Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • nwt 2 Samoɛle 1:1-24:25
  • 2 Samoɛle

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • 2 Samoɛle
  • Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
2 Samoɛle

SAMOƐLE MƆƆ TƆ ZO NWIƆ

1 Mekɛ mɔɔ Sɔɔlo wule mɔɔ ɛnee Devidi ɛhɔli Amalɛkema anwo zo konim* ɛzia ɛra la, Devidi dɛnlanle Zekelage+ kenle nwiɔ. 2 Kenle nsa ne azo, nrenyia bie mɔɔ ɛsuosua ye adɛladeɛ nu na yeva ndɛtɛlɛ yegua ɔ ti zo la vi Sɔɔlo azokoɛleɛ lɔ rale. Mɔɔ ɔdwule Devidi anwo ɛkɛ la, ɔdule ɔdɔle na ɔbutule ɔ nyunlu aze.

3 Devidi bizale ye kɛ: “Ɛvi nienwu a wɔra a?” Ɔbuale kɛ: “Mevi Yizilayɛ azokoɛleɛ ne a menriandi mera a.” 4 Devidi bizale ye kɛ: “Kɛ ninyɛne hɔle ye ɛ? Mesɛlɛ wɔ ka kile me.” Na ɔzele ye kɛ: “Menli ne ɛnriandi ɛvi konle ne anloa yɛɛ bɛ nuhua dɔɔnwo ɛwu. Sɔɔlo nee ɔ ra Dwɔnatan bɔbɔ ɛwu.”+ 5 Akee Devidi bizale kpavolɛ ne mɔɔ rabɔle ye amaneɛ la kɛ: “Kɛzi ɛnwunle kɛ Sɔɔlo nee ɔ ra Dwɔnatan ɛwu ɛ?” 6 Kpavolɛ ne buale kɛ: “Mengɔnvindele Gelebowa Boka ne azo,+ na menwunle Sɔɔlo kɛ ɔhisa ye atwɛ ne na menli mɔɔ ka ehwili nee mgbɔnwɔ la asɛɛ ɛdwu ɔ nwo ɛkɛ.+ 7 Mɔɔ ɔhakyile ɔ nye na ɔnwunle me la, ɔvɛlɛle me, na menganle kɛ, ‘Medame ɛne!’ 8 Ɔbizale me kɛ, ‘Ɛdawɔ nwane ɔ?’ Membuale kɛ, ‘Mele Amalɛkenli.’+ 9 Akee ɔhanle kɛ, ‘Mesɛlɛ wɔ bikye me nwo ɛke na ku me, ɔluakɛ melɛnwu amaneɛ kpole noko metɛte ngoane nu.’ 10 Ɔti membikyele ye na mengunle ye,+ ɔluakɛ ɛnee meze kɛ kɛzi yeboda kpole la, ɔnrɛde kpɔkɛ. Akee menyele ɔ ti abotile* ne nee ɔ sa akɔme nu ngɛba ne kɛ mefa mearɛlɛ me menle wɔ ɛke.”

11 Na Devidi zɔle ye adɛladeɛ ne mɔ anu na ɔsuosuanle nu, na menli kɔsɔɔti mɔɔ nee ye lua la noko yɛle ye zɔhane ala. 12 Na bɛyele awolɛ na bɛzunle na bɛhyele ɛhɔne+ too nɔsolɛ nu bɛmaanle Sɔɔlo, ɔ ra Dwɔnatan, Gyihova menli ne yɛɛ Yizilayɛma kɔsɔɔti+ ɔluakɛ bɛdɔ dadeɛ nloa.

13 Devidi bizale kpavolɛ ne mɔɔ rabɔle ye amaneɛ la kɛ: “Ɛvi ni?” Ɔbuale kɛ: “Mele Amalɛkenli ɛyɛvolɛ bie mɔɔ de Yizilayɛ la ara.” 14 Akee Devidi zele ye kɛ: “Duzu ati a wɔanzulo kɛ ɛkɛva ɛ sa ɛkɛha awie mɔɔ Gyihova ɛkpokpa ye la ɛ?”+ 15 Na Devidi vɛlɛle mgbavolɛ ne mɔ ko na ɔhanle kɛ: “Kɔbɔ ye ku ye.” Yemɔti ɔbɔle ye, na ɔwule.+ 16 Devidi zele ye kɛ: “Wɔ mogya ɛgua ɛ ti zo, ɔluakɛ ɛdawɔ mumua ne ɛ nloa a ɛli daselɛ ɛtia wɔ kɛ, ‘Medame a mengunle sonla mɔɔ Gyihova ɛkpokpa ye la a.’”+

17 Akee Devidi dole awolɛyelɛ edwɛne* ɛhye maanle Sɔɔlo nee ɔ ra Dwɔnatan+ 18 na ɔhanle kɛ bɛhile Dwudama edwɛne ɛhye mɔɔ bɛfɛlɛ ye “Ɛda Nwo Edwɛne Ne” mɔɔ bɛhɛlɛ ye wɔ Gyeehya buluku ne anu la:+

19 “O Yizilayɛ, anwofɛlɛkoma ɛwu ɛgua wɔ awoka ne mɔ azo.+

Nea kɛzi katakyiema ɛho ɛdɔ a!

20 Bɛmmaka nwolɛ edwɛkɛ wɔ Gate;+

Bɛmmabɔ ye nolo wɔ Ahyekɛlɔn gua ne mɔ azo,

Anrɛɛ Filisitia mraalɛ kɛli fɛlɛko,

Anrɛɛ menli mɔɔ bɛtɛpɛle bɛ mrenyiazo la amra mraalɛ anye kɛlie.

21 Bɛmɛ Gelebowa awoka,+

Ɛbɔlɛ anzɛɛ ezule mmatɔ bɛ nwo zo,

Yɛɛ ndoboa nwuanzanwuanza mmafi bɛ azɛlɛ zo ba,+

Ɔluakɛ ɛkɛ ne a bɛguale katakyiema enyinlike nwo evinli a,

Bɛnva nwole bɛmkpokpa Sɔɔlo enyinlike nwo bieko.

22 Dwɔnatan ɛda ne ɛngyakyi+ kɛ ɔkɛha menli mogya ɔkɛgua

Na ɔkɛpepɛ katakyiema ɛnlome nu,

Yɛɛ Sɔɔlo konle dadeɛ ne ɛnzia ɔ nzi ɛmba mgbane.+

23 Sɔɔlo nee Dwɔnatan,+ ɛnee menli kulo bɛ yɛɛ bɛ nye die bɛ nwo wɔ bɛ ngoane mekɛ nu,

Yɛɛ ewule nu bɔbɔ, bɛ avinli antete.+

Bɛ nwo yɛ ndɛ tɛla kɔleɛ,+

Bɛ nwo yɛ se tɛla awenade.+

24 O Yizilayɛ mraalɛ, bɛzu Sɔɔlo,

Yemɔ a ɔhedale bɛ ndanlɛ kɔkɔlɛ nee ninyɛne ngɛnlɛma a,

Yemɔ a ɔvale nvutuke agudeɛ ɔguale bɛ adɛladeɛ zo a.

25 Nea kɛzi katakyiema ɛwu konle nu ɛ!

Dwɔnatan ɛwu ɛla wɔ awoka ne mɔ azo!+

26 Me diema Dwɔnatan, melɛdi ɛ nwo nyane kpole;

Ɛsonle bolɛ ɛmaa me kpole.+

Ɛnee ɛlɔlɛ mɔɔ ɛlɛ ɛmaa me la yɛ nwanwane tɛla mraalɛ ɛlɔlɛ.+

27 Nea kɛzi katakyiema ɛho ɛdɔ

Na konle ninyɛne ne mɔ ɛzɛkye a!”

2 Ɛhye anzi, Devidi bizale Gyihova+ kɛ: “Mengɔ Dwuda azuamgbole ne mɔ ko azo ɔ?” Gyihova zele ye kɛ: “Kɔ.” Akee Devidi bizale kɛ: “Nienwu a mengɔ a?” Ɔbuale kɛ: “Kɔ Hibulɔn.”+ 2 Ɔti Devidi nee ɔ ye mɔ nwiɔ ne, Ahenoam+ mɔɔ vi Gyɛzeɛle la nee Abegɛle+ mɔɔ Kamɛlenli Neebale gyale ye bie la hɔle ɛkɛ. 3 Eza Devidi vale menli mɔɔ nee ye lua la,+ ko biala nee ye sua nu amra hɔle, na bɛdɛnlanle azua mɔɔ bikye Hibulɔn la azo. 4 Akee Dwuda mrenyia rale na bɛkpokpale Devidi kɛ Dwudama belemgbunli.+

Bɛzele Devidi kɛ: “Gyeebɛhye-geleade amra a ziele Sɔɔlo a.” 5 Yemɔti Devidi zoanle menli maanle bɛhɔle Gyeebɛhye-geleade amra ɛkɛ na bɛzele bɛ kɛ: “Gyihova ɛyila bɛ, ɔluakɛ bɛlale ɛlɔlɛ kpundii ali bɛhilele bɛ menle Sɔɔlo na bɛziele ye.+ 6 Gyihova ɛla ɛlɔlɛ kpundii ali ɛhile bɛ na ɔli nɔhalɛ ɔmaa bɛ. Medame noko mebala atiakunlukɛnlɛma ali meahile bɛ ɔlua ɛhye mɔɔ bɛyɛ la ati.+ 7 Bɛmaa bɛ sa nu ɛmia na bɛnyia akɛnrasesebɛ ɔluakɛ bɛ menle Sɔɔlo ɛwu, yɛɛ Dwudama ɛzie me bɛ belemgbunli.”

8 Noko ɛnee Nɛɛ ara Abenɛɛ+ mɔɔ le Sɔɔlo ɛlɔnema kpanyinli la ɛva Sɔɔlo ara Yehye-bɔhyɛte+ na ɔ nee ye ɛhɔ Meehaneeyem+ 9 na yehɔzie ye Geleade,+ Ahyɔma, Gyɛzeɛle,+ Yifelaem,+ Bɛngyaman nee Yizilayɛma kɔsɔɔti belemgbunli. 10 Sɔɔlo ara Yehye-bɔhyɛte lile ɛvolɛ 40 la yɛɛ ɔrayɛle Yizilayɛ belemgbunli a, na ɔlile ebia ɛvolɛ nwiɔ. Noko Dwudama gyinlanle Devidi anzi.+ 11 Mekɛ* mɔɔ Devidi vale lile Dwudama belemgbunli wɔ Hibulɔn la le ɛvolɛ nsuu siane nsia.+

12 Nzinlii, Nɛɛ ara Abenɛɛ nee Sɔɔlo ara Yehye-bɔhyɛte azonvolɛ ne mɔ vi Meehaneeyem+ hɔle Gebɛyɔn.+ 13 Zɛluaya+ ara Dwowabe+ nee Devidi azonvolɛ ne mɔ noko hɔle na bɛhɔyiale nu wɔ Gebɛyɔn nzubula ne anwo; na ekpunli ko dɛnlanle nzubula ne foa ko yɛɛ ekpunli ko ne noko dɛnlanle nzubula ne foa ko. 14 Akee Abenɛɛ zele Dwowabe kɛ: “Maa mgbavolɛ ne mɔ ɛdwazo na bɛho* yɛ nyunlu ɛke.” Na Dwowabe hanle kɛ: “Maa bɛdwazo.” 15 Ɔti bɛdwazole bɛrale bɛ nyunlu na bɛdianle bɛ nwo, Bɛngyaman nee Sɔɔlo ara Yehye-bɔhyɛte menli ne le 12 yɛɛ Devidi azonvolɛ ne mɔ noko le 12. 16 Ko biala zɔle ɔ gɔnwo ati na ɔvale ye konle dadeɛ ne ɔwɔle ɔ nvenle foa ko na bɛdele bɛguale aze bɛwule. Yemɔti bɛvɛlɛle ɛleka ɛhye mɔɔ wɔ Gebɛyɔn la Hɛlekate-hazulem.

17 Konle ne mɔɔ ɔvale ɔrale la anu yɛle se wɔ kenle zɔhane, na Devidi azonvolɛ ne mɔ lile Abenɛɛ nee Yizilayɛma anwo zo konim. 18 Ɛnee Zɛluaya+ amra nsa ne—Dwowabe,+ Abehyae+ yɛɛ Asahɛle+ wɔ ɛkɛ; ɛnee Asahɛle agyakɛ abo yɛ ndɛ kɛ kɛtɛboɛ mɔɔ lua kpɔkɛ nu la. 19 Asahɛle voanle Abenɛɛ ndinlizo, na yeangakyi ɔ nwo yeangɔ bɛne zo anzɛɛ fema zo wɔ mekɛ mɔɔ ɔdoa Abenɛɛ la. 20 Mɔɔ Abenɛɛ dole ɔ nye ɔ nzi la, ɔbizale kɛ, “Ɛdawɔ Asahɛle ɔ?” na ɔbuale kɛ, “Ɛhɛe, medame ɔ.” 21 Akee Abenɛɛ zele ye kɛ: “Kakyi ɛ nwo kɔ bɛne zo anzɛɛ fema zo na kye mgbavolɛ ne mɔ ko na fa debie biala mɔɔ ɛkɛlie ɛkɛvi ye ɛkɛ la.” Noko Asahɛle angyakyi ye ɛvoanlɛ. 22 Ɔti Abenɛɛ zele Asahɛle bieko kɛ: “Gyakyi me ɛvoanlɛ. Duzu ati a ɔwɔ kɛ meku wɔ a? Kɛ ɔkɛyɛ na meahola ɛ diema Dwowabe anyunlu nea ɛ?” 23 Noko yeangyakyi ye ɛvoanlɛ, ɔti Abenɛɛ vale ye atwɛ ne abo ne wɔle ɔ ko abo+ na atwɛ ne vindele ɔ nzi; na ɔdɔle aze ɔwule ɛkɛ ne ala. Awie biala mɔɔ rale ɛleka mɔɔ Asahɛle dɔle aze na ɔwule la gyinlanle ɛkɛ ne ekyii.

24 Akee Dwowabe nee Abehyae voanle Abenɛɛ ndinlizo. Ɔka ekyii na sɛnzɛne ne ahɔdɔ la, bɛhɔdwule Aamaa boka ne mɔɔ nee Gaya anye bɔ zo wɔ Gebɛyɔn fienemgbole ne adenle ne azo la azo. 25 Na Bɛngyamanema boɔboale bɛ nloa hɔgyinlanle Abenɛɛ anzi, na bɛyɛle ɛlɔne ko na bɛhɔgyinlanle boka bie azo. 26 Akee Abenɛɛ deanle nu vɛlɛle Dwowabe kɛ: “Asoo yɛfa yɛ konle dadeɛ ne yɛahu yɛ nwo dahuu ɔ? Ɛnze kɛ mɔɔ bavi nu ara la bayɛ ngyegyelɛ kpole ɔ? Kenlenzu a ɛbaha wɔahile menli ne kɛ bɛgyakyi bɛ mediema ne mɔ ɛvoanlɛ a?” 27 Ɔti Dwowabe hanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle ne de aze la, saa wɔandendɛ a, anrɛɛ kyesɛ ɛhyema nwonlomɔ na menli ne agyakyi bɛ mediema ne mɔ ɛvoanlɛ.” 28 Akee Dwowabe bɔle aweɛne ne, na ye menli ne gyakyile Yizilayɛma ɛvoanlɛ, na bɛgyakyile konle ne.

29 Akee Abenɛɛ nee ye menli ne hɔluale Alaba+ nɔe ne amuala na bɛhɔpɛle Dwɔdan ne na bɛluale bɔnza ne anu* na akee bɛrale Meehaneeyem.+ 30 Mɔɔ Dwowabe gyakyile Abenɛɛ ɛvoanlɛ na ɔziale ɔ nzi la, ɔboɔboale menli ne amuala anloa. Ɛnee Devidi menli ne anu 19 nee Asahɛle ɛmboka nwolɛ. 31 Noko Devidi azonvolɛ ne mɔ lile Bɛngyamanema nee Abenɛɛ menli ne anwo zo konim, na bɛ menli ne anu 360 wule. 32 Bɛvale Asahɛle+ na bɛhɔziele ye wɔ ye papa nla ne mɔɔ wɔ Bɛtelɛhɛm la anu.+ Akee Dwowabe nee ye menli ne diale nɔe ne amuala, na mɔɔ aleɛ kahye la ɛnee bɛwɔ Hibulɔn.+

3 Sɔɔlo abusua ne nee Devidi abusua ne avinli konle ne hyɛle kpalɛ; Devidi hɔle zo nyianle anwosesebɛ,+ na Sɔɔlo abusua ne anwosesebɛ hanle aze ngyikyi ngyikyi.+

2 Mekɛ zɔhane, Devidi wole mralɛ mrenyia wɔ Hibulɔn.+ Ɔ ra kpanyinli a le Amenɔn+ mɔɔ ɔ nee Ahenoam+ mɔɔ vi Gyɛzeɛle la wole ye la. 3 Mɔɔ tɔ zo nwiɔ la a le Keleabe mɔɔ Abegɛle+ mɔɔ Kamɛlenli Neebale gyale ye bie la wole ye la; yɛɛ mɔɔ tɔ zo nsa la a le Abesalɛm+ mɔɔ Gɛhyɛ Belemgbunli Talimae+ ara raalɛ Meeyaka wole ye la. 4 Mɔɔ tɔ zo nna la a le Hagete ara Adonaegya+ yɛɛ mɔɔ tɔ zo nnu la a le Abaetale ara Hyɛfataya. 5 Mɔɔ tɔ zo nsia la a le Devidi aye Ɛgela ara Yetelɛyam. Devidi wole mralɛ ɛhye mɔ wɔ Hibulɔn.

6 Mekɛ mɔɔ Sɔɔlo abusua ne nee Devidi abusua ne avinli konle ne ɛlɛkɔ zo la, ɛnee Abenɛɛ+ ɛlɛmaa ye gyinlabelɛ ne ayɛ kpole wɔ Sɔɔlo abusua ne anu. 7 Ɛnee Sɔɔlo lɛ nwewe* bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Relezepa+ la, ɔle Eyiya ara raalɛ. Nzinlii, Yehye-bɔhyɛte+ bizale Abenɛɛ kɛ: “Duzu ati a ɛ nee me papa nwewe ne lale ɛ?”+ 8 Abenɛɛ vale Yehye-bɔhyɛte edwɛkɛ ne anwo ɛya na ɔhanle kɛ: “Mele Dwuda twea tile ɔ? Mela ɛlɔlɛ kpundii ali mehile wɔ papa Sɔɔlo abusua ne nee ɔ mediema mrenyia yɛɛ ɔ gɔnwo mɔ too badwu ɛnɛ, yɛɛ metɛyele wɔ metɛwulale Devidi asa anu; noko ɛnɛ, ɛlɛbɔ me somolɛ wɔ ɛtane mɔɔ me nee raalɛ ɛyɛ la anwo. 9 Saa meanyɛ mɔɔ Gyihova hanle nwolɛ ndane hilele Devidi la meammaa ye a, Nyamenle ɛdua Abenɛɛ kakɛ na ɔgua ye bie zo.+ 10 Ɔhanle ndane kɛ ɔbaye belemgbunlililɛ ne yeavi Sɔɔlo abusua nu na yeamaa Devidi belemgbunli ebia ne agyinla wɔ Yizilayɛ nee Dwuda, ɔvi Dan kɔdwu Biyɛ-hyiba.”+ 11 Yeangola yeanga edwɛkɛkpɔkɛ ko bɔbɔ yeangile Abenɛɛ bieko, ɔluakɛ ɛnee ɔsulo ye.+

12 Ɛkɛ ne ala Abenɛɛ zoanle menli maanle bɛhɔzele Devidi kɛ: “Nwane a azɛlɛ ne le ye ɛdeɛ a?” Ɔhanle ɔbokale nwo kɛ: “Ɛ nee me ɛyɛ ngyekyeleɛ na mebayɛ debie biala mɔɔ mebahola la meamaa* Yizilayɛma kɔsɔɔti ara wɔ afoa.”+ 13 Na ɔbuale kɛ: “Ɔle kpalɛ! Me nee wɔ bayɛ ngyekyeleɛ. Debie kokye mɔɔ mebiza meavi wɔ ɛkɛ ne la a le kɛ, saa ɛlɛba me nwo ɛke na wɔanlimoa wɔanva Maekale,+ Sɔɔlo ara raalɛ ne wɔambɛlɛ me a, ɛnee mmabɔ mɔdenle kɛ ɛkɛnwu me nyunlu.” 14 Akee Devidi zoanle menli wɔ Sɔɔlo ara Yehye-bɔhyɛte+ anwo lɔ ɔmaanle bɛhɔzele ye kɛ: “Fa me ye Maekale mɔɔ menvale Filisitiama 100 mrenyianu ati nwoma mengyale ye la maa me.”+ 15 Ɔti Yehye-bɔhyɛte zoanle maanle bɛhɔvale ye bɛvile ɔ hu Pɔleteɛle+ mɔɔ le Leeyehye ara la ɛkɛ. 16 Noko mɔɔ ɔlɛkɔ la, ɔ hu vale ɛzunlɛ lile ɔ nzi too ɔhɔdwule Bahulem.+ Akee Abenɛɛ zele ye kɛ: “Sia ɛ nzi!” Na ɔziale.

17 Abenɛɛ maanle bɛhɔzele Yizilayɛ mgbanyima kɛ: “Mekɛ bie ɛnee bɛkpondɛ kɛ Devidi yɛ bɛ belemgbunli. 18 Kɛkala akee mekɛ ɛdwu, ɔluakɛ Gyihova zele Devidi kɛ: ‘Mebalua me sonvolɛ Devidi+ anwo zo mealie me menli Yizilayɛma meavi Filisitiama nee bɛ kpɔvolɛma kɔsɔɔti asa anu.’” 19 Akee Abenɛɛ nee Bɛngyamanema+ dendɛle. Abenɛɛ eza hɔle kɛ ɔkaha mɔɔ Yizilayɛma nee Bɛngyamanema kɔsɔɔti ɛlie ɛdo nu la yeahile Devidi wɔ Hibulɔn.

20 Mɔɔ Abenɛɛ nee mrenyia 20 rale Devidi anwo ɛkɛ wɔ Hibulɔn la, Devidi dole ɛkponle maanle Abenɛɛ nee mrenyia ne mɔ mɔɔ nee ye lua la. 21 Akee Abenɛɛ zele Devidi kɛ: “Maa mengɔmboɔboa Yizilayɛma kɔsɔɔti anloa memaa me menle belemgbunli, amaa bɛ nee wɔ ayɛ ngyekyeleɛ na wɔayɛ debie biala mɔɔ ɛkulo* la azo belemgbunli.” Ɔti Devidi gyakyile Abenɛɛ adenle, na ɔhɔle anzodwolɛ nu.

22 Yeangyɛ biala, Devidi azonvolɛ ne mɔ nee Dwowabe vi ɛleka mɔɔ bɛhɔle la rale, na bɛvale ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ bɛnyianle la bɛrale. Ɛnee Abenɛɛ ɛvi Devidi anwo ɛkɛ wɔ Hibulɔn, ɔluakɛ ɛnee yegyakyi ye adenle yemaa yehɔ anzodwolɛ nu. 23 Mɔɔ Dwowabe+ nee ɛlɔne ne kɔsɔɔti mɔɔ nee ye lua la rale la, bɛhanle bɛhilele ye kɛ: “Nɛɛ+ ara Abenɛɛ+ rale belemgbunli ɛkɛ, na yegyakyi ye adenle yemaa yehɔ anzodwolɛ nu.” 24 Ɔti Dwowabe hɔle belemgbunli ne ɛkɛ na ɔhanle kɛ: “Duzu a wɔyɛ la? Abenɛɛ rale ɛ nwo ɛke. Duzu ati a ɛgyakyile ye adenle ɛmaanle ɔvale ɔ nwo dwɔɔ ɔhɔle a? 25 Ɛze Nɛɛ ara Abenɛɛ! Ɔrale ɛke kɛ ɔbayɛ wɔ koasea na yeanwu wɔ ɛhɔlɛ nee wɔ ɛralɛ nu nee debie biala mɔɔ ɛlɛyɛ la.”

26 Yemɔti Dwowabe vile Devidi anwo ɛkɛ na ɔzoanle menli ɔmaanle bɛkpole Abenɛɛ na bɛ nee ye vi Saela bula ne anwo rale; noko ɛnee Devidi ɛnze nwolɛ ɛhwee. 27 Mɔɔ Abenɛɛ ziale rale Hibulɔn la,+ Dwowabe vale ye hɔle ahane wɔ anlenkɛ kpole ne foa ko kɛ asɛɛ ɔka edwɛkɛ yeahile ye la. Noko ɔwɔle ye dadeɛ ɔ ko abo na ɔwule;+ ɔyɛle ɛhye ɔluakɛ ɔhunle ɔ diema Asahɛle.*+ 28 Nzinlii mɔɔ Devidi dele nwolɛ edwɛkɛ la, ɔhanle kɛ: “Medame nee me belemgbunlililɛ ne ɛnrɛli Nɛɛ ara Abenɛɛ mogya nwo fɔlɛ+ wɔ Gyihova anyunlu ɛlɛ. 29 Ɔzia ɔragua Dwowabe+ nee ye papa sua nu amra kɔsɔɔti ati zo. Nrenyia mɔɔ nzule vi ɔ nwo se gua+ anzɛɛ kokobɛvolɛ+ anzɛɛ nrenyia mɔɔ bɛka nyɛma* anzɛɛ awie mɔɔ ɛdɔ dadeɛ nloa anzɛɛ awie mɔɔ hyia aleɛ la+ mmakpa Dwowabe sua nu ɛlɛ!” 30 Yemɔti Dwowabe nee ɔ diema Abehyae+ hunle Abenɛɛ,+ ɔluakɛ ɔhunle bɛ diema Asahɛle wɔ Gebɛyɔn konle+ ne anu.

31 Akee Devidi zele Dwowabe nee menli kɔsɔɔti mɔɔ nee ye lua la kɛ: “Bɛsuosua bɛ adɛladeɛ ne mɔ anu na bɛheda ɛrele na bɛzu Abenɛɛ.” Ɛnee Belemgbunli Devidi mumua ne li funli ɛlɛka ne anzi. 32 Bɛziele Abenɛɛ wɔ Hibulɔn; na belemgbunli ne zunle kpole wɔ Abenɛɛ nla ne azo, na menli ne amuala noko zunle. 33 Belemgbunli ne yele Abenɛɛ anwo awolɛ kɛ:

“Asoo ɔwɔ kɛ Abenɛɛ wu kɛ koasea la ɔ?

34 Bɛankyekye ɛ sa,

Yɛɛ bɛanva kyeenyi* bɛangua ɛ gyakɛ.

Ɛwule kɛ awie mɔɔ amumuyɛma ɛhu ye la.”*+

Na menli ne amuala zunle ye bieko.

35 Nzinlii, menli ne amuala rale kɛ bɛfa aleɛ bɛarakyekye Devidi arɛle* wɔ alehyenlɛ ne anu, noko Devidi hanle ndane kɛ: “Saa medi aleɛ anzɛɛ debie biala kolaa na sɛnzɛne ne ahɔdɔ a,+ Nyamenle ɛdua me kakɛ na ɔgua me bie zo!” 36 Menli ne amuala nwunle mɔɔ ɔyɛle la, na bɛ nye liele nwolɛ. Kɛ mɔɔ debie biala mɔɔ belemgbunli ne yɛle la de la, menli ne amuala anye liele nwolɛ. 37 Yemɔti menli ne amuala nee Yizilayɛma kɔsɔɔti nwunle ye wɔ kenle zɔhane kɛ belemgbunli ne ɛnli Nɛɛ ara Abenɛɛ ewule ne anwo ɛzonle.+ 38 Akee belemgbunli ne zele ye azonvolɛ ne mɔ kɛ: “Bɛnze kɛ adekilevolɛ nee sonlakpole ɛwu ɛnɛ kenle ye wɔ Yizilayɛ ɔ?+ 39 Bɛkpokpa me kɛ belemgbunli+ ɛdeɛ, noko ɛnɛ meyɛ bɛtɛɛ, yɛɛ Zɛluaya amra mrenyia+ ɛhye mɔ le amumuyɛma somaa.+ Gyihova ɛnlea ɛtanevolɛ ne ɛtane ne anwo ɛdua ye kakɛ.”+

4 Mɔɔ Sɔɔlo ara Yehye-bɔhyɛte+ dele kɛ Abenɛɛ ɛwu wɔ Hibulɔn la,+ yeannyia akɛnrasesebɛ bieko* na ɔgyegyele Yizilayɛma kɔsɔɔti. 2 Ɛnee menli nwiɔ bie nea Sɔɔlo ara ne sogyama nwule ekpunli ne mɔ azo: bɛfɛlɛ ko Beeyanaa yɛɛ bɛfɛlɛ ko noko Rilikabe. Ɛnee bɛle Biyɛlɔtonli Relemɔn, mɔɔ vi Bɛngyaman abusua nu la amra. (Ɔluakɛ ɛnee bɛtia Biyɛlɔto+ bɛboka Bɛngyaman anwo. 3 Biyɛlɔtoma nriandile hɔle Geteeyem+ na bɛhɔyɛle nyɛvolɛ wɔ ɛkɛ too badwu ɛnɛ.)

4 Ɛnee Sɔɔlo ara Dwɔnatan+ lɛ ɔ ra nrenyia bie mɔɔ ɔ gyakɛ le wuliravolɛ+ la. Ɔlile ɛvolɛ nnu la yɛɛ nrɛlaleɛ vi Gyɛzeɛle+ rale kɛ Sɔɔlo nee Dwɔnatan ɛwu a, na raalɛ ne mɔɔ ɛlɛnea ye la vale ye nriandile, noko mekɛ mɔɔ ɔlɛfa anwowosolɛ yeanriandi la, kakula ne dɔle aze na ɔyɛle abubura. Bɛfɛlɛ ye Mɛfebɔhyɛte.+

5 Biyɛlɔtonli Relemɔn amra ne mɔ, Rilikabe nee Beeyanaa hɔle Yehye-bɔhyɛte sua nu ɛkɛ ewiazo henlema mɔɔ ɔlɛda yealie ɔ menle la. 6 Bɛhɔle sua nu ɛkɛ ne kɛ asɛɛ bɛkakpondɛ hwiiti la, na bɛwɔle ye dadeɛ ɔ ko abo; akee Rilikabe nee ɔ diema Beeyanaa+ nriandile hɔle. 7 Mɔɔ bɛwolole sua nu ɛkɛ la, ɛnee ɔla ye ɛkpa zo wɔ ye suakunlu ɛkɛ na bɛwɔle ye dadeɛ bɛhunle ye na bɛpɛle ɔ ti. Akee bɛvale ɔ ti ne na bɛluale Alaba adenle ne azo bɛdiale nɔe ne amuala. 8 Na bɛvale Yehye-bɔhyɛte+ ati ne bɛrɛlɛle Devidi wɔ Hibulɔn na bɛzele belemgbunli ne kɛ: “Wɔ kpɔvolɛ+ Sɔɔlo mɔɔ ɛnee ɛlɛkpondɛ wɔ ahu wɔ*+ la ara Yehye-bɔhyɛte ati ne ɛne. Ɛnɛ kenle ye, Gyihova ɛli Sɔɔlo nee ɔ bo zo amra nzenralɛ ɛmaa me menle belemgbunli.”

9 Noko Devidi buale Rilikabe nee ɔ diema Beeyanaa, Biyɛlɔtonli Relemɔn amra ne mɔ kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova mɔɔ liele me* vile ngyegyelɛ kɔsɔɔti anu+ de aze la, 10 mekɛ mɔɔ awie rabɔle me amaneɛ kɛ, ‘Nea, Sɔɔlo ɛwu,’+ na ɔdwenlenle kɛ ɔlɛfa edwɛkpa yearɛlɛ me la, menzɔle ye na mengunle ye+ wɔ Zekelage. Ye nrɛlaleɛ ne anwo ahatualɛ mɔɔ ɔnyianle ɔvile me ɛkɛ ne la ɛne! 11 Na saa amumuyɛma ɛhu tenlenenli wɔ ɔdaye ye sua nu wɔ ye ɛkpa zo a, ɛnee kɛzi menyɛ bɛ mɔɔ tɛla zɔ ɛ! Asoo ɔnle kɛ mebiza ye mogya wɔ bɛ sa nu+ na meye bɛ mefi azɛlɛ ye azo ɔ?” 12 Akee Devidi maanle mgbavolɛ ne mɔ hunle bɛ.+ Bɛpepɛle bɛ sa nee bɛ gyakɛ na bɛhendɛhendanle bɛ+ wɔ Hibulɔn nzubula ne anwo. Na bɛvale Yehye-bɔhyɛte ati ne bɛhɔziele ye wɔ ɛleka mɔɔ bɛziele Abenɛɛ la wɔ Hibulɔn.

5 Akee Yizilayɛ mbusua ne mɔ kɔsɔɔti rale Devidi anwo ɛkɛ wɔ Hibulɔn+ na bɛrazele ye kɛ: “Nea! Yɛle wɔ bowule nee wɔ nwonane.*+ 2 Mekɛ bie mɔɔ ɛze ɛhɔ mɔɔ ɛnee Sɔɔlo le yɛ belemgbunli la, ɛnee ɛdawɔ a ɛdi Yizilayɛma anyunlu ɛmaa bɛkɔ konle a.*+ Na Gyihova zele wɔ kɛ: ‘Ɛdawɔ a ɛbanlea me menli Yizilayɛma a, na ɛdawɔ a ɛbayɛ Yizilayɛma adekilevolɛ a.’”+ 3 Ɔti Yizilayɛ mgbanyima kɔsɔɔti rale belemgbunli ne ɛkɛ wɔ Hibulɔn, na Belemgbunli Devidi nee bɛ yɛle ngyekyeleɛ+ wɔ Gyihova anyunlu wɔ Hibulɔn. Akee bɛkpokpale Devidi kɛ Yizilayɛ belemgbunli.+

4 Devidi lile ɛvolɛ 30 la yɛɛ ɔrayɛle belemgbunli a, na ɔlile ebia ɛvolɛ 40.+ 5 Ɔdɛnlanle Hibulɔn ɔlile belemgbunli ɛvolɛ 7 siane 6, yɛɛ ɔdɛnlanle Gyɛlusalɛm+ ɔlile Yizilayɛ nee Dwuda belemgbunli ɛvolɛ 33. 6 Na belemgbunli ne nee ye ɛlɔne ne hɔle Gyɛlusalɛm kɛ bɛ nee Gyibɛsema+ mɔɔ ɛnee de azɛlɛ ne azo la kaho. Bɛgolole Devidi anwo kɛ: “Ɛnrɛra ɛke ɛlɛ! Anyenzinliravolɛma nee abuburama bɔbɔ bavoa wɔ.” Bɛdwenlenle kɛ, ‘Devidi ɛnrɛra ɛke ɛlɛ.’+ 7 Noko Devidi honle vale Zayɔn aranemgbole ne mɔɔ ɛnɛ le Devidi Suakpole+ la. 8 Ɔti kenle zɔhane Devidi hanle kɛ: “Ɔwɔ kɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛbahɔ Gyibɛsema anwo zo la dua azɛlɛ bo adenle ne* anu kɔku ‘abuburama nee anyenzinliravolɛma’ mɔɔ Devidi kyi bɛ la!”* Ɛhye ati a bɛka kɛ: “Anyenzinliravolɛma nee abuburama ɛnrɛhɔ sua nu ɛkɛ ne ɛlɛ la.” 9 Akee Devidi dɛnlanle aranemgbole ne anu na bɛvɛlɛle* ye Devidi Suakpole; na Devidi sisile azua wɔ nwolɛ amuala ɔvi Boka*+ ne azo mɔɔ kɔ la.+ 10 Ɔti Devidi hɔle zo yɛle kpole,+ na Gyihova, ɛlɔne Nyamenle ne nee ye luale.+

11 Taya Belemgbunli Haelam+ zoanle menli wɔ Devidi anwo ɛkɛ, eza ɔvale sida mbaka,+ kapentama yɛɛ menli mɔɔ fa awolɛ yɛ bane la ɔbokale nwo ɔhɔle, na bɛbɔle ɔ bo bɛzile sua* bɛmaanle Devidi.+ 12 Na Devidi nwunle kɛ Gyihova ɛzie ye belemgbunli bɔkɔɔ wɔ Yizilayɛ+ na Ye menli Yizilayɛma+ ati yekpogya ye belemgbunlililɛ+ ne zo.

13 Mɔɔ Devidi vi Hibulɔn rale Gyɛlusalɛm la, ɔvale nwewe*+ dɔɔnwo na ɔgyale mraalɛ dɔɔnwo, na Devidi wole mralɛ mrenyia nee mralɛ mraalɛ dɔɔnwo.+ 14 Mralɛ mɔɔ ɔwole bɛ wɔ Gyɛlusalɛm la aluma ɛne: Hyamua, Hyobabe, Neetan,+ Sɔlɔmɔn,+ 15 Yebehaa, Yelaehyua, Nifɛge, Gyafaya, 16 Ɛlehyama, Yilayada yɛɛ Ɛlefɛlɛte.

17 Mɔɔ Filisitiama dele kɛ bɛkpokpa Devidi kɛ Yizilayɛ belemgbunli la,+ Filisitiama kɔsɔɔti rale kɛ bɛbakpondɛ Devidi.+ Mɔɔ Devidi dele nwolɛ bie la, ɔhɔveale aranemgbole ne anu.+ 18 Akee Filisitiama rale na bɛdele bɛkpondenle Relɛfeeyem Bɔnza+ ne anu. 19 Devidi bizale Gyihova+ kɛ: “Me nee Filisitiama ɛhɔho ɔ? Ɛbava bɛ wɔawula me sa nu ɔ?” Na Gyihova zele Devidi kɛ: “Kɔ, ɔluakɛ mebava Filisitiama meawula ɛ sa nu.”+ 20 Yemɔti Devidi hɔle Beeyale-pɛleezem, na ɔhɔhunle bɛ wɔ ɛkɛ. Akee ɔhanle kɛ: “Gyihova ɛbubu me kpɔvolɛma+ wɔ me nyunlu kɛ azule mɔɔ yi sɛkye debie la.” Ɛhye ati a bɛvɛlɛle ɛkɛ ne Beeyale-pɛleezem+ la.* 21 Filisitiama gyakyile bɛ ananze ne mɔ guale ɛkɛ, na Devidi nee ye menli ne sesale hɔle.

22 Nzinlii, Filisitiama rale bieko na bɛdele bɛkpondenle Relɛfeeyem Bɔnza+ ne anu. 23 Devidi bizale Gyihova, noko ɔzele ye kɛ: “Mmakɔ ɛ nyunlu fɔɔnwo. Emomu, bu bɛ nzi na kɔ bɛ nwo zo wɔ beeka mbaka ne mɔ anyunlu. 24 Na saa ɛte bɛ gyakɛ abo dede ne kɛ asɛɛ menli lua beeka mbaka ne mɔ azo a, ɛnee yɛ ye ndɛndɛ, ɔluakɛ ɛnee Gyihova ɛlimoa ɛ nyunlu kɛ ɔkahu Filisitiama ɛlɔne ne.” 25 Yemɔti Devidi yɛle mɔɔ Gyihova zele ye la, na ɔhunle Filisitiama+ ɔvi Giba+ too ɔhɔdwule Gizɛ.+

6 Eza Devidi boɔboale ɛlɔne kɔsɔɔti mɔɔ bɔ mɔdenle wɔ Yizilayɛ la anloa, bɛ dodo le 30,000. 2 Akee Devidi nee menli kɔsɔɔti mɔɔ nee ye lua la zile nu kɛ bɛkɔ Beeyale-dwuda bɛahɔva nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka+ ne mɔɔ menli gyinla ɔ nyunlu bɔ ɛlɔne Gyihova+ mɔɔ de kyɛlɔbe ne mɔ azo*+ duma la bɛavi ɛkɛ bɛara. 3 Noko bɛvale nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne bɛziele ehwili fofolɛ+ zo kɛ bɛye bɛavi Abenadabe sua ne mɔɔ gyi boka ne azo la anu bɛahɔ; ɛnee Abenadabe+ amra Ɛzaa nee Ahayo a li ehwili fofolɛ ne anyunlu a.

4 Ɔti bɛhɔyele nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne bɛvile Abenadabe sua ne mɔɔ gyi boka ne azo la anu, ɛnee Ahayo li Ɛlɛka ne anyunlu. 5 Devidi nee Yizilayɛma kɔsɔɔti vale edwɛnebɔlɛ ninyɛne mɔɔ bɛva dwunipa baka bɛyɛ, haape, getaa* ngakyile,+ akɛya,+ akɛya ngyikyi yɛɛ mbulalɛ mɔɔ dielie+ la lile fɛlɛko wɔ Gyihova anyunlu. 6 Noko mɔɔ bɛradwule Neekɔn ma ɛwosolɛ ɛleka ne la, Ɛzaa dendenle ɔ sa zɔle nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne anu,+ ɔluakɛ ɔhale ekyii na nlankɛ ne mɔ ado ye aze. 7 Na Gyihova vale Ɛzaa anwo ɛya kpole, na nɔhalɛ Nyamenle ne bɔle ye hunle ye+ wɔ ɛkɛ ne wɔ ye nyɛleɛ ne mɔɔ ɛngile ɛbulɛ+ la anwo, na ɔwule ɔlale nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne anwo. 8 Devidi vale ɛya* ɔluakɛ Gyihova ɛya ne rale Ɛzaa anwo zo; na bɛvɛlɛ ɛleka zɔhane Pilɛze-ɛzaa* too a yeradwu ɛnɛ a. 9 Ɔti Devidi zulole Gyihova+ wɔ kenle zɔhane na ɔhanle kɛ: “Kɛ ɔkɛyɛ na Gyihova Ɛlɛka ne ara me nwo ɛke ɛ?”+ 10 Devidi angulo kɛ ɔkɛva Gyihova Ɛlɛka ne ɔkɛra ɔ nwo ɛkɛ wɔ Devidi Suakpole+ ne azo. Emomu, Devidi maanle bɛvale bɛhɔle Gatenli* Obɛde-yidɔm+ sua nu.

11 Gyihova Ɛlɛka ne lile siane nsa wɔ Gatenli Obɛde-yidɔm sua nu, na Gyihova hɔle zo yilale Obɛde-yidɔm nee ye sua nu amra amuala.+ 12 Bɛhɔbɔle Belemgbunli Devidi amaneɛ kɛ: “Nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne ati, Gyihova ɛyila Obɛde-yidɔm sua nu amra nee debie biala mɔɔ ɔlɛ la azo.” Ɔti Devidi vale fɛlɛkolilɛ hɔyele nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne vile Obɛde-yidɔm sua nu rale Devidi Suakpole zo.+ 13 Mekɛ mɔɔ menli mɔɔ zo+ Gyihova Ɛlɛka ne la dule bɛ gyakɛ nsia la, ɔvale ɛnlankɛ nyinli nee nane mɔɔ ɛlɔ la ɔbɔle afɔle.

14 Devidi vale ye anwosesebɛ muala zile agole wɔ Gyihova anyunlu; mekɛ ɛhye amuala ɛnee Devidi wula lenen yifɔdo.*+ 15 Ɛnee Devidi nee Yizilayɛma kɔsɔɔti ɛlɛfa fɛlɛkolilɛ, ɛwudolɛ+ nee aweɛnebɔlɛ+ ava Gyihova Ɛlɛka+ ne ara. 16 Noko mɔɔ Gyihova Ɛlɛka ne radwule Devidi Suakpole zo la, Sɔɔlo ara raalɛ Maekale+ nleanle nvɛnzɛlɛ ne anu na ɔnwunle Belemgbunli Devidi kɛ ɔlɛwuluwulu yeazi agole yeapɛne ɔ nwo wɔ Gyihova anyunlu, na yeambu ye bie wɔ ye ahonle nu.+ 17 Ɔti bɛvale Gyihova Ɛlɛka ne bɛrale ɛkɛ na bɛvale bɛziele ɛdanlɛsua ne mɔɔ Devidi ɛzi ɛmaa ye+ la anu. Akee Devidi bɔle ɛyelalɛ+ afɔle nee anzodwolɛ+ afɔle wɔ Gyihova anyunlu.+ 18 Mɔɔ Devidi bɔle ɛyelalɛ afɔle nee anzodwolɛ afɔle ne wiele la, ɔyilale menli ne wɔ ɛlɔne Gyihova duma nu. 19 Eza ɔmaanle menli ne kɔsɔɔti, Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala, nrenyia nee raalɛ ko biala, paano mɔɔ bɛbɔ ye kɛ ngɛba la ko, arɛlɛ* keeki ko nee vanye ma welera; akee menli ne amuala vile ɛkɛ na ko biala hɔle ye sua nu.

20 Mɔɔ Devidi ziale hɔle kɛ ɔkayila ye sua nu ɛkɛ ne amra la, Sɔɔlo ara raalɛ Maekale+ rayiale ye. Ɔhanle kɛ: “Nea kɛzi Yizilayɛ belemgbunli ne wulale ɔ nwo anyunlunyia ɛnɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɔyele ɔ nwo wɔ ye azonvolɛ ne mɔ ngɛkɛlɛ mbɛlɛra ne mɔ anyunlu kɛ mɔɔ koasea ye ɔ nwo wɔ bagua nu la!”+ 21 Na Devidi zele Maekale kɛ: “Gyihova mɔɔ yele me gyakyile wɔ papa nee ye sua nu amra na ɔkpale me kɛ Gyihova menli Yizilayɛma adekilevolɛ+ la anyunlu a melɛdi fɛlɛko a. Yemɔti mebali fɛlɛko wɔ Gyihova anyunlu, 22 na mebabɛlɛ me nwo aze bɔbɔ meadɛla ɛhye na meaha me nwo aze bɔkɔɔ wɔ medame mumua ne me nye zo. Noko ngɛkɛlɛ mbɛlɛra ne mɔ mɔɔ ɛhanle bɛ nwo edwɛkɛ la, bɛmɛ a bɛbawula me anyunlunyia a.” 23 Yemɔti Sɔɔlo ara raalɛ Maekale+ anwo ralɛ kɔkpula kenle mɔɔ ɔwule la.

7 Mɔɔ belemgbunli ne hɔdɛnlanle ye sua nu*+ ɛkɛ na Gyihova maanle ɔliele ɔ menle ɔvile ye kpɔvolɛma kɔsɔɔti mɔɔ ɛbɛnga ye ɛyia la anwo la, 2 belemgbunli ne zele ngapezonli Neetan+ kɛ: “Nea, mede sua mɔɔ bɛva sida+ mbaka bɛzi la anu, noko nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne gyi ɛdanlɛsua+ nu.” 3 Neetan buale belemgbunli ne kɛ: “Kɔ na kɔyɛ debie biala mɔɔ wɔ wɔ ahonle nu la, ɔluakɛ Gyihova nee wɔ lua.”+

4 Zɔhane nɔe ne, Gyihova zele Neetan kɛ: 5 “Kɔha kile me sonvolɛ Devidi kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Ɛdawɔ a ɛsi sua wɔamaa meadɛnla nu ɔ?+ 6 Ɔluakɛ ɔvi kenle mɔɔ menyele Yizilayɛma menvile Yigyibiti azɛlɛ zo too badwu ɛnɛ la,+ metɛtɛnlanle sua nu ɛlɛ, ɛdanlɛsua nu ala a medi akɔneaba a.*+ 7 Mekɛ kɔsɔɔti mɔɔ me nee Yizilayɛma* amuala luale la, asoo menganle mengilele mbusua mgbanyima ne mɔ mɔɔ memkpale bɛ kɛ bɛnlea me menli Yizilayɛma la bie kɛ, ‘Duzu ati a bɛanva sida mbaka bɛanzi sua bɛammaa me a?’”’ 8 Akee ka kile me sonvolɛ Devidi kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ ɛlɔne Gyihova ɛha la ɛne: “Menyele wɔ menvile nane adidileka kɛ ɛgyakyi mboane nzi ɛlilɛ+ na ɛrayɛ me menli Yizilayɛma adekilevolɛ.+ 9 Ɛleka biala mɔɔ ɛbahɔ la, me nee wɔ balua+ na meaye* wɔ kpɔvolɛma kɔsɔɔti meavi ɛ nyunlu;+ na mebamaa wɔalie duma kpole+ kɛ azɛlɛ ye azo menli mgbole mɔɔ ɛlie duma la. 10 Mebakpondɛ ɛleka meamaa me menli Yizilayɛma ahɔdɛnla, na bɛbaha ɛkɛ na bɛnrɛgyegye bɛ bieko; atisesebɛma ɛnrɛsisi bɛ bieko kɛ dɛba ne la,+ 11 ɔvi kenle mɔɔ memkpale ndɛnebuavolɛma+ kɛ bɛnlea me menli Yizilayɛma anwo zo la. Na mebamaa bɛalie bɛ menle bɛavi bɛ kpɔvolɛma kɔsɔɔti anwo.+

“‘“Eza Gyihova ɛha ɛhile wɔ kɛ, Gyihova bazi sua* amaa wɔ.+ 12 Saa wɔ mekɛ dwu+ na bɛsie wɔ bɛboka wɔ nenyia mɔ anwo a, akee mebakpogya ɛ bo zo amra ko zo, ɛdawɔ mumua ne ɛ ra,* na mebamaa ye belemgbunlililɛ ne agyinla.+ 13 Yemɔ a bazi sua amaa me duma+ a, na mebamaa ye belemgbunlililɛ ebia ne agyinla dahuu.+ 14 Mebayɛ ye papa na yeayɛ me ra.+ Saa ɔyɛ ɛtane a, mebahwi ɔ nyunlu* na meabila ye mbaka kɛ mɔɔ menli* yɛ la.+ 15 Menrɛye me ɛlɔlɛ kpundii ne menrɛvi ɔ nwo zo kɛ mɔɔ menyele menvile Sɔɔlo+ mɔɔ menyele ye menvile ɛ nyunlu la anwo zo la. 16 Wɔ abusua ne nee wɔ belemgbunlililɛ ne bagyinla ɛ nyunlu dahuu; wɔ belemgbunli ebia ne noko bagyinla dahuu.”’”+

17 Neetan hanle edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala nee ɛnyelɛzodeɛnwunlɛ ne amuala hilele Devidi.+

18 Na Belemgbunli Devidi radɛnlanle aze wɔ Gyihova anyunlu na ɔhanle kɛ: “O Tumivolɛ Awulae Gyihova, medame a le nwane? Yɛɛ kɛzi me sua nu de mɔɔ wɔva me wɔradwu ɛke ɛ?+ 19 Noko ɛhye bɔbɔ le ekyi maa wɔ, O Tumivolɛ Awulae Gyihova, eza wɔha mɔɔ wɔ sonvolɛ sua nu amra bayɛ ye kenle bie la anwo edwɛkɛ; na ɛhye le mɛla* maa alesama kɔsɔɔti, O Tumivolɛ Awulae Gyihova. 20 Duzu bieko a wɔ sonvolɛ Devidi bahola aha ahile wɔ, O Tumivolɛ Awulae Gyihova, wɔ mekɛ mɔɔ ɛze me kpalɛ+ la ɛ? 21 Wɔ edwɛkɛ ne nee mɔɔ wɔ wɔ ahonle nu la* ati, wɔyɛ ninyɛne mgbole ɛhye mɔ kɔsɔɔti na wɔla bɛ ali wɔhile wɔ sonvolɛ.+ 22 O Tumivolɛ Awulae Gyihova, ɛhye ati a amgba ɛle bedevinli+ la. Awie biala nee wɔ ɛnzɛ,+ yɛɛ Nyamenle biala ɛnle ɛkɛ ne kɛ ɛdawɔ ala;+ debie biala mɔɔ yɛde ye yɛ nzo nu la di ɛhye anwo daselɛ. 23 Na azɛlɛ ye azo maanle boni bieko a le kɛ wɔ menli Yizilayɛma+ a? Nyamenle hɔliele bɛ kɛ ye menli,+ ɔyɛle ninyɛne mgbole mɔɔ yɛ ɛzulolɛ la ɔmaanle bɛ+ ɔvale ɔliele duma ɔmaanle ɔ nwo.+ Wɔ menli mɔɔ ɛliele bɛ ɛvile Yigyibiti la ati, ɛvoanle maanle maanle nee bɛ nyamenle ne mɔ. 24 Ɛvale wɔ menli Yizilayɛma ɛyɛle wɔ menli dahuu;+ na wɔmɔ, O Gyihova, wɔyɛ bɛ Nyamenle.+

25 “O Gyihova Nyamenle, akee di ɛwɔkɛ ne mɔɔ wɔbɔ wɔ sonvolɛ nee ye sua nu amra la anwo gyima dahuu, na yɛ mɔɔ wɔbɔ nwolɛ ɛwɔkɛ la.+ 26 Maa bɛkpogya wɔ duma zo dahuu,+ amaa menli aha kɛ, ‘Ɛlɔne Gyihova le Yizilayɛ Nyamenle,’ na maa wɔ sonvolɛ Devidi sua ne ɛgyinla kpundii wɔ ɛ nyunlu.+ 27 Ɔluakɛ wɔmɔ, ɛlɔne Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle, wɔye wɔhile wɔ sonvolɛ kɛ, ‘Mebazi sua* meamaa wɔ.’+ Ɛhye ati a wɔ sonvolɛ ɛnyia akɛnrasesebɛ* kɛ ɔfa asɔneyɛlɛ ɛhye yeado ɛ nyunlu a. 28 Noko, O Tumivolɛ Awulae Gyihova, ɛdawɔ a ɛle nɔhalɛ Nyamenle ne a, yɛɛ wɔ edwɛkɛ le nɔhalɛ,+ na wɔva ninyɛne mgbalɛ ɛhye mɔ wɔbɔ wɔ sonvolɛ ɛwɔkɛ. 29 Yemɔti maa ɛ nye ɛlie nwo na yila wɔ sonvolɛ sua ne, na maa ɔdɛnla ɛkɛ ne dahuu wɔ ɛ nyunlu;+ ɔluakɛ wɔmɔ Tumivolɛ Awulae Gyihova a wɔbɔ ɛwɔkɛ a, ɔti yila wɔ sonvolɛ sua ne maa ɔnyia nyilalɛ dahuu.”+

8 Nzinlii, Devidi lile Filisitiama anwo zo konim+ na ɔhanle bɛ aze,+ na Devidi liele Mɛtege-aamaa vile Filisitiama asa anu.

2 Ɔlile Mowabema anwo zo konim+ na ɔmaanle bɛlale azɛlɛ nwo na ɔvale nyɛma ɔzuzule bɛ. Ɔzuzule nyɛma nwiɔ ɔmaanle bɛhunle bɛ, na nyɛma ko ɛdeɛ, yeammaa bɛangu bɛ.+ Na Mowabema rayɛle Devidi sonvolɛma na bɛduale adwule.+

3 Devidi lile Zoba+ Belemgbunli Rilihɔbo ara Hadadizɛ anwo zo konim wɔ mekɛ mɔɔ ɔlua adenle zo kɛ ɔkali ye tumi ne bieko wɔ Azule Yufileti+ ne anloa nehane la. 4 Devidi hyele ye mgbɔnwɔkavoma 1,700 nee sogyama mɔɔ dua aze la 20,000. Akee Devidi bubule mgbɔnwɔ ne mɔ mɔɔ twe ehwili la amuala agyakɛ maanle ɔhale 100 ala.+

5 Mekɛ mɔɔ Seleama mɔɔ wɔ Damasekɛse+ la rale kɛ bɛbaboa Zoba Belemgbunli Hadadizɛ la, Devidi hunle Seleama+ ne anu 22,000. 6 Akee Devidi yɛle sogyama azokoɛleɛ dɔɔnwo wɔ Damasekɛse mɔɔ wɔ Selea la, na Seleama rayɛle Devidi sonvolɛma na bɛduale adwule. Gyihova maanle Devidi lile konim* wɔ ɛleka biala mɔɔ ɔhɔle la.+ 7 Eza Devidi liele nvutuke enyinlike ne mɔ vile Hadadizɛ azonvolɛ ne mɔ ɛkɛ na ɔ nee bɛ rale Gyɛlusalɛm.+ 8 Belemgbunli Devidi vale kɔbele dɔɔnwo kpalɛ vile Hadadizɛ azuamgbole Bita nee Bɛlotae azo hɔle.

9 Akee Heemate+ Belemgbunli Toyi dele kɛ Devidi ɛli Hadadizɛ+ ɛlɔne ne amuala anwo zo konim. 10 Ɔti Toyi zoanle ɔ ra Dwolam kɛ ɔhɔ Belemgbunli Devidi ɛkɛ ɔhɔbiza ye kɛzi ɔ nwo de la na ɔyɛ ye mo kɛ yeho yeli Hadadizɛ anwo zo konim la, (ɔluakɛ ɛnee Hadadizɛ ta nee Toyi ko) na ɔvale dwɛtɛ fufule, nvutuke nee kɔbele ɔhɔle. 11 Belemgbunli Devidi dele ninyɛne ɛhye mɔ anwo maanle Gyihova kɛ mɔɔ ɔdele dwɛtɛ fufule nee nvutuke mɔɔ ɔnyianle ɔvile maanle maanle kɔsɔɔti mɔɔ ɔlile bɛ nwo zo konim la ɛkɛ la anwo la:+ 12 ɔnyianle bie ɔvile Selea nee Mowabe,+ Amɔnoma, Filisitiama+ nee Amalɛkema+ ɛkɛ, yɛɛ ɔnyianle bie wɔ ninyɛne mɔɔ bɛnyianle bɛvile Zoba Belemgbunli Rilihɔbo ara Hadadizɛ+ ɛkɛ la anu. 13 Eza Devidi liele duma wɔ mekɛ mɔɔ ɔhɔhunle Yidɔmma 18,000 wɔ Ngyenle Bɔnza ne anu+ na ɔziale ɔrale la. 14 Ɔyɛle sogyama azokoɛleɛ dɔɔnwo wɔ Yidɔm. Ɔyɛle sogyama azokoɛleɛ wɔ Yidɔm ɛleka biala, na Yidɔmma amuala rayɛle Devidi azonvolɛ.+ Gyihova maanle Devidi lile konim* wɔ ɛleka biala mɔɔ ɔhɔle la.+

15 Devidi hɔle zo lile belemgbunli wɔ Yizilayɛ amuala,+ na Devidi buale ndɛne wɔ pɛlepɛlelilɛ nee tenleneyɛlɛ+ nu maanle ye menli ne amuala.+ 16 Ɛnee Zɛluaya ara Dwowabe+ a nea ɛlɔne ne anwo zo a, yɛɛ Ahaelɛde ara Gyɛhɔhyafate+ a le kɛlɛvolɛ a. 17 Ɛnee Ahaetɛbe ara Zeedɔko+ nee Abayata ara Ahemɛlɛke le ɛsɔfoma yɛɛ Sɛlaya le kɛlɛhɛlɛvolɛ. 18 Ɛnee Gyɛhɔyada ara Bɛnaya+ nea Kɛlɛtema nee Pɛlɛtema+ anwo zo. Na ɛnee Devidi amra mrenyia ne mɔ le azonvolɛ titili.*

9 Akee Devidi bizale kɛ: “Awie tɛbɔ Sɔɔlo sua nu mɔɔ Dwɔnatan ati mebahola meala ɛlɔlɛ kpundii ali meahile ye ɔ?”+ 2 Ɛnee sonvolɛ bie wɔ Sɔɔlo sua nu ɛkɛ mɔɔ bɛfɛlɛ ye Zaeba.+ Ɔti bɛvɛlɛle ye bɛmaanle Devidi, na belemgbunli ne bizale ye kɛ: “Wɔmɔ a ɛle Zaeba ɔ?” Ɔbuale kɛ: “Medame wɔ sonvolɛ ɔ.” 3 Belemgbunli ne doale zo bizale kɛ: “Awie tɛbɔ Sɔɔlo sua nu mɔɔ mebahola meala Nyamenle ɛlɔlɛ kpundii ne ali meahile ye ɔ?” Zaeba buale belemgbunli ne kɛ: “Dwɔnatan ara nrenyia ko tɛbɔ ɛkɛ; ɔ gyakɛ amu nwiɔ le wuliravolɛ.”*+ 4 Belemgbunli ne bizale ye kɛ: “Ɔwɔ ni?” Zaeba buale belemgbunli ne kɛ: “Ɔwɔ Ameɛle ara Meekɛ+ sua nu wɔ Lo-dibaa.”

5 Ɛkɛ ne ala Belemgbunli Devidi maanle bɛhɔvale ye wɔ Ameɛle ara Meekɛ sua nu wɔ Lo-dibaa bɛrale. 6 Mɔɔ Sɔɔlo ara Dwɔnatan ara Mɛfebɔhyɛte rale Devidi anwo ɛkɛ la, ɛkɛ ne ala ɔhotole na ɔbutule ɔ nyunlu aze. Akee Devidi hanle kɛ: “Mɛfebɔhyɛte!” na ɔliele zolɛ kɛ: “Wɔ sonvolɛ ɛne.” 7 Devidi zele ye kɛ: “Mmasulo, ɔluakɛ wɔ papa Dwɔnatan ati, mebala ɛlɔlɛ kpundii+ ali meahile wɔ na meazia meava wɔ nenyia Sɔɔlo azɛlɛ ne amuala meamaa wɔ, na ɛbali aleɛ* wɔ me ɛkponle zo dahuu.”+

8 Ɔbutule na ɔhanle kɛ: “Wɔ sonvolɛ a le nwane mɔɔ wɔdo ɛ nye wɔnlea* twea+ funli mɔɔ le kɛ medame a?” 9 Akee belemgbunli ne maanle bɛhɔvɛlɛle Sɔɔlo sonvolɛ Zaeba na ɔzele ye kɛ: “Meva debie biala mɔɔ le Sɔɔlo nee ye abusua ne kɔsɔɔti ɛdeɛ la memaa ɛ menle anlɔnra ne.+ 10 Ɛbazo ɛya wɔ azɛlɛ ne azo wɔamaa ye—ɛdawɔ nee ɛ mra mrenyia nee wɔ sonvolɛma—na wɔaboɔboa zolɛ aleɛ ne anloa amaa ɛ menle anlɔnra ne abusua ne anyia aleɛ ali. Noko ɛ menle anlɔnra Mɛfebɔhyɛte ɛdeɛ, ɔbali aleɛ wɔ me ɛkponle+ zo dahuu.”

Ɛnee Zaeba lɛ ɔ mra mrenyia 15 yɛɛ azonvolɛ 20.+ 11 Na Zaeba zele belemgbunli ne kɛ: “Wɔ sonvolɛ bayɛ debie biala mɔɔ me menle belemgbunli kɛha kɛ ye sonvolɛ ɛyɛ la.” Ɔti Mɛfebɔhyɛte lile aleɛ wɔ Devidi* ɛkponle zo kɛ belemgbunli amra ne mɔ ko ala la. 12 Ɛnee Mɛfebɔhyɛte noko lɛ ɔ ra nrenyia kakula bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Mayeka+ la, na menli kɔsɔɔti mɔɔ wɔ Zaeba sua nu la yɛle Mɛfebɔhyɛte azonvolɛ. 13 Yemɔti Mɛfebɔhyɛte dɛnlanle Gyɛlusalɛm, ɔluakɛ ɛnee dahuu ɔdi aleɛ wɔ belemgbunli ne ɛkponle zo;+ na ɛnee ɔ gyakɛ amu nwiɔ le wuliravolɛ.+

10 Nzinlii Amɔnoma+ belemgbunli ne wule, na ɔ ra Heenɛn ralile ye agya lile belemgbunli.+ 2 Na Devidi hanle kɛ: “Mebala ɛlɔlɛ kpundii ali meahile Neehahye ara Heenɛn ɔluakɛ ye papa lale ɛlɔlɛ kpundii ali hilele me.” Ɔti Devidi zoanle ye azonvolɛ ne mɔ kɛ bɛhɔkyekye ɔ rɛle wɔ ye papa ewule ne anwo. Noko mɔɔ Devidi azonvolɛ ne mɔ hɔdwule Amɔnoma azɛlɛ zo la, 3 Amɔn mgbanyima zele bɛ menle Heenɛn kɛ: “Ɛdwenle kɛ Devidi kulo kɛ ɔdi wɔ papa eni la ati a yezoa menli kɛ bɛrakyekye ɛ rɛle a? Asoo tɛ suakpole ye mɔɔ ɔkulo kɛ bɛneɛnlea zolɛ na bɛnwu kɛzi bɛbazɛkye ye la ati a Devidi ɛzoa ye azonvolɛ ne mɔ wɔ ɛ nwo ɛke ɔ?” 4 Ɔti Heenɛn hyele Devidi azonvolɛ ne mɔ na ɔkpale bɛ kɛsa foa ko+ na ɔpepɛle bɛ adɛladeɛ ne mɔ azo ɔmaanle ɔradwule bɛ bo anwo na ɔmaanle bɛhɔle. 5 Mɔɔ bɛhanle bɛhilele Devidi la, ɛkɛ ne ala ɔzoanle menli kɛ bɛhɔyia bɛ, ɔluakɛ ɛnee bɛgua menli ne anyunlu aze kpole; na belemgbunli ne zele bɛ kɛ: “Bɛdɛnla Gyɛleko+ kɔkpula kɛ bɛ kɛsa ne mɔ kɛvi bieko na bɛazia bɛara.”

6 Nzinlii, Amɔnoma nwunle kɛ bɛha Devidi ɛya, ɔti Amɔnoma zoanle menli maanle bɛhɔbɔle Seleama mɔɔ wɔ Bɛte-rilihɔbo+ nee Seleama mɔɔ wɔ Zoba+ la sogyama mɔɔ dua aze la 20,000 ɛkpa; Meeyaka+ belemgbunli ne nee ye menli 1,000; yɛɛ bɛnyianle menli 12,000 bɛvile Yehyetɔɔbo.*+ 7 Mɔɔ Devidi dele la, ɔzoanle Dwowabe nee ɛlɔne ne amuala yɛɛ ye konle nu katakyiema+ ne. 8 Na Amɔnoma vindele na bɛhyehyɛle bɛ nwo wɔ suakpole ne anlenkɛ ne anloa kɛ bɛkaho, na Seleama mɔɔ wɔ Zoba nee Rilihɔbo la yɛɛ Yehyetɔɔbo* nee Meeyaka noko hɔgyinlanle ɛleka bie mɔɔ le wienyi la.

9 Mɔɔ Dwowabe nwunle kɛ kovolɛma ne vi ɔ nyunlu nee ɔ nzi ɛlɛba ɔ nwo zo la, ɔkpale Yizilayɛ sogyama mɔɔ bɔ mɔdenle kpalɛ la bie mɔ na ɔhyehyɛle bɛ pɛpɛɛpɛ kɛ bɛhɔyia Seleama+ ne mɔ. 10 Ɔvale menli mɔɔ ɛha la ɔwulale ɔ diema Abehyae+ asa anu amaa yeahyehyɛ bɛ pɛpɛɛpɛ na bɛahɔyia Amɔnoma+ bɛ nee bɛ aho. 11 Akee ɔhanle kɛ: “Saa Seleama anwosesebɛ ne ɛlɛbo me nwo zo a, balie me; noko saa Amɔnoma anwosesebɛ ne ɛlɛbo ɛ nwo zo a, mebaralie wɔ. 12 Ɔwɔ kɛ yɛfa anwosesebɛ nee akɛnrasesebɛ+ yɛko yɛmaa yɛ menli ne nee yɛ Nyamenle ne azuamgbole ne mɔ, na Gyihova bayɛ mɔɔ le kpalɛ wɔ ɔ nye zo la.”+

13 Akee Dwowabe nee ye menli ne hɔle kɛ bɛkayia Seleama bɛ nee bɛ aho, na bɛnriandile bɛvile ɔ nyunlu.+ 14 Mɔɔ Amɔnoma nwunle kɛ Seleama ɛnriandi la, bɛnriandile bɛvile Abehyae anyunlu na bɛhɔle suakpole ne azo. Ɛhye anzi, Dwowabe gyakyile Amɔnoma anzi ɛlilɛ na ɔziale ɔhɔle Gyɛlusalɛm.

15 Mɔɔ Seleama nwunle kɛ Yizilayɛma ɛli bɛ nwo zo konim la, bɛboɔboale bɛ nloa bieko.+ 16 Ɔti Hadadizɛ+ zoanle maanle bɛhɔvɛlɛle Seleama mɔɔ wɔ Azule ne* anloa lɔ la,+ na bɛrale Hilam, ɛnee Hyobake mɔɔ le Hadadizɛ ɛlɔnema kpanyinli la a li bɛ nyunlu a.

17 Mɔɔ bɛhɔbɔle Devidi amaneɛ la, ɛkɛ ne ala ɔboɔboale Yizilayɛma kɔsɔɔti anloa na ɔmaanle bɛpɛle Dwɔdan ne bɛhɔle Hilam. Akee Seleama ne hyehyɛle bɛ nwo pɛpɛɛpɛ hɔyiale Devidi na bɛ nee ye honle.+ 18 Noko Seleama nriandile vile Yizilayɛma anyunlu; na Devidi hunle Seleama ehwilikavoma 700 yɛɛ mgbɔnwɔkavoma 40,000; na ɔhunle bɛ ɛlɔnema kpanyinli Hyobake wɔ ɛkɛ.+ 19 Mɔɔ arelemgbunli ne mɔ, mɔɔ le Hadadizɛ azonvolɛ la kɔsɔɔti nwunle kɛ Yizilayɛma ɛli bɛ nwo zo konim la, ndɛndɛ ne ala bɛ nee Yizilayɛma yɛle anzodwolɛ ngyehyɛleɛ na bɛraveale bɛ bo;+ na Seleama zulole kɛ bɛbaboa Amɔnoma bieko.

11 Wɔ ɛvolɛ ne mɔlebɛbo,* mekɛ mɔɔ arelemgbunli ne mɔ kɔ konle la, Devidi zoanle Dwowabe nee ye azonvolɛ yɛɛ Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala kɛ bɛhɔzɛkye Amɔnoma, na bɛhɔbɛngale Relaba+ bɛyiale, noko Devidi dɛnlanle Gyɛlusalɛm.+

2 Kenle ko nɔsolɛ bie,* Devidi dwazole vile ye ɛkpa zo na ɔhɔluoluale belemgbunli sua ne ati zo. Mɔɔ ɔwɔ sua ne ati zo la, ɔnwunle kɛ raalɛ bie ɛlɛbia, na ɛnee raalɛ ne anwo yɛ fɛ kpalɛ. 3 Devidi zoanle awie maanle ɔhɔbizale raalɛ ne anwo edwɛkɛ, na ɔhanle kɛ: “Asoo tɛ Yilaeyam+ ara raalɛ Bate-hyiba,+ Hɛtenli+ Yulaya+ aye ne ɛne?” 4 Akee Devidi zoanle menli maanle bɛhɔvale ye bɛrale.+ Ɔti ɔrale ɔ nwo ɛkɛ, na ɔ nee ye lale.+ (Ɛhye zile wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee ɔlɛte ɔ nwo yeavi ye evinli nwo la.*)+ Na ɔziale ɔhɔle sua nu.

5 Raalɛ ne nrenzɛle na ɔdole Devidi nrɛlaleɛ kɛ: “Melɛnrenzɛ.” 6 Na Devidi zoanle maanle bɛhɔzele Dwowabe kɛ: “Maa Hɛtenli Yulaya ɛrɛla me nwo ɛke.” Ɔti Dwowabe maanle Yulaya hɔle Devidi anwo lɔ. 7 Mɔɔ Yulaya rale Devidi anwo ɛkɛ la, ɔbizale ye kɛzi Dwowabe anwo de, kɛzi sogyama ne anwo de nee kɛzi konle ne ɛlɛkɔ ye la. 8 Akee Devidi zele Yulaya kɛ: “Kɔ sua nu na kɔlie ɛ menle.”* Mɔɔ Yulaya vile belemgbunli sua nu ɛkɛ la, bɛvale belemgbunli ahyɛlɛdeɛ* ne bɛhɔmaanle ye. 9 Noko Yulaya nee ɔ menle azonvolɛ mɔɔ ɛha la amuala lale belemgbunli sua ne anuhɔlɛ ne na yeangɔ sua nu. 10 Yemɔti bɛhanle bɛhilele Devidi kɛ: “Yulaya angɔ sua nu.” Na Devidi bizale Yulaya kɛ: “Tɛ kɛkala a wɔvi adenle wɔra ɔ? Duzu ati a wɔangɔ sua nu a?” 11 Yulaya buale Devidi kɛ: “Ɛlɛka+ ne nee Yizilayɛma yɛɛ Dwudama dede kpɔda bo yɛɛ me menle Dwowabe nee me menle azonvolɛ ne mɔ gua kpɔkɛ nu lɔ. Asoo ɔwɔ kɛ mekɔ sua nu medi meno na me nee me ye da ɔ?+ Mekɛ ala mɔɔ ɛde aze na ɛtɛwule* la, menrɛyɛ ɛhye ɛlɛ!”

12 Akee Devidi zele Yulaya kɛ: “Tɛnla ɛke ɛnɛ noko, na ɛhyema mebagyakyi wɔ adenle meamaa wɔahɔ.” Ɔti Yulaya dɛnlanle Gyɛlusalɛm kenle zɔhane nee ye alehyenlɛ. 13 Na Devidi maanle bɛhɔvɛlɛle ye kɛ ɔrɛla ɔmaa bɛli na bɛnlo, na ɔmaanle ɔbole. Noko ɔdwule nɔsolɛ nu la, ɔ nee ɔ menle azonvolɛ ne mɔ hɔle na ɔhɔlale ye ɛkpa ne azo, na yeangɔ sua nu. 14 Nwonlomɔ ne, Devidi hɛlɛle kɛlata wulale Yulaya asa anu kɛ ɔva ɔhɔmaa Dwowabe. 15 Ɔhɛlɛle ye wɔ kɛlata ne anu kɛ: “Maa Yulaya ɛhɔgyinla konle ne anloa ɛleka mɔɔ anu yɛ se kpalɛ la. Na akee twe ɛ nwo fi ɔ nwo amaa bɛabɔ ye bɛahu ye.”+

16 Ɛnee Dwowabe ɛnlea suakpole ne azo kpalɛ, na ɔmaanle Yulaya hɔgyinlanle ɛleka mɔɔ ɔze kɛ konle nu katakyiema wɔ la. 17 Mekɛ mɔɔ sua ne azo menli ne rale na bɛ nee Dwowabe rahonle la, Devidi azonvolɛ ne mɔ bie wule na Hɛtenli Yulaya boka menli mɔɔ wule la anwo.+ 18 Akee Dwowabe maanle bɛvale konle ne anwo edwɛkɛ kɔsɔɔti bɛhɔbɔle Devidi amaneɛ. 19 Ɔhanle ɔhilele soanvolɛ ne kɛ: “Saa ɛka konle ne anwo edwɛkɛ ne amuala ɛkile belemgbunli ne ɛwie a, 20 bie a belemgbunli ne bava ɛya na yeabiza wɔ kɛ, ‘Duzu ati a bɛbikyele suakpole ne somaa kɛ bɛkaho ɛ? Bɛnze kɛ bɛbatoto ɛda bɛavi bane ne ati zo ɔ? 21 Nwane a hunle Gyɛlubehyɛte+ ara Abemɛlɛke+ a? Tɛ raalɛ a luale bane ne ati zo vuandinle ɛdibolɛ dole ɔ ti zo na ɔwule wɔ Tibɛze a? Duzu ati a bɛbikyele bane ne somaa a?’ Akee ka kɛ, ‘Wɔ sonvolɛ Hɛtenli Yulaya noko ɛwu.’”

22 Yemɔti soanvolɛ ne hɔhanle Dwowabe edwɛkɛ ne amuala hilele Devidi. 23 Akee soanvolɛ ne zele Devidi kɛ: “Menli ne homonle yɛ nwo zo, yɛɛ bɛdoale yɛ wɔ kpɔkɛ nu lɔ; noko yɛvoanle bɛ too yɛhɔdwule suakpole ne anlenkɛ kpole ne anloa. 24 Ɛnee ɛdatovoma ne ɛlɛtoto ɛda alua bane ne ati zo ara wɔ sonvolɛma anwo zo na belemgbunli ne sonvolɛma ne bie mɔ wule; wɔ sonvolɛ Hɛtenli Yulaya noko ɛwu.”+ 25 Na Devidi zele soanvolɛ ne kɛ: “Kɔha kile Dwowabe kɛ: ‘Mmamaa edwɛkɛ ɛhye gyegye wɔ, ɔluakɛ konle dadeɛ kola ku awie biala. Mia ɛ nwo ko tia suakpole ne na di zolɛ konim.’+ Na maa ye anwosesebɛ.”

26 Mɔɔ Yulaya aye ne dele kɛ ɔ hu Yulaya ɛwu la, ɔzunle ɔ hu. 27 Mɔɔ nyanelilɛ mekɛ ne pɛle nu la, Devidi zoanle kɛ bɛhɔva ye bɛrɛla ye sua nu ɛkɛ, na ɔrayɛle ɔ ye+ na ɔ nee ye wole ralɛ nrenyia. Noko Gyihova anye anlie mɔɔ Devidi yɛle la anwo fee.*+

12 Ɔti Gyihova zoanle Neetan+ wɔ Devidi ɛkɛ. Ɔhɔle ɔ+ nwo ɛkɛ na ɔzele ye kɛ: “Ɛnee menli nwiɔ wɔ sua bie azo, ko le sukoavolɛ yɛɛ ko le ehyianli. 2 Ɛnee sukoavolɛ ne lɛ mboane nee nlankɛ dɔɔnwo kpalɛ;+ 3 noko ehyianli ne ɛnlɛ ɛhwee kɛ boane belɛ ekyi ko mɔɔ ɔdɔle la.+ Ɔnleanle ye, na ɔ nee ye nee ɔ mra mrenyia ne mɔ bɔle nu nyinle. Aleɛ ekyi mɔɔ ɔlɛ la bie a ɔdi a, yɛɛ ɔno ye kanrɛlɛ ne anu na ɔda ɔ sa zo. Ɔyɛle kɛ ɔ ra raalɛ la. 4 Nzinlii, sukoavolɛ ne nyianle ɛyɛvolɛ, noko yeanva ye mboane anzɛɛ ye nlankɛ ne mɔ bie yeando aleɛ yeammaa adendulɛnli ne mɔɔ ɛra ɔ nwo ɛkɛ ne la. Emomu, ɔhyele ehyianli ne boane ne ɔdonle aleɛ ɔmaanle nrenyia ne mɔɔ ɛra ɔ nwo ɛkɛ ne la.”+

5 Na Devidi vale nrenyia ne anwo ɛya kpole, na ɔzele Neetan kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze la,+ nrenyia ne mɔɔ yɛle ɛhye la fɛta ewule! 6 Na kɛmɔ ɔyɛle ɛhye na yeanze anwunvɔne* la ati, ɔwɔ kɛ ɔtua boane ne kakɛ fane nna.”+

7 Akee Neetan zele Devidi kɛ: “Nrenyia ne a le ɛdawɔ! Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne: ‘Medame a memkpokpale wɔ kɛ Yizilayɛ+ belemgbunli na menliele wɔ menvile Sɔɔlo asa anu a.+ 8 Menvale ɛ menle sua+ ne memaanle wɔ na menvale ɛ menle aye+ mɔ menwulale ɛ sa nu, yɛɛ menvale Yizilayɛ nee Dwuda+ memaanle wɔ. Na saa yemɔ le ekyi bɔbɔ a, anrɛɛ mebahulo kɛ mebava dɔɔnwo meaboka nwo meamaa wɔ.+ 9 Duzu ati a wɔanli Gyihova edwɛkɛ zo na ɛyɛle ɛtane wɔ ɔ nye zo ɛ? Wɔva konle dadeɛ wɔhu Hɛtenli Yulaya!+ Akee mɔɔ wɔva Amɔnoma+ konle dadeɛ ne wɔhu ye wɔwie la, wɔva ɔ ye wɔyɛ ɛ ye.+ 10 Konle dadeɛ ɛnrɛvi wɔ sua+ nu ɛlɛ, ɔluakɛ wɔambu me bie na wɔva Hɛtenli Yulaya aye wɔyɛ ɛ ye.’ 11 Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: ‘Nea, mebamaa munzule vi wɔ sua+ nu ara ɛ nwo zo; na mebava ɛ ye mɔ meamaa ɛ gɔnwo nrenyia wɔ ɛdawɔ mumua ne ɛ nye zo+ na ɔ nee ɛ ye mɔ ala ewia henlema.+ 12 Wɔmɔ ɛyɛle ye fealeranu,+ noko mebayɛ ɛhye wɔ Yizilayɛma kɔsɔɔti anyunlu ewia henlema.’”

13 Akee Devidi zele Neetan kɛ: “Meyɛ ɛtane metia Gyihova.”+ Neetan buale Devidi kɛ: “Gyihova noko ɛva wɔ ɛtane ɛhyɛ wɔ.*+ Ɛnrɛwu.+ 14 Noko kɛmɔ wɔambu Gyihova fee wɔ edwɛkɛ ɛhye anu la ati, kakula ne mɔɔ wɔwo ye la bawu.”

15 Akee Neetan hɔle sua nu.

Na Gyihova bɔle kakula ne mɔɔ Devidi nee Yulaya aye ne wole ye la, na ɔ nwo dole ye. 16 Devidi bodole nɔhalɛ Nyamenle ne maanle kakula ne. Devidi hyele ɛhɔne, na nɔɔzo biala, ɛnee ɔda azɛlɛ nwo.+ 17 Yemɔti ye sua nu ɛkɛ ne mgbanyima ne mɔ ragyinlanle ɔ nwo ɛkɛ na bɛbɔle mɔdenle kɛ bɛmaa ye zo bɛavi azɛlɛ ne anwo, noko yeamkponle yɛɛ ɔ nee bɛ anli debie. 18 Kenle nsuu ne azo, kakula ne wule, na ɛnee Devidi azonvolɛ ne mɔ sulo kɛ bɛkɛha bɛkɛhile ye kɛ kakula ne ɛwu. Bɛhanle kɛ: “Mekɛ mɔɔ kakula ne de aze la, yɛ nee ye dendɛle noko yeandie yɛ. Ɔti kɛ ɔkɛyɛ na yɛaha yɛahile ye kɛ kakula ne ɛwu ɛ? Bie a ɔbayɛ debie mɔɔ ɛnle kpalɛ la.”

19 Mɔɔ Devidi nwunle kɛ ye azonvolɛ ne mɔ ɛlɛyɛ huhuhuhu la, ɔnwunle kɛ kakula ne ɛwu. Devidi bizale ye azonvolɛ ne mɔ kɛ: “Kakula ne ɛwu ɔ?” Bɛbuale kɛ: “Ɛhɛe, yewu.” 20 Yemɔti Devidi vi azɛlɛ ne anwo dwazole. Ɔbiale na ɔvale nwole ɔkpokpale ɔ nwo,+ ɔhakyile ye tɛladeɛ ne na ɔhɔbutule ɔ nyunlu aze wɔ Gyihova sua+ nu ɛkɛ. Akee ɔhɔle sua nu* na ɔmaanle bɛvale aleɛ bɛrɛlɛle ye na ɔlile. 21 Ye azonvolɛ ne mɔ bizale ye kɛ: “Duzu ati a ɛyɛle ɛhye a? Mekɛ mɔɔ kakula ne de aze la, ɛhyele ɛhɔne na ɛhɔle zo ɛzunle, noko kakula ne wule ala la, wɔdwazo wɔli debie.” 22 Ɔbuale kɛ: “Mekɛ mɔɔ kakula ne de aze la, mengyele ɛhɔne+ na mengɔle zo menzunle na menganle ye me ti anu kɛ, ‘Nwane a ze kɛ bie a Gyihova banwu me anwunvɔne na yeamaa kakula ne adɛnla ngoane nu a?’+ 23 Kɛkala mɔɔ yewu la, duzu ati a ɔwɔ kɛ mekye ɛhɔne a? Mebahola meava ye meazia meara bieko ɔ?+ Medame a mebahɔ ɔ nwo lɔ a,+ noko yemɔ, ɔnrɛzia ɔnrɛra me nwo ɛke.”+

24 Akee Devidi kyekyele ɔ ye Bate-hyiba+ arɛle. Ɔhɔle ɔ nwo ɛkɛ na ɔ nee ye lale. Nzinlii, ɔwole ralɛ nrenyia, na ɔdonle ye Sɔlɔmɔn.*+ Na Gyihova hulole ye,+ 25 na ɔdole ngapezonli Neetan+ nrɛlaleɛ kɛ ɔhɔdo ye Gyɛdedaya,* ɔlua Gyihova ati.

26 Dwowabe hɔle zo honle wɔ Amɔnoma+ sua Relaba+ azo, na ɔlile dehelɛ suakpole ne* azo konim.+ 27 Ɔti Dwowabe zoanle menli maanle bɛhɔzele Devidi kɛ: “Mehɔ Relaba+ anwo zo, na meho meva nzule suakpole ne.* 28 Yemɔti boɔboa sogyama mɔɔ ɛha la anloa na bɛho bɛtia suakpole ne na bɛli zolɛ konim. Tɛ ye zɔ a, medame a mebali zolɛ konim na mealie nwolɛ nganvolɛ a.”*

29 Yemɔti Devidi boɔboale sogyama ne kɔsɔɔti anloa na ɔhɔle Relaba na ɔhɔhonle ɔlile zolɛ konim. 30 Akee ɔdule Malekam abotile ne ɔvile ɔ ti zo. Ye ɛlomboɛ le nvutuke talɛnte ko,* yɛɛ awolɛ mɔɔ sonle bolɛ la wɔ nu, na bɛvale bɛzoale Devidi. Eza ɔsesale ninyɛne dɔɔnwo+ ɔvile suakpole ne azo ɔhɔle.+ 31 Na ɔvale menli mɔɔ wɔ zolɛ la ɔrale na ɔmaanle bɛvale sɛlada bɛkpukekpukele awolɛ, bɛvale mbulalɛ mɔɔ anloa yɛ nla la nee akuma bɛyɛle gyima na bɛguale belekese. Kɛ ɔyɛle Amɔnoma azuamgbole kɔsɔɔti la ɛne. Akee Devidi nee sogyama ne amuala ziale rale Gyɛlusalɛm.

13 Ɛnee Devidi ara Abesalɛm lɛ ɔ diema raalɛ anwofɛlɛko bie, bɛfɛlɛ ye Teemaa,+ na ɛnee Devidi ara Amenɔn+ kulo ye. 2 Ɛhye gyegyele Amenɔn too ɔmaanle ɔ nwo dole ye ɔlua ɔ diema raalɛ Teemaa ati, ɔboalekɛ ɛnee ɔnze nrenyia yɛɛ ɛnee ɔzɔho kɛ Amenɔn ɛnrɛhola ɛnrɛyɛ ye ɛhwee. 3 Ɛnee Amenɔn lɛ ɔ gɔnwo bie, bɛfɛlɛ ye Gyɛhɔnadabe,+ Devidi adiema Hyemɛya+ ara ɔ; ɛnee Gyɛhɔnadabe le sonla mɔɔ anye ɛde kpalɛ. 4 Ɔti ɔzele ye kɛ: “Duzu ati a ɛdawɔ mɔɔ ɛle belemgbunli ara la, ɛ nwo yɛ alɔbɔlɛ nwonlomɔ biala ɛ? Duzu ati a ɛnga ɛngile me a?” Amenɔn buale ye kɛ: “Mekulo me diema Abesalɛm adiema raalɛ+ Teemaa.” 5 Gyɛhɔnadabe buale ye kɛ: “Da wɔ ɛkpa ne azo na yɛ ɛ nwo kɛ ɛnde kpɔkɛ la. Saa wɔ papa ba kɛ ɔbanlea wɔ a, ka kile ye kɛ, ‘Mesɛlɛ wɔ, maa me diema raalɛ Teemaa ɛramaa me aleɛ. Saa ɔto wuliravolɛ aleɛ* ne wɔ me nyunlu ɛke a, mebali ye wɔ ɔ sa nu.’”

6 Ɔti Amenɔn lale ɛkɛ na ɔyɛle ɔ nwo kɛ ɔnde kpɔkɛ la, na belemgbunli ne ranleanle ye. Akee Amenɔn zele belemgbunli ne kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa me diema raalɛ Teemaa ɛrado keeki nwiɔ* wɔ me nyunlu ɛke amaa meali aleɛ wɔ ɔ sa nu.” 7 Ɔti Devidi dole Teemaa nrɛlaleɛ wɔ sua nu kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, kɔ ɛ diema Amenɔn sua nu kɔdo aleɛ maa ye.”* 8 Ɔti Teemaa hɔle ɔ diema Amenɔn sua nu wɔ ɛleka mɔɔ ɔla la. Ɔvale esamo ne ɔfetele ɔyɛle keeki wɔ ɔ nyunlu ɛkɛ na ɔdonle keeki ne. 9 Akee ɔvale ɔdole kyɛnze nu ɔmaanle ye. Noko Amenɔn anli na ɔhanle kɛ: “Maa awie biala ɛvi me nwo ɛke!” Yemɔti awie biala vile ɔ nwo ɛkɛ ne.

10 Akee Amenɔn zele Teemaa kɛ: “Fa aleɛ ne* bɛla suakunlu ɛke amaa meali ye wɔ ɛ sa nu.” Ɔti Teemaa vale keeki ne mɔɔ ɔyɛle la ɔhɔmaanle ɔ diema Amenɔn wɔ suakunlu ɛkɛ. 11 Mɔɔ ɔvale ɔhɔmaanle ye kɛ ɔli la, ɔhyele ye na ɔhanle kɛ: “Me diema raalɛ, bɛla maa me nee wɔ ɛla.” 12 Noko ɔzele ye kɛ: “Kyɛkyɛ me diema! Mmagua me nyunlu aze, ɔluakɛ bɛnyɛ debie zɛhae wɔ Yizilayɛ.+ Mmayɛ anyiemgba deɛ ɛhye.+ 13 Kɛ ɔkɛyɛ na meagyinla me anyiemgba ɛhye anloa ɛ? Na bɛbabu wɔ kɛ anyiemgba menli mɔɔ wɔ Yizilayɛ la anu ko. Yemɔti ka kile belemgbunli ne na ɔnrɛva me ɔnrɛbɔ wɔ abokɛ.” 14 Noko yeandie ye, na ɔhyele ye mialera nu ɔ nee ye lale na ɔguale ɔ nyunlu aze. 15 Akee Amenɔn kpɔle ye kpole kpalɛ, yemɔti ɔ nwo ɛkpɔlɛ mɔɔ ɔnyianle la yɛle kpole dɛlale ɔ nwo ɛhulolɛ mɔɔ ɔnyianle la. Amenɔn zele ye kɛ: “Dwazo, fi ɛke kɔ!” 16 Na Teemaa zele ye kɛ: “Kyɛkyɛ me diema, ɔluakɛ ɛfoa me a ɔle ɛtane kpole ɔtɛla mɔɔ wɔva wɔyɛ me la!” Noko yeandie ye.

17 Na ɔvɛlɛle ye sonvolɛ kpavolɛ ne na ɔhanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, ye sonla ɛhye fi me nyunlu ɛke, na to anlenkɛ ne anu.” 18 (Ɛnee ɔwula tɛladeɛ titili bie, ɔluakɛ yemɔ a le tɛladeɛ mɔɔ belemgbunli amra mraalɛ mɔɔ ɛnze mrenyia la wula a.) Ɔti ye sonvolɛ ne maanle ɔvindele na ɔdole anlenkɛ ne anu. 19 Akee Teemaa vale nzonle guale ɔ ti zo,+ na ɔsuosuanle ye tɛladeɛ kɛnlɛma ne mɔɔ ɔwula la anu; mɔɔ ɔlɛkɔ la ɛnee ɔ sa gua ɔ ti zo ɔlɛsu.

20 Na ɔ diema Abesalɛm+ bizale ye kɛ: “Ɛnee ɛ diema Amenɔn a ɛyɛ wɔ zɛhae la ɔ?* Me diema raalɛ, wɔmɔ yɛ koonwu. Ɛ diema ɔ.+ Mmafa wɔ ahonle ɛdi edwɛkɛ ɛhye anzi.” Yemɔti Teemaa dɛnlanle ɔ diema Abesalɛm sua nu ɛkɛ na yeanvinde menli nu. 21 Mɔɔ Belemgbunli Devidi dele edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala la, ɔvale ɛya kpole.+ Noko yeanyɛ debie mɔɔ bamaa ɔ ra Amenɔn ali nyane la, ɔboalekɛ ɔkulo ye yɛɛ ɔle ye belamunli ralɛ. 22 Na Abesalɛm anga edwɛkɛ biala, kpalɛ o ɛtane o, angile Amenɔn; ɔluakɛ ɛnee ɔkpɔ+ Amenɔn kɛ yegua ɔ diema raalɛ Teemaa anyunlu aze la.+

23 Ɛvolɛ nwiɔ pɛle nu la, Abesalɛm maanle menli hɔpepɛle ye mboane nwo enrinli wɔ Beeyale-heezɔ mɔɔ bikye Yifelaem+ la, na Abesalɛm dole ɛsalɛ vɛlɛle belemgbunli amra mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti.+ 24 Yemɔti Abesalɛm razele belemgbunli ne kɛ: “Wɔ sonvolɛ ɛlɛmaa bɛapepɛ ye mboane nwo enrinli. Mesɛlɛ wɔ, maa belemgbunli ne nee ye azonvolɛ ne mɔ ɛraboka me nwo.” 25 Noko belemgbunli ne zele Abesalɛm kɛ: “Kyɛkyɛ me ra, saa yɛ muala yɛkɔ a ɔbayɛ adesoa yeamaa wɔ.” Abesalɛm hɔle zo bodole ye noko yeangɔ na ɔyilale ye. 26 Akee Abesalɛm hanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, saa ɛnrɛhɔ a, ɛnee maa me diema Amenɔn nee yɛ ɛhɔ.”+ Belemgbunli ne buale ye kɛ: “Duzu ati a ɔwɔ kɛ ɔ nee wɔ kɔ a?” 27 Noko Abesalɛm bodole ye, yemɔti ɔmaanle Amenɔn nee belemgbunli ne amra mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti nee ye hɔle.

28 Akee Abesalɛm zele ye azonvolɛ ne mɔ kɛ: “Bɛnlea, saa bɛnwu kɛ nwanye ɛmaa Amenɔn ɛlɛdi fɛlɛko wɔ ye ahonle nu a, mebaha meahile bɛ kɛ, ‘Bɛhu Amenɔn!’ Na ɔwɔ kɛ bɛku ye. Bɛmmasulo. Tɛ medame a melɛka meahile bɛ ɔ? Bɛmaa bɛ nwo ɛyɛ se na bɛnyia akɛnrasesebɛ.” 29 Ɔti Abesalɛm azonvolɛ ne mɔ yɛle Amenɔn kɛ mɔɔ Abesalɛm hanle la; akee belemgbunli amra mrenyia mɔɔ ɛha la kɔsɔɔti dwazole na ko biala vole ye ɛkpɔnwɔndua* zo nriandile hɔle. 30 Mɔɔ bɛlua adenle zo la, Devidi dele nrɛlaleɛ kɛ: “Abesalɛm ɛhu belemgbunli amra mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti, ko bɔbɔ anga.” 31 Na belemgbunli ne suosuanle ye adɛladeɛ ne mɔ anu na ɔlale azɛlɛ nwo, na ye azonvolɛ ne mɔ kɔsɔɔti mɔɔ gyigyi ɔ nwo ɛkɛ la suosuanle bɛ adɛladeɛ nu.

32 Noko Devidi adiema Hyemɛya+ ara Gyɛhɔnadabe+ hanle kɛ: “Mmamaa me menle dwenle kɛ bɛhu belemgbunli amra mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti, ɔluakɛ Amenɔn angome a ɛwu a.+ Abesalɛm a maanle bɛhunle ye a, ɔbɔle kpɔkɛ kɛ ɔbayɛ ɛhye+ ɔvi kenle mɔɔ Amenɔn guale ɔ diema raalɛ+ Teemaa+ anyunlu aze la. 33 Yemɔti mmamaa me menle tie nrɛlaleɛ ne mɔɔ se,* ‘Belemgbunli amra mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti ɛwu’ la; Amenɔn ala a ɛwu a.”

34 Na Abesalɛm nriandile.+ Nzinlii, sinzavolɛ ne maanle ɔ nye zo na ɔnwunle kɛ menli dɔɔnwo lua adenle ne mɔɔ la boka ne anwo la azo ɛlɛba. 35 Na Gyɛhɔnadabe+ zele belemgbunli ne kɛ: “Nea! Belemgbunli amra mrenyia ne mɔ ɛzia ɛra. Ɔle kɛ mɔɔ wɔ sonvolɛ hanle ala la.” 36 Mɔɔ ɔdendɛle ɔwiele ala la, belemgbunli amra mrenyia ne mɔ vale ɛzunlɛ kpole rale; belemgbunli ne nee ye azonvolɛ ne mɔ noko zunle kpole kpalɛ. 37 Noko Abesalɛm nriandile hɔle Gɛhyɛ Belemgbunli Amehɛde ara Talimae+ anwo lɔ. Devidi zunle ɔ ra ne mekɛ tendenle. 38 Mɔɔ Abesalɛm nriandile hɔle Gɛhyɛ+ la, ɔdɛnlanle ɛkɛ ne ɛvolɛ nsa.

39 Akee belemgbunli Devidi anwo lɔle Abesalɛm, ɔluakɛ ɛnee ɔ rɛle ɛkyekye wɔ Amenɔn ewule ne anwo.

14 Akee Zɛluaya+ ara Dwowabe nwunle kɛ belemgbunli ne anwo ɛlɛdɔ Abesalɛm+ wɔ ye ahonle nu. 2 Ɔti Dwowabe zoanle maanle bɛhɔle Tɛkowa+ bɛhɔvɛlɛle raalɛ bie mɔɔ ze nrɛlɛbɛ la bɛvi ɛkɛ ne bɛrale na ɔzele ye kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, yɛ ɛ nwo kɛ ɛwɔ nyanelilɛ nu, na wula nyanelilɛ adɛladeɛ, mmafa nwole ɛkpokpa ɛ nwo.+ Yɛ ɛ nwo kɛ raalɛ mɔɔ ɛlɛdi awie mɔɔ ɛwu mekɛ tendenle la anwo nyane la. 3 Akee kɔ belemgbunli ne ɛkɛ na kɔha ɛhye kile ye.” Na Dwowabe vale edwɛkɛ duale ɔ nloa.*

4 Tɛkowa raalɛ ne hɔle belemgbunli ne ɛkɛ na ɔhotole ɔbutule ɔ nyunlu aze na ɔhanle kɛ: “O belemgbunli, boa me!” 5 Belemgbunli ne buale ye kɛ: “Duzu edwɛkɛ ɔ?” Na raalɛ ne hanle kɛ: “Nɔhalɛ nu, mele kunlavolɛ, me hu ɛwu. 6 Wɔ sonvolɛ lɛ mralɛ mrenyia nwiɔ, na bɛ mu nwiɔ bɛhonle wɔ ɛbɔ nu. Ɛnee awie biala ɛnle ɛkɛ ne mɔɔ ɔbakpɔda bɛ a, na ko bɔle ɔ gɔnwo hunle ye. 7 Kɛkala abusua ne amuala ɛdwazo wɔ sonvolɛ anwo zo, na bɛlɛka kɛ, ‘Ye sonla ne mɔɔ hunle ɔ diema ne la maa yɛ amaa yɛahu ye yɛava yɛazie ɔ diema ne mɔɔ ɔhunle ye la ngoane* ne abo zo,+ saa ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛbɔ koliagya ne abo zo bɔbɔ a!’ Bɛbanlua me samɛnlakɛ kokye mɔɔ ɛha la* na bɛbamaa me hu duma aminli yɛɛ ɔnrɛnyia ɔ bo zo amra wɔ azɛlɛ ye azo.”

8 Akee belemgbunli ne zele raalɛ ne kɛ: “Kɔ sua nu, na mebaziezie edwɛkɛ ne meamaa wɔ.” 9 Na Tɛkowa raalɛ ne zele belemgbunli ne kɛ: “O me menle belemgbunli, maa fɔlɛlilɛ ne ɛrɛla medame nee me papa sua nu amra anwo zo na belemgbunli ne nee ye belemgbunli ebia ne ɛli benle.” 10 Akee belemgbunli ne hanle kɛ: “Saa awie ka edwɛkɛ bieko kile wɔ a, fa ye bɛlɛ me, na ɔnrɛgyegye wɔ bieko ɛlɛ.” 11 Na raalɛ ne hanle kɛ: “Belemgbunli, mesɛlɛ wɔ kakye Gyihova wɔ Nyamenle ne, amaa ahenle mɔɔ di mogya nwo nzenralɛ+ la ambanzɛkye me ra ne.” Na belemgbunli ne hanle kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze la,+ ɛ ra nrenyia ne ati enrinli ko bɔbɔ ɛnrɛdɔ aze.” 12 Akee raalɛ ne hanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa wɔ sonvolɛ ɛha edwɛkɛkpɔkɛ ko ɛhile me menle belemgbunli.” Ɔti ɔhanle kɛ: “Tendɛ!”

13 Raalɛ ne hanle kɛ: “Duzu ati a wɔnyia adwenle kɛ ɛyɛ debie zɛhae wɔatia Nyamenle menli ne ɛ?+ Saa belemgbunli ne ka edwɛkɛ zɛhae a, ɔdi fɔlɛ, ɔluakɛ belemgbunli ɛtɛfale ɔ ra ne mɔɔ ɛdu ɛvi sua ye azo la ɛtɛsiale ɛtɛbale.+ 14 Kɛ ɔde ye biala la, yɛbawu na yɛayɛ kɛ nzule mɔɔ bɛwola bɛgua azɛlɛ nwo mɔɔ bɛngola bɛnza ye bieko la. Noko Nyamenle ɛnrɛye ngoane* ɛnrɛvi ɛkɛ, na ɔsuzu deɛmɔti ɔwɔ kɛ ɔfa ahenle mɔɔ bɛdu ye bɛvi ɔ nwo la ɔsia ɔba ɔ nwo la anwo. 15 Mera kɛ mebaha ɛhye meahile me menle belemgbunli, ɔluakɛ menli ne ɛmaa mezulo. Ɔti wɔ sonvolɛ hanle kɛ, ‘Maa me nee belemgbunli ɛhɔdendɛ. Bie a belemgbunli bayɛ mɔɔ ye akɛlɛ kɛbiza la. 16 Belemgbunli badie na yealie ye akɛlɛ yeavi ahenle mɔɔ kulo kɛ ɔsɛkye me nee me ra kokye ne ɔfi agyapadeɛ ne mɔɔ Nyamenle ɛva ɛmaa yɛ la anwo la asa anu.’+ 17 Akee wɔ sonvolɛ hanle kɛ, ‘Maa me menle belemgbunli edwɛkɛ ne ɛmaa me nwo ɛdɔ me,’ ɔluakɛ me menle belemgbunli le kɛ nɔhalɛ Nyamenle ne anwumabɔvolɛ mɔɔ kola nwu mɔɔ le kpalɛ nee mɔɔ le ɛtane la. Gyihova wɔ Nyamenle ne nee wɔ ɛlua.”

18 Akee belemgbunli ne buale raalɛ ne kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, mmafa debie biala mɔɔ mebabiza wɔ la ɛfea me.” Raalɛ ne buale kɛ: “Me menle belemgbunli, mesɛlɛ wɔ tendɛ.” 19 Akee belemgbunli ne bizale ye kɛ: “Dwowabe a se ɛha ɛhye mɔ amuala ɔ?”+ Raalɛ ne buale kɛ: “O me menle belemgbunli, mekɛ ala mɔɔ ɛde aze la, ɔle kɛ mɔɔ me menle belemgbunli ɛha ala la; ɔluakɛ wɔ sonvolɛ Dwowabe a hilele me mɔɔ ɔwɔ kɛ meyɛ na ɔvale edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala ɔduale wɔ sonvolɛ anloa a. 20 Wɔ sonvolɛ Dwowabe ɛyɛ ɛhye kɛ ɔfa yeahakyi edwɛkɛ ne anye, noko me menle ze nrɛlɛbɛ kɛ nɔhalɛ Nyamenle ne anwumabɔvolɛ la, na ɔze debie biala mɔɔ ɛlɛkɔ zo wɔ azɛlɛ ne azo la.”

21 Akee belemgbunli ne zele Dwowabe kɛ: “Mede, mebayɛ ɛhye.+ Kɔva kpavolɛ Abesalɛm bɛla.”+ 22 Na Dwowabe hotole na ɔbutule ɔ nyunlu aze na ɔyeyɛle belemgbunli ne. Dwowabe hanle kɛ: “O me menle belemgbunli, ɛnɛ wɔ sonvolɛ ɛnwu kɛ menyia ɛ nyunlu ɛlolɛ, ɔluakɛ belemgbunli ɛyɛ mɔɔ ye sonvolɛ ɛbiza la.” 23 Akee Dwowabe dwazole na ɔhɔle Gɛhyɛ+ ɔhɔvale Abesalɛm ɔrale Gyɛlusalɛm. 24 Noko belemgbunli ne hanle kɛ: “Maa ɔzia ɔhɔ ye sua nu, noko mmamaa ɔnwu me nyunlu.” Yemɔti Abesalɛm ziale hɔle ye sua nu na yeannwu belemgbunli ne anyunlu.

25 Wɔ Yizilayɛ amuala, ɛnee awie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ bɛkanvo ye kpole wɔ ye anwofɛlɛko nwo kɛ Abesalɛm a. Ɔvi ɔ gyakɛ abo kɔdwu ɔ ti zo, nvonleɛ biala ɛnle ɔ nwo. 26 Saa ɔpepɛ ɔ ti enrinli ne a, ye ɛlomboɛ le hyikɛle 200* kɛ mɔɔ belemgbunli bolɛ ɛzuzudeɛ ne de la*—ɔpepɛ ye ɛvolɛ biala awieleɛ ɔluakɛ ɛnee ɔyɛ ɛlomboɛ ɔmaa ye. 27 Abesalɛm wole mralɛ mrenyia+ nsa yɛɛ ralɛ raalɛ ko, bɛfɛlɛ ye Teemaa. Ɛnee ɔle raalɛ mɔɔ anwo yɛ fɛ kpalɛ.

28 Abesalɛm hɔle zo dɛnlanle Gyɛlusalɛm too ɛvolɛ nwiɔ, noko yeannwu belemgbunli ne anyunlu.+ 29 Yemɔti Abesalɛm maanle bɛhɔvɛlɛle Dwowabe kɛ ɔrɛla ɔmaa ɔzoa ye wɔ belemgbunli ne ɛkɛ, noko Dwowabe amba. Eza ɔzoanle fane nwiɔ ne azo kɛ bɛhɔvɛlɛ ye, noko yeamba. 30 Akee ɔzele ye azonvolɛ ne mɔ kɛ: “Dwowabe azɛlɛ bie zua me ɛdeɛ ne, na yelua baale wɔ ɛkɛ. Bɛhɔyela ye.” Ɔti Abesalɛm azonvolɛ ne mɔ hɔdole senle wɔ azɛlɛ ne azo. 31 Na Dwowabe dwazole hɔle Abesalɛm sua nu hɔbizale ye kɛ: “Duzu ati a wɔ azonvolɛ ne mɔ dole senle wɔ me azɛlɛ ne azo ɛ?” 32 Abesalɛm buale Dwowabe kɛ: “Nea! Mendole wɔ nrɛlaleɛ kɛ, ‘Bɛla maa menzoa wɔ wɔ belemgbunli ne ɛkɛ na kɔbiza ye kɛ: “Duzu ati a mevi Gɛhyɛ mera ɛ?+ Ɔle kpalɛ kɛ anrɛɛ mendɛnlanle nehane. Maa menwu belemgbunli ne anyunlu, na saa medi fɔlɛ a, ɔhu me.”’”

33 Yemɔti Dwowabe hɔle belemgbunli ne ɛkɛ na ɔhanle ɔhilele ye. Akee Abesalɛm rale belemgbunli ne ɛkɛ na ɔrahotole ɔbutule ɔ nyunlu aze wɔ belemgbunli ne anyunlu. Akee belemgbunli ne vole Abesalɛm anloa anwo.+

15 Ɛhye anzi, Abesalɛm nyianle ye ehwili nee mgbɔnwɔ yɛɛ menli 50 mɔɔ banriandi ali ɔ nyunlu a.+ 2 Abesalɛm dwazo ndɛ kɔgyinla adenle ne mɔɔ kɔ suakpole ne anlenkɛ kpole ne anloa+ la foa ko. Saa awie lɛ edwɛkɛ mɔɔ ɔfa yeahɔ belemgbunli ɛkɛ yeamaa yeabua a,+ Abesalɛm fɛlɛ ye na ɔka kɛ: “Ɛvi sua boni azo?” Na ɔka kɛ: “Wɔ sonvolɛ vi Yizilayɛ mbusua ne mɔ ko anu.” 3 Abesalɛm ka kile ye kɛ: “Nea, wɔ edwɛkɛ yɛ fɛ yɛɛ ɔle kpalɛ, noko belemgbunli ɛnlɛ awie mɔɔ badie wɔ edwɛkɛ ne a.” 4 Abesalɛm ka kɛ: “Saa bɛkpale me ndɛnebuavolɛ wɔ azɛlɛ ne azo a, anrɛɛ awie biala mɔɔ lɛ edwɛkɛ anzɛɛ kpondɛ kɛ bɛbua edwɛkɛ bɛmaa ye la bara me ɛkɛ na meanlea kɛ mebali pɛlepɛle meamaa ye.”

5 Na saa awie bikye Abesalɛm kɛ ɔkabɔ ɔ ti aze yeamaa ye a, ɔsɔ ye na ɔfo ɔ nloa anwo.+ 6 Zɔhane ala a Abesalɛm yɛle Yizilayɛma kɔsɔɔti mɔɔ rale belemgbunli ne ɛkɛ ne kɛ ɔbua ndɛne ɔmaa bɛ la a; ɔti Abesalɛm wuale Yizilayɛma kɔsɔɔti ahonle.+

7 Ɛvolɛ nna* pɛle nu la, Abesalɛm zele belemgbunli ne kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa mengɔ Hibulɔn+ na mengɔndua ɛwɔkɛ mɔɔ membɔle Gyihova la. 8 Ɔluakɛ wɔ sonvolɛ bɔle ɛwɔkɛ+ ɛhye wɔ mekɛ mɔɔ mede Gɛhyɛ+ mɔɔ wɔ Selea la kɛ: ‘Saa Gyihova fa me sia ba Gyɛlusalɛm a, mebabɔ afɔle meamaa* Gyihova.’” 9 Ɔti belemgbunli ne zele ye kɛ: “Kɔ anzodwolɛ nu.” Ɔti ɔdwazole na ɔhɔle Hibulɔn.

10 Akee Abesalɛm zoanle busiama maanle bɛhɔle Yizilayɛ mbusua ne mɔ anu na ɔhanle ɔhilele bɛ kɛ: “Saa bɛte aweɛne ne ane ala a, bɛbɔ ye nolo kɛ, ‘Abesalɛm ɛyɛ belemgbunli wɔ Hibulɔn.’”+ 11 Akee mrenyia 200 mɔɔ vi Gyɛlusalɛm la nee Abesalɛm hɔle; bɛvɛlɛle bɛ mɔɔ ɛnee bɛnze mɔɔ ɛlɛkɔ zo la anwo ɛhwee. 12 Mekɛ mɔɔ Abesalɛm bɔle afɔle ne wiele la, ɔzoanle ɔmaanle bɛhɔvale Gaelonli Ahetɔfɛle,+ Devidi folɛtuvolɛ+ ne bɛvile ye sua zo Gaelo+ bɛrale. Ɛnee maamɔvo adwenle ne ɛlɛyɛ kpole, yɛɛ menli mɔɔ gyi Abesalɛm anzi la noko anwo ɛlɛso.+

13 Nzinlii, awie rahanle hilele Devidi kɛ: “Yizilayɛma amuala ahonle ɛhɔli Abesalɛm anzi.” 14 Ɛkɛ ne ala, Devidi zele ye sonvolɛma mɔɔ nee ye wɔ Gyɛlusalɛm la kɛ: “Bɛdwazo bɛmaa yɛnriandi,+ ɔluakɛ yɛ nuhua ko biala ɛnrɛvi Abesalɛm asa! Bɛyɛ ye ndɛndɛ, ɔluakɛ bie a ɔbarado yɛ na yeava konle dadeɛ yeahu yɛ nee suakpole ye azo amra!”+ 15 Belemgbunli ne sonvolɛma ne buale belemgbunli ne kɛ: “Debie biala mɔɔ yɛ menle belemgbunli kɛha la, wɔ sonvolɛma ɛziezie bɛ nwo kɛ bɛbayɛ.”+ 16 Ɔti belemgbunli ne vale ye sua nu amra kɔsɔɔti lile ɔ nzi hɔle, noko belemgbunli ne gyakyile ye nwewe*+ bulu ɛkɛ ne kɛ bɛnlea sua nu ɛkɛ.* 17 Na belemgbunli ne nee menli mɔɔ doa ye la kɔsɔɔti vile sua ne azo na bɛhɔgyinlanle Bɛte-mɛhake.

18 Ye azonvolɛ kɔsɔɔti mɔɔ nee ye ɛlɛkɔ* la nee Kɛlɛtema amuala, Pɛlɛtema+ yɛɛ Gatema,+ mrenyia 600 ne mɔɔ lile ɔ nzi vi Gate+ rale la razenle belemgbunli ne anyunlu na ɔnleanle bɛ nuhua ko biala. 19 Akee belemgbunli ne zele Gatenli Yetaye+ kɛ: “Duzu ati a ɔwɔ kɛ ɛdawɔ noko ɛ nee yɛ kɔ a? Sia kɔdɛnla belemgbunli fofolɛ ne anwo ɛkɛ, ɔluakɛ ɛle ɛyɛvolɛ yɛɛ eza ɛvi wɔ maanle nu a wɔnriandi a. 20 Anoma a ɛrale a, asoo ɔwɔ kɛ memaa ɛ nee yɛ kɔduolua nu ɛnɛ, na ɛleka biala mɔɔ ɔwɔ kɛ mekɔ la me nee wɔ kɔ ɔ? Fa ɛ mediema ne mɔ boka ɛ nwo na sia ɛ nzi, Gyihova ɛla ɛlɔlɛ kpundii ali ɛhile wɔ na ɔli nɔhalɛ ɔmaa wɔ!”+ 21 Noko Yetaye buale belemgbunli ne kɛ: “Mekɛ ala mɔɔ Gyihova de aze yɛɛ mekɛ ala mɔɔ me menle belemgbunli de aze la, ɛleka biala mɔɔ me menle belemgbunli kɛhɔ la, ewule nu o, ngoane nu o, ɛkɛ ne a wɔ sonvolɛ bahɔ a!”+ 22 Na Devidi zele Yetaye+ kɛ: “Kɔpɛ bɔnza ne na kɔ.” Ɔti Gatenli Yetaye nee ye menli ne nee ɔ mra kɔsɔɔti hɔpɛle bɔnza ne hɔle.

23 Mekɛ mɔɔ menli ɛhye mɔ kɔsɔɔti ɛlɛpɛ bɔnza ne la, ɛnee awie biala mɔɔ wɔ azɛlɛ ne azo la ɛlɛsu, na ɛnee belemgbunli ne gyi Kedelɔn Bɔnza+ ne anwo; menli ne amuala pɛle bɔnza ne hɔle adenle ne mɔɔ kɔ fienemgbole ne anu la azo. 24 Ɛnee Zeedɔko+ nee Livaema+ kɔsɔɔti mɔɔ zo nɔhalɛ Nyamenle+ ne ngyekyeleɛ ɛlɛka+ ne la wɔ ɛkɛ; na bɛziele nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne aze; na Abayata+ hɔle ɛkɛ wɔ mekɛ mɔɔ menli ne amuala vi suakpole ne azo pɛle bɔnza ne wiele la. 25 Noko belemgbunli ne zele Zeedɔko kɛ: “Fa nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne sia kɔ suakpole+ ne azo. Saa menyia Gyihova anyunlu ɛlolɛ a, ɔbamaa meazia meara na meanwu ɛlɛka ne nee ɛleka mɔɔ ɔgyi la.+ 26 Noko saa ɔka kɛ, ‘Me nye ɛnlie ɛ nwo’ a, ɛnee maa ɔva debie biala mɔɔ ɔle kpalɛ wɔ ɔ nye zo la ɔyɛ me.” 27 Belemgbunli ne zele ɛsɔfo Zeedɔko kɛ: “Ɛnle ɛnyelɛzodeɛnwunlɛnli ɔ?+ Fa ɛ ra Ahaemaze nee Abayata ara Dwɔnatan+ boka ɛ nwo na sia kɔ suakpole ne azo anzodwolɛ nu. 28 Nea, mebaluolua azule ne mɔɔ wɔ fienemgbole ne anu la anloa kɔkpula kɛ mebanyia nrɛlaleɛ meavi wɔ ɛkɛ la.”+ 29 Yemɔti Zeedɔko nee Abayata vale nɔhalɛ Nyamenle ne Ɛlɛka ne ziale hɔle Gyɛlusalɛm na bɛdɛnlanle ɛkɛ.

30 Mɔɔ Devidi ɛlɛfo Ɔlivi+ Boka ne la, ɛnee ɔlɛsu; ɛnee yeheda ɔ ti zo na ɔ gyakɛ gua aze. Menli mɔɔ nee ye lua la noko hedale bɛ ti zo, na ɛnee bɛlɛsu wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛkɔ la. 31 Akee bɛhanle bɛhilele Devidi kɛ: “Ahetɔfɛle boka menli mɔɔ nee Abesalɛm+ ɛbɔ adwenle+ ne la anwo.” Na Devidi hanle kɛ: “O Gyihova,+ mesɛlɛ wɔ, maa Ahetɔfɛle folɛdulɛ ne ɛyɛ ngoaseasɛm!”+

32 Mɔɔ Devidi dwule boka ne azo ɛleka mɔɔ ɛnee menli bɔ bɛ ti aze maa Nyamenle la, Akaenli+ Huhyae+ rayiale ye wɔ ɛkɛ, ɛnee yesuosua ye tɛladeɛ ne anu na yeva ndɛtɛlɛ yegua ɔ ti zo. 33 Noko Devidi zele ye kɛ: “Saa ɛ nee me kɔ a, ɛbayɛ adesoa wɔamaa me. 34 Noko saa ɛsia ɛkɔ suakpole ne azo na ɛka ɛkile Abesalɛm kɛ, ‘O belemgbunli, mele wɔ sonvolɛ. Dɛba ne, ɛnee mele wɔ papa sonvolɛ, noko kɛkala mele wɔ sonvolɛ’+ a, ɛbahola wɔazɛkye Ahetɔfɛle folɛdulɛ ne wɔamaa me.+ 35 Tɛ ɛsɔfo Zeedɔko nee ɛsɔfo Abayata a nee wɔ wɔ ɛkɛ la ɔ? Ka debie biala mɔɔ ɛbade wɔavi belemgbunli sua nu ɛkɛ la kile ɛsɔfo Zeedɔko nee ɛsɔfo Abayata.+ 36 Nea! Zeedɔko ara Ahaemaze+ nee Abayata ara Dwɔnatan+ amu nwiɔ wɔ bɛ nwo ɛkɛ, yemɔti soa bɛ maa bɛraha edwɛkɛ biala mɔɔ ɛbade la bɛhile me.” 37 Yemɔti Devidi agɔnwo+ Huhyae* hɔle suakpole ne azo wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee Abesalɛm ɛlɛba Gyɛlusalɛm la.

16 Mɔɔ Devidi hɔle ɔ nyunlu ekyii wɔ boka ne azo la,+ Mɛfebɔhyɛte+ sonvolɛ Zaeba+ vale asoaso nwiɔ rayiale ye, ɛnee paano 200, vanye ma welera 100, wawaa mekɛ nu ma* mɔɔ bɛyɛ ye keeki la 100 yɛɛ nwanye+ buakɛ kpole ko kyekye asoaso ne mɔ anzi. 2 Na belemgbunli ne bizale Zaeba kɛ: “Duzu ati a wɔva ninyɛne ɛhye mɔ wɔra ɛ?” Zaeba buale kɛ: “Belemgbunli sua nu amra badɛnla asoaso ne azo, mgbavolɛ ne mɔ bali paano ne nee wawaa mekɛ nu ma ne yɛɛ menli mɔɔ kɛvɛ wɔ fienemgbole ne anu la banlo nwanye ne.”+ 3 Akee belemgbunli ne bizale ye kɛ: “Na ɛ menle ara* ne wɔ ni?”+ Na Zaeba buale belemgbunli ne kɛ: “Ɔwɔ Gyɛlusalɛm, ɔluakɛ ɔse, ‘Ɛnɛ, Yizilayɛma bazia ava me papa belemgbunlililɛ ne amaa me.’”+ 4 Na belemgbunli ne zele Zaeba kɛ: “Nea! Mɛfebɔhyɛte debie biala le wɔ ɛdeɛ.”+ Zaeba buale kɛ: “Mele wɔ sonvolɛ.* Maa menyia me menle belemgbunli anyunlu ɛlolɛ.”+

5 Mɔɔ Belemgbunli Devidi dwule Bahulem la, nrenyia bie mɔɔ wɔ Sɔɔlo abusua nu mɔɔ bɛfɛlɛ ye Hyemɛyae,+ mɔɔ le Gila ara la rayiale ye, ɔlɛba la ɛnee ɔlɛka munzule edwɛkɛ yeatia ye.+ 6 Ɛnee ɔlɛkpa Belemgbunli Devidi nee ye azonvolɛ kɔsɔɔti nee menli ne yɛɛ katakyiema mɔɔ wɔ ye bɛne zo nee ye fema zo la amuala awolɛ. 7 Hyemɛyae dendɛle tiale ye kɛ: “Fi ɛke kɔ, fi ɛke kɔ, wɔmɔ mɔɔ ɛdi mogya nwo fɔlɛ la! Wɔmɔ sonlamgbane! 8 Gyihova ɛva Sɔɔlo mɔɔ wɔgyinla ɔ gyakɛ anu wɔyɛ belemgbunli la abusua ne mogya nwo fɔlɛlilɛ ɛgua ɛ ti zo, noko Gyihova ɛva belemgbunlililɛ ne ɛwula ɛ ra Abesalɛm asa anu. Kɛkala munzule ɛdo wɔ ɔluakɛ ɛdi mogya nwo fɔlɛ!”+

9 Zɛluaya+ ara Abehyae zele belemgbunli ne kɛ: “Duzu ati a ɔwɔ kɛ twea+ funli ɛhye ka munzule edwɛkɛ tia me menle belemgbunli ɛ?+ Mesɛlɛ wɔ, maa mengɔnye ɔ ti menvi zo.”+ 10 Noko belemgbunli ne hanle kɛ: “Bɛmɛ Zɛluaya amra,+ kɛzi ɛhye fale bɛ nwo ɛ? Bɛmaa ɔha munzule edwɛkɛ ɔtia me,+ ɔluakɛ Gyihova ɛha ɛhile ye kɛ,+ ‘Ka munzule edwɛkɛ tia Devidi!’ Ɔti nwane a bahola aha kɛ, ‘Duzu ati a ɛlɛyɛ ɛhye a?’” 11 Akee Devidi zele Abehyae nee ye azonvolɛ kɔsɔɔti kɛ: “Medame mumua ne me kunlu ralɛ bɔbɔ ɛlɛkpondɛ me ahu me,*+ na akee Bɛngyamanenli!+ Bɛgyakyi ye bɛmaa ɔdendɛ ɔtia me, ɔluakɛ Gyihova a se ɔyɛ a! 12 Bie a Gyihova banwu me amaneɛnwunlɛ+ ne, na Gyihova ava kpalɛ adua me kakɛ agyakyi munzule edwɛkɛ ne mɔɔ yeha yetia me ɛnɛ la.”+ 13 Devidi nee ye menli ne doale bɛ adendulɛ ne azo wɔ mekɛ mɔɔ Hyemɛyae lua boka ne anye anwo wɔ Devidi fɔɔnwo zo ɔlɛtendɛ ɔtia ye+ na ɔkpa bɛ awolɛ na ɔfuandi ɛnwea dɔɔnwo ɔgua bɛ nwo la.

14 Ngyikyi ngyikyi, akee belemgbunli ne nee menli mɔɔ nee ye lua la hɔdwule ɛleka mɔɔ bɛlɛkɔ la, ɛnee bɛvɛ ɔti bɛliele bɛ menle.

15 Mekɛ zɔhane, Abesalɛm nee Yizilayɛma kɔsɔɔti mɔɔ doa ye la hɔdwule Gyɛlusalɛm, ɛnee Ahetɔfɛle+ boka ɔ nwo. 16 Mɔɔ Devidi agɔnwo Akaenli+ Huhyae*+ rale Abesalɛm anwo ɛkɛ ne la, Huhyae zele Abesalɛm kɛ: “Belemgbunli ɛnyi ɛhyɛ!+ Belemgbunli ɛnyi ɛhyɛ!” 17 Na Abesalɛm zele Huhyae kɛ: “Ɛlɔlɛ kpundii ne mɔɔ ɛlɛ ɛmaa ɛ gɔnwo ne la ɛne? Duzu ati a ɛ nee ɛ gɔnwo ne angɔ ɛ?” 18 Ɔti Huhyae zele Abesalɛm kɛ: “Kyɛkyɛ, mewɔ ahenle mɔɔ Gyihova, menli ɛhye nee Yizilayɛma kɔsɔɔti ɛkpa ye la afoa. Me nee ye badɛnla. 19 Na meka ye bieko, Nwane a ɔwɔ kɛ mesonle ye a? Asoo tɛ ɔ ra ne ɔ? Kɛ mɔɔ menzonlenle wɔ papa la, zɔhane ala a mebazonle wɔ a.”+

20 Akee Abesalɛm zele Ahetɔfɛle kɛ: “Tu me folɛ.+ Duzu a yɛyɛ a?” 21 Na Ahetɔfɛle zele Abesalɛm kɛ: “Ɛ nee wɔ papa nwewe*+ ne mɔ mɔɔ ɔgyakyile bɛ kɛ bɛnlea sua nu* ɛkɛ ne la ɛla.+ Akee Yizilayɛma kɔsɔɔti bade kɛ wɔha wɔ papa ɛya, na menli mɔɔ li ɛ nzi la banyia anwosesebɛ.” 22 Yemɔti bɛzile ɛdanlɛsua bɛmaanle Abesalɛm wɔ sua ne ati zo,+ na Abesalɛm nee ye papa+ nwewe ne mɔ lale wɔ Yizilayɛma kɔsɔɔti anye zo.+

23 Mekɛ zɔhane, ɛnee bɛbu Ahetɔfɛle+ folɛdulɛ kɛ ɔle kɛ* nɔhalɛ Nyamenle ne edwɛkɛ la. Kɛ ɛnee Devidi nee Abesalɛm bu Ahetɔfɛle folɛdulɛ kɔsɔɔti la ɛne.

17 Akee Ahetɔfɛle zele Abesalɛm kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa memkpa menli 12,000 na menvoa Devidi ndinlizo ɛnɛ nɔe. 2 Mebahɔ ɔ nwo zo wɔ mekɛ mɔɔ yevɛ na ye anwosesebɛ ɛwie la,*+ na meamaa ɔ nye zo ada ye; na menli mɔɔ nee ye lua la amuala banriandi na meahu belemgbunli ne angomekye.+ 3 Akee mebava menli ne amuala meazia mearɛlɛ wɔ. Saa menli ne amuala bazia ara wɔ ɛkɛ a, ɔbagyinla mɔɔ bado sonla ne mɔɔ ɛlɛkpondɛ ye la azo. Akee menli ne amuala banyia anzodwolɛ.” 4 Ɛnee nzuzulɛ ne le kpalɛ wɔ Abesalɛm nee Yizilayɛ mgbanyima kɔsɔɔti anye zo.

5 Noko Abesalɛm hanle kɛ: “Mesɛlɛ bɛ, bɛvɛlɛ Akaenli Huhyae+ noko na bɛmaa yɛdie mɔɔ ɔbaha la.” 6 Ɔti Huhyae rale Abesalɛm ɛkɛ. Na Abesalɛm zele ye kɛ: “Folɛ mɔɔ Ahetɔfɛle ɛdu la ɛne. Yɛva ye folɛdulɛ ne yɛli gyima ɔ? Saa ɔnle kpalɛ a, ka kile yɛ.” 7 Na Huhyae zele Abesalɛm kɛ: “Ahetɔfɛle folɛdulɛ ne ɛnle kpalɛ wɔ mekɛ ɛhye anu!”+

8 Akee Huhyae doale zo kɛ: “Ɛdawɔ mumua ne ɛze ye wienyi kɛ wɔ papa nee ye menli ne mɔ le katakyiema+ yɛɛ bɛ nye ɛbolo* kɛ ezizile mɔɔ ɔ mra ɛminli kpɔkɛ nu la.+ Eza wɔ papa le kovolɛ+ na ɔnrɛla menli ne anwo ɛkɛ nɔɔzo. 9 Kɛkala ɔvea bolɛ mbɔne* ne mɔ ko anu anzɛɛ ɔvea ɛleka bie;+ na saa ɔdimoa ɔba yɛ nwo zo a, menli mɔɔ bade la baha kɛ, ‘Bɛli menli mɔɔ doa Abesalɛm la anwo zo konim!’ 10 Sonla mɔɔ lɛ akɛnrasesebɛ mɔɔ ye ahonle le kɛ awenade+ ahonle bɔbɔ la bazulo, ɔluakɛ Yizilayɛma kɔsɔɔti ze kɛ wɔ papa le katakyie+ yɛɛ menli mɔɔ nee ye lua la kɔsɔɔti lɛ akɛnrasesebɛ. 11 Me folɛdulɛ a le kɛ: Maa bɛboɔboa Yizilayɛma kɔsɔɔti anloa bɛmaa wɔ, ɔvi Dan kɔdwu Biyɛ-hyiba,+ mɔɔ bɛ dodo le kɛ ɛnweazo ɛnwea+ la na di bɛ nyunlu kɔ konle ne. 12 Yɛbahɔ ɔ nwo zo wɔ ɛleka biala mɔɔ yɛkɛnwu ye la, na yɛbara ɔ nwo zo kɛ ɛbɔlɛ mɔɔ tɔ gua azɛlɛ nwo la; na ɔdaye anzɛɛ menli mɔɔ nee ye lua la anu ko bɔbɔ ɛnrɛha. 13 Saa ɔnriandi ɔkɔfea sua bie azo a, Yizilayɛma kɔsɔɔti bava nyɛma ahɔ zɔhane sua ne azo, na yɛbahwe ye yɛado bɔnza ne anu kɔkpula kɛ bolɛ ekyi ko bɔbɔ ɛnrɛha zolɛ.”

14 Akee Abesalɛm nee Yizilayɛma kɔsɔɔti hanle kɛ: “Akaenli Huhyae folɛdulɛ ne le kpalɛ+ tɛla Ahetɔfɛle folɛdulɛ ne!” Ɔluakɛ ɛnee Gyihova ɛbɔ kpɔkɛ* kɛ ɔsɛkye Ahetɔfɛle+ folɛdulɛ kpalɛ ne, amaa Gyihova ava munzule ara Abesalɛm anwo zo.+

15 Nzinlii, Huhyae hanle hilele ɛsɔfo Zeedɔko nee ɛsɔfo Abayata+ kɛ: “Folɛ mɔɔ Ahetɔfɛle ɛdu Abesalɛm nee Yizilayɛ mgbanyima la ɛne, yɛɛ medame noko me folɛdulɛ ɛdeɛ ɛne. 16 Yɛ ye ndɛndɛ maa bɛhɔbɔ Devidi amaneɛ na bɛbɔ ye kɔkɔ kɛ: ‘Mmatɛnla azule ne* mɔɔ wɔ fienemgbole ne anu la anloa ɛnɛ nɔe, maa ɔyɛ ndɛ pɛ azule ne, anrɛɛ bɛbabɔ belemgbunli ne nee menli mɔɔ nee ye lua la kɔsɔɔti abo zo.’”*+

17 Ɛnee Dwɔnatan+ nee Ahaemaze+ wɔ Ɛn-logɛle;+ ɔti sonvolɛ bɛlɛra bie hɔbɔle bɛ amaneɛ na bɛdabɛ noko bɛhɔhanle bɛhilele Belemgbunli Devidi, ɔluakɛ ɛnee bɛsulo kɛ bɛkɛnwu bɛ kɛ bɛlɛkɔ sua ne azo. 18 Noko kpavolɛ bie nwunle bɛ na ɔhɔhanle ɔhilele Abesalɛm. Yemɔti bɛ mu nwiɔ bɛnriandile ndɛndɛ bɛhɔle nrenyia bie mɔɔ wɔ Bahulem+ mɔɔ bula wɔ ye alienwo ɛkɛ ne la sua nu. Bɛdwule bula ne anu, 19 na nrenyia ne aye ne vale debie hedale bula ne azo na ɔvale ma mɔɔ bɛgelegele la ɔguale zolɛ; ɛnee awie biala ɛnze nwolɛ ɛhwee. 20 Abesalɛm azonvolɛ ne mɔ rale raalɛ ne anwo ɛkɛ wɔ sua nu ɛkɛ na bɛbizale ye kɛ: “Ahaemaze nee Dwɔnatan wɔ ni?” Raalɛ ne buale kɛ: “Bɛrapɛle nu bɛhɔle azule ne anloa lɔ.”+ Menli ne kpondɛle bɛ noko bɛannwu bɛ, ɔti bɛziale bɛhɔle Gyɛlusalɛm.

21 Mɔɔ menli ne hɔle la, bɛvi bula ne anu bɛvindele na bɛhɔbɔle Belemgbunli Devidi amaneɛ. Bɛhanle bɛhilele ye kɛ: “Bɛdwazo bɛmaa ɔyɛ ndɛ bɛhɔpɛ azule ne, ɔluakɛ kpɔkɛ mɔɔ Ahetɔfɛle ɛbɔ ye wɔ bɛ nwo la ɛne.”+ 22 Ɛkɛ ne ala, Devidi nee menli mɔɔ nee ye lua la kɔsɔɔti dwazole na bɛhɔpɛle Dwɔdan ne. Aleɛ kahye la, ɛnee awie ko bɔbɔ ɛnle ɛkɛ mɔɔ ɛtɛpɛle Dwɔdan ne a.

23 Mɔɔ Ahetɔfɛle nwunle kɛ bɛanli ye folɛdulɛ ne azo la, ɔzieziele ye asoaso ne na ɔhɔle ye sua nu wɔ ye sua zo.+ Mɔɔ ɔhilele ye sua nu amra+ mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ la, ɔzɔle ɔ kɔme nyɛma.+ Yemɔti ɔwule na bɛziele ye wɔ ɛleka mɔɔ bɛziele ye nenyia mɔ la.

24 Akee Devidi hɔle Meehaneeyem,+ na Abesalɛm nee Yizilayɛma kɔsɔɔti hɔpɛle Dwɔdan ne. 25 Abesalɛm vale Ameesa+ ziele Dwowabe+ agyakɛ anu ɔmaanle ɔnleanle ɛlɔne ne anwo zo; Ameesa le Yizilayɛnli bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Yetela la ara; Yetela nee Neehahye ara raalɛ Abegɛle+ mɔɔ le Dwowabe mame Zɛluaya adiema raalɛ la lale. 26 Yizilayɛma nee Abesalɛm yɛle bɛ azokoɛleɛ wɔ Geleade azɛlɛ zo.+

27 Mɔɔ Devidi radwule Meehaneeyem ala la, Neehahye mɔɔ vi Amɔnoma sua Relaba+ azo la ara Hyobae, Ameɛle mɔɔ vi Lo-dibaa la ara Meekɛ,+ yɛɛ Geleadenli Bazelae+ mɔɔ vi Wulogilɛm la 28 vale ɛkpa, ahyɛnze, mbuakɛ, hwiiti, baale, esamo, ma ngyehye, aluba akpatala, aluba ngyikyi, ma welera, 29 wolɛ, bɛta, mboane yɛɛ kyiisi* rale. Bɛvale ɛhye mɔ amuala bɛrɛlɛle Devidi nee menli mɔɔ nee ye lua la kɛ bɛli,+ ɔluakɛ bɛhanle kɛ: “Ɛhɔne ɛhu menli ne yɛɛ bɛvɛ yɛɛ nzuhɔne ɛhu bɛ wɔ fienemgbole ne anu.”+

18 Akee Devidi dianle menli mɔɔ nee ye lua la na ɔmaanle mgbanyima nleanle menli apenle apenle nee menli ɛya ɛya nwo zo.+ 2 Na Devidi hyɛle menli ne anu ekpunli nsa na ɔvale ko ɔwulale Dwowabe+ asa anu, ɔvale ko ɔwulale Zɛluaya+ ara Abehyae+ mɔɔ le Dwowabe adiema la asa anu na ɔvale ko ɔwulale Gatenli Yetaye+ asa anu. Akee belemgbunli ne zele menli ne kɛ: “Medame noko me nee bɛ bahɔ.” 3 Noko bɛhanle kɛ: “Mmakɔ bie,+ ɔluakɛ saa yɛnriandi a, bɛnrɛdwenle yɛ nwo;* yɛɛ saa yɛ nuhua foa ko wu a, bɛnrɛdwenle yɛ nwo, ɔboalekɛ ɛsonle bolɛ kɛ yɛ nuhua 10,000 la.+ Ɔti ɔle kpalɛ kɛ ɛbava moalɛ wɔavi sua ne azo wɔarɛlɛ yɛ.” 4 Belemgbunli ne zele bɛ kɛ: “Debie biala mɔɔ bɛnea a ɔle kpalɛ la, mebayɛ.” Ɔti belemgbunli ne gyinlanle suakpole ne anlenkɛ kpole ne anwo, na menli ne hɔle ye ɛya ɛya nee apenle apenle. 5 Akee belemgbunli ne vale edwɛkɛ ɛhye dole Dwowabe nee Abehyae yɛɛ Yetaye anyunlu kɛ: “Bɛ nee kpavolɛ Abesalɛm ɛli ye kɛnlɛma ɛmaa me.”+ Mɔɔ belemgbunli ne hanle Abesalɛm anwo edwɛkɛ hilele mgbanyima ne mɔ amuala la, menli ne kɔsɔɔti dele.

6 Menli ne hɔle kpɔkɛ ne anu kɛ bɛkayia Yizilayɛma, na konle ne zile wɔ Yifelaem kpɔkɛ ne anu.+ 7 Devidi+ azonvolɛ ne mɔ lile Yizilayɛma+ anwo zo konim wɔ ɛkɛ, na bɛhunle menli dɔɔnwo kenle zɔhane—menli 20,000. 8 Konle ne dɛlɛle hɔle maanzinli ne anu amuala. Menli dɔɔnwo noko wule kpɔkɛ ne anu dɛlale menli mɔɔ dɔle dadeɛ nloa kenle zɔhane la.

9 Akee Abesalɛm nwunle kɛ Devidi azonvolɛ ne mɔ ɛlɛba arayia ye. Ɛnee Abesalɛm de ɛkpɔnwɔndua* zo, na ɛkpɔnwɔndua ne hɔvale baka kpole bie mɔɔ lɛ ngane buzuu la abo, na ɔ ti hɔtosale baka kpole ne ngane ne anu, yemɔti ɔzinzele anwomanyunlu* na ɛkpɔnwɔndua ne mɔɔ ɔde zo la pɛle nu hɔle. 10 Awie nwunle ye na ɔhɔhanle ɔhilele Dwowabe+ kɛ: “Nea! Menwu Abesalɛm kɛ ɔhenda baka kpole bie azo.” 11 Dwowabe buale nrenyia ne mɔɔ nwunle ye la kɛ: “Saa ɛnwunle ye a, ɛnee duzu ati a wɔambɔ ye wɔangu ye ɛkɛ ne ala ɛ? Anrɛɛ mebava anyelielɛ meamaa wɔ dwɛtɛ fufule bulu nee bɛlɛte.” 12 Noko nrenyia ne zele Dwowabe kɛ: “Saa bɛmaa me dwɛtɛ fufule 1,000 bɔbɔ a, menrɛhola menrɛva me sa menrɛha belemgbunli ne ara ne, ɔluakɛ yɛdele kɛ belemgbunli ne hanle ɔ nwo edwɛkɛ hilele ɛdawɔ nee Abehyae yɛɛ Yetaye kɛ, ‘Bɛ nuhua ko biala ɛnlea kpavolɛ Abesalɛm boɛ.’+ 13 Saa meandie yɛɛ mengunle ye a,* anrɛɛ kɛ ɔde ye biala la belemgbunli ne bade yɛɛ anrɛɛ ɛnrɛbɔ me nwo bane.” 14 Na Dwowabe hanle kɛ: “Menrɛzɛkye mekɛ bieko wɔ ɛ nwo!” Ɔti ɔvale mbaka nsa mɔɔ bɛzinzi ɔ nloa la* ɔlɛle ɔ sa nu na ɔvale ɔhɔwowɔle Abesalɛm akɛnra zo* wɔ mekɛ mɔɔ ɔ nye gyi zo na ɔhenda baka kpole ne azo la. 15 Akee azonvolɛ bulu mɔɔ soa Dwowabe konle ninyɛne ne la rabobɔle Abesalɛm too ɔwule.+ 16 Akee Dwowabe bɔle aweɛne ne, na menli ne gyakyile Yizilayɛma ɛvoanlɛ; Dwowabe maanle bɛgyakyile konle ne. 17 Bɛyele Abesalɛm na bɛvuandinle ye bɛdole kuma kpole bie anu wɔ kpɔkɛ ne anu na bɛhuohuanle awolɛ edukue kpole bie wɔ ɔ nwo zo.+ Na Yizilayɛma kɔsɔɔti nriandile hɔle bɛ azua nu.

18 Mekɛ mɔɔ Abesalɛm de aze la, ɔyɛle pila bie na ɔkpɔnlanle ye wɔ Belemgbunli Bɔnza ne anu+ ɔmaanle ɔ nwo, ɔluakɛ ɔhanle kɛ: “Menlɛ ralɛ nrenyia mɔɔ bamaa bɛahakye me duma a.”+ Yemɔti ɔvale pila ne ɔdonle ɔ nwo, na bɛvɛlɛle ye Abesalɛm Ngakyedeɛ too yeradwu ɛnɛ.

19 Zeedɔko ara Ahaemaze+ hanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, maa menriandi mengɔmbɔ belemgbunli ne amaneɛ, ɔluakɛ Gyihova ɛli pɛlepɛle ɛmaa ye na yelie ye yevi ye kpɔvolɛma asa anu.”+ 20 Noko Dwowabe zele ye kɛ: “Tɛ ɛdawɔ a ɛkabɔ amaneɛ ɛnɛ a. Ɛbahola wɔabɔ amaneɛ ne kenle fofolɛ, noko ɛnɛ, tɛ ɛdawɔ a ɛkabɔ amaneɛ ne a, ɔluakɛ belemgbunli mumua ne ara ɛwu.”+ 21 Akee Dwowabe zele Kuhyenli+ bie kɛ: “Kɔha mɔɔ wɔnwu ye la kile belemgbunli ne.” Na Kuhyenli ne bɔle ɔ ti aze maanle Dwowabe na ɔnriandile ɔhɔle. 22 Zeedɔko ara Ahaemaze zele Dwowabe bieko kɛ: “Maa mɔɔ kɛzi biala la ɛzi, mesɛlɛ wɔ maa medame noko menriandi menli Kuhyenli ne anzi.” Noko Dwowabe hanle kɛ: “Me ra, duzu ati a ɛnriandi wɔahɔ wɔ mekɛ mɔɔ amaneɛ biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ ɛkabɔ la ɛ?” 23 Ɔhanle ye bieko kɛ: “Maa mɔɔ kɛzi la ɛzi, maa mengɔ.” Ɔti Dwowabe zele ye kɛ: “Nriandi kɔ!” Na Ahaemaze luale adenle ne mɔɔ kɔ Dwɔdan maangyeba ne anu* la azo nriandile na ɔhɔzenle Kuhyenli ne anwo.

24 Ɛnee Devidi de suakpole ne nlenkɛ mgbole nwiɔ ne avinli,+ na sinzavolɛ+ ne hɔle anlenkɛ kpole ne mɔɔ wɔ bane ne anwo la ati zo. Ɔmaanle ɔ nye zo na ɔnwunle kɛ awie bie angome ɛlɛnriandi ara. 25 Ɔti sinzavolɛ ne deanle nu hanle hilele belemgbunli ne. Na belemgbunli ne hanle kɛ: “Saa ɔ ngomekye a, ɛnee ɔ nee amaneɛ lua.” Mɔɔ ɔlɛbikye ɛkɛ ne kpalɛ la, 26 sinzavolɛ ne nwunle kɛ awie bieko ɛlɛnriandi ara. Akee sinzavolɛ ne vɛlɛle ahenle mɔɔ sinza anlenkɛ kpole ne la kɛ: “Nea! Awie bieko angome ɛlɛnriandi ara!” Belemgbunli ne hanle kɛ: “Ɔdaye noko ɔ nee amaneɛ lua.” 27 Sinzavolɛ ne hanle kɛ: “Menwu kɛ ahenle mɔɔ limoa la nriandi kɛ Zeedɔko ara Ahaemaze+ la.” Ɔti belemgbunli ne hanle kɛ: “Ɔle sonlakpalɛ, na ɔlɛfa amaneɛ kpalɛ yeara.” 28 Akee Ahaemaze deanle nu zele belemgbunli ne kɛ: “Debie biala le kpalɛ!” Ɔbɔle ɔ ti aze ɔmaanle belemgbunli ne na ɔbutule ɔ nyunlu aze. Akee ɔhanle kɛ: “Ayɛlɛyelɛ ɛha Gyihova wɔ Nyamenle ne mɔɔ ɛye menli mɔɔ dele me menle belemgbunli anwo atua* la ɛwula ɔ sa nu la!”+

29 Noko belemgbunli ne bizale kɛ: “Kɛzi debie biala hɔle ye maanle kpavolɛ Abesalɛm ɛ?” Na Ahaemaze hanle kɛ: “Mɔɔ Dwowabe zoanle belemgbunli sonvolɛ ne nee medame la, menwunle begyebegye ne mɔɔ ɛlɛkɔ zo la, noko ɛnee menze deɛ holɛ ko ne.”+ 30 Yemɔti belemgbunli ne hanle kɛ: “Gyinla ahane ɛke.” Yemɔti ɔhɔgyinlanle ahane ɛkɛ.

31 Akee Kuhyenli ne rale,+ na ɔhanle kɛ: “Maa me menle belemgbunli ɛdie nrɛlaleɛ ɛhye: Ɛnɛ, Gyihova ɛli pɛlepɛle ɛmaa wɔ na yelie wɔ yevi menli kɔsɔɔti mɔɔ dele ɛ nwo atua la asa anu.”+ 32 Noko belemgbunli ne bizale Kuhyenli ne kɛ: “Kɛzi debie biala hɔle ye maanle kpavolɛ Abesalɛm ɛ?” Na Kuhyenli ne hanle kɛ: “Maa me menle belemgbunli agbɔvolɛ nee menli kɔsɔɔti mɔɔ dele ɛ nwo atua kɛ bɛyɛ wɔ ɛtane la ɛyɛ kɛ kpavolɛ ne la!”+

33 Ɛhye gyegyele belemgbunli ne, na ɔhɔle ekpumgbunli ne mɔɔ wɔ anlenkɛ kpole ne ati zo la anu na ɔzunle, mɔɔ ɔlɛkɔ la ɛnee ɔlɛka kɛ: “Me ra Abesalɛm, me ra ye, me ra Abesalɛm! Ɛnee ɛmmaa menwu mengyakyi wɔ, me ra Abesalɛm, me ra ye o!”+

19 Bɛbɔle Dwowabe amaneɛ kɛ: “Belemgbunli ne ɛlɛsu yɛɛ ɔlɛdi Abesalɛm anwo nyane.”+ 2 Ɔti konim mɔɔ bɛlile* ye kenle zɔhane la hakyile nyanelilɛ maanle menli ne amuala, ɔluakɛ bɛdele kɛ belemgbunli ne ɛlɛdi ɔ ra ne anwo nyane. 3 Menli ne yɛle koonwu ziale hɔle suakpole+ ne azo kɛ menli mɔɔ bɛnriandi bɛvi konle nu la ati bɛbɔ anyiemgba la. 4 Belemgbunli ne hedale ɔ nyunlu na ɔmaanle ɔ ne zo ɔzunle kɛ: “Me ra Abesalɛm! Me ra Abesalɛm, me ra ye o!”+

5 Akee Dwowabe hɔle belemgbunli ne ɛkɛ na ɔhanle kɛ: “Ɛnɛ wɔbɔ wɔ azonvolɛ kɔsɔɔti mɔɔ liele wɔ ngoane* na bɛliele ɛ mra mrenyia,+ ɛ mra mraalɛ,+ ɛ ye mɔ yɛɛ wɔ nwewe*+ ne mɔ ngoane* ɛnɛ kenle ye la anyiemgba. 6 Ɛkulo menli mɔɔ kpɔ wɔ la na ɛkpɔ menli mɔɔ kulo wɔ la, ɔluakɛ wɔmaa yela ali wienyi ɛnɛ kɛ wɔ mgbanyima nee wɔ azonvolɛ ɛnle ɛhwee ɛmmaa wɔ ɔluakɛ meze kɛ saa Abesalɛm de ngoane nu ɛnɛ yɛɛ yɛ muala yɛwule a, anrɛɛ ɔle kpalɛ ɔmaa wɔ. 7 Ɔti dwazo na finde kɔmaa wɔ azonvolɛ ne mɔ anwosesebɛ, ɔluakɛ mefa Gyihova meka ndane kɛ saa wɔangɔ a, sonla ko bɔbɔ ɛnrɛha ɛ nwo ɛke ɛnɛ nɔe. Na ɛhye bayɛ nyane adɛla ngyegyelɛ kɔsɔɔti mɔɔ ɛdo wɔ sumunli wɔ ngakula nu badwu ɛnɛ la.” 8 Yemɔti belemgbunli ne dwazole na ɔhɔdɛnlanle suakpole ne anlenkɛ ne anloa na bɛhanle bɛhilele menli ne amuala kɛ: “Belemgbunli ne de suakpole ne anlenkɛ kpole ne anloa.” Akee menli ne amuala hɔle belemgbunli ne anyunlu.

Noko Yizilayɛma nriandile, na ko biala hɔle ye sua nu.+ 9 Yizilayɛ mbusua ne mɔ anu menli kɔsɔɔti zule kpolera kɛ: “Belemgbunli ne liele yɛ vile yɛ kpɔvolɛma asa anu,+ yɛɛ ɔliele yɛ ɔvile Filisitiama asa anu; noko kɛkala Abesalɛm ati yenriandi yevi azɛlɛ ye azo.+ 10 Na Abesalɛm noko mɔɔ yɛkpokpale ye kɛ ɔnlea yɛ nwo zo la+ ɛwu konle ne anu.+ Ɔti, duzu ati a bɛtɛyɛle nwolɛ ɛhwee kɛ bɛkava belemgbunli ne bɛazia bɛara ɛ?”

11 Belemgbunli Devidi zoanle maanle bɛhɔhanle bɛhilele ɛsɔfo Zeedɔko+ nee ɛsɔfo Abayata+ kɛ: “Bɛha bɛhile Dwuda mgbanyima+ kɛ, ‘Duzu ati a ɔwɔ kɛ bɛmɛ a bɛka amozi kɛ bɛkɛva belemgbunli ne bɛkɛzia bɛkɛra sua nu, wɔ mekɛ mɔɔ belemgbunli ne ɛde Yizilayɛma kɔsɔɔti edwɛkɛ ne wɔ ye sua nu ɛke la ɛ? 12 Bɛle me mediema; yɛle mogya ko.* Duzu ati a ɔwɔ kɛ bɛmɛ a bɛka amozi kɛ bɛkɛva belemgbunli ne bɛkɛzia bɛkɛra ɛ?’ 13 Na bɛha bɛhile Ameesa+ kɛ: ‘Yɛnle mogya ko ɔ?* Saa ɔvi ɛnɛ mɔɔ kɔ la, wɔanyɛ me ɛlɔnema kpanyinli wɔanzie Dwowabe agyakɛ anu a,+ Nyamenle ɛdua me kakɛ na ɔgua me bie zo.’”

14 Ɔti ɔmaanle Dwudama kɔsɔɔti vale bɛ ahonle lile ɔ nzi* kɛ sonla ko la, na bɛmaanle bɛhɔbɔle belemgbunli ne amaneɛ kɛ: “Ɛ nee wɔ azonvolɛ kɔsɔɔti bɛzia bɛrɛla.”

15 Belemgbunli ne bɔle ɔ bo kɛ ɔsia yeahɔ na ɔhɔdwule Dwɔdan ne anloa na Dwudama rale Gelegale+ kɛ bɛba bɛarayia belemgbunli ne na bɛava ye bɛapɛ Dwɔdan ne. 16 Na Gila ara Hyemɛyae,+ Bɛngyamanenli ne mɔɔ vi Bahulem la yɛle ye ndɛndɛ nee Dwudama hɔle kɛ bɛkayia Belemgbunli Devidi, 17 ɛnee Bɛngyamanema 1,000 boka ɔ nwo. Zaeba+ mɔɔ le Sɔɔlo sua nu sonvolɛ la nee ɔ mra mrenyia 15 yɛɛ ye azonvolɛ 20 noko hanle bɛ nwo hɔle Dwɔdan ne anloa kolaa na belemgbunli ne adwu ɛkɛ. 18 Ɔpɛle* azule ne kɛ ɔkava belemgbunli ne nee ye sua nu amra yeapɛ azule ne na yeayɛ debie biala mɔɔ belemgbunli ne kpondɛ la. Noko mɔɔ ɔka ekyii belemgbunli ne pɛ Dwɔdan ne la, Gila ara Hyemɛyae rahotole ɔ nyunlu. 19 Ɔzele belemgbunli ne kɛ: “Mmamaa me menle bua me fɔlɛ, yɛɛ mmakakye ɛtane mɔɔ wɔ sonvolɛ yɛle+ wɔ kenle mɔɔ me menle belemgbunli vile Gyɛlusalɛm la. Mmamaa belemgbunli fa sie ye ahonle nu, 20 ɔluakɛ wɔ sonvolɛ, meze ye wienyi kɛ meyɛ ɛtane; yemɔti ɛnɛ, medame a melimoa mevi Dwosefi abusua ne anu kɛ meba mearayia me menle belemgbunli a.”

21 Ɛkɛ ne ala Zɛluaya+ ara Abehyae+ hanle kɛ: “Asoo ɔnle kɛ bɛku Hyemɛyae wɔ ɛhye anwo kɛ ɔhanle munzule edwɛkɛ ɔtiale awie mɔɔ Gyihova ɛkpokpa ye la ɔ?”+ 22 Noko Devidi hanle kɛ: “Bɛmɛ Zɛluaya amra,+ kɛzi ɛhye fale bɛ nwo ɛ, mɔɔ ɔti bɛkulo kɛ bɛyɛ debie bɛtia me ɛnɛ a? Ɔwɔ kɛ bɛku awie wɔ Yizilayɛ ɛnɛ ɔ? Asoo menze kɛ ɛnɛ mele Yizilayɛ belemgbunli ɔ?” 23 Akee belemgbunli ne zele Hyemɛyae kɛ: “Ɛnrɛwu.” Na belemgbunli ne hanle ndane hilele ye.+

24 Sɔɔlo anlɔnra Mɛfebɔhyɛte+ noko rale kɛ ɔba yearayia belemgbunli ne. Yeanyɛ ɔ gyakɛ anwo boɛ yɛɛ yeampepɛ ɔ nloa zo enrinli anzɛɛ yeamkpo ye adɛladeɛ ɔvi kenle mɔɔ belemgbunli ne hɔle hɔkpulale kenle mɔɔ ɔziale ɔrale anzodwolɛ nu la. 25 Mɔɔ ɔrayiale belemgbunli ne wɔ Gyɛlusalɛm la, belemgbunli ne zele ye kɛ: “Mɛfebɔhyɛte, duzu ati a ɛ nee me angɔ a?” 26 Na ɔhanle kɛ: “Me menle belemgbunli, me sonvolɛ+ ne bɛlɛbɛlale me. Ɔluakɛ wɔ sonvolɛ hanle kɛ, ‘Maa menziezie me asoaso ne amaa meadɛnla zo na me nee belemgbunli ne ahɔ,’ ɔluakɛ wɔ sonvolɛ le abubura.+ 27 Noko ɔzɛkyele wɔ sonvolɛ duma ɔhilele me menle belemgbunli.+ Noko me menle belemgbunli le kɛ nɔhalɛ Nyamenle ne anwumabɔvolɛ la, yemɔti yɛ debie biala mɔɔ ɛnea a ɔle kpalɛ la. 28 Anrɛɛ me menle belemgbunli bahola ahu me papa sua nu amra kɔsɔɔti, noko wɔva wɔ sonvolɛ wɔboka menli mɔɔ di aleɛ wɔ wɔ ɛkponle zo la anwo.+ Ɔti asoo melɛ adenle kɛ mebazu meavɛlɛ belemgbunli bieko ɔ?”

29 Noko belemgbunli ne zele ye kɛ: “Duzu ati a ɛtɛka edwɛkɛ ɛhye a? Mebɔ kpɔkɛ kɛ ɛ nee Zaeba ɛhyɛ azɛlɛ ne.”+ 30 Na Mɛfebɔhyɛte zele belemgbunli ne kɛ: “Kɛkala mɔɔ me menle belemgbunli ɛzia ɛra sua nu anzodwolɛ nu la, maa ɔva ɔ muala.”

31 Akee Geleadenli Bazelae+ vi Wulogilɛm rale Dwɔdan ne anloa kɛ ɔba yearazɔho belemgbunli ne yeamaa yeapɛ Dwɔdan ne. 32 Ɛnee Bazelae ɛyɛ kpanyinli kpalɛ, yeli ɛvolɛ 80, na ɔmaanle belemgbunli ne aleɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee ɔwɔ Meehaneeyem la,+ ɔluakɛ ɔle sukoavolɛ kpole kpalɛ. 33 Ɔti belemgbunli ne zele Bazelae kɛ: “Maa yɛpɛ azule ne yɛhɔ, na mebamaa wɔ aleɛ wɔ Gyɛlusalɛm.”+ 34 Noko Bazelae zele belemgbunli ne kɛ: “Me ngoane mekɛ* mɔɔ ɛha la le nyɛ mɔɔ ɔti ɔwɔ kɛ me nee belemgbunli ne kɔ Gyɛlusalɛm a? 35 Meli ɛvolɛ 80 ɛnɛ.+ Mebahola meanwu ngakyile mɔɔ wɔ kpalɛ nee ɛtane nu la ɔ? Asoo wɔ sonvolɛ, mebahola meade debie mɔɔ mekɛli nee mɔɔ mekɛnlo la fɛlɛko ɔ? Mebahola meade mrenyia nee mraalɛ mɔɔ to edwɛne la ane bieko ɔ?+ Duzu ati a ɔwɔ kɛ wɔ sonvolɛ yɛ adesoa maa me menle belemgbunli ɛ? 36 Wɔ sonvolɛ ɛhola ɛzɔho belemgbunli ne ɛradwu Dwɔdan ne anloa a, ɔle kpalɛ. Duzu ati a ɔwɔ kɛ belemgbunli maa me ahatualɛ wɔ ɛhye anwo ɛ? 37 Mesɛlɛ wɔ, maa wɔ sonvolɛ ɛzia, na maa menwu wɔ me sua zo mɔɔ bikye ɛleka mɔɔ bɛziele me papa nee me mame la.+ Wɔ sonvolɛ Kemeham+ wɔ ɛke. Maa ɔ nee me menle belemgbunli ɛpɛ azule ne ɛhɔ, na yɛ debie biala mɔɔ ɛnea a ɔle kpalɛ la maa ye.”

38 Yemɔti belemgbunli ne hanle kɛ: “Kemeham nee me bapɛ ahɔ na meayɛ debie biala mɔɔ ɛnea a ɔle kpalɛ la meamaa ye; mɔɔ ɛbabiza me biala, mebayɛ meamaa wɔ.” 39 Akee menli ne amuala bɔle ɔ bo pɛle Dwɔdan ne na mɔɔ belemgbunli ne pɛle la, belemgbunli ne vole Bazelae anloa anwo+ na ɔyilale ye; na Bazelae ziale hɔle sua nu. 40 Mɔɔ belemgbunli ne pɛle azule ne hɔle Gelegale+ la, Kemeham nee ye hɔle. Dwudama kɔsɔɔti nee Yizilayɛma anu foa ko vale belemgbunli ne pɛle azule ne.+

41 Akee Yizilayɛ mrenyia kɔsɔɔti rale belemgbunli ne ɛkɛ rabizale ye kɛ: “Duzu ati a yɛ mediema Dwudama wuale wɔ na bɛva belemgbunli nee ye sua nu amra nee wɔ menli ne amuala bɛrapɛ Dwɔdan ne a?”+ 42 Dwuda mrenyia kɔsɔɔti buale Yizilayɛ mrenyia kɛ: “Kɛmɔ belemgbunli ne le yɛ nwo sonla la ati ɔ.+ Duzu ati a bɛva ɛhye anwo ɛya a? Yɛli belemgbunli ne debie yɛbɔ ye kakɛ anzɛɛ bɛmaa yɛ ahyɛlɛdeɛ bie ɔ?”

43 Noko Yizilayɛ mrenyia buale Dwuda mrenyia kɛ: “Yɛlɛ kyɛfoa bulu wɔ belemgbunli ne anu, yemɔti yɛlɛ dɔɔnwo wɔ Devidi anu yɛtɛla bɛ. Ɛnee duzu ati a bɛambu yɛ bie a? Tɛ yɛmɛ a anrɛɛ ɔwɔ kɛ yɛdimoa yɛfa belemgbunli ne yɛsia yɛba ɔ?” Noko Dwudama anloa bole Yizilayɛma anwo zo.*

20 Ɛnee gyegyeravolɛ bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Hyiba,+ mɔɔ ɔle Bɛngyamanenli Bekelae ara la wɔ ɛkɛ. Ɔbɔle aweɛne+ ne na ɔhanle kɛ: “Yɛnlɛ kyɛfoa biala wɔ Devidi anu, yɛɛ yɛnlɛ agyapadeɛ biala wɔ Gyɛsi ara ne anu.+ O Yizilayɛma, awie biala ɛdoa ye nyamenle ne mɔ!”*+ 2 Ɔti Yizilayɛma kɔsɔɔti hwenle bɛ nwo vile Devidi anwo hɔlile Bekelae ara Hyiba anzi;+ noko Dwudama betanle bɛ belemgbunli ne anwo na bɛlile ɔ nzi bɛvi Dwɔdan ne anloa bɛhɔle Gyɛlusalɛm.+

3 Mɔɔ Devidi radwule ye sua nu* wɔ Gyɛlusalɛm la,+ belemgbunli ne vale nwewe bulu ne mɔɔ ɔgyakyile bɛ wɔ ɔ nzi kɛ bɛnlea sua nu ɛkɛ la+ guale sua bie anu na ɔmaanle bɛzinzale bɛ. Ɔmaanle bɛ aleɛ noko ɔ nee bɛ anla.+ Bɛhale ɛleka mɔɔ bɛgua la hɔkpulale kenle mɔɔ bɛwule la, bɛdɛnlanle kɛ asɛɛ bɛle ahunlanvolɛ wɔ mekɛ bɔbɔ mɔɔ bɛ hu de aze la.

4 Akee belemgbunli ne zele Ameesa+ kɛ: “Fa kenle nsa boɔboa Dwudama amuala anloa maa me na ɛdawɔ noko bɛla bie.” 5 Ɔti Ameesa hɔboɔboale Dwudama amuala anloa, noko mekɛ ne mɔɔ bɛhilele ye la kpale nwolɛ na yeara. 6 Akee Devidi zele Abehyae+ kɛ: “Bekelae ara Hyiba+ bayɛ yɛ ɛtane kpole adɛla mɔɔ Abesalɛm yɛle la.+ Fa ɛ menle azonvolɛ ne mɔ na toa ye ndinlizo, amaa yeangɔmkpondɛ azua mɔɔ bɛlie nwolɛ bane la na yeannriandi yeanvi yɛ sa nu.” 7 Yemɔti Dwowabe menli ne,+ Kɛlɛtema, Pɛlɛtema+ yɛɛ katakyiema ne kɔsɔɔti hɔle ye ɛkpondɛlɛ; bɛvile Gyɛlusalɛm kɛ bɛkakpondɛ Bekelae ara Hyiba. 8 Mɔɔ bɛbikyele bolɛ kpole ne mɔɔ wɔ Gebɛyɔn+ anwo la, Ameesa+ rayiale bɛ. Ɛnee Dwowabe wula ye konle tɛladeɛ ne, na konle dadeɛ mɔɔ wɔ ye boa nu la bɔ ɔ nze zo. Mɔɔ ɔrale ɔ nyunlu la, konle dadeɛ ne yele dɔle aze.

9 Dwowabe zele Ameesa kɛ: “Me diema, ɛ nwo le kpalɛ ɔ?” Akee ɔvale ɔ sa fema ne ɔzɔle Ameesa akɛsa anu kɛ asɛɛ ɔfo ɔ nloa anwo la. 10 Ameesa annwu konle dadeɛ ne mɔɔ wɔ Dwowabe asa anu la, na Dwowabe vale wɔle ɔ ko abo,+ na ye anyalɛ tulule guale aze. Yeandia ye zo bieko; kokye ne ala a hunle ye a. Akee Dwowabe nee ɔ diema Abehyae hɔle Bekelae ara Hyiba ɛkpondɛlɛ.

11 Dwowabe mgbavolɛ ne mɔ ko gyinlanle Ameesa anwo ɛkɛ na ɔhanle kɛ: “Awie biala mɔɔ wɔ Dwowabe afoa yɛɛ awie biala mɔɔ wɔ Devidi afoa la ɛdoa Dwowabe!” 12 Ɛnee Ameesa la ye mogya ne anu ɛlɛpele wɔ adenle ne avinli. Mɔɔ nrenyia ne nwunle kɛ menli ne amuala dwu ɛkɛ a bɛgyinla la, ɔyele Ameesa ɔvile adenle ne anu ɔhɔdole kpɔkɛ ne anu. Akee ɔvale ɛdanlɛ ɔguale ɔ nwo, ɔluakɛ ɔnwunle kɛ awie biala dwu ɔ nwo ɛkɛ a ɔgyinla. 13 Mɔɔ ɔyele ye ɔvile adenle ne anu la, menli ne amuala doale Dwowabe kɛ bɛkakpondɛ Bekelae ara Hyiba.+

14 Hyiba hɔluale Yizilayɛ mbusua ne mɔ amuala anu too ɔhɔdwule Ebɛle mɔɔ wɔ Bɛte-meeyaka+ la. Bekelaema noko boɔboale bɛ nloa na bɛlile ɔ nzi.

15 Dwowabe nee ye menli ne rabɛngale ye yiale* wɔ Ebɛle mɔɔ wɔ Bɛte-meeyaka la na bɛhuohuanle ndɛtɛlɛ wɔ suakpole ne anwo, ɔluakɛ bɛvale ndɛtɛlɛ a bɛyɛle sua ne bane ne a. Ɛnee Dwowabe menli ne amuala ɛlɛfunvu bane ne abo kɛ bɛbubu ye bɛagua aze. 16 Na raalɛ nrɛlɛbɛvolɛ bie mɔɔ wɔ sua ne azo la deanle nu kɛ: “Bɛdie, mrenyia, bɛdie! Mesɛlɛ bɛ, bɛha bɛhile Dwowabe kɛ ɔrɛla ɛke ɔmaa menga edwɛkɛ bie mengile ye.” 17 Yemɔti ɔbikyele ye, na raalɛ ne hanle kɛ: “Wɔmɔ a ɛle Dwowabe ɔ?” Ɔbuale kɛ: “Medame ɔ.” Na raalɛ ne zele ye kɛ: “Tie wɔ sonvolɛ edwɛkɛ.” Ɔhanle kɛ: “Melɛtie.” 18 Raalɛ ne doale zo hanle kɛ: “Tete ne, ɛnee bɛta bɛka kɛ, ‘Maa bɛhɔbiza wɔ Ebɛle’ na edwɛkɛ ne abo ɛpɛ. 19 Megyi Yizilayɛma mɔɔ di nɔhalɛ na bɛkulo anzodwolɛ la agyakɛ anu. Ɛkpondɛ kɛ ɛsɛkye sua mɔɔ le kɛ ɛrɛladane wɔ Yizilayɛ la. Duzu ati a ɔwɔ kɛ ɛsɛkye* Gyihova agyapadeɛ a?”+ 20 Dwowabe buale kɛ: “Ɔnrɛzi ɛlɛ kɛ mebazɛkye ye. 21 Ɔnle zɔ fee. Emomu, nrenyia bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Hyiba,+ mɔɔ le Bekelae ara na ɔvi Yifelaem awoka ne mɔ azo la+ ɛde Belemgbunli Devidi anwo atua.* Saa bɛye sonla kokye ɛhye bɛmaa me a, mebahwe me nwo meavi suakpole ye anwo.” Na raalɛ ne zele Dwowabe kɛ: “Nea! Bɛbavuandi ɔ ti bɛavi bane ne azo bɛamaa wɔ!”

22 Ɛkɛ ne ala, raalɛ nrɛlɛbɛvolɛ ne hɔnwunle menli ne amuala, na bɛpɛle Bekelae ara Hyiba ati na bɛvuandinle bɛmaanle Dwowabe. Dwowabe bɔle aweɛne ne, na bɛvi sua ne azo bɛzandele, ko biala hɔle ye sua nu;+ na Dwowabe ziale hɔle belemgbunli ne anwo ɛkɛ wɔ Gyɛlusalɛm.

23 Ɛnee Dwowabe nea Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala anwo zo;+ Gyɛhɔyada+ ara Bɛnaya+ nea Kɛlɛtema nee Pɛlɛtema+ anwo zo. 24 Adɔlam+ nea menli mɔɔ bɛmaa bɛyɛ akɛlɛ gyima la anwo zo; Ahaelɛde ara Gyɛhɔhyafate+ le kɛlɛvolɛ. 25 Hyiva le kɛlɛhɛlɛvolɛ; Zeedɔko+ nee Abayata+ le ɛsɔfoma. 26 Yɛɛ Gyeeyɛnli Ayela noko yɛle Devidi sonvolɛ titili.*

21 Devidi mekɛ zo, ɛhɔne+ bie zile doɔdoale zo ɛvolɛ nsa, ɔti Devidi hɔbizale Gyihova wɔ nwolɛ na Gyihova hanle kɛ: “Sɔɔlo nee ye abusua ne di mogya nwo fɔlɛ, ɔluakɛ ɔhunle Gebɛyɔnoma.”+ 2 Yemɔti belemgbunli ne vɛlɛle Gebɛyɔnoma+ na ɔ nee bɛ dendɛle. (Ɛnee Gebɛyɔnoma ɛnle Yizilayɛma, bɛle Amɔlema+ mɔɔ ɛha la na Yizilayɛma hanle ndane kɛ bɛnrɛhu bɛ,+ noko Sɔɔlo bɔle mɔdenle kɛ ɔku bɛ ɔlua Yizilayɛma nee Dwudama anwo ɛhulolɛ ti.) 3 Devidi bizale Gebɛyɔnoma kɛ: “Duzu a menyɛ memaa bɛ a, na kɛ ɔkɛyɛ na meakpɔda bɛ amaa bɛayila Gyihova agyapadeɛ ne ɛ?” 4 Gebɛyɔnoma ne buale ye kɛ: “Yɛ nee Sɔɔlo nee ye sua nu amra edwɛkɛ ne ɛnle dwɛtɛ fufule anzɛɛ nvutuke edwɛkɛ;+ yɛɛ yɛnrɛhola yɛnrɛhu awie wɔ Yizilayɛ.” Na ɔhanle kɛ: “Debie biala mɔɔ bɛbaha la mebayɛ meamaa bɛ.” 5 Bɛhanle bɛhilele belemgbunli ne kɛ: “Sonla ne mɔɔ zɛkyele yɛ na ɔbɔle kpɔkɛ kɛ ɔbɔ yɛ bo zo amaa yɛ nuhua ko bɔbɔ anga wɔ Yizilayɛ azɛlɛ ne kɔsɔɔti azo la+— 6 maa bɛva ɔ mra mrenyia nsuu bɛmaa yɛ. Yɛbahenda bɛ avunli+ ne mɔ* wɔ Gyihova anyunlu wɔ Sɔɔlo mɔɔ Gyihova kpale ye la+ sua zo Gebeya.”+ Na belemgbunli ne hanle kɛ: “Mebava meamaa bɛ.”

7 Noko belemgbunli ne zele Sɔɔlo ara Dwɔnatan ara Mɛfebɔhyɛte+ anwunvɔne, ɔlua ndane ne mɔɔ Devidi nee Sɔɔlo ara Dwɔnatan+ hanle ye wɔ Gyihova anyunlu la ati. 8 Ɔti belemgbunli ne hɔvale Amonae nee Mɛfebɔhyɛte, Eyiya ara raalɛ Relezepa+ amra mrenyia nwiɔ ne mɔɔ ɔ nee Sɔɔlo wole bɛ la yɛɛ Sɔɔlo ara raalɛ Maekale*+ amra mrenyia nnu ne mɔɔ ɔ nee Mɛhɔlatenli Bazelae ara Edeleɛle+ wole bɛ la. 9 Na ɔvale bɛ ɔmaanle Gebɛyɔnoma, na bɛhendale bɛ avunli ne mɔ wɔ boka ne azo wɔ Gyihova anyunlu.+ Menli nsuu ne amuala bɔle nu wule; bɛhunle bɛ wɔ ma ɛdelɛ mekɛ mɔɔ limoa la anu, wɔ baale ma ɛdelɛ mekɛ ne mɔlebɛbo. 10 Na Eyiya ara raalɛ Relezepa+ vale ɛrele zɛle bodane ne azo ɔvi ma ɛdelɛ ne mɔlebɛbo hɔkpulale kɛ ezule vi anwuma dɔle guale avunli ne mɔ azo; yeammaa anwomanyunlu nloma ambandɛnla avunli ne mɔ azo alehyenlɛ nu yɛɛ yeammaa ɛbɔ nu nane amba nwolɛ nɔɔzo.

11 Bɛhanle mɔɔ Eyiya ara raalɛ Relezepa, Sɔɔlo nwewe* ne ɛyɛ la bɛhilele Devidi. 12 Ɔti Devidi hɔliele Sɔɔlo nee ɔ ra Dwɔnatan mbowule ne mɔ vile Gyeebɛhye-geleade+ mgbanyima* ɛkɛ, bɛwuale bɛ bɛvile Bɛte-hyean gua zo ɛleka mɔɔ Filisitiama hendanle bɛ wɔ kenle mɔɔ Filisitiama hunle Sɔɔlo wɔ Gelebowa+ azo la. 13 Ɔvale Sɔɔlo nee ɔ ra Dwɔnatan mbowule ne mɔ ɔvile ɛkɛ ne ɔrale, eza ɔsesale mrenyia ne mɔ mɔɔ bɛhunle bɛ* la noko mbowule.+ 14 Akee bɛziele Sɔɔlo nee ɔ ra Dwɔnatan wɔ Ziila+ wɔ Bɛngyaman azɛlɛ zo wɔ ye papa Kehye+ nla ne anu. Mɔɔ bɛyɛle debie biala mɔɔ belemgbunli ne hanle la bɛwiele la, Nyamenle diele nzɛlɛlɛ mɔɔ bɛyɛle ye wɔ azɛlɛ ne anwo la.+

15 Filisitiama nee Yizilayɛma honle bieko.+ Ɔti Devidi nee ye azonvolɛ ne mɔ nee Filisitiama hɔhonle noko Devidi vɛle. 16 Relɛfeeyem+ ne mɔ ko mɔɔ bɛfɛlɛ ye Yehyebae-binɔbo, mɔɔ ye kɔbele atwɛ ne ɛlomboɛ le hyikɛle+ 300* na ɔlɛ konle dadeɛ fofolɛ la yɛle kɛ ɔbɔ Devidi yeahu ye. 17 Ɛkɛ ne ala, Zɛluaya ara Abehyae+ raboale ye+ na ɔbɔle Filisitianli ne ɔhunle ye. Mekɛ zɔhane, Devidi menli ne hanle ndane ɛhye hilele ye kɛ: “Ɛ nee yɛ mmakɔ konle bieko!+ Ɔnle kɛ ɛnua Yizilayɛ kɛnlaneɛ ne!”+

18 Ɛhye anzi, bɛ nee Filisitiama honle+ bieko wɔ Gɔɔbo. Mekɛ zɔhane, Huhyatenli Sebɛkae+ hunle Saafe mɔɔ ɔle Relɛfeeyem abozoamra ne mɔ bie la.+

19 Eza bɛ nee Filisitiama honle bieko+ wɔ Gɔɔbo, na Bɛtelɛhɛmenli Gyeeyale-ɔlegɛn ara Ɛleheenan bɔle Gatenli Golayate hunle ye, ɛnee ye atwɛ baka ne le kɛ ndanlɛnwolɛma mgbunla la.+

20 Konle bieko zile wɔ Gate, ɛnee nrenyia kakanyinli bie wɔ ɛkɛ, ɔ sa ko biala mrɛlɛsɛka le 6 yɛɛ ɔ gyakɛ ko biala mrɛlɛsɛka le 6, ɔ muala le 24; na ɛnee ɔdaye noko ɔle Relɛfeeyem abozoamra ne mɔ bie.+ 21 Ɔhɔle zo ɔgolole Yizilayɛma anwo.+ Yemɔti Devidi adiema Hyemɛyae+ ara Dwɔnatan bɔle ye hunle ye.

22 Menli nna ɛhye mɔ le Relɛfeeyemma mɔɔ wɔ Gate la abozoamra na Devidi nee ye azonvolɛ ne mɔ hunle bɛ.+

22 Devidi hanle edwɛne ɛhye anu edwɛkɛ ne hilele Gyihova+ wɔ kenle mɔɔ Gyihova liele ye vile ye kpɔvolɛma kɔsɔɔti+ nee Sɔɔlo asa anu la.+ 2 Ɔhanle kɛ:

“Gyihova le me bodane nee me aranemgbole+ nee me dievolɛ.+

 3 Me Nyamenle ne le me bodane,+ ye nuhua a menriandi mekɔfea a,

Me enyinlike+ nee me ngoanelielɛ mɛne,* me ɛvealeka kpalɛ*+

Nee ɛleka mɔɔ menriandi mekɔ,+ me dievolɛ;+ wɔmɔ mɔɔ ɛdie me ɛfi amumuyɛyɛlɛ nu.

 4 Mesu mefɛlɛ Gyihova mɔɔ fɛta ayɛlɛyelɛ la,

Na ɔbalie me yeavi me kpɔvolɛma asa anu.

 5 Ewule azɛlɛkye bɛngale me yiale;+

Sonlamgbanema azuyilɛ hanle me ɛzulolɛ.+

 6 Nla* nyɛmanyɛma bɛkɛbɛkale me;+

Ewule zuale ɛhane wɔ me nyunlu.+

 7 Wɔ me anwongyelelɛ nu, menzunle menvɛlɛle Gyihova,+

Mengɔle zo menvɛlɛle me Nyamenle ne.

Akee ɔdele me ne wɔ ye ɛzonlenlɛsua ne anu,

Na me ɛzunlɛ dwule ɔ nzo nu.+

 8 Azɛlɛ ne kpusule na ɔwosole ɔhɔle ɔ nyunlu nee ɔ nzi;+

Anwuma adiabo wosole+

Na ɔkpusule ɔhɔle ɔ nyunlu nee ɔ nzi ɔluakɛ bɛha ye ɛya.+

 9 Esike vi ɔ bonyi nu vindele,

Na sendɔlɔra vi ɔ nloa anu rale;+

Samɛnlakɛ woonwu vi ye nu zɔle guale.

10 Mɔɔ ɔlɛdwu la, ɔmaanle anwuma belele,+

Na ɛnee awozinli kabii wɔ ɔ gyakɛ abo.+

11 Ɔdɛnlanle kyɛlɔbe+ zo ɔdule ɔrale.

Bɛnwunle ye kɛ ɔde anwumabɔvolɛ* ndɛba zo.+

12 Akee ɔvale awozinli ɔkyekyele ɔ nwo kɛ ɛdanlɛsua,+

Wɔ nzulemungu nee amungu kisii nu.

13 Samɛnlakɛ vi wienyi ne mɔɔ wɔ ɔ nyunlu ɛkɛ ne la anu zɔle guale.

14 Akee Gyihova hulule wɔ anwuma lɔ;+

Anwuma Anwumanli ne maanle bɛdele ɔ ne.+

15 Ɔtotole ye ɛda mbaka+ ne mɔ na ɔmaanle bɛbɔle asande;

Ɔkpakyele ɛsɛlɛmanye na ɔmaanle bɛ nye zo danle bɛ.+

16 Bɛnwunle nyevile bo azɛlɛ ne;+

Gyihova ndeanlɛ maanle azɛlɛ ne adiabo ne mɔ vindele zo,

Ɔlua ɔ bonyi nu anwoma kpole ne ati.+

17 Ɔvi anwuma ɔdwule aze;

Ɔzɔle me nu na ɔhwenle me ɔvile azule kuma nu.+

18 Ɔliele me ɔvile me kpɔvolɛ mɔɔ anwo yɛ se,+

Bɛdabɛ mɔɔ bɛkpɔ me mɔɔ bɛ nwo yɛ se tɛla me la asa anu.

19 Bɛrale me nwo zo wɔ me amaneɛnwunlɛ kenle ne,+

Noko Gyihova boale me.

20 Ɔvale me ɔhɔle ɛleka mɔɔ banebɔlɛ wɔ la;*+

Ɔliele me ɔluakɛ ɔ nye liele me nwo.+

21 Gyihova tua me kakɛ wɔ me tenleneyɛlɛ nwo;+

Me sa anwo le bɔkɔbɔkɔ* la ati, ɔmaa me nwolɛ ahatualɛ.+

22 Ɔluakɛ melua Gyihova ndenle ne mɔ anu,

Yɛɛ metɛkpole me Nyamenle metɛyɛle ɛtane.

23 Ye ndɛnebualɛ kɔsɔɔti+ gua me nyunlu;

Menrɛhwe me nwo menrɛvi ye mɛla ne mɔ anwo.+

24 Menrɛmaa edwɛkɛ ɛnrɛra me nwo+ wɔ ɔ nyunlu,

Yɛɛ mebahwe me nwo meavi nvonleɛ nwo.+

25 Gyihova ɛdua me kakɛ wɔ me tenleneyɛlɛ nwo;+

Kɛmɔ menze nwolɛ bie wɔ ɔ nyunlu la ati,+ ɔdua me nwolɛ kakɛ.

26 Mɔɔ le nɔhavo la, ɛdi nɔhalɛ ɛmaa ye;+

Mɔɔ edwɛkɛ ɛnle ɔ nwo, mɔɔ le katakyie la, ɛmaa ɔnwu kɛ edwɛkɛ ɛnle ɔ nwo;+

27 Mɔɔ anwo te la, ɛmaa ɛ nwo te maa ye,+

Noko mɔɔ le mɛlɛbɛla la ɛngola ɛmbɛlɛbɛla wɔ.*+

28 Ɔluakɛ ɛdie bɛlɛvoma,+

Noko ɛ nye sa anwomemaazoma na ɛbɛlɛ bɛ aze.+

29 O Gyihova, wɔmɔ a ɛle me kɛnlaneɛ a;+

Gyihova a maa me awozinli kakyi wienyi a.+

30 Wɔ moalɛ zo, mekola mefoa sogyama nwule ekpunli;

Ɔlua Nyamenle tumi zo, mekola mewulu bane.+

31 Nɔhalɛ Nyamenle ne adenle di munli;+

Bɛdu Gyihova edwɛkɛ ne anu.+

Ɔle enyinlike ɔmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛnriandi bɛfea ye nu la amuala.+

32 Nwane a le Nyamenle kɛ Gyihova a?+

Yɛɛ nwane a le bodane kɛ yɛ Nyamenle ne a?+

33 Nɔhalɛ Nyamenle ne le me ɛvealeka ɛsesebɛ,+

Na ɔbamaa me adenle ali munli.+

34 Ɔmaa me gyakɛ yɛ kɛ weɛlɛ gyakɛ la;

Ɔmaa megyinla ɛleka mɔɔ wɔ anwuma la.+

35 Ɔtete me sa ɔmaa konle;

Me sa kola bele kɔbele ɛda.

36 Ɛfa wɔ ngoanelielɛ enyinlike ne ɛmaa me,

Na wɔ mɛlɛbɛnwoaze ne maa meyɛ sonlakpole.+

37 Ɛbuke me gyakɛ abo zo adenle nu;

Me gyakɛ ɛnrɛtele.+

38 Mebavoa me kpɔvolɛma na meazɛkye bɛ;

Menrɛzia kɔkpula kɛ mekɛbɔ bɛ bo zo.

39 Mebabɔ bɛ bo zo na meabubu bɛ, amaa bɛandwazo bieko;+

Bɛbadu bɛagua me gyakɛ abo.

40 Ɛbamaa meanyia anwosesebɛ meava meaho konle ne;+

Ɛbamaa me kpɔvolɛma agolo agua me gyakɛ abo.+

41 Ɛbamaa me kpɔvolɛma anriandi avi me nyunlu;*+

Mebazɛkye bɛdabɛ mɔɔ bɛkpɔ me la.*+

42 Bɛsu bɛkpondɛ moalɛ, noko bɛnnyia awie ɛnlie bɛ;

Bɛsu bɛfɛlɛ Gyihova bɔbɔ, noko ɔndie bɛ.+

43 Mebadi bɛ motoo kɛ azɛlɛ nwo munlutu;

Mebabubu bɛ na meatietia bɛ nwo zo kɛ gua zo ndɛtɛlɛ la.

44 Ɛbalie me wɔavi me menli ne tendɛtia nwo.+

Ɛbabɔ me nwo bane wɔamaa meanlea maanle maanle nwo zo;+

Menli mɔɔ menze bɛ la bazonle me.+

45 Nyɛvolɛ barabɔ bɛ ti aze amaa me;+

Me nwo edwɛkɛ mɔɔ bɛbade la bamaa bɛadie me.*

46 Nyɛvolɛ ɛnrɛnyia akɛnrasesebɛ;

Bɛbava anwowosolɛ bɛavi bɛ aranemgbole ne mɔ anu bɛara.

47 Gyihova de aze! Ayɛlɛyelɛ ɛha me Bodane ne!+

Maa bɛkpogya me ngoanelielɛ bodane Nyamenle ne zo.+

48 Nɔhalɛ Nyamenle ne di nzenralɛ maa me;+

Ɔmaa menli ne fea me bo;+

49 Ɔdie me ɔfi me kpɔvolɛma asa anu.

Ɛkpogya me zo+ ɛmaa metɛla menli mɔɔ ba me nwo zo la;

Ɛdie me ɛfi sonla mɔɔ yɛ amumuyɛ la asa anu.+

50 O Gyihova, ɛhye ati mebayɛ wɔ mo wɔ maanle maanle ne mɔ anu,+

Na meado* ayɛlɛyelɛ edwɛne meamaa wɔ duma ne+ kɛ:

51 Ɔyɛ ngoanelielɛ gyima mgbole* ɔmaa ye belemgbunli ne;+

Ɔda ɛlɔlɛ kpundii ali ɔkile ahenle mɔɔ yekpokpa ye la,

Devidi nee ɔ bo zo amra dahuu.”+

23 Ɛhye a le Devidi edwɛkɛ mɔɔ li awieleɛ:+

“Gyɛsi ara Devidi edwɛkɛ,+

Sonla ne mɔɔ bɛkpogyale ye zo,+

Ahenle mɔɔ Gyekɔbo Nyamenle ne kpokpale ye,+

Ahenle mɔɔ dole edwɛne fɛlɛko*+ wɔ Yizilayɛ la edwɛkɛ ɛne.

 2 Gyihova sunsum ne luale me nwo zo dendɛle;+

Ɛnee ye edwɛkɛ ne wɔ me tafinlima azo.+

 3 Yizilayɛ Nyamenle ne dendɛle;

Yizilayɛ Bodane+ ne zele me kɛ:

‘Saa ahenle mɔɔ ɛlɛdi alesama anwo zo tumi la le tenlenenli,+

Na ɔdi tumi wɔ Nyamenle ɛzulolɛ nu a,+

 4 Ɔle kɛ nwonlomɔ wienyi wɔ mekɛ mɔɔ sɛnzɛne ne kɛvinde la,+

Nwonlomɔ mɔɔ maanle nu ɛtɛmunlanle la.

Ɔle kɛ ezule ɛdɔ na maanle nu ɛde wienyi,

Na ɔmaa ndile fifi azɛlɛ ye azo la.’+

 5 Asoo tɛ kɛ me sua nu de wɔ Nyamenle anyunlu la ɛne?

Ɔluakɛ ɔ nee me ɛyɛ dahuu ngyekyeleɛ,+

Mɔɔ bɛhyehyɛ ye pɛpɛɛpɛ na bɛbɔ nwolɛ bane la.

Ɔluakɛ ɔle me ngoanelielɛ nee me anyelielɛ kɔsɔɔti,

Asoo tɛ ɛhye ati a ɔmaa ɔnyi a?+

 6 Noko bɛfuandi sonlamgbanema bɛgua bɛ lɔ+ kɛ mbowule la,

Ɔluakɛ bɛngola bɛnva bɛ sa bɛnzɔ bɛ nu.

 7 Saa awie fa ɔ sa aha bɛ a,

Ɔwɔ kɛ ɔfa bulalɛ nee atwɛ baka ɔdɛ ɔ sa nu,

Ɔwɔ kɛ bɛfa senle bɛyela bɛ bɔkɔɔ wɔ ɛleka mɔɔ bɛgua la.”

8 Devidi konle nu katakyiema aluma ɛne:+ Takemonaenli Dwohyɛbe-bahyibɛte, mɔɔ gyi nsa ne ati la.+ Ɔvale ye atwɛ ne ɔhunle menli 800 wɔ mekɛ ko anu. 9 Mɔɔ doa ye la a le Ahohae ara Dodo+ ara Ɛlieza,+ ɛnee ɔboka konle nu katakyiema nsa ne mɔɔ nee Devidi lua wɔ mekɛ mɔɔ bɛgolole Filisitiama anwo la anwo. Bɛboɔboale bɛ nloa wɔ ɛkɛ ne kɛ bɛkaho, na mɔɔ Yizilayɛma nriandile la, 10 ɔgyinlanle ɔ gyakɛ anu na ɔhunle Filisitiama too ɔ sa nyianle mɔɔ ɔgyakyi konle dadeɛ ne anu a ɔnyɛ boɛ a.+ Ɔti Gyihova maanle bɛlile konim* kpole wɔ kenle zɔhane;+ na menli ne ziale hɔle ɔ nwo ɛkɛ na bɛhɔyeyele avunli ne mɔ anwo ninyɛne.

11 Mɔɔ doa ye la a le Hɛlanli Egi ara Hyamaa. Filisitiama boɔboale bɛ nloa wɔ Lihae, wɔ azɛlɛ bie mɔɔ aluba dɔɔnwo wɔ zo la azo; na Filisitiama ati, menli ne nriandile. 12 Noko ɔgyinlanle ɛya ne avinli na ɔhonle ɔbɔle nwolɛ bane na ɔhɔle zo ɔhunle Filisitiama, yemɔti Gyihova maanle bɛlile konim kpole.*+

13 Mgbanyima 30 ne anu nsa hɔle Devidi anwo ɛkɛ wɔ Adulam+ bolɛ bɔne ne anu wɔ ma ɛdelɛ mekɛ nu, ɛnee Filisitiama ɛyɛ bɛ azokoɛleɛ* wɔ Relɛfeeyem Bɔnza+ ne anu. 14 Ɛnee Devidi wɔ ɛvealeka ne,+ yɛɛ Filisitiama sogyama bie wɔ Bɛtelɛhɛm. 15 Akee Devidi ati akunlu rale debie zo na ɔhanle kɛ: “Anrɛɛ meanyia bula ne mɔɔ wɔ Bɛtelɛhɛm anlenkɛ kpole ne anloa la anu nzule ne bie meanlo!” 16 Na konle nu katakyiema nsa ne bɔle mɔdenle hɔle Filisitiama azokoɛleɛ ne na bɛhɔzale bula ne mɔɔ wɔ Bɛtelɛhɛm anlenkɛ kpole ne anloa la anu nzule ne bie na bɛvale bɛrɛlɛle Devidi; noko yeanno, na ɔwolale ɔguale aze ɔmaanle Gyihova.+ 17 Ɔhanle kɛ: “O Gyihova, ɔnrɛra ye zɔ ɛlɛ kɛ mekɛyɛ ɛhye! Ɔwɔ kɛ meno menli mɔɔ vale bɛ ngoane* dole esiane nu la mogya ɔ?”+ Yemɔti yeanno. Ninyɛne ɛhye mɔ a ye konle nu katakyiema nsa ne yɛle a.

18 Ɛnee Zɛluaya+ ara Dwowabe adiema Abehyae+ gyi menli nsa bieko ati; ɔvale ye atwɛ ne ɔhunle menli 300, na ɔliele duma kɛ menli nsa ne la.+ 19 Ɛnee ɔle sonla titili wɔ katakyiema nsa ɛhendeɛ ne anu yɛɛ ɔdaye a ɔle bɛ kpanyinli a, noko yeandwu nsa ne mɔɔ limoa la gyinlabelɛ ne.

20 Gyɛhɔyada ara Bɛnaya+ le sonla mɔɔ lɛ akɛnrasesebɛ* na ɔyɛle ninyɛne mgbole dɔɔnwo wɔ Kabezeɛle.+ Ɔhunle Aleɛle mɔɔ vi Mowabe la amra mrenyia nwiɔ ne, yɛɛ ɔdwule kuma bie mɔɔ nzule wɔ nu la anu wɔ kenle ko bie mɔɔ ezukɔtweaba ɛlɛtɔ la na ɔhunle awenade.+ 21 Eza ɔhunle Yigyibitinli kakanyinli bie. Ɛnee Yigyibitinli ne lɛ atwɛ, noko ɔvale baka ɔhɔle ɔ nwo zo na ɔliele atwɛ ne ɔvile Yigyibitinli ne asa anu na ɔvale ye atwɛ ne ɔhunle ye. 22 Ninyɛne ɛhye mɔ a Gyɛhɔyada ara Bɛnaya yɛle a, yɛɛ ɔliele duma kɛ konle nu katakyiema nsa ne la. 23 Ɛnee ɔle sonla titili ɔtɛla katakyiema abulasa ne bɔbɔ ɛdeɛ, noko yeandwu menli nsa ne gyinlabelɛ ne. Noko Devidi maanle ɔnleanle ye sinzavolɛma ne anwo zo.

24 Dwowabe adiema Asahɛle+ boka katakyiema abulasa ne anwo; yɛɛ Dodo mɔɔ vi Bɛtelɛhɛm la ara Ɛleheenan,+ 25 Heelɔdonli Hyamaa, Heelɔdonli Yilaeka, 26 Pilɛtenli Hilɛze,+ Tɛkowanli Yekɛhye ara Ayela,+ 27 Anatɔtonli+ Abi-yizɛ,+ Huhyatenli Mɛbonae, 28 Ahohaenli Zalemɔn, Nɛtofanli Meehalae,+ 29 Nɛtofanli Beeyanaa ara Hilɛbe, Relaebae mɔɔ vi Bɛngyamanema sua Gebeya azo la ara Yetaye, 30 Pilatɔnonli Bɛnaya,+ Hedae mɔɔ vi Geeyahye+ azudenle* ne afoa nu, 31 Alebatenli Eba-yalebɔn, Bahulemenli Azemeevɛte, 32 Hyeeyalebemenli Yilayaaba, Gyehyɛn amra ne mɔ, Dwɔnatan, 33 Hɛlanli Hyamaa, Hɛlanli Hyeela ara Ahayam, 34 Meeyakatenli ara Ahahyebae ara Ɛlefɛlɛte, Gaelonli Ahetɔfɛle+ ara Yilaeyam, 35 Kamɛlenli Hɛzelo, Arelabenli Peeyalae, 36 Neetan mɔɔ vi Zoba la ara Ayegale, Gaadenli Beenae, 37 Amɔnonli Zilɛke, Biyɛlɔtonli Neehalae mɔɔ soa Zɛluaya ara Dwowabe konle ninyɛne ne la, 38 Yetelanli Ayela, Yetelanli+ Geelɛbe, 39 yɛɛ Hɛtenli Yulaya+—bɛ muala bɛle 37.

24 Gyihova vale Yizilayɛma anwo ɛya bieko+ wɔ mekɛ mɔɔ awie maanle Devidi* dwazole bɛ nwo zo hanle kɛ: “Kɔdia+ Yizilayɛma nee Dwudama” la.+ 2 Ɔti belemgbunli ne zele ɛlɔnema kpanyinli Dwowabe+ mɔɔ ɛnee wɔ ɔ nwo ɛkɛ ne la kɛ: “Kɔ Yizilayɛ mbusua kɔsɔɔti anu, ɔvi Dan kɔdwu Biyɛ-hyiba+ na tia bɛ, amaa meanwu menli ne dodo.” 3 Noko Dwowabe zele belemgbunli ne kɛ: “Gyihova wɔ Nyamenle ne ɛmaa menli ne ɛyɛ mɔnwo 100, na me menle belemgbunli ɛnwu ye ɔ nye zo, na duzu ati a me menle belemgbunli kulo kɛ ɔyɛ debie zɛhae a?”

4 Noko belemgbunli ne andie Dwowabe nee sogya mgbanyima ne mɔ. Ɔti Dwowabe nee sogya mgbanyima ne mɔ vile belemgbunli ne anyunlu na bɛhɔle kɛ bɛkadia Yizilayɛma.+ 5 Bɛpɛle Dwɔdan ne na bɛhɔyɛle azokoɛleɛ wɔ Alowɛ+ wɔ sua ne mɔɔ wɔ bɔnza ne anu* la fema zo,* bɛdoale zo bɛhɔle Gaadema azɛlɛ zo nee Gyeezɛ.+ 6 Akee bɛhɔle Geleade+ nee Tatim-hɔhyae azɛlɛ zo na bɛdoale zo bɛhɔle Dan-gyeeyan nee Saedɛn afoa nu.+ 7 Bɛhɔle Taya+ aranemgbole ne nee Havaema+ yɛɛ Keenama azuamgbole ne mɔ kɔsɔɔti azo na bɛhɔguale ye wɔ Biyɛ-hyiba+ mɔɔ wɔ Dwuda Nɛgɛbe+ nehane la. 8 Ɛhye ati bɛhɔvale azɛlɛ ne amuala azo na bɛziale bɛrale Gyɛlusalɛm wɔ siane ngɔnla kenle 20 anzi. 9 Akee Dwowabe vale menli mɔɔ bɛdianle bɛ la dodo ne rɛlɛle belemgbunli ne. Ɛnee Yizilayɛma mɔɔ kola fa konle dadeɛ ko la dodo le 800,000 yɛɛ Dwudama le 500,000.+

10 Noko mɔɔ Devidi dianle menli ne wiele la, ye adwenle buale* ye fɔlɛ.+ Akee Devidi zele Gyihova kɛ: “Meyɛ ɛtane+ kpole kɛ meyɛ ɛhye a. Ɔti Gyihova mesɛlɛ wɔ, fa wɔ sonvolɛ ɛtane kyɛ ye,+ ɔluakɛ meli ngoaseasɛm kpole.”+ 11 Mɔɔ Devidi dwazole nwonlomɔ ne la, Gyihova zele ngapezonli Gaade+ mɔɔ le Devidi ɛnyelɛzodeɛnwunlɛnli ne la kɛ: 12 “Kɔha kile Devidi kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Memaa wɔ ninyɛne nsa. Ye nuhua ko mɔɔ menva menyɛ wɔ la.”’”+ 13 Yemɔti Gaade rale Devidi ɛkɛ na ɔzele ye kɛ: “Ɛhɔne ɛrɛla wɔ azɛlɛ ne azo ɛvolɛ nsuu ɔ?+ Anzɛɛ ɔwɔ kɛ ɛnriandi wɔ kpɔvolɛma siane nsa wɔ mekɛ mɔɔ bɛdoa wɔ ndinlizo la ɔ?+ Anzɛɛ ewulenzane ɛrɛla wɔ azɛlɛ ne azo kenle nsa ɔ?+ Ɔti suzu nwolɛ kpalɛ na maa menwu kɛzi ɔwɔ kɛ mebua Ahenle mɔɔ zoanle me la.” 14 Yemɔti Devidi zele Gaade kɛ: “Ɔle ngyegyelɛ kpole ɔmaa me. Maa yɛdɔ Gyihova asa anu,+ ɔluakɛ ye anwunvɔnezelɛ le kpole;+ noko mmamaa metɔ sonla sa nu.”+

15 Akee Gyihova maanle ewulenzane+ dɔle Yizilayɛma avinli ɔvi nwonlomɔ kɔkpula mekɛ mɔɔ ɔhilele la, ɔti menli 70,000 wule+ ɔvi Dan kɔdwu Biyɛ-hyiba.+ 16 Mɔɔ anwumabɔvolɛ ne dendenle ɔ sa wɔ Gyɛlusalɛm azo kɛ ɔsɛkye ye la, Gyihova nlunle ɔ nwo* wɔ munzule ne anwo,+ na ɔzele anwumabɔvolɛ ne mɔɔ ɛlɛba arazɛkye menli ne la kɛ: “Yeyɛ boɛ! Akee to ɛ sa aze.” Ɛnee Gyihova anwumabɔvolɛ ne ɛbikye Gyibɛsenli+ Alɔna+ ma ɛwosolɛ ɛleka ne.

17 Mɔɔ Devidi nwunle anwumabɔvolɛ ne mɔɔ ɛlɛku menli ne la, ɔzele Gyihova kɛ: “Medame a meyɛ ɛtane a yɛɛ medame a mevo a; na mboane ɛhye mɔ,+ duzu a bɛyɛ a? Mesɛlɛ wɔ, maa ɛ sa ɛrɛla medame nee me papa sua nu amra anwo zo.”+

18 Yemɔti kenle zɔhane, Gaade rale Devidi ɛkɛ na ɔzele ye kɛ: “Kɔzi afɔlemokyea maa Gyihova wɔ Gyibɛsenli Alɔna ma ɛwosolɛ ɛleka ne.”+ 19 Ɔti Devidi diele Gaade edwɛkɛ ne na ɔhɔle kɛ mɔɔ Gyihova hanle la. 20 Mɔɔ Alɔna dole ɔ nye na ɔnwunle kɛ belemgbunli ne nee ye azonvolɛ ɛlɛba ɔ nwo ɛkɛ la, ɛkɛ ne ala Alɔna vindele hɔbɔle ɔ ti aze maanle belemgbunli ne na ɔbutule ɔ nyunlu aze. 21 Alɔna bizale kɛ: “Duzu ati a me menle belemgbunli ɛra ye sonvolɛ ɛke ɛ?” Devidi buale kɛ: “Mera kɛ mebadɔ wɔ ma ɛwosolɛ ɛleka ne amaa meazi afɔlemokyea wɔ zolɛ meamaa Gyihova na ewule ne mɔɔ ɛha menli ne la agyakyi.”+ 22 Noko Alɔna zele Devidi kɛ: “Maa me menle belemgbunli ɛva na ɔbɔ afɔle mɔɔ ɔnea a ɔle kpalɛ la.* Nlankɛ mɔɔ ɛfa wɔabɔ ɛyelalɛ afɔle nee ma ɛwosolɛ baka nee nlankɛ ne mɔ anwo ninyɛne mɔɔ ɛbava wɔayɛ ɛyɛne la ɛne. 23 O belemgbunli, mefa* ɛhye mɔ amuala meamaa wɔ.” Akee Alɔna zele belemgbunli ne kɛ: “Gyihova wɔ Nyamenle ne ɛlo wɔ.”

24 Noko belemgbunli ne zele Alɔna kɛ: “Kyɛkyɛ, ɔwɔ kɛ metɔ mefi wɔ ɛkɛ na metua ye kakɛ. Menrɛbɔ ɛyelalɛ afɔle menrɛmaa Gyihova me Nyamenle ne mɔɔ mendua nwolɛ ɛhwee a.” Yemɔti Devidi dɔle ma ɛwosolɛ ɛleka ne nee nlankɛ ne mɔ dwɛtɛ fufule hyikɛle* 50.+ 25 Na Devidi zile afɔlemokyea+ wɔ ɛkɛ ne maanle Gyihova na ɔbɔle ɛyelalɛ afɔle nee anzodwolɛ afɔle wɔ zolɛ. Akee Gyihova diele nzɛlɛlɛ mɔɔ bɛyɛle wɔ azɛlɛ ne anwo la,+ na ewule ne mɔɔ dɔle Yizilayɛma avinli la gyakyile.

Anzɛɛ “ɛhɔhu Amalɛkema.”

Anzɛɛ “belemgbunli kyɛlɛ.”

Anzɛɛ “nyanelilɛ edwɛne.”

Hibulu aneɛ nu, “Kenle dodo.”

Anzɛɛ “bɛzu.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “na bɛpɛle Betelɔn amuala.”

Nea Gyn 22:24 ɔbdw.

Hibulu aneɛ nu, “na nea! me sa boka ɛ nwo kɛ memaa.”

Anzɛɛ “wɔ ɛkɛla kulo.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔlua ɔ diema Asahɛle mogya ne ati.”

Bie a ɔkile nrenyia abubura mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔyɛ mraalɛ gyima la.

Hibulu aneɛ nu, “kɔbele.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛtanevolɛma amra mrenyia.”

Anzɛɛ “bɛfa nyanelilɛ paano bɛarɛlɛ Devidi.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔ sa yɛle bɛtɛɛ.”

Anzɛɛ “ɛlɛkpondɛ wɔ ɛkɛla.”

Anzɛɛ “liele me ɛkɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “Yɛle mogya ko.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛdawɔ a ɛfa Yizilayɛma ɛkɔ na ɛ nee bɛ ba a.”

Anzɛɛ “adenle ne mɔɔ nzule se nu la.”

Anzɛɛ “Devidi ɛkɛla kyi bɛ la.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ɔvɛlɛle.”

Anzɛɛ “Millo.” Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ kile “kuma ɛdualɛ.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua.”

Nea Gyn 22:24 ɔbdw.

Ɔbo kile “Awie Mɔɔ Ɛbe Ninyɛne Ɛbubulɛ Nu La.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “avinli.”

Tete ɛdeɛ ne le ngakyile fi ɛnɛ mekɛ ye getaa nwo.

Anzɛɛ “ahonle futule.”

Ɔ bo kile “Ɛya Rale Ɛzaa Anwo Zo.”

Ɔbayɛ kɛ Gate a le sua Gate-relemɔn.

Hibulu aneɛ nu, “lenen yifɔdo hye Devidi abo.”

Bɛdua arɛlɛ ɛhye wɔ Palesetanye.

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Hibulu aneɛ nu, “metiedia a.”

Hibulu aneɛ nu, “Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ.”

Hibulu aneɛ nu, “meapɛ.”

Anzɛɛ “belemgbunlililɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “awie mɔɔ bavi wɔ nu avinde.”

Hibulu aneɛ nu, “mebava sonla baka meadea ye.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “Adam amra.”

Hibulu aneɛ nu, “adehilelɛ.”

Anzɛɛ “nee wɔ ɛhulolɛdeɛ ne.”

Anzɛɛ “Mebakyekye belemgbunlililɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛnyia ahonle.”

Anzɛɛ “Devidi nyianle ngoane.”

Anzɛɛ “Devidi nyianle ngoane.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛsɔfoma.”

Anzɛɛ “ɔle abubura.”

Hibulu aneɛ nu, “paano.”

Hibulu aneɛ nu, “wɔhakyi ɛ nyunlu wɔhile.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “me.”

Anzɛɛ “Tɔɔboma ɛkɛ.”

Anzɛɛ “Tɔɔboma.”

Ɛhye kile, Yufileti ne.

Ɛhye kile, nyenyesuo mekɛ ne anu.

Anzɛɛ “Kenle ko alewɔzo bie.”

Bie a mekɛ mɔɔ yehɔ amozi yewie la.

Hibulu aneɛ nu, “kɔwowo ɛ gyakɛ anwo.”

Anzɛɛ “belemgbunli kyɛfoa ne,” ɔkola ɔkile aleɛ mɔɔ awie fa maa ye ɛyɛvolɛ mɔɔ ɔdi ye eni la.

Anzɛɛ “na wɔ ɛkɛla de aze.”

Hibulu aneɛ nu, “Mɔɔ ɔyɛle la le ɛtane wɔ Nyamenle anye zo.”

Anzɛɛ “na ɔ kunlu anyelɛyela ye.”

Anzɛɛ “ɛmaa wɔ ɛtane ne ɛpɛ nu.”

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Ɔvi Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ kile “Anzodwolɛ” la anu.

Ɔ bo kile “Awie Mɔɔ Gyaa Kulo Ye.”

Anzɛɛ “belemgbunlililɛ suakpole ne.”

Ɔbahola yeayɛ ɛleka mɔɔ suakpole ne azo amra nyia bɛ nzule la.

Hibulu aneɛ nu, “na bɛava me duma bɛado zolɛ.”

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “arɛlekyekyelɛ paano.”

Hibulu aneɛ nu, “keeki nwiɔ mɔɔ bɛyɛ ye kɛ ahonle.”

Anzɛɛ “arɛkyekyelɛ paano.”

Anzɛɛ “arɛlekyekyelɛ paano ne.”

Hibulu aneɛ nu, “Ɛ diema Amenɔn a ɛnee wɔ ɛ nwo ɛkɛ ɔ?”

Asoaso nyinli nee ɛkpɔnwɔ belɛ a wole ye a.

Hibulu aneɛ nu, “fa sie ye ahonle nu kɛ.”

Anzɛɛ “Dwowabe hanle mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔka la hilele ye.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Ɛhye kile, anyelazo mɔɔ ɔlɛ kɛ ɔbanyia ɔ bo zo amra la.

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Kɛyɛ kg 2.3. Nea Mok. B14.

Ɛhye bahola ayɛ kɛzi bɛsuzu debie wɔ belemgbunli sua nu ɛkɛ anzɛɛ “belemgbunli” hyikɛle ne mɔɔ le ngakyile fi maanlema hyikɛle ɛdeɛ ne anwo la.

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “Ɛvolɛ 40.”

Anzɛɛ “mebazonle.” Hibulu aneɛ nu, “mebava ɛzonlenlɛ meamaa.”

Nea Gyn 22:24 ɔbdw.

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu ɛkɛ.”

Anzɛɛ “mɔɔ lua ye foa ko.”

Anzɛɛ “agɔnwo Huhyae mɔɔ ɔka ɔ ti anu edwɛkɛ ɔkile ye la.”

Titili feege, yɛɛ bie a ma bie mɔɔ le kɛ arɛlɛ la.

Anzɛɛ “anlɔnra.”

Hibulu aneɛ nu, “Mebɔ me ti aze memaa wɔ.”

Anzɛɛ “me ɛkɛla.”

Anzɛɛ “agɔnwo Huhyae mɔɔ ɔka ɔ ti anu edwɛkɛ ɔkile ye la.”

Nea Gyn 22:24 ɔbdw.

Anzɛɛ “belemgbunli sua nu.”

Anzɛɛ “ɔle kɛ awie ɛlɛbiza.”

Anzɛɛ “mekɛ mɔɔ ɔ sa amunwiɔ ɛyɛ bɛtɛɛ la.”

Anzɛɛ “bɛlɛdi nyane.”

Anzɛɛ “ahuma; mbɔnza.”

Anzɛɛ “ɛha.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ɛsɛlɛ ne.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛbame bɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “nlankɛ nyɛfonzule mɔɔ ɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛnrɛva bɛ ahonle bɛnrɛhɔ zo.”

Asoaso nyinli nee ɛkpɔnwɔ belɛ a wole ye a.

Hibulu aneɛ nu, “ɔzinzele anwuma nee aze avinli.”

Anzɛɛ “Saa meanli nɔhalɛ na menyɛle debie mentiale ye ɛkɛla a.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ɛda mbaka; atwɛ.” Hibulu aneɛ nu, “mbaka.”

Hibulu aneɛ nu, “ahonle nu.”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ kɔ maangyeba ne anu.”

Hibulu aneɛ nu, “maanle bɛ sa zo tiale me menle belemgbunli ne.”

Anzɛɛ “ngoane mɔɔ bɛnyianle.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Nea Gyn 22:24 ɔbdw.

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛle me bowule nee me nwonane.”

Hibulu aneɛ nu, “Ɛnle me bowule nee me nwonane ɔ?”

Hibulu aneɛ nu, “ɔbelele Dwudama kɔsɔɔti ahonle ɔlile ɔ nzi.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “Bɛpɛle.”

Hibulu aneɛ nu, “Me ɛvolɛ.”

Anzɛɛ “anloa yɛle se dɛlale Yizilayɛma.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ɛhɔ ye ɛdanlɛ azua ne mɔ anu.”

Anzɛɛ “ye belemgbunli sua nu.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛrabɛngale ye bɛyiale.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛme.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛmaa ɔ sa zo ɛtia Belemgbunli Devidi.”

Hibulu aneɛ nu, “yɛle Devidi ɛsɔfo.”

Hibulu aneɛ nu, “Yɛbaye bɛ avunli ne mɔ yeagua zo,” ɛhye kile, bɛbabubu bɛ sa nee bɛ gyakɛ.

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “Milabe.”

Nea Gyn 24:22 ɔbdw.

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “azɛlɛ menlema.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛyele bɛ bɛguale zo.”

Kɛyɛ kg 3.42. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “me dievolɛ mɔɔ lɛ tumi.” Nea Edwɛkɛbohilelɛ, Mɛne.

Anzɛɛ “me arane ɛsesebɛ.”

Anzɛɛ “Sheol,” ɛhye kile, alesama nla. Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Anzɛɛ “ɔde anwoma.”

Anzɛɛ “ɛleka mɔɔ le kpole la.”

Anzɛɛ “Me sa di benle.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ɛyɛ ɛ nwo kɛ ɛnze nrɛlɛbɛ.”

Anzɛɛ “Ɛbava me kpɔvolɛma anzi wɔamaa me.”

Hibulu aneɛ nu, “Mebamaa menli mɔɔ kpɔ me la ayɛ koonwu.”

Hibulu aneɛ nu, “Mɔɔ bɛbade wɔ bɛ nzo nu la, bamaa bɛadie me.”

Anzɛɛ “Na meabɔ.”

Anzɛɛ “Ɔdi konim mgbole.”

Anzɛɛ “Ahenle mɔɔ ane yɛ fɛ.”

Anzɛɛ “bɛnyianle ngoanelielɛ.”

Anzɛɛ “bɛnyianle ngoanelielɛ kpole.”

Anzɛɛ “ɛyɛ bɛ ɛdanlɛsua namule.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “le nrenyia katakyie bie ara.”

Anzɛɛ “mbɔnza.” Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Anzɛɛ “mekɛ mɔɔ bɛmaanle Devidi.”

Anzɛɛ “azudenle.”

Anzɛɛ “nyiakɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “ye ahonle.”

Anzɛɛ “lile nyane.”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ le kpalɛ wɔ ɔ nye zo la.”

Hibulu aneɛ nu, “Alɔna ɛva.”

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie