɔ ɛva bɛ nwo ɛhɔmaa Babelɔn belemgbunli ne yɛɛ menli mɔɔ hale la amuala hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu.+ 12 Noko sinzavolɛma kpanyinli ne gyakyile ehyiavolɛma kpalɛ kpalɛ ne mɔ bie wɔ azɛlɛ ne azo kɛ bɛyɛ vanye egyinli nee mialera nu gyima.+ 13 Na Kaledeama ne bubule kɔbele mpila ne mɔ+ mɔɔ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne la nee ehwili ne mɔ+ nee kɔbele Angola Kpole* ne+ mɔɔ wɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne la anu, na bɛvale kɔbele ne bɛhɔle Babelɔn.+ 14 Eza bɛvale ahyɛnze mɔɔ bɛfa bɛfula nzonle, sofi, ninyɛne mɔɔ bɛfa bɛnua senle, ahanrɛlɛ nee kɔbele ahyɛnze mɔɔ bɛfa bɛyɛ gyima wɔ ɛzonlenlɛsua ne anu la amuala. 15 Sinzavolɛma kpanyinli ne vale senlevalɛ ahyɛnze nee ahyɛnze mɔɔ bɛva nvutuke tagyee+ nee dwɛtɛ fufule+ bɛyɛ la hɔle. 16 Na kɔbele mɔɔ bɛvale bɛyɛle ninyɛne ɛhye mɔ amuala la, mpila nwiɔ ne, Angola Kpole* ne yɛɛ ehwili ne mɔ mɔɔ Sɔlɔmɔn yɛle mɔɔ bɛwɔ Gyihova sua nu ɛkɛ ne la, bɛangola ye suzu.+ 17 Ɛnee pila ko biala anwumahɔlɛ le kubit* 18,+ na ɛnee ɔ ti ne le kɔbele; na tile ne anwumahɔlɛ le kubit nsa, na avonle ne nee pɔmegelanate ne mɔ mɔɔ gua tile ne anwo amuala la, bɛvale kɔbele a bɛyɛle ye kɔsɔɔti a.+ Zɔhane ala a pila ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la nee ye avonle ne noko de a.

18 Sinzavolɛma kpanyinli ne eza vale ɛsɔfo kpanyinli Sɛlaya,+ ye boavolɛ Zɛfanaya+ nee nlenkɛ sinzavolɛma nsa ne+ hɔle. 19 Eza ɔvale suakunlu kpanyinli ko mɔɔ ɛnee nea ɛlɔnema ne anwo zo la ɔvile suakpole ne azo, menli nnu mɔɔ bɛbikye belemgbunli ne kpalɛ mɔɔ bɛnwunle bɛ wɔ suakpole ne azo, nee ɛlɔnema kpanyinli ne kɛlɛhɛlɛvolɛ ne mɔɔ boɔboa menli mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la anloa yɛɛ menli mɔɔ ɛnlɛ bie mɔɔ bɛde azɛlɛ ne azo mɔɔ ɔnwunle bɛ wɔ suakpole ne azo la anu 60 na ɔ nee bɛ hɔle. 20 Sinzavolɛma kpanyinli Nɛbuzaladan+ vale bɛ hɔmaanle Babelɔn belemgbunli ne wɔ Relebela.+ 21 Babelɔn belemgbunli ne hunle bɛ wɔ Relebela mɔɔ wɔ Heemate azɛlɛ zo la.+ Ɔti Dwuda vile ye azɛlɛ zo hɔle akɛlɛzonlenlɛ nu.+

22 Babelɔn Belemgbunli Nɛbukadenɛza yele Hyeefan+ ara Ahaekam+ ara Gɛdalaya+ kɛ ɔnlea menli mɔɔ yegyakyi bɛ wɔ Dwuda azɛlɛ ne azo la anwo zo.+ 23 Mɔɔ ɛlɔnema mgbanyima ne mɔ amuala nee bɛ menli ne dele kɛ Babelɔn belemgbunli ne ɛye Gɛdalaya la, ɛkɛ ne ala bɛrale Gɛdalaya anwo ɛkɛ wɔ Mezepa. Bɛmɛ a le Nɛtanaya ara Yehyemɛle, Kalia ara Dwoheenan, Nɛtɔfanli Tanehumɛte ara Sɛlaya yɛɛ Meeyakaenli ne ara Gyeeyazanaya nee menli mɔɔ boka bɛ nwo la.+ 24 Gɛdalaya hanle ndane hilele bɛ nee bɛ menli ne mɔ na ɔzele bɛ kɛ: “Bɛmmasulo kɛ bɛbayɛ Kaledeama sonvolɛma. Bɛdɛnla azɛlɛ ye azo na bɛzonle Babelɔn belemgbunli ne, na ɔbawie bɛ boɛ.”+

25 Na wɔ siane nsuu ne anu, Ɛlehyama ara Nɛtanaya ara Yehyemɛle+ mɔɔ vi dehelɛ abusua ne* anu la nee menli bulu bie rale na bɛbɔle Gɛdalaya bɛhunle ye, ɔ nee Dwuuma yɛɛ Kaledeama mɔɔ wɔ ɔ nwo ɛkɛ wɔ Mezepa la.+ 26 Ɛhye anzi, menli ne kɔsɔɔti, ɔvi ngyikyi nwo zo kɔdwu mgbole nwo zo yɛɛ ɛlɔnema mgbanyima ne mɔ dwazole na bɛhɔle Yigyibiti,+ ɔluakɛ ɛnee bɛsulo Kaledeama ne.+

27 Na mɔɔ bɛvale Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔyakɛn+ bɛhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu la, ye ɛvolɛ 37 ne anu, wɔ siane 12 ne anu, siane ne kenle 27 ne azo, ɛvolɛ ne mɔɔ Babelɔn Belemgbunli Yivele-mɛlodake rayɛle belemgbunli la anu, ɔyele Dwuda Belemgbunli Gyɛhɔyakɛn ɔvile efiade.+ 28 Ɔdendɛle kɛnlɛma ɔhilele ye na ɔkpogyale ye belemgbunli ebia ne zo ɔdɛlale arelemgbunli mɔɔ ɛha mɔɔ bɛboka ɔ nwo wɔ Babelɔn la. 29 Ɔti Gyɛhɔyakɛn yele ye efiade adɛladeɛ ne mɔ guale, na ɔlile aleɛ wɔ ɔ nyunlu dahuu wɔ ye ngoane mekɛ kɔsɔɔti anu. 30 Belemgbunli ne maanle bɛmaanle ye aleɛ dahuu, alehyenlɛ biala nee ye ɛdeɛ, wɔ ye ngoane mekɛ kɔsɔɔti anu.

Ɔ bo kile “Me Nyamenle A Le Gyihova.”

Anzɛɛ “maa me ɛkɛla nee wɔ sonvolɛma ne ɛkɛla.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Ɔle Ehazaya adiema nrenyia.

Anzɛɛ “anwomanyunlu.”

Anzɛɛ “wɔ ɛkɛla de aze.”

Ɔbayɛ kɛ “ngapezoma ne amra ne mɔ” le sukulu mɔɔ bɛtete ngapezoma wɔ ɛkɛ anzɛɛ bɛle ngapezoma ekpunli.

Anzɛɛ “wɔ ɛkɛla de aze.”

Anzɛɛ “wɔ ɛkɛla de aze.”

Anzɛɛ “ngapezonli tɛladeɛ.”

Anzɛɛ “fane.”

Anzɛɛ “anwomanyunlu.”

Anzɛɛ “anwoma.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “maa ɛkolɛ kpɔne.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ako ɛnrɛkpɔne.”

Anzɛɛ “mɔɔ ɛnee le Yilaegya sonvolɛ.”

Anzɛɛ “Duzu ati a wɔra me nwo ɛke a?”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ megyi ɔ nyunlu.”

Anzɛɛ “edwɛne.”

Anzɛɛ “kola bɔ konle bɛlɛte la amuala.”

Anzɛɛ “dwora.”

Anzɛɛ “sɛnzɛngyinla.”

Anzɛɛ “ye ɛkɛla ɛlɛdi nyane wɔ ye nu.”

Anzɛɛ “wɔ ɛkɛla de aze.”

Anzɛɛ “Ɔle kɛ awa la na ye kpole bayɛ kɛ akutue.”

Anzɛɛ “nyianle ngoane.”

Anzɛɛ “Ewule ɛgua ɔ nwo.”

Ɔbayɛ kɛ ɔfale Neeyaman anwo.

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “ɔhɔnlomanle.”

Hibulu aneɛ nu, “ye azokoɛleɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “nyilalɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “megyi ɔ nyunlu.”

Asoaso nyinli nee ɛkpɔnwɔ belɛ a wole ye a.

Ɔle ɛleka wɔ Samɛlea, ɔbayɛ boka ekyi anzɛɛ sua mɔɔ bɛlie nwolɛ bane.

Anzɛɛ “ɔbo kokye anzɛɛ fane nwiɔ.”

Hibulu aneɛ nu, “belemgbunli ne ahonle.”

Hibulu aneɛ nu, “maanle.”

Hibulu aneɛ nu, “azokoɛleɛ.”

Kaabe ko le L 1.22. Nea Mok. B14.

Siya ko le L 7.33. Nea Mok. B14.

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “gua ne mɔ anu.”

Hibulu aneɛ nu, “edwɛkɛ ɛhye.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “edwɛkɛ mɔɔ le kɛ ɛhye la.”

Anzɛɛ “ɔ ra ne rale ngoane nu bieko.”

Hibulu aneɛ nu, “ara raalɛ.”

Anzɛɛ “ɔnde kpɔkɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “awie biala mɔɔ bie bane nwo la.” Ɔle Hibulu edwɛkɛ mɔɔ ɛngile ɛbulɛ ɛmmaa mrenyia.

Anzɛɛ “tɛladeɛ.”

Anzɛɛ “bɛ ɛkɛla nee me yɛ adwenle a.”

Hibulu aneɛ nu, “ara nrenyia.”

Anzɛɛ “kpole.”

Anzɛɛ “ɔvale ayile mɔɔ bɛfa bɛka bɛ nye anzi la ɔhanle ɛkɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “menli mɔɔ nea Ehabe.”

Anzɛɛ “ɔle tenlenenli.”

Anzɛɛ “Bɛle tenlenema.”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ ɔbadɔ aze.”

Ɔbayɛ ɛleka mɔɔ bɛkendɛhenda mboane amaa bɛapepɛ bɛ nwo enrinli.

Ɛhye kile, belemgbunli raalɛ Gyɛzɛbɛle, Belemgbunli Gyɛholam mame.

Anzɛɛ “ɔyilale ye.”

Hibulu aneɛ nu, “Wɔ ahonle mɔɔ le tenlene la.”

Anzɛɛ “mebɔ mɔdenle memaa ye.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛde bɛ nwo.”

Anzɛɛ “ɛzonlenlɛsua.”

Anzɛɛ “bɛbava wɔ ɛkɛla bɛazie ye ɛkɛla ne agyakɛ anu.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛnriandilɛma.”

Hibulu aneɛ nu, “suakpole ne,” bie a ɔle kɛ aranemgbole la.

Anzɛɛ “ɔmaa Yizilayɛma azo ade.”

Anzɛɛ “Anɔn Azudenle.”

Hibulu aneɛ nu, “Kenle.”

Hibulu aneɛ nu, “belemgbunlililɛ ne abozoamra amuala.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛnriandilɛma.”

Anzɛɛ “abotile.”

Ɔbayɛ nwomamobɔleɛ bie mɔɔ Nyamenle Mɛla ne wɔ nu la.

Anzɛɛ “na bɛvale Mɛla ne bie bɛmaanle ye.”

Anzɛɛ “ɛzonlenlɛsua.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛleka mɔɔ wɔ anwuma la.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Anzɛɛ “menli mɔɔ bɛze bɛ la.”

Anzɛɛ “yegyigya.”

Anzɛɛ “bɛfa bɛgua baage nu.” Hibulu aneɛ nu, “bɛkyekye.”

Anzɛɛ “belekese.”

Hibulu aneɛ nu, “Hazeeyɛle vale ziele ɔ nye zo kɛ ɔkɔ Gyɛlusalɛm anwo zo.”

Anzɛɛ “Bɛte-millo.”

Anzɛɛ “anyunlu ɛlolɛ.”

Ɛhye kile, wɔ anzodwolɛ nee banebɔlɛ nu.

Hibulu aneɛ nu, “Nuhua a ɔluale a.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Hibulu aneɛ nu, “ɔluale nu.”

Ɛhye kile, Gyɛlɔbowam II.

Anzɛɛ “ngoanelielɛ.”

Anzɛɛ “ngoanelielɛ.”

Anzɛɛ “Ɛbali Selea anwo zo konim.”

Hibulu aneɛ nu, “Ɛvolɛ ne ɛlɛba nuhua a,” ɔbayɛ nyenyensuo mekɛ nu.

Hibulu aneɛ nu, “ɛleka mɔɔ wɔ anwuma la.”

Anzɛɛ “yɛ nye ɛyɛ nna.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua.”

Hibulu aneɛ nu, “ye ɛdanlɛsua.”

Kɛyɛ M 178. Nea Mok. B14.

Ɛhye kile, Gyɛlɔbowam II.

Ɔ bo kile “Gyihova Ɛboa.” Bɛvɛlɛle ye Yuzaya wɔ 2Ar 15:13; 2Edk 26:1-23; Aye 6:1; yɛɛ Zɛk 14:5.

Ɛhye kile, ye papa Amazaya.

Anzɛɛ “Heemate adenle zo.”

Ɛhye kile, Ngyenle Nyevile, anzɛɛ Nyevile Wulera.

Anzɛɛ “asa azo.”

Ɛhye kile, Gyɛlɔbowam II.

Ɔ bo kile “Gyihova Ɛboa.” Bɛvɛlɛle ye Yuzaya wɔ 2Ar 15:13; 2Edk 26:1-23; Aye 6:1; yɛɛ Zɛk 14:5.

Hibulu aneɛ nu, “ɛleka mɔɔ wɔ anwuma la.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

Hibulu aneɛ nu, “ɛleka mɔɔ wɔ anwuma la.”

Anzɛɛ “Dwudama.”

Hibulu aneɛ nu, “Nyevile.”

Ɔ bo kile “Gyihova Maa Anwosesebɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛzulole.”

Ɛhye kile, ɛleka biala, kɛ menli dɔɔnwo ɛnle ɛkɛ anzɛɛ menli dɔɔnwo wɔ ɛkɛ la.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Ɔbayɛ kɛ Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ ɛhye nee edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ kile “nane ebinli” la le ko na ɔle edwɛkɛ mɔɔ ɛngile ɛbulɛ.

Hibulu aneɛ nu, “bɛyɛle bɛ kɔme ketee.”

Anzɛɛ “bɛguale ananze.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Hibulu aneɛ nu, “bɛdɔnenle bɛ nwo.”

Anzɛɛ “bɛnzonle.”

Anzɛɛ “bɛsonle.”

Anzɛɛ “ye nyamenle ne mɔ.”

Anzɛɛ “ɛzonlenlɛ nu amaamuo ne mɔ.”

Anzɛɛ “ɛzonlenlɛ nu amaamuo.”

Abaegya mɔɔ bɛpɛ ye sinli.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Anzɛɛ “Nehɛhyetan.”

Ɛhye kile, ɛleka biala, kɛ menli dɔɔnwo ɛnle ɛkɛ anzɛɛ menli dɔɔnwo wɔ ɛkɛ la.

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “sogya kpanyinli.”

Anzɛɛ “suakunlu kpanyinli.”

Anzɛɛ “nzasuvolɛ kpanyinli.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “Selea.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛrɛla me nwo ɛke na menyila bɛ.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛra awodeɛ ne anloa.”

Hibulu aneɛ nu, “sunsum bie meawula ye nu.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “avinli.”

Anzɛɛ “azɛlɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “Zayɔn ara raalɛ ne mɔɔ ɛnze nrenyia la.”

Hibulu aneɛ nu, “Gyɛlusalɛm ara raalɛ ne.”

Anzɛɛ “Naele kanale ne mɔ.”

Hibulu aneɛ nu, “Menyɛle ye.”

Ɛhye kile, Hɛzikaya.

Anzɛɛ “ma bo zo mɔɔ ɛfifi.”

Anzɛɛ “awolɛ.”

Anzɛɛ “ɛzonlenlɛsua.”

Hibulu aneɛ nu, “kenle.”

Bie a ɛnee bɛfa kpolike ɛhye mɔ bɛtia mekɛ.

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “nɔhalɛlilɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛleka mɔɔ wɔ anwuma.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Ɔbayɛ kɛ Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ ɛhye nee edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ kile “nane ebinli” la le ko na ɔle edwɛkɛ mɔɔ ɛngile ɛbulɛ.

Anzɛɛ “suasivoma nyɛma.”

Anzɛɛ “ɛgyigya.”

Anzɛɛ “belekese.”

Anzɛɛ “mbaka.”

Hibulu aneɛ nu, “yɛle bɛtɛɛ.”

Ɛhye le ewule nwo edwɛkɛdwɛndolɛ.

Anzɛɛ “ɔyɛle ngyekyeleɛ ne fofolɛ.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Hibulu aneɛ nu, “ɛleka mɔɔ wɔ anwuma.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ, “Gehenna.”

Hibulu aneɛ nu, “vale maanle.”

Anzɛɛ “aleɛlilɛleka.”

Ɛhye kile, Ɔlivi Boka, ɔwɔ nyiakɛ afoa nu na eza bɛfɛlɛ ye Ɛya Ɛhanlɛ Boka.

Hibulu aneɛ nu, “wɔ fema zo.” Ɛhye kile, nyiakɛ, saa awie anye wɔ aduduleɛ a.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Anzɛɛ “abusua nyamenle; awozonle.”

Ɔbayɛ kɛ Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ ɛhye nee edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ kile “nane ebinli” la le ko na ɔle edwɛkɛ mɔɔ ɛngile ɛbulɛ.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “menli mɔɔ bɛdie bane.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “menli mɔɔ bɛdie bane.”

Anzɛɛ “suakunlu.”

Hibulu aneɛ nu, “kɔbele Nyevile.”

Hibulu aneɛ nu, “kɔbele Nyevile.”

Kubit ko le sm 44.5. Nea Mok. B14.

Hibulu aneɛ nu, “belemgbunlililɛ ne abozoamra.”

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie