Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • nwt Ɛzɛdɔso 1:1-40:38
  • Ɛzɛdɔso

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ɛzɛdɔso
  • Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
Ngɛlɛlera Nwuanzanwuanza Ewiade Fofolɛ Ngilebɛbo
Ɛzɛdɔso

ƐZƐDƆSO*

1 Yizilayɛ amra mrenyia mɔɔ nee Gyekɔbo rale Yigyibiti la aluma ɛne, ko biala nee ye sua nu amra:+ 2 Wulubɛn, Semɛyɔn, Livae yɛɛ Dwuda;+ 3 Yesakaa, Zɛbulɛn yɛɛ Bɛngyaman; 4 Dan nee Nafetalae; Gaade nee Ahya.+ 5 Gyekɔbo abozoamra kɔsɔɔti* le 70,* noko ɛnee Dwosefi wɔ Yigyibiti dɛbadɛba.+ 6 Nzinlii, Dwosefi nee ɔ mediema ne mɔ amuala yɛɛ zɔhane awolɛndoazo ne kɔsɔɔti wule.+ 7 Yizilayɛma* wole na bɛyɛle dɔɔnwo, bɛdɛlɛle ndɛndɛ na bɛ nwo yɛle se, yemɔti bɛyile azɛlɛ ne azo.+

8 Nzinlii, belemgbunli fofolɛ mɔɔ ɛnze Dwosefi la ralile Yigyibiti ebia ne. 9 Ɔti ɔzele ye menli ne kɛ: “Bɛnlea! Yizilayɛma anwo ɛzo yɛɛ bɛ nwo yɛ se tɛla yɛ.+ 10 Bɛmaa yɛlua nrɛlɛbɛ adenle zo yɛ nee bɛ ɛli. Saa yɛanyɛ ye zɔhane a, bɛbahɔ zo bɛadɛlɛ, na saa konle bie si a, bɛbahɔboka yɛ agbɔvolɛ ne mɔ anwo bɛaho bɛatia yɛ na bɛavi maanle ye anu.”

11 Yemɔti bɛkpale gyima zo neavolɛma* bɛmaanle bɛnleanle bɛ nwo zo na bɛsisile bɛ bɛmaanle bɛyɛle akɛlɛ gyima,+ na bɛkyekyele azuamgbole Paetɔm nee Relamɛsize bɛmaanle Falo vale yɛle ye ninyɛnezielɛ ɛleka.+ 12 Noko mekɛ mɔɔ bɛlɛkile bɛ nyane la, ɛnee bɔ zo mɔɔ bɛ nwo ɛlɛso na bɛlɛtɛlɛ bɛahɔ moa a, yemɔti Yizilayɛma anwo ɛzulolɛ dɔle bɛ nwo zo.+ 13 Ɔti Yigyibitima maanle Yizilayɛma yɛle ngɛkɛlɛ na bɛyɛle gyima ɛsesebɛ.+ 14 Bɛmaanle bɛyɛle akɛlɛ gyima too ɛbɛlabɔlɛ yɛle ɛnwonle maanle bɛ, bɛvale ndɛtɛlɛ bɛyɛle mɔta nee belekese na bɛyɛle akɛlɛ gyima biala bie wɔ ɛbɔ nu. Ɛhɛe, bɛmaanle bɛyɛle akɛlɛ gyima biala bie na bɛvɛle wɔ tɛnlabelɛ mɔɔ ɛnle kpalɛ la anu.+

15 Nzinlii, Yigyibiti belemgbunli ne dendɛle hilele Hibulu mraalɛ mɔɔ die awolɛ mɔɔ bɛfɛlɛ bɛ Hyɛfela nee Pua la, 16 na ɔzele bɛ kɛ: “Saa bɛlɛdie Hibulunli raalɛ bie awolɛ+ wɔ awolɛ ebia ne azo na bɛnwu kɛ kakula ne le nrenyia a, bɛhu ye; noko saa ɔle raalɛ a, bɛmaa ɔdɛnla ngoane nu.” 17 Noko ɛnee mraalɛ ɛhye mɔ sulo nɔhalɛ Nyamenle ne, na bɛanyɛ mɔɔ Yigyibiti belemgbunli ne hanle hilele bɛ la. Emomu, bɛmaanle ngakula mrenyia ne mɔ dɛnlanle ngoane nu.+ 18 Nzinlii, Yigyibiti belemgbunli ne vɛlɛle bɛ na ɔbizale bɛ kɛ: “Duzu ati a bɛmaanle ngakula mrenyia ne mɔ dɛnlanle ngoane nu a?” 19 Mraalɛ ne mɔ zele Falo kɛ: “Hibulu mraalɛ ɛnle kɛ Yigyibiti mraalɛ la. Bɛ nwo yɛ se, ɔti kolaa na awolɛdievolɛ ne adwu ɛkɛ ne la, ɛnee bɛwo dɛbadɛba.”

20 Yemɔti Nyamenle nee mraalɛ ɛhye mɔ lile ye boɛ, na Yizilayɛma hɔle zo yɛle dɔɔnwo na bɛ nwo yɛle se. 21 Na kɛmɔ mraalɛ ɛhye mɔ zulole nɔhalɛ Nyamenle ne la ati, nzinlii ɔmaanle bɛnyianle mbusua. 22 Akee Falo zele ye menli ne mɔ amuala kɛ: “Bɛvuandi kakula nrenyia biala mɔɔ Hibuluma kɛwo ye la bɛdo Azule Naele ne anu, noko saa ɔle raalɛ a, bɛmaa ɔdɛnla ngoane nu.”+

2 Mekɛ zɔhane anu, nrenyia bie mɔɔ vi Livae abusua nu la gyale raalɛ bie wɔ Livae abusua ne anu.+ 2 Raalɛ ne nrenzɛle na ɔwole ralɛ nrenyia. Na mɔɔ ɔnwunle kɛzi kakula ne anwo yɛ fɛ la, ɔvale ye ɔveale too siane nsa.+ 3 Mɔɔ ɔnwunle kɛ ɔfa ye ɔfea bieko a ɔnyɛ boɛ la,+ ɔvale ndɔ kɛndɛne* na ɔvale bilewu ɔhanle nuhua, ɔvale kakula ne ɔdole nu na ɔvale ye ɔziele ndɔ ne mɔɔ wɔ Azule Naele ne anloa la anu. 4 Noko ɔ diema raalɛ ne+ gyinlanle moa ekyii kɛ ɔnea mɔɔ bado ye la.

5 Mɔɔ Falo ara raalɛ ne hɔle kɛ ɔkabia Naele ne anu la, ɛnee ye sonvolɛ mraalɛ ne mɔ luolua Naele ne anloa. Na ɔnwunle kɛndɛne ne wɔ ndɔ ne anu. Ɛkɛ ne ala ɔzoanle ye akɛlɛ raalɛ ne kɛ ɔhɔva ɔrɛla.+ 6 Mɔɔ ɔbukele zolɛ la, ɔnwunle kakula ne, na ɛnee kakula ne ɛlɛsu. Ɔ nwo yɛle ye alɔbɔlɛ,* na ɔhanle kɛ: “Hibuluma ne amra ne mɔ ko ɛne.” 7 Akee ɔ diema raalɛ ne bizale Falo ara raalɛ ne kɛ: “Mengɔnvɛlɛ Hibulu mraalɛ mɔɔ nea ngakula la ko memaa ɔnlea kakula ne ɔmaa wɔ ɔ?” 8 Falo ara raalɛ ne zele ye kɛ: “Kɔ!” Ɛkɛ ne ala kakula raalɛ ne hɔvɛlɛle kakula ne mame.+ 9 Falo ara raalɛ ne zele ye kɛ: “Fa kakula ɛhye kɔnlea ye maa me na mebadua wɔ kakɛ.” Yemɔti raalɛ ne vale kakula ne hɔnleanle ye. 10 Mɔɔ kakula ne nyinle la, ɔvale ye ɔrɛlɛle Falo ara raalɛ ne, na ɔvale ye ɔyɛle ɔ ra.+ Ɔdonle ye Mosisi* na ɔhanle kɛ: “Ɔboalekɛ menyele ye menvile nzule nu.”+

11 Akee mɔɔ Mosisi yɛle kpanyinli* la, ɔvindele ɔhɔle ɔ mediema ne mɔ anwo lɔ kɛ ɔkanlea gyima ɛsesebɛ mɔɔ bɛlɛyɛ la,+ na ɔnwunle kɛ Yigyibitinli bie ɛlɛbo ɔ mediema Hibuluma ne mɔ ko. 12 Ɔti ɔtotole ɔ nye, na mɔɔ yeannwu awie la, ɔhunle Yigyibitinli ne na ɔvunle ye ɔveale ɛnwea ne anu.+

13 Na aleɛ hyenle mɔɔ ɔvindele la, ɔnwunle kɛ Hibuluma nwiɔ ɛlɛko. Yemɔti ɔbizale nuhua ne mɔɔ di fɔlɛ la kɛ: “Duzu ati a wɔbɔ ɛ gɔnwo ɛ?”+ 14 Na ɔbuale ye kɛ: “Nwane a yɛle wɔ kpanyinli nee ndɛnebuavolɛ wɔ yɛ nwo zo a? Wɔnyia adwenle kɛ ɛku me kɛ mɔɔ ɛhunle Yigyibitinli ne la ɔ?”+ Akee Mosisi ahonle dule na ɔhanle kɛ: “Nɔhalɛ nu, edwɛkɛ ne ɛla ali!”

15 Mɔɔ Falo dele edwɛkɛ ne la, ɔyɛle kɛ ɔku Mosisi; noko Mosisi nriandile vile Falo anwo ɛkɛ na ɔhɔle Medean azɛlɛ zo,+ na ɔhɔdɛnlanle bula bie anwo. 16 Ɛnee Medean ɛsɔfo ne+ lɛ ɔ mra mraalɛ nsuu, na bɛrale kɛ bɛbaza nzule bɛagua debie mɔɔ nane no nzule wɔ nu la anu bɛamaa bɛ papa mboane ne mɔ anlo bie. 17 Noko mboaneneavolɛma ne mɔ ravoanle bɛ kɛ mɔɔ bɛta bɛyɛ ye la. Na Mosisi dwazole raboale* mraalɛ ne mɔ na ɔmaanle bɛ mboane ne mɔ nzule. 18 Mɔɔ bɛhɔle bɛ papa Riliwɛle*+ anwo ɛkɛ wɔ sua nu la, ɔdeanle nu kɛ: “Kɛ ɔyɛle mɔɔ ɛnɛ bɛra sua nu ndɛndɛ zɛhae ɛ?” 19 Bɛbuale kɛ: “Yigyibitinli bie+ liele yɛ vile mboaneneavolɛma ne mɔ asa anu, na ɔzale nzule ne bie bɔbɔ ɔmaanle yɛ na ɔmaanle mboane ne mɔ nzule.” 20 Na ɔbizale ɔ mra mraalɛ ne mɔ kɛ: “Ɔwɔ ni? Duzu ati a bɛgyakyile ye nehane ɛ? Bɛhɔvɛlɛ ye bɛrɛla bɛmaa ɔ nee yɛ ɛrali debie.” 21 Ɛhye anzi, Mosisi kponlenle zo kɛ ɔ nee nrenyia ne badɛnla, na ɔvale ɔ ra raalɛ Zepɔla ɔmaanle+ Mosisi gyale ye. 22 Nzinlii ɔwole ralɛ nrenyia, na Mosisi donle ye Gɛhyɔm,*+ ɔluakɛ ɔhanle kɛ, “Mele ɛyɛvolɛ wɔ azɛlɛ ɛhye azo.”+

23 Mekɛ tendenle* pɛle nu la, Yigyibiti belemgbunli ne wule,+ noko Yizilayɛma hɔle zo lile nyane wɔ akɛlɛzonlenlɛ nu, na bɛzunle bɛkpondɛle moalɛ, na bɛ akɛlɛzonlenlɛ nu ɛzunlɛ ne dwule nɔhalɛ Nyamenle ne anzo nu.+ 24 Nzinlii Nyamenle dele bɛ nyane ɛzunlɛ ne,+ na Nyamenle hakyele ngyekyeleɛ mɔɔ ɔ nee Ebileham, Ayezeke nee Gyekɔbo yɛle la.+ 25 Yemɔti Nyamenle dole ɔ nye nleanle Yizilayɛma; na Nyamenle nwunle mɔɔ ɛlɛkɔ zo la.

3 Ɛnee Mosisi nea ye ase Gyɛtulo+ mɔɔ le Medean ɛsɔfo la mboane. Kenle ko bie mɔɔ ɔlɛfa mboane ne yeahɔ fienemgbole ne adɔleɛ nehane la, ɔhɔvindele nɔhalɛ Nyamenle ne boka Hɔlɛbe anwo.+ 2 Akee Gyihova anwumabɔvolɛ yele ɔ nwo hilele ye wɔ kpɔkɛ bie mɔɔ ɛlɛsɔ la anu.+ Mekɛ mɔɔ ɔ nye gyi nwo ɔlɛnea la, ɔnwunle kɛ kpɔkɛ ne ɛlɛsɔ noko ɔnyela. 3 Ɔti Mosisi hanle kɛ: “Mekanlea nwanwane deɛ ɛhye, na meanwu deɛmɔti kpɔkɛ ne ɛnyela la.” 4 Mɔɔ Gyihova nwunle kɛ ɔlɛkɔ ɛkɛ ne yeahɔnlea la, Nyamenle vɛlɛle Mosisi wɔ kpɔkɛ ne anu na ɔhanle kɛ: “Mosisi! Mosisi!” na ɔliele zolɛ kɛ: “Mewɔ ɛke.” 5 Akee ɔhanle kɛ: “Mmabikye nwolɛ. Yeye wɔ mgbɔlaboa ne mɔɔ ɛwula la, ɔluakɛ ɛleka mɔɔ ɛgyi la le azɛlɛ nwuanzanwuanza.”

6 Ɔdoale zo kɛ: “Medame a mele wɔ papa mɔ Nyamenle ne, Ebileham Nyamenle ne,+ Ayezeke Nyamenle ne,+ yɛɛ Gyekɔbo Nyamenle ne a.”+ Akee Mosisi hedale ɔ nyunlu ɔluakɛ ɛnee ɔsulo kɛ ɔbanlea nɔhalɛ Nyamenle ne. 7 Gyihova hanle bokale nwolɛ kɛ: “Menwu amaneɛ mɔɔ me menli ne ɛlɛnwu ye wɔ Yigyibiti la, yɛɛ mede bɛ ɛzunlɛ ɔlua menli mɔɔ kile bɛ nyane maa bɛyɛ gyima ɛsesebɛ la ati; meze nyane mɔɔ bɛlɛdi la.+ 8 Mebahɔlie bɛ meavi Yigyibitima asa anu+ na meaye bɛ meavi zɔhane azɛlɛ ne azo meahɔ azɛlɛ kpalɛ mɔɔ tɛlɛ, azɛlɛ mɔɔ meleke nee wolɛ se zolɛ,+ azɛlɛ mɔɔ Keenama, Hɛtema, Amɔlema, Pilɛzema, Havaema yɛɛ Gyibɛsema de zolɛ la azo.+ 9 Nea! Yizilayɛma ɛzunlɛ ne ɛdwu me nzo nu, na menwu atisesebɛ adenle mɔɔ Yigyibitima ɛlɛdua zo ahile bɛ nyane la.+ 10 Akee bɛla maa menzoa wɔ wɔ Falo ɛkɛ na kɔye me menli Yizilayɛma fi Yigyibiti.”+

11 Noko Mosisi zele nɔhalɛ Nyamenle ne kɛ: “Nwane bɔbɔ a le medame mɔɔ mekɔ Falo ɛkɛ na meahɔye Yizilayɛma meavi Yigyibiti a?” 12 Na Nyamenle hanle kɛ: “Me nee wɔ balua,+ na ɛhye a le sɛkɛlɛneɛ mɔɔ bamaa wɔanwu kɛ medame a mezoa wɔ a: Saa ɛye menli ne ɛfi Yigyibiti a, bɛbarazonle nɔhalɛ Nyamenle ne wɔ boka ɛhye azo.”+

13 Na Mosisi bizale nɔhalɛ Nyamenle ne kɛ: “Saa mekɔ Yizilayɛma ɛkɛ na meka mekile bɛ kɛ, ‘Bɛ nenyia mɔ Nyamenle ne ɛzoa me bɛ nwo ɛke,’ na bɛbiza me kɛ, ‘Kɛ bɛfɛlɛ ye ɛ?’+ a, duzu edwɛkɛ a menga mengile bɛ a?” 14 Yemɔti Nyamenle zele Mosisi kɛ: “Mebayɛ Me Nwo Mɔɔ Mekpondɛ Kɛ Meyɛ La.”*+ Na ɔdoale zo kɛ: “Ka kile Yizilayɛma kɛ, ‘Mebayɛ ɛzoa me bɛ nwo ɛke.’”+ 15 Akee Nyamenle zele Mosisi bieko kɛ:

“Ka kile Yizilayɛma kɛ, ‘Gyihova, bɛ nenyia mɔ Nyamenle ne, Ebileham Nyamenle ne,+ Ayezeke Nyamenle ne+ yɛɛ Gyekɔbo Nyamenle ne+ ɛzoa me bɛ nwo ɛke.’ Ɛhye a le me duma wɔ mekɛ mɔɔ ɛnlɛ awieleɛ a,+ na ɛhye a ɔwɔ kɛ bɛfa bɛkakye me wɔ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu a. 16 Akee kɔ na kɔboɔboa Yizilayɛ mgbanyima kɔsɔɔti anloa na ka kile bɛ kɛ, ‘Gyihova, bɛ nenyia mɔ Nyamenle ne, Ebileham, Ayezeke nee Gyekɔbo Nyamenle ne ɛye ɔ nwo ɛhile me, na ɔse: “Menwu bɛ+ yɛɛ menwu mɔɔ bɛlɛfa bɛayɛ bɛ wɔ Yigyibiti la. 17 Ɔti mese, mebalie bɛ meavi amaneɛnwunlɛ nu+ wɔ Yigyibitima asa anu meahɔ Keenama, Hɛtema, Amɔlema,+ Pilɛzema, Havaema yɛɛ Gyibɛsema azɛlɛ zo,+ azɛlɛ mɔɔ meleke nee wolɛ se zolɛ la azo.”’+

18 “Bɛbadie ɛ ne,+ na ɛdawɔ nee Yizilayɛ mgbanyima bahɔ Yigyibiti belemgbunli ne ɛkɛ, na ɔwɔ kɛ bɛka bɛkile ye kɛ: ‘Gyihova, Hibuluma Nyamenle ne+ nee yɛ ɛdendɛ. Ɔti yɛsɛlɛ wɔ, maa yɛdia kenle nsa adenle yɛhɔ fienemgbole ne anu amaa yɛabɔ afɔle yɛamaa Gyihova yɛ Nyamenle ne.’+ 19 Noko meze ye wienyi kɛ Yigyibiti belemgbunli ne ɛnrɛmaa bɛ adenle, kyesɛ ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la kolo ɔ nwo zo.+ 20 Yemɔti mebadenrɛ me sa na meabɔ Yigyibiti ɔlua nwanwane ninyɛne mɔɔ mebayɛ wɔ ɛkɛ ne la azo, na ɛhye anzi, ɔbamaa bɛahɔ.+ 21 Na mebamaa menli ɛhye mɔ anyia Yigyibitima anyunlu ɛlolɛ, na saa bɛlɛkɔ a, bɛnrɛva bɛ sa mgbane bɛnrɛhɔ.+ 22 Ɔwɔ kɛ raalɛ biala biza ɔ gɔnwo nee raalɛ biala mɔɔ de ye sua nu la die ninyɛne mɔɔ bɛva dwɛtɛ fufule nee nvutuke bɛyɛ la yɛɛ ndanlɛ, na bɛava bɛaziezie bɛ mra mrenyia nee bɛ mra mraalɛ; na bɛbakpokpo Yigyibitima.”+

4 Noko Mosisi buale kɛ: “Na saa bɛanlie me bɛanli anzɛɛ bɛandie me ɛ?+ Ɔluakɛ bɛbaha kɛ, ‘Gyihova anye ɔ nwo angile wɔ.’” 2 Akee Gyihova bizale ye kɛ: “Duzu a ɛlɛ ye ɛ sa nu la?” Na ɔbuale kɛ: “Kpɔma ɔ.” 3 Ɔhanle kɛ: “Fuandi to azɛlɛ ne anwo.” Yemɔti ɔvuandinle ɔdole azɛlɛ ne anwo, na ɔhakyile ɛwɔlɛ;+ na Mosisi nriandile vile nwolɛ. 4 Gyihova akee zele Mosisi kɛ: “Tenrɛ ɛ sa sɔ ɔ dua ne anu.” Ɔti ɔdenrɛle ɔ sa ɔzɔle nu, na ɔhakyile kpɔma wɔ ɔ sa nu. 5 Akee Nyamenle hanle kɛ: “Ɛhye bamaa bɛalie bɛali kɛ Gyihova, bɛ nenyia mɔ Nyamenle ne, Ebileham Nyamenle ne, Ayezeke Nyamenle ne nee Gyekɔbo Nyamenle ne+ ɛye ɔ nwo ɛhile wɔ.”+

6 Gyihova zele ye bieko kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, fa ɛ sa wula wɔ tɛladeɛ ne anu.” Yemɔti ɔvale ɔ sa ɔwulale ye tɛladeɛ ne anu. Mekɛ mɔɔ ɔyele la, ɛnee kokobɛ ɛgua ɔ sa anwo nwohyee kɛ ezukɔtweaba!+ 7 Akee ɔhanle kɛ: “Fa ɛ sa wula wɔ tɛladeɛ ne anu bieko.” Yemɔti ɔvale ɔ sa ɔwulale ye tɛladeɛ ne anu bieko. Mekɛ mɔɔ ɔyele ɔ sa ɔvile ye tɛladeɛ ne anu la, ɛnee kokobɛ ne ɛhɔ na yeyɛ kɛ ye dɛba ne ala la! 8 Ɔhanle kɛ: “Saa bɛanlie wɔ bɛanli anzɛɛ bɛbu bɛ nye bɛgua sɛkɛlɛneɛ ne mɔɔ limoa la azo a, bɛbalie sɛkɛlɛneɛ ne mɔɔ doa zo la bɛali.+ 9 Saa bɛanlie sɛkɛlɛneɛ nwiɔ ne bɛanli bɔbɔ anzɛɛ bɛandie wɔ a, sa Azule Naele ne anu nzule ne bie na wola gua azɛlɛ resee zo, na nzule ne mɔɔ ɛbaza wɔavi Naele ne anu la bahakyi mogya wɔ azɛlɛ resee ne azo.”+

10 Mosisi akee zele Gyihova kɛ: “Gyihova, mesɛlɛ wɔ, too mɔɔ yeradwu ɛnɛ, nee kɛkala bɔbɔ mɔɔ wɔdendɛ wɔhile wɔ sonvolɛ la, me nloa ɛtɛtele ɔluakɛ me ɛdendɛlɛ le bɛtɛɛ* yɛɛ me tafinlima yɛ ɛlomboɛ.”+ 11 Gyihova zele ye kɛ: “Nwane a yɛle ɛnloanlɛ maanle sonla anzɛɛ ɔmaa ɔyɛ mumule anzɛɛ anzondiliravolɛ anzɛɛ ɔmaa ɔnwu debie anzɛɛ ɔyɛ anyenzinliravolɛ a? Asoo tɛ medame Gyihova ɔ? 12 Ɔti kɔ, na ɛlɛtendɛ a mebaboka ɛ nwo* na meahile wɔ edwɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛka la.”+ 13 Noko ɔhanle kɛ: “Gyihova, mesɛlɛ wɔ, soa awie biala mɔɔ ɛkulo kɛ ɛsoa ye la.” 14 Akee Gyihova vale Mosisi anwo ɛya kpole na ɔhanle kɛ: “Na ɛ diema Aalɔn+ mɔɔ le Livaenli la ɛ? Meze kɛ ɔ nloa ɛde kpalɛ. Na ɔlɛba yearayia wɔ. Saa ɔnwu wɔ a, ye ahonle bali fɛlɛko.+ 15 Yemɔti ka kile ye na fa edwɛkɛ ne wula ɔ nloa,+ na bɛlɛtendɛ a mebaboka bɛ nwo+ na meahile bɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ la. 16 Ɔbagyinla ɛ gyakɛ anu yeadendɛ yeahile menli ne, ɔbadendɛ ɛ nloa azo na wɔayɛ kɛ Nyamenle la wɔamaa ye.*+ 17 Na fa kpɔma ɛhye dɛ ɛ sa nu kɔ na wɔava wɔayɛ sɛkɛlɛneɛ ne mɔ.”+

18 Ɔti Mosisi ziale hɔle ye ase Gyɛtulo ɛkɛ+ na ɔzele ye kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, mekpondɛ kɛ mesia mekɔ me mediema ne mɔ anwo lɔ wɔ Yigyibiti na mekɔnea saa bɛtɛte ngoane nu a.” Gyɛtulo zele Mosisi kɛ: “Kɔ anzodwolɛ nu.” 19 Ɛhye anzi, Gyihova zele Mosisi wɔ Medean kɛ: “Sia kɔ Yigyibiti, ɔluakɛ menli mɔɔ ɛlɛkpondɛ wɔ ahu wɔ* la amuala ɛwu.”+

20 Akee Mosisi vale ɔ ye nee ɔ mra mrenyia ne mɔ dɛnlanle asoaso zo na ɔzile nu kɛ ɔsia yeahɔ Yigyibiti azɛlɛ zo. Mosisi eza vale nɔhalɛ Nyamenle ne kpɔma ne lɛle ɔ sa nu. 21 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Saa ɛsia ɛkɔ Yigyibiti a, nea kɛ ɛbayɛ nwanwane ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ memaanle wɔ tumi kɛ ɛyɛ la wɔ Falo anyunlu.+ Noko mebamaa Falo ahonle asolo,+ na ɔnrɛmaa menli ne ɛnrɛhɔ.+ 22 Ka kile Falo kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Yizilayɛ le me ra nrenyia, me belamunli ralɛ.+ 23 Meka meahile wɔ kɛ, Maa me ra nrenyia ne ɛhɔ amaa yeazonle me. Na saa wɔamkponle wɔammaa yeangɔ a, mebahu ɛ ra nrenyia ne, wɔ belamunli ralɛ ne.”’”+

24 Mɔɔ bɛlua adenle nu na bɛdwule ɛleka mɔɔ bɛdie bɛ menle la, Gyihova+ yiale ye na ɔyɛle kɛ ɔku ye.+ 25 Akee Zepɔla+ vale bolɛ mɔɔ yɛ nla* la pɛle ɔ ra ne mrenyiazo na ɔmaanle nwonane ne hanle ɔ gyakɛ na ɔhanle kɛ: “Ɛle mogya atɔfolɛ nrenyia ɛmaa me la ati ɔ.” 26 Yemɔti Nyamenle maanle ɔhɔle. Mrenyiazo ɛpɛlɛ ne ati a Zepɔla hanle ye wɔ mekɛ zɔhane kɛ, “ɛle mogya atɔfolɛ nrenyia” la.

27 Akee Gyihova zele Aalɔn kɛ: “Kɔ fienemgbole ne anu kɔyia Mosisi.”+ Yemɔti ɔhɔyiale ye wɔ nɔhalɛ Nyamenle ne+ boka ne anwo na ɔvole ɔ nloa anwo. 28 Na Mosisi hanle edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛva ɛzoa ye la+ amuala nee sɛkɛlɛneɛ kɔsɔɔti mɔɔ ɔse ɔyɛ la ɔhilele Aalɔn.+ 29 Ɛhye anzi, Mosisi nee Aalɔn hɔboɔboale Yizilayɛ mgbanyima ne mɔ amuala anloa.+ 30 Aalɔn hanle edwɛkɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la amuala hilele bɛ na ɔyɛle sɛkɛlɛneɛ ne mɔ+ wɔ menli ne anyunlu ɛkɛ. 31 Na menli ne liele lile.+ Mɔɔ bɛdele kɛ Gyihova ɛdo ɔ nye ɛnlea Yizilayɛma+ na yenwu bɛ nyanelilɛ ne la,+ bɛhotole na bɛbutubutule bɛ nyunlu aze.

5 Nzinlii, Mosisi nee Aalɔn hɔle Falo ɛkɛ na bɛzele ye kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne, ‘Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛali ɛvoyia bɛamaa me wɔ fienemgbole ne anu.’” 2 Noko Falo hanle kɛ: “Gyihova a le nwane+ mɔɔ ɔwɔ kɛ metie ye na memaa Yizilayɛma kɔ a?+ Menze Gyihova biala, yɛɛ bieko, menrɛmaa Yizilayɛma ɛnrɛhɔ.”+ 3 Noko bɛhanle kɛ: “Hibuluma Nyamenle ne nee yɛ ɛdendɛ. Yɛsɛlɛ wɔ, maa yɛdu kenle nsa adenle yɛhɔ fienemgbole ne anu na yɛhɔbɔ afɔle yɛmaa Gyihova yɛ Nyamenle ne;+ tɛ ye zɔhane a, ɔbava ewule anzɛɛ dadeɛ yeara yɛ nwo zo.” 4 Yigyibiti belemgbunli ne buale bɛ kɛ: “Mosisi nee Aalɔn, duzu ati a bɛmaa menli ne agyakyi bɛ gyima ne ahɔ ɛ? Bɛzia bɛhɔdoa bɛ gyima ne* azo!”+ 5 Falo doale zolɛ kɛ: “Nea kɛzi menli ne anwo zonle wɔ azɛlɛ ne azo a, na bɛkulo kɛ bɛgyakyi bɛ gyima ne ɛyɛlɛ.”

6 Kenle ko zɔhane ala, Falo hanle hilele gyima mgbanyima ne mɔ nee Yizilayɛma mɔɔ le gyima zo neavolɛma la kɛ: 7 “Bɛmmamaa menli ne ndile bieko kɛ bɛva bɛpɛ belekese.+ Bɛmaa bɛdabɛ mumua ne bɛhɔkpondɛ bie. 8 Noko ɔwɔ kɛ bɛmaa bɛpɛ belekese dodo mɔɔ bɛpɛ ye dɛba la. Bɛmmate zolɛ bɛmaa bɛ, ɔluakɛ bɛle mgbovonle. Ɛhye ati a bɛlɛsu kɛ, ‘Yɛkpondɛ kɛ yɛkɔ, yɛkpondɛ kɛ yɛkɔbɔ afɔle yɛmaa yɛ Nyamenle ne’ la! 9 Bɛmaa bɛyɛ gyima ɛsesebɛ kpalɛ, na bɛmmamaa bɛnyia alagye fee amaa bɛandie adalɛ edwɛkɛ.”

10 Yemɔti gyima mgbanyima ne mɔ nee Yizilayɛma mɔɔ le gyima zo neavolɛma+ la vindele hɔle na bɛhɔhanle bɛhilele menli ne kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Falo ɛha la ɛne, ‘Menrɛmaa bɛ ndile bieko. 11 Bɛdabɛ mumua ne bɛhɔkpondɛ ndile ne bie wɔ ɛleka biala mɔɔ bɛkɛnyia bie la, noko bɛnrɛde bɛ gyima ne azo fee.’” 12 Yemɔti menli ne dele kpondenle Yigyibiti azɛlɛ ne azo amuala kɛ bɛkakpondɛ ndile bo zo.* 13 Na gyima mgbanyima ne mɔ hanle tinlinle zolɛ kɛ: “Ɔwɔ kɛ bɛ nuhua ko biala wie ye gyima mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔyɛ ye kenle ko biala la, kɛ mɔɔ ɛnee ɔde wɔ mekɛ mɔɔ bɛmaa bɛ ndile la.” 14 Eza bɛbole Yizilayɛma mɔɔ le gyima zo neavolɛma mɔɔ Falo gyima mgbanyima ne mɔ kpale bɛ kɛ bɛnlea bɛ nwo zo la.+ Bɛbizale bɛ kɛ: “Duzu ati a bɛangola bɛampɛ belekese dodo mɔɔ bɛpɛ ye dɛba la ɛ? Anoma bɛanwie, ɛnɛ noko zɔhane ala.”

15 Yemɔti Yizilayɛma mɔɔ le gyima zo neavolɛma ne hɔhanle nwolɛ edwɛkɛ hilele Falo kɛ: “Duzu ati a ɛ nee wɔ sonvolɛma ɛlɛdi ye zɛhae ɛ? 16 Bɛmmaa wɔ sonvolɛma ndile, noko bɛlɛka kɛ, ‘Bɛpɛ belekese!’ Bɛbo wɔ sonvolɛma, noko nvonleɛ ne vi ɛdawɔ wɔ menli ne.” 17 Noko ɔhanle kɛ: “Bɛle mgbovonle, bɛle mgbovonle!+ Ɛhye ati a bɛlɛka kɛ, ‘Yɛkpondɛ kɛ yɛkɔ, yɛkpondɛ kɛ yɛkɔbɔ afɔle yɛmaa Gyihova la!’+ 18 Yemɔti bɛhɔ, bɛhɔdoa bɛ gyima zo! Bɛnrɛmaa bɛ ndile biala, noko ɔwɔ kɛ bɛpɛ belekese dodo mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛpɛ la.”

19 Ɔlua mɛla ne mɔɔ se: “Bɛmmate belekese dodo mɔɔ bɛpɛ ye alehyenlɛ biala la azo fee” la ati, Yizilayɛma mɔɔ le gyima zo neavolɛma la nwunle kɛ edwɛkɛ ɛdo bɛ. 20 Nzinlii mɔɔ bɛvi Falo anyunlu ɛkɛ bɛhɔle la, bɛhɔyiale Mosisi nee Aalɔn mɔɔ ɛnee gyi ɛkɛ ɛlɛkendɛ bɛ la. 21 Ɛkɛ ne ala bɛzele bɛ kɛ: “Gyihova ɛnlea bɛ na ɔbua bɛ ndɛne, ɔluakɛ bɛmaa Falo nee ye sonvolɛma ne mɔ ɛkpɔ yɛ* na bɛva konle dadeɛ bɛwula bɛ sa nu kɛ bɛhu yɛ.”+ 22 Akee Mosisi hakyile ɔ nye wɔ Gyihova anwo na ɔhanle kɛ: “Gyihova, duzu ati a wɔmaa ngyegyelɛ ɛra menli ɛhye mɔ anwo zo ɛ? Duzu ati a ɛzoanle me a? 23 Ɔvi mekɛ mɔɔ mengɔle Falo anyunlu me nee ye hɔdendɛle wɔ wɔ duma nu la,+ ɔ nee menli ne ɛtɛdile ye boɛ fee,+ yɛɛ ɛtɛdiele wɔ menli ne.”+

6 Yemɔti Gyihova zele Mosisi kɛ: “Akee ɛbanwu debie mɔɔ mebava meayɛ Falo la.+ Ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la baholo ɔ nwo zo na yeamaa Yizilayɛma ahɔ, yɛɛ ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la baha ye yeamaa yeavoa bɛ yeavi ye azɛlɛ ne azo.”+

2 Akee Nyamenle zele Mosisi kɛ: “Medame a mele Gyihova a. 3 Ɛnee meye me nwo mekile Ebileham, Ayezeke nee Gyekɔbo kɛ Nyamenle Tumivolɛ Bedevinli,+ noko me duma Gyihova ne ɛdeɛ,+ meammaa bɛanva bɛannwu me.+ 4 Eza me nee bɛ yɛle ngyekyeleɛ kɛ mebava Keena azɛlɛ ne mɔɔ bɛdɛnlanle zolɛ kɛ nyɛvolɛ la meamaa bɛ.+ 5 Mede Yizilayɛma mɔɔ Yigyibitima ɛyɛ bɛ ngɛkɛlɛ la nyane ɛzunlɛ ne, na mehakye me ngyekyeleɛ ne.+

6 “Zɔhane ati, ka kile Yizilayɛma kɛ: ‘Medame a mele Gyihova a, na mebaye bɛ meavi Yigyibitima adesoa ne abo na mealie bɛ meavi akɛlɛzonlenlɛ nu,+ na mebava ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la nee ndɛnebualɛ kpole mealie bɛ.+ 7 Na mebava bɛ meayɛ me menli, yɛɛ mebayɛ bɛ Nyamenle,+ na bɛbanwu kɛ medame a mele Gyihova bɛ Nyamenle ne mɔɔ ɛye bɛ ɛvi Yigyibiti adesoa ne abo la. 8 Na mebava bɛ meara azɛlɛ ne mɔɔ menganle nwolɛ ndane* kɛ mebava meamaa Ebileham, Ayezeke nee Gyekɔbo la azo; na mebava meamaa bɛ na yeayɛ bɛ agyapadeɛ.+ Medame a mele Gyihova a.’”+

9 Nzinlii, Mosisi hanle nrɛlaleɛ ne hilele Yizilayɛma, noko bɛandie Mosisi ɔlua bɛ sa nu mɔɔ ɛdo nee akɛlɛzonlenlɛ nu gyima ɛsesebɛ ne ati.+

10 Akee Gyihova hanle hilele Mosisi kɛ: 11 “Kɔha kile Falo, Yigyibiti belemgbunli ne kɛ ɔmaa Yizilayɛma ɛvi ye azɛlɛ ne azo ɛhɔ.” 12 Noko akee, Mosisi buale Gyihova kɛ: “Nea! Yizilayɛma andie me;+ na kɛ ɔkɛyɛ na Falo adie me wɔ mekɛ mɔɔ metendɛ a mefɛ* la ɛ?”+ 13 Na Gyihova hanle edwɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ Mosisi nee Aalɔn ka kile Yizilayɛma nee Falo, Yigyibiti belemgbunli ne la bieko hilele bɛ, amaa yeaye Yizilayɛma yeavi Yigyibiti azɛlɛ zo.

14 Menli mɔɔ le bɛ papa mɔ sua nu mbusua mgbanyima la ɛne: Yizilayɛ ara kpanyinli Wulubɛn amra mrenyia+ a le Heenɔko, Palu, Hɛzelɔn yɛɛ Kaamae.+ Wulubɛn abusua ne abozoamra ɛne.

15 Semɛyɔn amra mrenyia a le Gyɛmuwɛle, Gyeemen, Ohade, Gyeeken, Zohaa yɛɛ Hyeewɛle mɔɔ ye mame le Keenanli la.+ Semɛyɔn abusua ne abozoamra ɛne.

16 Livae amra mrenyia ne mɔ aluma,+ kɛ mɔɔ bɛ abusua ɛlɔnwɔne ne de la ɛne: Gɛhyɔn, Kohate nee Mɛlɛlae.+ Livae ngoane mekɛ kɔsɔɔti yɛle ɛvolɛ 137.

17 Gɛhyɔn amra mrenyia a le Lebenae nee Hyemɛyae, kɛ mɔɔ bɛ mbusua ne mɔ de la.+

18 Kohate amra mrenyia a le Amelam, Yezehaa, Hibulɔn yɛɛ Ɛzeɛle.+ Kohate ngoane mekɛ kɔsɔɔti yɛle ɛvolɛ 133.

19 Mɛlɛlae amra mrenyia a le Maalae nee Muhyae.

Ɛhye a le Livae abusua ne abozoamra, kɛ mɔɔ bɛ abusua ɛlɔnwɔne ne de la.+

20 Amelam gyale ye papa adiema raalɛ Dwɔkɛbɛde.+ Ɔ nee ye wole Aalɔn nee Mosisi.+ Amelam ngoane mekɛ kɔsɔɔti yɛle ɛvolɛ 137.

21 Yezehaa amra mrenyia a le Kɔla,+ Nifɛge nee Zekelae.

22 Ɛzeɛle amra mrenyia a le Mehyeeyɛle, Ɛlezeefan+ nee Setelae.

23 Akee Aalɔn gyale Amenadabe ara raalɛ Yilaehyɛba, Nahyɔn adiema raalɛ ne.+ Ɔ nee ye wole Needabe, Abaehu, Ɛlieza yɛɛ Yetamaa.+

24 Kɔla amra mrenyia a le Asɛ, Ɛlekeena nee Abayasafe.+ Kɔla abusua ne abozoamra ɛne.+

25 Aalɔn ara Ɛlieza+ gyale Puteɛle amra mraalɛ ne mɔ ko. Ɔ nee ye wole Fenɛhaze.+

Livae abusua ne mbusua mgbanyima ɛne, kɛ mɔɔ bɛ abusua ɛlɔnwɔne ne de la.+

26 Aalɔn nee Mosisi ɛhye a Gyihova hanle hilele bɛ kɛ: “Bɛye Yizilayɛma ekpunli ekpunli ne* bɛvi Yigyibiti azɛlɛ zo” la.+ 27 Bɛdabɛ a bɛ nee Falo, Yigyibiti belemgbunli ne dendɛle kɛ ɔmaa Yizilayɛma ɛvi Yigyibiti azɛlɛ ne azo la. Mosisi nee Aalɔn ɛhye ɔ.+

28 Kenle mɔɔ Gyihova nee Mosisi dendɛle wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo la, 29 Gyihova zele Mosisi kɛ: “Medame a mele Gyihova a. Ka edwɛkɛ biala mɔɔ melɛka meahile wɔ la kile Falo, Yigyibiti belemgbunli ne.” 30 Akee Mosisi hanle hilele Gyihova kɛ: “Nea! Metendɛ a mefɛ,* ɔti kɛ ɔkɛyɛ na Falo adie me ɛ?”+

7 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Nea, meyɛ wɔ kɛ Nyamenle la* memaa Falo, na ɛ diema Aalɔn bayɛ wɔ ngapezonli.+ 2 Ɔwɔ kɛ ɛsi debie biala mɔɔ mebaha meahile wɔ la azo ɛkile ɛ diema Aalɔn, na ɔbaha yeahile Falo, na yeamaa Yizilayɛma avi ye azɛlɛ ne azo ahɔ. 3 Na mame, mebamaa Falo ahonle asolo,+ na meayɛ sɛkɛlɛneɛ nee nwanwane ninyɛne dɔɔnwo wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo.+ 4 Noko Falo ɛnrɛdie wɔ, na mebava me sa meaha Yigyibiti na meabua ye ndɛne mgbole na meaye me menli Yizilayɛma dɔɔnwo* ne meavi Yigyibiti azɛlɛ zo.+ 5 Saa mefa me sa meka Yigyibitima na meye Yizilayɛma mefi bɛ avinli a, akee Yigyibitima banwu kɛ medame a mele Gyihova a.”+ 6 Mosisi nee Aalɔn yɛle mɔɔ Gyihova hanle hilele bɛ la; bɛyɛle ye zɔ pɛpɛɛpɛ. 7 Mekɛ mɔɔ bɛ nee Falo hɔdendɛle la, ɛnee Mosisi ɛli ɛvolɛ 80 yɛɛ Aalɔn ɛli ɛvolɛ 83.+

8 Akee Gyihova zele Mosisi nee Aalɔn kɛ: 9 “Saa Falo ka kile bɛ kɛ, ‘Bɛyɛ nwanwane debie’ a, ka kile Aalɔn kɛ, ‘Fuandi wɔ kpɔma ne to Falo anyunlu ɛkɛ.’ Ɔbahakyi ɛwɔlɛ kpole.”+ 10 Ɔti Mosisi nee Aalɔn hɔle Falo ɛkɛ na bɛyɛle mɔɔ Gyihova hanle la pɛpɛɛpɛ. Aalɔn vuandinle ye kpɔma ne dole Falo nee ye sonvolɛma ne anyunlu ɛkɛ, na ɔhakyile ɛwɔlɛ kpole bie. 11 Noko Falo vɛlɛle nrɛlɛbɛvolɛma nee silikyevoma yɛɛ Yigyibiti ngonyiama ne mɔ,+ na bɛdabɛ noko bɛyele ngonyia* bɛyɛle deɛ ko ne ala bie.+ 12 Ko biala vuandinle ye kpɔma ne dole aze na bɛhakyile nwɔlɛ mgbole; noko Aalɔn ɛwɔlɛ* ne memenle bɛ nwɔlɛ* ne mɔ. 13 Noko Falo ahonle solole na yeandie bɛ,+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle la.

14 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Falo ahonle yɛ se.+ Yekpo kɛ ɔkɛmaa me menli ne kɛhɔ. 15 Kɔ Falo ɛkɛ ne nwonlomɔ. Nea! Ɔlɛkɔ azule ne anu! Na ɔwɔ kɛ ɛkɔgyinla Azule Naele ne anloa na ɛyia ye; anrɛɛ fa kpɔma ne mɔɔ hakyile ɛwɔlɛ ne la dɛ ɛ sa nu kɔ.+ 16 Na ka kile ye kɛ, ‘Gyihova, Hibuluma Nyamenle ne, ɛzoa me ɛ nwo ɛke,+ na ɔse: “Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle me wɔ fienemgbole ne anu,” noko ɛtɛtiele ye too yeradwu ɛnɛ. 17 Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Ɛhye a bamaa wɔanwu kɛ medame a mele Gyihova a.+ Mefa kpɔma ne mɔɔ melɛ ye me sa nu la meabɔ Azule Naele ne anu, na ɔbahakyi mogya. 18 Fɛlɛ mɔɔ wɔ Naele ne anu la bawu, na Naele ne babɔ nvoanvoa, na Yigyibitima ɛnrɛhola ɛnrɛnlo Naele ne anu nzule.”’”

19 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Ka kile Aalɔn kɛ, ‘Tende wɔ kpɔma ne wɔ Yigyibiti nzule ne mɔ azo,+ ye azudenle, ye kanale,* ye azia,+ yɛɛ ye nzubula kɔsɔɔti azo maa bɛhakyi mogya.’ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo bayɛ mogya, bɔbɔ nzule mɔɔ wɔ ninyɛne mɔɔ bɛvale mbaka nee awolɛ bɛyɛle la kɔsɔɔti anu.” 20 Mosisi nee Aalɔn yɛle mɔɔ Gyihova hanle la ɛkɛ ne ala. Ɔmaanle kpɔma ne zo na ɔvale ɔbɔle Azule Naele ne anu wɔ Falo nee ye sonvolɛma ne anyunlu ɛkɛ, na azule ne kɔsɔɔti hakyile mogya.+ 21 Fɛlɛ mɔɔ wɔ azule ne anu la wule,+ na azule ne bɔnle nvoanvoa, na Yigyibitima angola anlo Naele ne anu nzule,+ yɛɛ Yigyibiti azɛlɛ ne azo amuala yɛle mogya.

22 Noko Yigyibiti ngonyiama ne luale bɛ fealeranu nyɛleɛ ne mɔ azo yɛle deɛ ko ne ala bie,+ ɔti Falo ahonle solole, na yeandie bɛ kɛ mɔɔ Gyihova hanle la.+ 23 Akee Falo ziale hɔle sua nu, na ɛhye noko amkputi ye ahonle. 24 Yemɔti Yigyibitima kɔsɔɔti dudule ahuma wɔ Naele ne anwo kɛ bɛkpondɛ nzule bɛanlo, ɔluakɛ ɛnee bɛngola bɛnno Naele ne anu nzule ne bie. 25 Gyihova maanle Naele ne hakyile mogya too kenle nsuu pɛle nu.

8 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Kɔ Falo ɛkɛ na ka kile ye kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle me.+ 2 Saa ɛkɔ zo ɛkpo kɛ ɛkɛmaa bɛkɛhɔ a, mebamaa ahɛlɛne ara wɔ azɛlɛ ne amuala azo.+ 3 Na Azule Naele ne anu bayɛ ahɛlɛne ngome, na bɛvi ɛkɛ ne bɛbara wɔ sua nu, wɔ suakunlu, wɔ ɛkpa zo, wɔ sonvolɛma azua nu nee wɔ menli ne anwo zo, wɔ fonlomo nee wɔ ahyɛnze mɔɔ bɛfete esamo wɔ nu la amuala anu.+ 4 Ahɛlɛne bara ɛdawɔ, wɔ menli ne yɛɛ wɔ sonvolɛma kɔsɔɔti anwo zo.”’”

5 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Ka kile Aalɔn kɛ, ‘Fa wɔ kpɔma ne na tende ye wɔ azule ne mɔ, Naele kanale ne mɔ yɛɛ azia ne mɔ azo na maa ahɛlɛne ɛrɛla Yigyibiti azɛlɛ zo.’” 6 Yemɔti Aalɔn dendenle ɔ sa wɔ Yigyibiti azule ne mɔ azo, na ahɛlɛne vi nuhua ravale Yigyibiti azɛlɛ ne azo. 7 Noko ngonyiama ne luale bɛ fealeranu nyɛleɛ ne azo yɛle bie, na bɛdabɛ noko bɛmaanle ahɛlɛne ravale Yigyibiti azɛlɛ ne azo.+ 8 Akee Falo vɛlɛle Mosisi nee Aalɔn na ɔhanle kɛ: “Bɛzɛlɛ Gyihova bɛmaa ɔye ahɛlɛne ne mɔ ɔvi medame nee me menli ne anwo zo,+ ɔluakɛ mekulo kɛ memaa menli ne kɔ amaa bɛabɔ afɔle bɛamaa Gyihova.” 9 Na Mosisi zele Falo kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, ka mekɛ mɔɔ ɛkulo kɛ mesɛlɛ memaa bɛye ahɛlɛne ne mɔ bɛfi ɛdawɔ, wɔ sonvolɛma, wɔ menli ne nee wɔ azua nu la kile me. Azule Naele ne anu ɛdeɛ ne ala a baha a.” 10 Na ɔhanle kɛ: “Ɛhyema.” Ɔti Mosisi hanle kɛ: “Ɔbayɛ kɛ mɔɔ wɔha la, amaa wɔanwu kɛ awie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ le kɛ Gyihova yɛ Nyamenle ne a.+ 11 Ahɛlɛne ne mɔ bavi ɛdawɔ, wɔ azua nu, wɔ sonvolɛma nee wɔ menli ne mɔ anwo zo. Naele ne anu ɛdeɛ ne ala a baha a.”+

12 Yemɔti Mosisi nee Aalɔn vile Falo anyunlu ɛkɛ ne hɔle, na Mosisi zɛlɛle Gyihova kɛ ɔye ahɛlɛne ne mɔɔ yemaa bɛra Falo anwo zo la ɔvi ɛkɛ.+ 13 Na Gyihova yɛle mɔɔ Mosisi hanle la, na ahɛlɛne ne mɔ mɔɔ wɔ azua nu, alienwo nee azɛlɛ ne azo la amuala wule. 14 Bɛhuohuanle bɛ nloa edukue edukue, na azɛlɛ ne azo bɔnle nvoanvoa. 15 Mɔɔ Falo nwunle kɛ bɛ nwo ɛdɔ bɛ la, ye ahonle yɛle se+ na yeandie bɛ, kɛ mɔɔ Gyihova hanle la.

16 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Ka kile Aalɔn kɛ, ‘Tende wɔ kpɔma ne na fa fi azɛlɛ nwo munlutu ne anu, na ɔbahakyi ngokowule wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo.’” 17 Na bɛyɛle ye zɔ. Aalɔn dendenle ye kpɔma ne na ɔvale ɔfinle azɛlɛ nwo munlutu ne anu, na ngokowule rale menli nee nane nwo zo. Azɛlɛ nwo munlutu ne amuala hakyile ngokowule wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo.+ 18 Ngonyiama ne bɔle mɔdenle kɛ bɛdua bɛ fealeranu nyɛleɛ ne azo bɛaye ngokowule ne mɔ bie,+ noko bɛangola. Na ngokowule ne rale menli nee nane nwo zo. 19 Yemɔti ngonyiama ne zele Falo kɛ: “Nyamenle asa ɛrɛlɛsɛka o!”+ Noko Falo ahonle solole na yeandie bɛ kɛ mɔɔ Gyihova hanle la.

20 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Dwazo nwonlomɔ mangyee ne kɔgyinla Falo anyunlu. Nea! Ɔlɛkɔ azule ne anu! Na ka kile ye kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne: “Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle me. 21 Noko saa wɔammaa me menli ne angɔ a, mebamaa nrɛzenra* ara ɛdawɔ, wɔ sonvolɛma yɛɛ wɔ menli ne mɔ anwo zo nee wɔ azua nu; na nrɛzenra bayi Yigyibiti azua ne mɔ anu, na bɛbava azɛlɛ ne mɔɔ bɛde* zo bɔbɔ la azo. 22 Kenle zɔhane, mebaye Gohyɛn azɛlɛ ne mɔɔ me menli ne de zolɛ la meazie ahane. Nrɛzenra biala ɛnrɛhɔ ɛkɛ,+ na ɛhye bamaa wɔanwu kɛ medame Gyihova, mewɔ azɛlɛ ɛhye azo.+ 23 Na mebamaa ngakyile ara me menli ne nee wɔ menli ne avinli. Sɛkɛlɛneɛ ɛhye bazi ɛhyema.”’”

24 Na Gyihova yɛle ye zɔ, na nrɛzenra dɔɔnwo rayile Falo sua nu nee ye sonvolɛma azua nu nee Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo.+ Nrɛzenra ne mɔ zɛkyele azɛlɛ ne.+ 25 Akee Falo vɛlɛle Mosisi nee Aalɔn na ɔhanle kɛ: “Bɛhɔbɔ afɔle bɛmaa bɛ Nyamenle ne wɔ azɛlɛ ne azo.” 26 Noko Mosisi hanle kɛ: “Ɔnle kpalɛ kɛ yɛkɛyɛ ye zɔ, ɔluakɛ debie mɔɔ le Yigyibitima kyibadeɛ la a yɛbava yɛabɔ afɔle yɛamaa Gyihova yɛ Nyamenle ne a.+ Saa yɛbɔ afɔle mɔɔ le Yigyibitima kyibadeɛ la wɔ bɛ nye zo ɛke a, bɛnrɛzi yɛ awolɛ ɔ? 27 Yɛbadia kenle nsa adenle yɛahɔ fienemgbole ne anu, na yɛabɔ afɔle wɔ ɛkɛ ne yɛamaa Gyihova yɛ Nyamenle ne kɛ mɔɔ yeha la.”+

28 Na Falo hanle kɛ: “Mebamaa bɛahɔbɔ afɔle bɛamaa Gyihova bɛ Nyamenle ne wɔ fienemgbole ne anu, noko ɔnle kɛ bɛkɔ moamoa. Bɛzɛlɛ bɛmaa me.”+ 29 Akee Mosisi hanle kɛ: “Kɛkala, melɛfi ɛ nwo ɛke meahɔ, na mebazɛlɛ Gyihova na nrɛzenra ne mɔ bavi Falo, ye sonvolɛma nee ye menli ne anwo zo ɛhyema. Noko ɔnle kɛ Falo bɛlɛbɛla yɛ bieko kɛ ɔnrɛmaa menli ne ɛnrɛhɔbɔ afɔle ɛnrɛmaa Gyihova.”+ 30 Akee Mosisi vi Falo anyunlu ɛkɛ ne hɔzɛlɛle Gyihova.+ 31 Yemɔti Gyihova yɛle mɔɔ Mosisi hanle la, na nrɛzenra ne mɔ vile Falo, ye sonvolɛma nee ye menli ne anwo zo. Ko bɔbɔ anga ɛkɛ. 32 Noko eza Falo ahonle yɛle se, na yeammaa menli ne angɔ.

9 Yemɔti Gyihova zele Mosisi kɛ: “Kɔ Falo ɛkɛ ne kɔha kile ye kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, Hibuluma Nyamenle ne ɛha la ɛne: “Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle me.+ 2 Noko saa ɛkpo kɛ ɛkɛmaa bɛkɛhɔ na ɛsi bɛ adenle a, 3 nea! Gyihova bava ɔ sa+ aha wɔ nyɛmoa mɔɔ wɔ ɛya nu la. Ɔbamaa ewule aha wɔ mgbɔnwɔ, asoaso, afunlumu, nlankɛ nee mboane na bɛawu.+ 4 Na Gyihova bamaa ngakyile ala Yizilayɛma nyɛmoa nee Yigyibiti nyɛmoa avinli, na Yizilayɛma debie biala ɛnrɛwu.”’”+ 5 Eza Gyihova hilele mekɛ, ɔse, “Ɛhyema, Gyihova bayɛ ɛhye wɔ azɛlɛ ne azo.”

6 Aleɛ hyenle la, Gyihova yɛle ye zɔ, na Yigyibiti nyɛmoa ngakyile kɔsɔɔti wule,+ noko Yizilayɛma ayɛmoa ko bɔbɔ anwu. 7 Mɔɔ Falo maanle bɛhɔnleanle la, bɛnwunle kɛ Yizilayɛma ayɛmoa ko bɔbɔ anwu. Noko Falo ahonle yɛle se na yeammaa menli ne angɔ.+

8 Akee Gyihova zele Mosisi nee Aalɔn kɛ: “Bɛva bɛ sa amu nwiɔ bɛvula fonlomo nu nzonle na Mosisi ɛkponde ye anwomanyunlu wɔ Falo anyunlu. 9 Na ɔbayɛ munlutu wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo na yeahakyi nyila yeabobɔ menli nee nane wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo.”

10 Ɔti bɛvulale fonlomo nu nzonle na bɛhɔgyinlanle Falo anyunlu, na Mosisi kpondenle ye anwomanyunlu, na ɔhakyile nyila ɔbobɔle menli nee nane. 11 Nyila ne ati, ngonyiama ne angola angyinla Mosisi anyunlu, ɔluakɛ nyila ne bie bobɔle ngonyiama ne nee Yigyibitima kɔsɔɔti.+ 12 Noko Gyihova maanle Falo ahonle solole, na yeandie bɛ, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.+

13 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Dwazo nwonlomɔ mangyee ne kɔgyinla Falo anyunlu na ka kile ye kɛ, ‘Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, Hibuluma Nyamenle ne ɛha la ɛne: “Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle me. 14 Ɔluakɛ kɛkala, melɛfa ngyegyelɛ kɔsɔɔti meara ɛdawɔ, wɔ sonvolɛma nee wɔ menli ne anwo zo, amaa wɔanwu kɛ awie biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ le kɛ medame wɔ azɛlɛ ye amuala azo a.+ 15 Ɔluakɛ anrɛɛ mebahola meamaa ewule aha ɛdawɔ nee wɔ menli ne na meabɔ bɛ bo zo* meavi azɛlɛ ye azo. 16 Noko deɛmɔti memaa ɛtɛte ngoane nu la a le kɛ: memaa wɔanwu me tumi ne na bɛabɔ me duma wɔ azɛlɛ ye amuala azo.+ 17 Noko ɛlɛkɔ zo wɔamemaa ɛ nwo zo wɔahile me menli ne kɛ ɛnrɛmaa bɛnrɛhɔ ɔ? 18 Nea, mebamaa ezuawolɛ kpole mɔɔ sumunli kɛ bɛkyekyele Yigyibiti too mɔɔ yeradwu ɛnɛ la bie ɛtɛtɔle ɛlɛ la adɔ ɛhyema mekɛ zɛhae. 19 Yemɔti soa maa bɛhɔva wɔ nyɛmoa kɔsɔɔti nee wɔ debie biala mɔɔ wɔ ɛbɔ nu la bɛrɛla sua nu. Sonla anzɛɛ nane mɔɔ wɔ ɛbɔ nu mɔɔ yeamba sua nu la, saa ezuawolɛ ne tɔ a, ɔbahu ye.”’”

20 Falo sonvolɛ biala mɔɔ Gyihova edwɛkɛ ne maanle ɛzulolɛ hanle ye la vale ye sonvolɛma nee ye nyɛmoa rale sua nu ndɛndɛ, 21 noko awie biala mɔɔ ambu Gyihova edwɛkɛ ne bie la gyakyile ye sonvolɛma nee ye nyɛmoa wɔ ɛbɔ nu.

22 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Tende ɛ sa anwomanyunlu maa ezuawolɛ ɛdɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo,+ ɔdɔ ɔgua menli nee nane yɛɛ mbaka kɔsɔɔti mɔɔ wɔ ɛbɔ nu wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo la azo.”+ 23 Ɔti Mosisi dendenle ye kpɔma ne anwomanyunlu, na Gyihova maanle ezule ne hulule na ezuawolɛ dɔle, yɛɛ senle* penle aze, na Gyihova maanle ezuawolɛ dɔle guale Yigyibiti azɛlɛ ne azo. 24 Ezuawolɛ dɔle, na ɛnee senle fedevede wɔ nuhua. Ɔdɔle kpole kpalɛ; sumunli kɛ Yigyibiti yɛle maanle la, bie zɛhae ɛtɛtɔle ɛlɛ.+ 25 Ezuawolɛ ne zɛkyele debie biala mɔɔ wɔ ɛbɔ nu wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne azo la, menli nee nane kɔsɔɔti, na ɔzɛkyele ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ bɛlua la yɛɛ ɔbubule ɛbɔ nu mbaka kɔsɔɔti.+ 26 Gohyɛn azɛlɛ ne, ɛleka mɔɔ Yizilayɛma wɔ la ala a ezuawolɛ ne bie andɔ ɛkɛ a.+

27 Yemɔti Falo zoanle maanle bɛhɔvɛlɛle Mosisi nee Aalɔn na ɔzele bɛ kɛ: “Kɛkala menwu kɛ meyɛ ɛtane. Gyihova di benle, na medame nee me menli ne, yɛdi fɔlɛ. 28 Bɛzɛlɛ Gyihova bɛmaa Nyamenle ezulehululɛ ne nee ezuawolɛ ne ɛgyakyi. Mebamaa bɛahɔ, na bɛnrɛdɛnla ɛke bieko.” 29 Ɔti Mosisi zele ye kɛ: “Meye me nwo mefi sua ye azo ala a, mebadɛlɛ me sa nu wɔ Gyihova anyunlu. Ezulehululɛ ne bagyakyi yɛɛ ezuawolɛ ne ɛnrɛdɔ bieko, amaa wɔanwu kɛ azɛlɛ ye le Gyihova ɛdeɛ.+ 30 Noko meze ye wienyi kɛ, ɛdawɔ nee wɔ sonvolɛma, ɛhye bɔbɔ ɛnrɛmaa bɛnrɛzulo Gyihova Nyamenle.”

31 Bolɔfodɔ* nee baale zɛkyele, ɔluakɛ ɛnee baale ne ɛdi yɛɛ bolɔfodɔ noko ɛbɔ ndotolo. 32 Noko hwiiti nee hwiiti gyɛne* anzɛkye ɔluakɛ bɛnlua ye ndɛ.* 33 Akee Mosisi vile Falo anwo ɛkɛ na ɔyele ɔ nwo wɔ sua ne azo ɔhɔdɛlɛle ɔ sa nu wɔ Gyihova anyunlu, na ezulehululɛ ne nee ezuawolɛ ne gyakyile yɛɛ ezule ne gyakyile ɛdɔlɛ wɔ azɛlɛ ne azo.+ 34 Mɔɔ Falo nwunle kɛ ezule ne, ezuawolɛ ne nee ezulehululɛ ne ɛgyakyi la, ɔyɛle ɛtane bieko na ɔdaye nee ye sonvolɛma ahonle yɛle se.+ 35 Falo ahonle solole, na yeammaa Yizilayɛma angɔ, kɛ mɔɔ Gyihova luale Mosisi anwo zo hanle la.+

10 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Kɔ Falo ɛkɛ, ɔluakɛ memaa ɔdaye nee ye sonvolɛma ahonle ɛyɛ se,+ amaa meayɛ me sɛkɛlɛneɛ ɛhye mɔ wɔ ɔ nyunlu ɛkɛ,+ 2 na bɛaha bɛahile bɛ mra nee bɛ nlɔnra kɛzi mendwenle Yigyibitima anzo nee sɛkɛlɛneɛ mɔɔ menyɛle ye wɔ bɛ avinli la;+ na amgba bɛbanwu kɛ medame a mele Gyihova a.”

3 Yemɔti Mosisi nee Aalɔn hɔle Falo ɛkɛ na bɛzele ye kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, Hibuluma Nyamenle ne ɛha la ɛne, ‘Mekɛ tendenle nyɛ a ɛkɛkpo kɛ ɛkɛbɛlɛ ɛ nwo aze ɛkɛmaa me a?+ Maa me menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle me. 4 Ɔluakɛ saa ɛkpo kɛ ɛkɛmaa me menli ne kɛhɔ a, ɛhyema, mebamaa abɛbɛ ara wɔ maanle ne anu. 5 Na bɛbaheda azɛlɛ ne azo, na bɛnrɛnwu azɛlɛ ne. Bɛbali debie biala mɔɔ ezuawolɛ ne anzɛkye ye la, na bɛbali bɛ mbaka mɔɔ ɛlɛfifi wɔ ɛbɔ nu la amuala.+ 6 Bɛbayi wɔ azua nu, wɔ sonvolɛma kɔsɔɔti azua nu nee Yigyibiti azua kɔsɔɔti anu, sumunli kɛ wɔ papa mɔ nee wɔ nenyia mɔ rale azɛlɛ ɛhye azo la, bɛtɛnwunle bie zɛhae ɛlɛ too a yeradwu ɛnɛ a.’”+ Akee ɔhakyile ɔ nwo ɔvile Falo anyunlu ɛkɛ ne ɔhɔle.

7 Akee Falo sonvolɛma ne zele ye kɛ: “Mekɛ tendenle nyɛ a nrenyia ɛhye bahɔ zo agyegye yɛ a?* Maa menli ne ɛhɔ amaa bɛazonle Gyihova bɛ Nyamenle ne. Asoo ɛtɛnwunle kɛ Yigyibiti ɛzɛkye ɔ?” 8 Ɔti bɛvale Mosisi nee Aalɔn bɛrale Falo anyunlu bieko, na ɔzele bɛ kɛ: “Bɛhɔzonle Gyihova bɛ Nyamenle ne. Noko nwane mɔ a bahɔ a?” 9 Na Mosisi hanle kɛ: “Yɛ nee yɛ mgbavolɛ nee mbɛlɛra, yɛ mrelera, yɛ mra mrenyia, yɛ mra mraalɛ, yɛ mboane yɛɛ yɛ nlankɛ,+ ɔluakɛ yɛbali ɛvoyia yɛamaa Gyihova.”+ 10 Ɔzele bɛ kɛ: “Saa memaa bɛ nee bɛ mra ne mɔ kɔ a, ɛnee amgba Gyihova nee bɛ lua!+ Ɔda ali wienyi kɛ bɛnyia adwenle ɛtane. 11 Kyɛkyɛ! Mrenyia ne mɔ ala a bahɔzonle Gyihova a, ɔluakɛ ɛhye a bɛbizale a.” Akee bɛvoanle bɛ bɛvile Falo anyunlu.

12 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Tende ɛ sa wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne azo maa abɛbɛ ne mɔ ɛrɛla Yigyibiti azɛlɛ ne azo ɛrali debie biala mɔɔ bɛlua ye wɔ azɛlɛ ne azo mɔɔ ezuawolɛ ne anzɛkye ye la.” 13 Ɛkɛ ne ala, Mosisi dendenle ye kpɔma ne wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne azo, na Gyihova maanle aduduleɛ anwoma bɔle azɛlɛ ne azo alehyenlɛ nee aledwolɛ kɔsɔɔti. Aleɛ hyenle la, aduduleɛ anwoma ne vale abɛbɛ ne mɔ rale. 14 Na abɛbɛ ne mɔ rale Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo na bɛvale Yigyibiti maanle ne ɛleka biala.+ Ɛnee bɛ nwo yɛ ɛvɛlɛ kpalɛ;+ abɛbɛ dɔɔnwo zɛhae ɛtɛbale ɛlɛ yɛɛ bieko noko ɛnrɛra ɛlɛ. 15 Bɛhedale azɛlɛ ne azo ɛleka biala na bɛmaanle azɛlɛ ne azo yɛle kisii; bɛlile debie biala mɔɔ bɛluale ye wɔ azɛlɛ ne azo yɛɛ mbakama kɔsɔɔti mɔɔ ezuawolɛ ne anzɛkye bɛ la; bɛangyakyi nya amolɛ biala wɔ baka anzɛɛ debie mɔɔ bɛlua la azo wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo.

16 Ɔti ndɛndɛ ne ala, Falo maanle bɛhɔvɛlɛle Mosisi nee Aalɔn na ɔhanle kɛ: “Meyɛ ɛtane metia Gyihova bɛ Nyamenle ne nee bɛdabɛ. 17 Yemɔti mesɛlɛ bɛ, bɛva me ɛtane ko ɛhye bɛhyɛ me na bɛzɛlɛ Gyihova bɛ Nyamenle ne kɛ ɔye ngyegyelɛ kpole ɛhye ɔvi me nwo zo.” 18 Yemɔti ɔvile* Falo anyunlu ɛkɛ na ɔhɔzɛlɛle Gyihova.+ 19 Akee Gyihova maanle anwoma ne hakyile yɛle adɔleɛ anwoma ɛsesebɛ na ɔpianle abɛbɛ ne mɔ ɔhɔguale Nyevile Kɔkɔlɛ ne anu. Abɛbɛ ko bɔbɔ anga Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo. 20 Noko Gyihova maanle Falo ahonle solole,+ na yeammaa Yizilayɛma angɔ.

21 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Tende ɛ sa anwomanyunlu maa awozinli ɛrɛla Yigyibiti azɛlɛ ne azo, awozinli kabikabi kpalɛ mɔɔ bɛsɔ nu a ɔyɛ boɛ la.” 22 Ɛkɛ ne ala, Mosisi dendenle ɔ sa wɔ anwomanyunlu, na awozinli kabikabi rale Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo too kenle nsa.+ 23 Awie biala annwu ɔ gɔnwo, yɛɛ bɛ nuhua ko biala angola anvinde too kenle nsa; noko ɛleka mɔɔ Yizilayɛma de la ɛdeɛ, ɛnee wienyi wɔ ɛkɛ.+ 24 Akee Falo vɛlɛle Mosisi na ɔhanle kɛ: “Bɛhɔzonle Gyihova.+ Bɛ mboane nee bɛ nlankɛ ala a baha ɛke a. Bɛbahola bɛ nee bɛ mra ne mɔ bɔbɔ ahɔ.” 25 Noko Mosisi hanle kɛ: “Ɔwɔ kɛ ɛmaa yɛ* nane mɔɔ yɛbahu bɛ yɛabɔ afɔle nee mɔɔ yɛbava yɛabɔ ɛyelalɛ afɔle yɛamaa Gyihova yɛ Nyamenle ne la.+ 26 Yɛ nee yɛ nyɛmoa noko bahɔ. Nane* ko bɔbɔ ɛnrɛha ɛke, ɔluakɛ yɛbava bie yɛazonle Gyihova yɛ Nyamenle ne, na yɛnze mɔɔ yɛbava yɛabɔ afɔle yɛazonle Gyihova a, kyesɛ yɛdwu nehane.” 27 Yemɔti Gyihova maanle Falo ahonle solole, na yeamkponle yeammaa bɛangɔ.+ 28 Falo zele ye kɛ: “Fi me nyunlu ɛke kɔ! Nea kɛ ɛnrɛra me nyunlu ɛke bieko, ɔluakɛ kenle mɔɔ ɛbanwu me nyunlu la, ɛbawu.” 29 Na Mosisi hanle kɛ: “Kɛ mɔɔ wɔha la, menrɛra ɛ nyunlu ɛke bieko.”

11 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Yeha ngyegyelɛ ko mɔɔ mefa meara Falo nee Yigyibiti anwo zo a. Ɛhye anzi, ɔbamaa bɛavi ɛke bɛahɔ.+ Saa ɔlɛmaa bɛahɔ a, ɔbavoa bɛ yeavi ɛke.+ 2 Akee ka kile menli ne kɛ, mrenyia nee mraalɛ kɔsɔɔti ɛbiza bɛ gɔnwo mɔ ɛlie ninyɛne mɔɔ bɛva dwɛtɛ fufule nee nvutuke bɛyɛ la.”+ 3 Na Gyihova maanle menli ne nyianle Yigyibitima anyunlu ɛlolɛ. Ɛnee eza Falo sonvolɛma ne nee menli ne bu Mosisi kpole kpalɛ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo.

4 Akee Mosisi hanle kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne, ‘Mebarapɛ nu nɔe* wɔ Yigyibiti,+ 5 na belamunli ralɛ biala mɔɔ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo la bawu,+ ɔvi Falo mɔɔ de ye belemgbunli ebia zo la belamunli ralɛ nwo zo kɔdwu akɛlɛ bɛlɛra mɔɔ fa ɛdibolɛ yɛ gyima la belamunli ralɛ yɛɛ ayɛmoa biala belamunli ralɛ nwo zo.+ 6 Na ɛzunlɛ kpole mɔɔ bie ɛtɛsile ɛlɛ yɛɛ bieko noko ɛnrɛzi ɛlɛ la badɔ Yigyibiti azɛlɛ ne amuala azo.+ 7 Na twea bɔbɔ ɛnrɛkpo* Yizilayɛma anzɛɛ bɛ nyɛmoa, amaa bɛanwu kɛ Gyihova bahola amaa ngakyile ala Yigyibitima nee Yizilayɛma avinli.’+ 8 Na wɔ sonvolɛma kɔsɔɔti baradu agua me nyunlu na bɛaha kɛ, ‘Ɛ nee menli mɔɔ li ɛ nzi la amuala ɛhɔ.’+ Na ɛhye anzi, mebahɔ.” Akee ɔvale ɛya kpole na ɔvile Falo anyunlu ɛkɛ ne ɔhɔle.

9 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Falo ɛnrɛdie wɔ,+ amaa meayɛ me nwanwane ninyɛne ne mɔ dɔɔnwo wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo.”+ 10 Mosisi nee Aalɔn yɛle nwanwane ninyɛne ɛhye mɔ kɔsɔɔti wɔ Falo anyunlu,+ noko Gyihova maanle Falo ahonle solole, yemɔti yeammaa Yizilayɛma anvi ye azɛlɛ ne azo angɔ.+

12 Akee Gyihova zele Mosisi nee Aalɔn wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo kɛ: 2 “Siane ɛhye a bayɛ siane mɔɔ limoa wɔ ɛvolɛ ne anu amaa bɛ a.+ 3 Ka kile Yizilayɛma amuala kɛ, ‘Siane ɛhye kenle bulu ne azo, ɔwɔ kɛ bɛ nuhua ko biala kpondɛ boane ko+ maa ye abusua ne, awuke biala boane ko. 4 Noko saa sua nu ɛkɛ ne amra ɛnrɛhola boane ko di a, bɛ nee awie mɔɔ zua bɛ* la ɛhyɛ boane ne wɔ bɛ awuke ne anu kɛ mɔɔ menli ne* dodo de la. Saa bɛlɛkyɛ boane ne a, bɛnlea dodo mɔɔ bɛ nuhua ko biala bali la. 5 Ɔwɔ kɛ ɔyɛ boane nyinli mɔɔ te kpɔkɛ+ na yeli ɛvolɛ ko la. Bɛbahola bɛava boane nyinli anzɛɛ abɔnkye nyinli. 6 Ɔwɔ kɛ bɛnea ye too siane ɛhye kenle 14 ne azo,+ na Yizilayɛma* kɔsɔɔti ku ye nɔsolɛ nu.*+ 7 Sua biala mɔɔ bɛbali ye wɔ nu la, bɛbava mogya ne bie bɛaha ye anlenkɛ felɛmo nwiɔ ne anwo yɛɛ anlenkɛ ne ati zo.+

8 “‘Bɛbali nane ne nɔsolɛ ne ala.+ Ɔwɔ kɛ bɛtondo ye wɔ senle zo na bɛfa paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la+ nee nya nya ɛnwonle bɛboka nwo bɛdi.+ 9 Bɛmmadi bie amolɛ anzɛɛ bɛmmafa nzule bɛto, emomu bɛdondo ye wɔ senle zo, ɔ ti, ɔ gyakɛ nee ɔ kunlu ninyɛne ne amuala. 10 Bɛmmafa bie bɛsie bɛmaa aleɛ kye zolɛ. Saa bie ka na aleɛ kye zolɛ a, bɛva senle bɛyela ye.+ 11 Adenle mɔɔ bɛbalua zo bɛali la ɛne, bɛva bɛlɛte bɛhye bɛ nze zo,* bɛwula mgbɔlaboa na bɛva bɛ kpɔma bɛlɛ bɛ sa nu; ɔwɔ kɛ bɛdi ye ndɛndɛ. Ɔle Gyihova Akpabɛnwo. 12 Ɔluakɛ mebapɛ nuhua wɔ Yigyibiti azɛlɛ ne azo ɛnɛ nɔe na meahu belamunli ralɛ biala mɔɔ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo la, ɔvi sonla kɔdwu nane nwo zo;+ na mebabua Yigyibiti nyamenle ne mɔ kɔsɔɔti ndɛne.+ Medame a mele Gyihova a. 13 Mogya ne bayɛ azua mɔɔ bɛwɔ nu la anwo sɛkɛlɛneɛ; na mebanwu mogya ne na meapɛ nu, na saa melɛku menli wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo a, ɛzɛkyelɛ ne bie ɛnrɛha bɛ.+

14 “‘Kenle ɛhye bayɛ ngakyelɛ amaa bɛ, na ɔwɔ kɛ bɛdi ye kɛ ɛvoyia la bɛwula Gyihova anyunlunyia wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu. Ɔwɔ kɛ ɔyɛ ɛvoyia mɔɔ wɔ ɛkɛ dahuu. 15 Bɛbali paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la kenle nsuu.+ Kenle mɔɔ limoa la anu, bɛye ɛdɔkɛ mɔɔ nyinyia la bɛvi bɛ azua nu, ɔluakɛ awie biala mɔɔ bali debie mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu wɔ kenle mɔɔ limoa kɔdwu nsuu ne azo la, bɛbaye* sonla* zɔhane bɛavi Yizilayɛ. 16 Kenle mɔɔ limoa la bɛbayɛ nyianu nwuanzanwuanza, yɛɛ kenle nsuu ne azo, bɛbayɛ nyianu nwuanzanwuanza bieko. Bɛnrɛyɛ gyima biala wɔ kenle ɛhye mɔ anu.+ Aleɛ mɔɔ bɛ nuhua* biala bali la ala a bɛbahola bɛayɛ a.

17 “‘Ɔwɔ kɛ bɛdi Paano Mɔɔ Mgbɔvonle Ɛnle Nu Ɛvoyia ne,+ ɔluakɛ kenle ɛhye anu, mebaye bɛ menli dɔɔnwo* ne meavi Yigyibiti azɛlɛ zo. Na ɔwɔ kɛ bɛdi kenle ɛhye wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu kɛ ɛvoyia mɔɔ wɔ ɛkɛ dahuu. 18 Siane ne mɔɔ limoa la kenle 14 ne azo nɔsolɛ nu kɔdwu kenle 21 ne azo nɔsolɛ nu, bɛbali paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la.+ 19 Ɔnle kɛ bɛnwu ɛdɔkɛ mɔɔ nyinyia la biala wɔ bɛ azua nu too kenle nsuu, ɔluakɛ awie biala mɔɔ kɛli debie mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu la, saa ɛyɛvolɛ o, ekulomeni o,+ ɔwɔ kɛ bɛye* sonla* zɔhane bɛfi Yizilayɛma avinli.+ 20 Bɛmmadi debie biala mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu la. Bɛbali paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la wɔ bɛ azua kɔsɔɔti anu.’”

21 Ndɛndɛ ne ala, Mosisi vɛlɛle Yizilayɛ mgbanyima ne mɔ amuala+ na ɔzele bɛ kɛ: “Abusua ko biala ɛhɔkpondɛ nane ralɛ* na bɛhu Akpabɛnwo nane ne. 22 Akee bɛva nyinlanyinla bɛbɔ mogya ne mɔɔ wɔ kyɛnze nu la anu na bɛva bɛha anlenkɛ ne felɛmo nwiɔ ne anwo nee anlenkɛ ne ati zo; na awie biala mmafi ye sua nu finde too nwonlomɔ. 23 Amaa saa Gyihova pɛ nu kɛ ɔku Yigyibitima na ɔnwu mogya ne mɔɔ wɔ felɛmo nwiɔ ne anwo nee anlenkɛ ne ati zo la a, Gyihova amgba bapɛ nu wɔ bɛ anlenkɛ ne anyunlu, na ɔnrɛmaa ɛzɛkyelɛ* ne ɛnrɛwolo bɛ azua ne mɔ anu.+

24 “Bɛbali ngyehyɛleɛ ɛhye azo kɛ mɛla mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu maa bɛdabɛ nee bɛ mra.+ 25 Saa bɛdwu azɛlɛ ne mɔɔ Gyihova bava amaa bɛ kɛ mɔɔ yeha la azo a, ɔwɔ kɛ bɛdi ɛvoyia ɛhye.+ 26 Na saa bɛ mra biza bɛ kɛ, ‘Ɛvoyialilɛ ɛhye abo kile duzu?’ a,+ 27 bɛha kɛ, ‘Ɔle Gyihova Akpabɛnwo afɔlebɔlɛ, ɔluakɛ mekɛ mɔɔ ɛnee ɔlɛku Yigyibitima la, ɔdwu Yizilayɛma azua nu a ɔpɛ nu na ɔgyakyi yɛ azua ne mɔ.’”

Akee menli ne hotole na bɛbutubutule bɛ nyunlu aze. 28 Yemɔti Yizilayɛma hɔyɛle mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi nee Aalɔn la.+ Bɛyɛle ye zɔ pɛpɛɛpɛ.

29 Nɔe ne,* Gyihova hunle belamunli ralɛ biala mɔɔ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo la,+ ɔvi Falo mɔɔ de ye belemgbunli ebia zo la belamunli ralɛ nwo zo kɔdwu awie mɔɔ bɛhye ye bɛdo efiade* la belamunli ralɛ yɛɛ nane biala belamunli ralɛ nwo zo.+ 30 Falo nee ye sonvolɛma kɔsɔɔti yɛɛ Yigyibitima mɔɔ ɛha la amuala dwazole nɔe ne, na ɛzunlɛ kpole dɔle Yigyibitima anwo ɔluakɛ ɛnee awuke biala ɛnle ɛkɛ mɔɔ awie anwu nu a.+ 31 Ɔvɛlɛle Mosisi nee Aalɔn+ nɔe ne ala na ɔhanle kɛ: “Bɛdwazo na bɛ nee Yizilayɛma kɔsɔɔti ɛye bɛ nwo ɛvi me menli ne avinli. Bɛhɔzonle Gyihova kɛ mɔɔ bɛha la.+ 32 Bɛva bɛ mboane nee bɛ nyɛmoa bɛhɔ kɛ mɔɔ bɛha la.+ Noko anrɛɛ bɛyila me.”

33 Na Yigyibitima gyinlanle menli ne anwo zo kɛ bɛvi maanle ne anu ndɛndɛ,+ ɔluakɛ bɛhanle kɛ, “anrɛɛ yɛ muala yɛwu yɛwie!”+ 34 Ɔti menli ne vale bɛ esamo ne mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la nee bɛ ahyɛnze mɔɔ bɛfa bɛfete paano la na bɛkyekyele ye ɛdanlɛ nu bɛziele bɛ kɔme zo. 35 Yizilayɛma yɛle mɔɔ Mosisi hanle hilele bɛ la na bɛbizale Yigyibitima bɛliele ninyɛne mɔɔ bɛva dwɛtɛ fufule nee nvutuke bɛyɛ la yɛɛ ndanlɛ.+ 36 Gyihova maanle menli ne nyianle Yigyibitima anyunlu ɛlolɛ, yemɔti bɛvale mɔɔ bɛbizale la bɛmaanle bɛ, na bɛkpokpole Yigyibitima bɔkɔɔ.+

37 Akee Yizilayɛma vile Relamɛsize+ na bɛhɔle Sɛkɔto,+ mrenyia kɛyɛ 600,000 mɔɔ lua aze, bɛandia ngakula bɛamboka nwo.+ 38 Na menli gyɛne dɔɔnwo*+ noko nee bɛ hɔle, ɛnee mboane nee nyɛmoa dɔɔnwo boka bɛ nwo. 39 Bɛvale esamo ne mɔɔ bɛ nee ye vi Yigyibiti la bɛdonle paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la. Ɛnee mgbɔvonle ɛnle nu ɔluakɛ bɛvoanle bɛ bɛvile Yigyibiti arɛlevilɛ nu, yemɔti bɛanva aleɛ bɛanzia bɛ nwo.+

40 Mekɛ mɔɔ Yizilayɛma kavi Yigyibiti la,+ ɛnee bɛli tutɛnla ɛvolɛ 430.+ 41 Mɔɔ ɛvolɛ 430 ne dwule la, kenle zɔhane azo, Gyihova menli dɔɔnwo* ne amuala vile Yigyibiti azɛlɛ zo. 42 Ɔle nɔɔzo mɔɔ bɛbali kenle mɔɔ Gyihova yele bɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo la anwo ɛvoyia a. Yizilayɛma kɔsɔɔti bali nɔɔzo ɛhye anwo ɛvoyia wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu bɛawula Gyihova anyunlunyia.+

43 Akee Gyihova zele Mosisi nee Aalɔn kɛ, “Akpabɛnwo ne anwo mɛla ɛne: Ɛyɛvolɛ biala ɛnrɛli bie.+ 44 Noko saa awie ɛva ezukoa ɛdɔ akɛlɛ bie a, ɔwɔ kɛ ɔpɛ ye mrenyiazo.+ Saa ɔyɛ ye zɔ a, ɔbahola yeali bie. 45 Ɛyɛvolɛ anzɛɛ ɛkpanli ɛngola ɛnli bie. 46 Bɛbali ye wɔ sua ko anu. Bɛmmafa nane ne bie bɛfi sua ne anu bɛfinde, yɛɛ ɔnle kɛ bɛbu ye bowule biala anu.+ 47 Yizilayɛma kɔsɔɔti a bali ɛvoyia ne a. 48 Saa ɛyɛvolɛ bie mɔɔ nee bɛ de la kulo kɛ ɔdi Akpabɛnwo ɛvoyia ne bie ɔwula Gyihova anyunlunyia a, ɔwɔ kɛ nrenyia biala mɔɔ wɔ ye sua nu la pɛ ye mrenyiazo. Akee ɔbahola yeabikye nwolɛ na yeali bie, ɔbayɛ kɛ ekulomeni la. Noko nrenyia biala mɔɔ bɛtɛpɛle ye mrenyiazo la ɛnrɛhola ɛnrɛli bie.+ 49 Mɛla ko ne ala a wɔ ɛkɛ maa ekulomeni nee ɛyɛvolɛ mɔɔ de bɛ avinli la a.”+

50 Yemɔti Yizilayɛma kɔsɔɔti yɛle mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi nee Aalɔn la. Bɛyɛle ye zɔ pɛpɛɛpɛ. 51 Kenle ko zɔhane, Gyihova yele Yizilayɛma dɔɔnwo* ne vile Yigyibiti azɛlɛ zo.

13 Eza Gyihova hanle hilele Mosisi kɛ: 2 “Te* Yizilayɛma belamunli ralɛ nrenyia biala* anwo* maa me. Kakula nrenyia anzɛɛ nane nyinli biala mɔɔ bɛkɛlimoa bɛkɛwo ye la le me ɛdeɛ.”+

3 Akee Mosisi hanle hilele menli ne kɛ: “Bɛhakye kenle ɛhye mɔɔ bɛvile Yigyibiti,+ akɛlɛzonlenlɛ sua nu la, ɔluakɛ Gyihova vale ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la a ɔyele bɛ ɔvile ɛkɛ a.+ Yemɔti bɛmmadi debie biala mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu la. 4 Bɛlɛfi ɛke ɛnɛ wɔ Ebebe* siane ne anu.+ 5 Saa Gyihova fa wɔ kɔdwu Keenama, Hɛtema, Amɔlema, Havaema nee Gyibɛsema azɛlɛ ne+ mɔɔ ɔvale ɔbɔle wɔ nenyia mɔ ɛwɔkɛ kɛ ɔbava yeamaa wɔ,+ azɛlɛ mɔɔ meleke nee wolɛ se zolɛ la azo a,+ di ɛvoyia ɛhye wɔ siane ɛhye anu. 6 Di paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la kenle nsuu,+ na wɔ kenle nsuu ne azo, ɛbali ɛvoyia wɔawula Gyihova anyunlunyia. 7 Di paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la kenle nsuu ne amuala;+ ɔnle kɛ bɛnwu debie biala mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu la wɔ ɛ nwo,+ yɛɛ ɔnle kɛ bɛnwu ɛdɔkɛ mɔɔ nyinyia la biala wɔ wɔ azɛlɛ* ne amuala azo. 8 Na ɔwɔ kɛ ɛka ɛkile ɛ mra wɔ kenle zɔhane kɛ, ‘Ɔlua mɔɔ Gyihova yɛle maanle me wɔ mekɛ mɔɔ menvile Yigyibiti la ati ɔ.’+ 9 Na ɛhye bayɛ kɛ sɛkɛlɛneɛ wɔ ɛ sa anwo yɛɛ ngakyedeɛ* wɔ ɛ nwoma azo,*+ amaa Gyihova mɛla ne ala ɛ nloa, ɔluakɛ Gyihova vale ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la a ɔyele wɔ ɔvile Yigyibiti a. 10 Ɔwɔ kɛ ɛdi mɛla ɛhye azo wɔ mekɛ mɔɔ bɛhile la ɛvolɛ biala.+

11 “Saa Gyihova fa wɔ kɔdwu Keenama azɛlɛ ne mɔɔ ɔvale ɔbɔle wɔ nee wɔ nenyia mɔ ɛwɔkɛ kɛ ɔbava yeamaa wɔ la azo a,+ 12 ɔwɔ kɛ ɛyila belamunli ralɛ nrenyia biala* nee ayɛmoa nyinli biala mɔɔ bɛkɛlimoa bɛkɛwo ye la azo ɛmaa Gyihova. Bɛle Gyihova ɛdeɛ.+ 13 Asoaso mɔɔ bɛkɛlimoa bɛkɛwo ye la ɛdeɛ, ɔwɔ kɛ ɛfa boane ɛsenza, saa wɔanzenza a, ɛnee ɔwɔ kɛ ɛbu ɔ kɔme. Ɔwɔ kɛ ɛtua ezukoa ɛdie wɔ belamunli ralɛ nrenyia biala.+

14 “Saa nzinlii ɛ mra biza wɔ kɛ, ‘Ɛhye abo kile duzu?’ a, ka kile bɛ kɛ, ‘Gyihova vale ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la a ɔyele yɛ ɔvile Yigyibiti, akɛlɛzonlenlɛ sua nu a.+ 15 Mekɛ mɔɔ Falo yɛle anyetele kɛ ɔnrɛmaa yɛnrɛhɔ la,+ Gyihova hunle belamunli ralɛ biala mɔɔ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo la, ɔvi sonla belamunli ralɛ nwo zo kɔdwu nane belamunli ralɛ nwo zo.+ Ɛhye ati a melɛfa nane nyinli biala mɔɔ bɛkɛlimoa bɛkɛwo ye la* meabɔ afɔle meamaa Gyihova na meadua ezukoa mealie me belamunli ralɛ nrenyia biala la.’ 16 Ɔwɔ kɛ ɛhye yɛ sɛkɛlɛneɛ wɔ bɛ sa anwo yɛɛ abotile wɔ bɛ nwoma azo,*+ ɔluakɛ Gyihova vale ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu la a ɔyele yɛ ɔvile Yigyibiti a.”

17 Noko mɔɔ Falo maanle bɛ adenle kɛ bɛhɔ la, Nyamenle anva bɛ anva Filisitiama azɛlɛ zo, ɔnva nwo kɛ ɛnee ɛkɛ ne adenle ne le sikalɛ la. Ɔluakɛ Nyamenle hanle kɛ: “Saa bɛfa konle bɛtoa menli ne a, bie a bɛbahakyi bɛ adwenle na bɛazia bɛahɔ Yigyibiti.” 18 Ɔti Nyamenle maanle menli ne bɔle mgbɔlɔka wɔ fienemgbole ne anu wɔ Nyevile Kɔkɔlɛ ne anwo.+ Noko mɔɔ Yizilayɛma fi Yigyibiti azɛlɛ zo la, ɛnee bɛhyehyɛ bɛ pɛpɛɛpɛ kɛ sogyama ekpunli ekpunli. 19 Eza Mosisi vale Dwosefi mbowule ne, ɔluakɛ Dwosefi maanle Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ hanle ndane kɛ: “Nyamenle bado ɔ nye anlea bɛ, na anrɛɛ bɛva me mbowule ne bɛvi ɛke bɛhɔ.”+ 20 Bɛvile Sɛkɔto na bɛhɔyɛle bɛ azokoɛleɛ wɔ Yitaam, wɔ fienemgbole ne anloa.

21 Akee Gyihova luale amungu pila zo lile bɛ nyunlu hilele bɛ adenle alehyenlɛ nu,+ yɛɛ ɔluale senle pila zo ɔmaanle bɛ wienyi nɔɔzo, amaa bɛahola bɛadu bɛ adenle ne alehyenlɛ nee aledwolɛ nu.+ 22 Amungu pila ne anvi menli ne anyunlu wɔ alehyenlɛ nu, yɛɛ senle pila ne anvi bɛ nyunlu wɔ nɔɔzo.+

14 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: 2 “Ka kile Yizilayɛma kɛ bɛzia bɛ nzi na bɛyɛ bɛ azokoɛleɛ wɔ Paehahaelɔto anyunlu ɛkɛ, wɔ Megedɔlo nee nyevile ne avinli, ɛleka mɔɔ bikye Beeyale-zifɔn la.+ Bɛyɛ azokoɛleɛ ne wɔ nyevile ne anloa mɔɔ bɛ nye kile Beeyale-zifɔn la. 3 Akee Falo baha wɔ Yizilayɛma anwo kɛ, ‘Bɛminli na bɛ nye zo ɛda bɛ wɔ azɛlɛ ne azo. Na bɛnnwu ɛleka mɔɔ bɛfa wɔ fienemgbole ne anu a.’ 4 Mebamaa Falo ahonle asolo,+ na yeavoa bɛ ndinlizo, na mebalua Falo nee ye ɛlɔnema ne amuala anwo zo meawula me nwo anyunlunyia;+ na amgba Yigyibitima banwu kɛ medame a mele Gyihova a.”+ Yemɔti bɛyɛle ye zɔhane.

5 Nzinlii, bɛhanle bɛhilele Yigyibiti belemgbunli ne kɛ menli ne ɛnriandi. Ɛkɛ ne ala, adwenle mɔɔ Falo nee ye azonvolɛ ne mɔ lɛ ye wɔ menli ne anwo la hakyile,+ na bɛhanle kɛ: “Duzu ati a yɛyɛ ɛhye na yɛmaa Yizilayɛma ɛgyakyi kɛ bɛbayɛ ngɛkɛlɛ na bɛazonle yɛ ɛ?” 6 Yemɔti ɔzieziele ye konle ehwili ne mɔ na ɔvale ye menli ne ɔbokale ɔ nwo.+ 7 Ɔvale ye ehwili kpalɛ ne anu 600 yɛɛ Yigyibiti ehwili gyɛne kɔsɔɔti mɔɔ kovolɛma dede ko biala anu la ɔbokale ɔ nwo. 8 Ɔti Gyihova maanle Falo, Yigyibiti belemgbunli ne ahonle solole, na ɔvoanle Yizilayɛma ndinlizo wɔ mekɛ mɔɔ Yizilayɛma ɛlɛfa anwodozo* avi ɛkɛ ne ahɔ la.+ 9 Yigyibitima voanle bɛ ndinlizo,+ na ɛnee Falo ɛkpɔnwɔ ehwili ne mɔ nee ye mgbɔnwɔkavoma ne mɔ yɛɛ ye ɛlɔnema ne amuala ɛlɛbikye Yizilayɛma ne wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee bɛyɛ bɛ azokoɛleɛ wɔ nyevile ne anloa, wɔ Paehahaelɔto na bɛ nye kile Beeyale-zifɔn la.

10 Mɔɔ Falo bikyele bɛ la, Yizilayɛma maanle bɛ nye zo na bɛnwunle kɛ Yigyibitima doa bɛ. Yizilayɛma ahonle dule na bɛbɔle ɔ bo bɛzunle bɛvɛlɛle Gyihova.+ 11 Bɛhanle bɛhilele Mosisi kɛ: “Kɛmɔ azie biala ɛnle Yigyibiti la ati a wɔva yɛ wɔra fienemgbole ye anu kɛ yɛrawu yɛgua ɛke ɔ?+ Duzu ati a ɛyele yɛ ɛvile Yigyibiti na wɔyɛ yɛ zɛhae a? 12 Asoo yɛanga yɛangile wɔ wɔ Yigyibiti kɛ, ‘Gyakyi yɛ maa yɛzonle Yigyibitima ɔ’? Ɔluakɛ ɔle kpalɛ kɛ yɛbazonle Yigyibitima tɛla kɛ yɛkɛwu fienemgbole ye anu.”+ 13 Na Mosisi zele menli ne kɛ: “Bɛmmasulo.+ Bɛgyinla kpundii na bɛnlea kɛzi Gyihova balie bɛ ngoane ɛnɛ la.+ Ɔluakɛ Yigyibitima mɔɔ bɛnwu bɛ ɛnɛ la, bɛnrɛnwu bɛ bieko.+ 14 Bɛmɛ bɛzie bɛ nwo dii,+ na Gyihova mumua ne baho amaa bɛ.”

15 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Duzu ati a ɛlɛsu wɔavɛlɛ me ɛ? Ka kile Yizilayɛma kɛ bɛdoa bɛ adendulɛ ne azo. 16 Na wɔmɔ, maa wɔ kpɔma ne zo na tende ɛ sa wɔ nyevile ne azo maa nuhua ɛhyɛ nwiɔ, amaa Yizilayɛma ahola alua nyevile ne avinli wɔ azɛlɛ resee zo. 17 Mame, memaa Yigyibitima ahonle asolo amaa bɛali bɛ nzi; mebalua Falo nee ye ɛlɔnema ne, ye konle ehwili ne mɔ nee ye mgbɔnwɔkavoma ne anwo zo meawula me nwo anyunlunyia.+ 18 Na saa medua Falo, ye konle ehwili ne mɔ nee ye mgbɔnwɔkavoma ne anwo zo mewula me nwo anyunlunyia a, Yigyibitima banwu kɛ amgba medame a mele Gyihova a.”+

19 Akee nɔhalɛ Nyamenle ne anwumabɔvolɛ ne+ mɔɔ li Yizilayɛ ɛlɔne ne anyunlu la hɔlile bɛ nzi, yɛɛ amungu pila ne mɔɔ li bɛ nyunlu la noko zenle hɔlile bɛ nzi.+ 20 Yemɔti ɔragyinlanle Yigyibiti ɛlɔne ne nee Yizilayɛ ɛlɔne ne avinli.+ Foa ko yɛle awozinli kabikabi.+ Na ɔmaanle foa ko noko yɛle wienyi wɔ nɔe ne. Yemɔti Yigyibitima ambikye Yizilayɛma wɔ nɔe ne amuala.

21 Akee Mosisi dendenle ɔ sa wɔ nyevile ne azo;+ na Gyihova maanle aduduleɛ anwoma anloa ɛsesebɛ bie bɔle nɔe ne amuala na nyevile ne hwenle hɔle ɔ nzi, ɔmaanle azɛlɛ ne wele resee+ na nyevile ne anu hyɛle nwiɔ.+ 22 Yemɔti Yizilayɛma luale nyevile ne avinli wɔ azɛlɛ resee zo,+ yɛɛ nyevile ne anu nzule ne yɛle kɛ bane wɔ bɛ fema zo nee bɛ bɛne zo.+ 23 Yigyibitima doale bɛ, na Falo mgbɔnwɔ, ye konle ehwili ne mɔ nee ye mgbɔnwɔkavoma ne amuala lile bɛ nzi wɔ nyevile ne anu.+ 24 Wɔ nwonlomɔ ɛzinzalɛ mekɛ ne anu,* Gyihova luale senle nee amungu pila ne anu nleanle Yigyibiti ɛlɔne ne,+ na ɔmaanle Yigyibiti ɛlɔne ne anye zo danle bɛ. 25 Ɔdudule bɛ ehwili ne mɔ agyakɛ na ɔmaanle ɔyɛle se kɛ bɛbaha, na Yigyibitima hanle kɛ: “Bɛmaa yɛnriandi yɛvi Yizilayɛma anwo ɔluakɛ Gyihova ɛlɛko atia yɛ amaa bɛ.”+

26 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Tende ɛ sa wɔ nyevile ne azo amaa nyevile ne aha agua Yigyibitima, bɛ konle ehwili ne mɔ nee bɛ mgbɔnwɔkavoma ne anwo zo.” 27 Ɛkɛ ne ala Mosisi dendenle ɔ sa wɔ nyevile ne azo, na mɔɔ ɔlɛbikye nwonlomɔ la, nyevile ne ziale ralile ɔ bo zo ne. Mɔɔ Yigyibitima ɛlɛnriandi la, Gyihova pianle bɛ guale nyevile ne anu.+ 28 Nyevile ne ziale rahedale konle ehwili ne mɔ nee mgbɔnwɔkavoma ne yɛɛ Falo ɛlɔnema ne mɔɔ lile bɛ nzi hɔle nyevile ne anu la amuala anwo zo.+ Bɛ nuhua ko bɔbɔ anga.+

29 Noko Yizilayɛma luale nyevile ne avinli wɔ azɛlɛ resee zo,+ na nyevile ne anu nzule ne yɛle kɛ bane wɔ bɛ sa fema nee bɛ bɛne zo.+ 30 Ɔti Gyihova liele Yizilayɛma vile Yigyibitima asa anu wɔ kenle zɔhane,+ na Yizilayɛma nwunle kɛ Yigyibitima ɛwu ɛgua nyevile ne anloa. 31 Yizilayɛma noko nwunle tumi kpole* mɔɔ Gyihova vale rale Yigyibitima anwo zo la, na menli ne zulole Gyihova na bɛnyianle diedi wɔ Gyihova nee ye sonvolɛ Mosisi anu.+

15 Mekɛ zɔhane, Mosisi nee Yizilayɛma dole edwɛne maanle Gyihova kɛ:+

“Mebado edwɛne meamaa Gyihova, ɔluakɛ ye anyunlunyia ɛyɛ kpole.+

Yevuandi ɛkpɔnwɔ nee ye kavolɛ ne yegua nyevile ne anu.+

 2 Me anwosesebɛ nee me tumi a le Gyaa,* ɔluakɛ yeyɛ me ngoanedievolɛ.+

Me Nyamenle ne ɛne, na mebaye ye ayɛlɛ;+ me papa Nyamenle ne ɛne,+ na mebahanvo ye.+

 3 Gyihova le kovolɛ kpole.+ Ye duma a le Gyihova.+

 4 Yevuandi Falo ehwili ne mɔ nee ye ɛlɔnema ne yegua nyevile ne anu,+

Yɛɛ ye kovolɛma kpalɛ ne ɛnloma Nyevile Kɔkɔlɛ ne anu.+

 5 Nzule ne mɔɔ ɛlɛbu ava zo la hedale bɛ nwo zo; bɛnlomanle ɔ bo kɛ bolɛ.+

 6 O Gyihova, tumi kpole wɔ ɛ sa fema ne anu;+

O Gyihova, ɛ sa fema ne kola bubu kpɔvolɛ.

 7 Wɔ wɔ anyunlunyia kpole nu, ɛfuandi menli mɔɔ dwazo tia wɔ la ɛgua aze;+

Ɛsoa wɔ ɛya wuluwulu ne, na ɔyela bɛ kɛ ndile.

 8 Ɛ bonyi nu ɛnwomenle ko maanle nzule ne boɔboale bɛ nloa;

Bɛgyinlanle ɛleka ko dii kɛ bane la,

Nzule ne mɔɔ ɛlɛtu la gyinlanle dii wɔ nyevile ne avinli.

 9 Kpɔvolɛ ne hanle kɛ: ‘Mebadoa bɛ! Mebahye bɛ!

Mebahyɛ ninyɛne mɔɔ mebanyia la kɔkpula kɛ me* kunlu kɛdwo!

Mebahwe me konle dadeɛ ne! Me sa bali bɛ nwo zo konim!’+

10 Ɛgule ɛnwomenle, na nyevile ne hedale bɛ nwo zo;+

Bɛnlomanle azule kpole ne abo kɛ sumi.

11 O Gyihova, nyamenle ne mɔ boni a le kɛ ɛdawɔ a?+

Nwane a le kɛ ɛdawɔ mɔɔ ɛle kpole wɔ nwuanzanwuanzayɛlɛ nu la a?+

Ahenle mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛsulo ye na bɛto edwɛne bɛye ye ayɛlɛ, Ahenle mɔɔ yɛ nwanwane ninyɛne la.+

12 Ɛdendenle ɛ sa fema ne, na azɛlɛ ne menle bɛ.+

13 Wɔ wɔ ɛlɔlɛ kpundii ne anu, ɛlile wɔ menli ne mɔɔ ɛliele bɛ la anyunlu;+

Wɔ wɔ anwosesebɛ nu, ɛbahile bɛ adenle wɔahɔ wɔ tɛnlabelɛ nwuanzanwuanza ne.

14 Menli bade;+ bɛ nwo bawoso bɛ,

Menli mɔɔ de Filisitia la bade nyane.*

15 Mekɛ zɔhane, Yidɔm mbusua mgbanyinli ahonle badu,

Yɛɛ Mowabe tumivolɛma anwo bawoso bɛ.+

Ɛzulolɛ baha menli mɔɔ de Keena la amuala.+

16 Ɛzulolɛ nee ahunlundetelɛ badɔ bɛ nwo.+

Ɔlua ɛ sa kpole ne ati, bɛnrɛhola bɛ bo tu, bɛbayɛ kɛ bolɛ la

Kɔkpula kɛ wɔ menli ne bapɛ nu ahɔ, O Gyihova,

Kɔkpula kɛ menli mɔɔ wɔkpa bɛ la+ bapɛ nu ahɔ.+

17 Ɛbava bɛ wɔara na wɔalua bɛ wɔ wɔ boka ne, mɔɔ le wɔ agyapadeɛ ne la azo,+

Ɛleka mɔɔ wɔziezie kɛ ɛbadɛnla la, O Gyihova,

Ɛzonlenlɛsua mɔɔ wɔva ɛ sa wɔzi la, O Gyihova.

18 Gyihova bali belemgbunli dahuu.+

19 Mekɛ mɔɔ Falo mgbɔnwɔ nee ye konle ehwili ne mɔ yɛɛ ye mgbɔnwɔkavoma ne hɔle nyevile ne anu la,+

Gyihova maanle nyevile ne ziale rahedale bɛ nwo zo,+

Noko Yizilayɛma luale azɛlɛ resee zo wɔ nyevile ne anu.”+

20 Akee ngapezonli raalɛ Meleam, Aalɔn adiema raalɛ ne, vale akɛya, yɛɛ mraalɛ ne mɔ amuala vale akɛya nee agolezilɛ lile ɔ nzi. 21 Meleam dole edwɛne liele mrenyia ne mɔ zo kɛ:

“Bɛdo edwɛne bɛmaa Gyihova, ɔluakɛ ye anyunlunyia ɛyɛ kpole.+

Yevuandi ɛkpɔnwɔ ne nee ye kavolɛ ne yegua nyevile ne anu.”+

22 Nzinlii Mosisi vale Yizilayɛma vile Nyevile Kɔkɔlɛ ne anloa hɔle Hyɔɔ fienemgbole ne anu, na bɛdiale fienemgbole ne anu too kenle nsa, noko bɛannyia nzule. 23 Bɛradwule Meela*+ noko bɛangola bɛanno nzule mɔɔ wɔ Meela la bie ɔluakɛ ɛnee ɔyɛ ɛnwonle. Ɛhye ati a ɔvɛlɛle ɛkɛ ne Meela la. 24 Ɔti menli ne bɔle ɔ bo dendɛle bɛ nzo abo tiale Mosisi+ kɛ: “Duzu a yɛno a?” 25 Ɔzunle ɔvɛlɛle Gyihova,+ na Gyihova hilele ye baka bie. Mɔɔ ɔvuandinle ɔdole nzule ne anu la, nzule ne yɛle fɛ.

Ɛkɛ ne a Nyamenle vale ngyehyɛleɛ nee edwɛkɛ mɔɔ bɛgyinla zo bɛbua ndɛne la ɔmaanle bɛ a, na ɛkɛ ne a ɔzɔle bɛ ɔnleanle a.+ 26 Ɔhanle kɛ: “Saa bɛbadie Gyihova bɛ Nyamenle ne ane bɔkɔɔ na bɛayɛ mɔɔ sɔ ɔ nye la na bɛadie ye mɛla ne mɔ na bɛali ye ngyehyɛleɛ ne amuala azo a,+ menrɛva ewule ne mɔɔ menvale membale Yigyibitima anwo zo la bie menrɛra bɛ nwo zo,+ ɔluakɛ medame Gyihova a melɛyɛ bɛ ayile a.”+

27 Akee bɛradwule Yilem, ɛleka mɔɔ nzubula 12 nee mrɛlɛ 70 wɔ la. Ɔti bɛyɛle bɛ azokoɛleɛ wɔ nzule ne anwo.

16 Nzinlii mɔɔ bɛvile Yilem la, ngyikyi ngyikyi Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala radwule Sen fienemgbole ne+ mɔɔ wɔ Yilem nee Saenae avinli la anu. Bɛvile Yigyibiti azɛlɛ zo la, ye siane nwiɔ ne anu kenle mɔɔ tɔ zolɛ 15 la azo a bɛdwule ɛkɛ a.

2 Akee Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala bɔle ɔ bo dendɛle bɛ nzo abo tiale Mosisi nee Aalɔn wɔ fienemgbole ne anu.+ 3 Yizilayɛma hanle hilele bɛ kɛ: “Saa yɛwule Gyihova asa anu wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo, ɛleka mɔɔ yɛdɛnlanle aze yɛlile nane nee aleɛ+ yɛmaanle yɛ ko yile la a, anrɛɛ ɔle kpalɛ. Kɛkala, bɛva ɛlɔne ɛhye amuala bɛra fienemgbole ɛhye anu kɛ bɛmaa ɛhɔne ahu yɛ agua yɛ lɔ.”+

4 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Memaa aleɛ adɔ avi anwuma agua aze amaa bɛ,+ na ɔwɔ kɛ awie biala kɔsesa mɔɔ ɔbali la alehyenlɛ biala,+ amaa meazɔ bɛ meanlea na meanwu kɛ bɛbali me mɛla ne azo anzɛɛ bɛnrɛli zo.+ 5 Noko kenle nsia ne azo,+ ɔwɔ kɛ bɛfa mɔɔ bɛsesa ye alehyenlɛ biala la mɔnwo nwiɔ na bɛto bɛsie ɛkɛ.”+

6 Yemɔti Mosisi nee Aalɔn hanle hilele Yizilayɛma amuala kɛ: “Nɔsolɛ, bɛbanwu ye kɛ amgba Gyihova a yele bɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo a.+ 7 Nwonlomɔ, bɛbanwu Gyihova anyunlunyia ne, ɔluakɛ Gyihova ɛde bɛ nzo abo mɔɔ bɛlɛtendɛ bɛatia ye la. Yɛmɛ, yɛle nwane mɔɔ ɔti ɔwɔ kɛ bɛtendɛ bɛ nzo abo bɛtia yɛ a?” 8 Mosisi doale zolɛ kɛ: “Saa Gyihova maa bɛ nane bɛdi ye nɔsolɛ na ɔmaa bɛ aleɛ nwonlomɔ ɔmaa bɛ ko yi a, bɛbanwu kɛ Gyihova ɛde bɛ nzo abo mɔɔ bɛlɛtendɛ bɛatia ye la. Noko yɛmɛ yɛle nwane? Tɛ yɛdayɛ a bɛlɛtendɛ bɛ nzo abo bɛatia yɛ a, emomu Gyihova ɔ.”+

9 Akee Mosisi zele Aalɔn kɛ: “Ka kile Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala kɛ, ‘Bɛrɛla Gyihova anyunlu, ɔluakɛ yede bɛ nzo abo ɛdendɛlɛ ne.’”+ 10 Aalɔn dendɛle hilele Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala wiele ala la, bɛhakyile bɛ nye wɔ fienemgbole ne+ anu lɔ, na nea! Gyihova anyunlunyia ne vindele amungu ne anu.

11 Eza Gyihova zele Mosisi kɛ: 12 “Mede kɛzi Yizilayɛma ɛlɛtendɛ bɛ nzo abo la.+ Ka kile bɛ kɛ, ‘Nɔsolɛ nu* bɛbali nane, yɛɛ nwonlomɔ nu, bɛbali aleɛ bɛamaa bɛ ko ayi,+ na bɛbanwu kɛ amgba medame a mele Gyihova bɛ Nyamenle ne a.’”+

13 Yemɔti nɔsolɛ zɔhane, nloma* rayile azokoɛleɛ ɛkɛ ne,+ na ye nwonlomɔ nu, ɛbɔlɛ dɔle azokoɛleɛ ɛkɛ ne amuala. 14 Mɔɔ ɛbɔlɛ ne wele la, debie ngyikyi ndɛbandɛba bie raguale fienemgbole ne azɛlɛ ne anwo+ kɛ ezukɔtweaba. 15 Mɔɔ Yizilayɛma nwunle ye la, bɛbizale bɛ nwo ngoko kɛ, “Duzu debie ɛne?” ɔluakɛ ɛnee bɛnze ye deɛ holɛ. Mosisi hanle hilele bɛ kɛ: “Aleɛ mɔɔ Gyihova ɛva ɛmaa bɛ kɛ bɛli la ɛne.+ 16 Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne, ‘Ɔwɔ kɛ awie biala fa dodo mɔɔ ɔbahola ye di la. Ɔwɔ kɛ awie biala nea menli* dodo mɔɔ wɔ ye ɛdanlɛsua ne anu la na ɔfa oma ko*+ ɔmaa awie biala.’” 17 Yizilayɛma yɛle ye zɔ; bɛhɔsesale bie, bie mɔ vale dɔɔnwo yɛɛ bie mɔ vale ekyi. 18 Saa bɛfa oma ne bɛsuzu a, awie mɔɔ vale dɔɔnwo la annyia mɔɔ bo zo yɛɛ awie mɔɔ vale ekyi la angyia bie.+ Bɛ nuhua ko biala vale mɔɔ ɔbahola ye di la.

19 Akee Mosisi zele bɛ kɛ: “Awie biala mmagyakyi bie sie ɛkɛ maa aleɛ kye zo.”+ 20 Noko bɛandie Mosisi. Mɔɔ menli bie gyakyile bie maanle aleɛ hyenle zolɛ la, ɔlɔle azonlɛ na ɔbɔnle, na Mosisi vale bɛ nwo ɛya kpole. 21 Bɛsesale ye nwonlomɔ biala, awie biala vale mɔɔ ɔbahola ye di la ala. Saa ewia ne fi kpole a, ɛnee yeholo.

22 Kenle nsia ne azo, bɛsesale aleɛ ne mɔnwo nwiɔ,+ awie biala ɛdeɛ oma nwiɔ. Yemɔti bɛ ekpunli zo mgbanyima ne mɔ amuala rahanle nwolɛ edwɛkɛ hilele Mosisi. 23 Ɔti ɔhanle ɔhilele bɛ kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne. Ɛhyema, awie biala balie ɔ menle ɔluakɛ ɔle ɛnwomenlelielɛ kenle nwuanzanwuanza ɔmaa Gyihova.+ Mɔɔ bɛbado ye kɛ paano la bɛdo, yɛɛ mɔɔ bɛbava nzule bɛado la bɛdo;+ akee bɛva mɔɔ kɛha la bɛzie too nwonlomɔ.” 24 Ɔti bɛvale bɛziele too nwonlomɔ kɛ mɔɔ Mosisi hanle la, noko yeambɔ yɛɛ yeanlɔ azonlɛ. 25 Akee Mosisi hanle kɛ: “Bɛli ye ɛnɛ, ɔluakɛ ɛnɛ le ɛnwomenlelielɛ kenle maa Gyihova. Ɛnɛ bɛnrɛnwu bie wɔ azɛlɛ ne anwo. 26 Bɛbasesa ye kenle nsia, noko kenle nsuu ne azo, Ɛnwomenlelielɛ kenle ne,+ bie ɛnrɛdɔ ɛnrɛgua aze.” 27 Noko menli ne bie mɔ hɔle kɛ bɛkasesa bie wɔ kenle nsuu ne azo, noko bɛannyia bie.

28 Yemɔti Gyihova zele Mosisi kɛ: “Mekɛ tendenle nyɛ a bɛkɛkpo kɛ bɛkɛli me mɛla nee me adehilelɛ zo a?+ 29 Bɛyɛ ye nzonlɛ kɛ Gyihova ɛmaa bɛ Ɛnwomenlelielɛ kenle.+ Ɛhye ati a ɔlɛmaa bɛ kenle nwiɔ aleɛ wɔ kenle nsia ne azo la. Ɔwɔ kɛ awie biala tɛnla ɛleka mɔɔ ɔwɔ la; awie biala mmafi ɛleka mɔɔ ɔde la wɔ kenle nsuu ne azo.” 30 Yemɔti menli ne lile Ɛnwomenlelielɛ kenle ne* wɔ kenle nsuu ne azo.+

31 Yizilayɛma vɛlɛle aleɛ ne “mana.”* Ɔle kɛ ma fufule ekyi bie, yɛɛ ye fɛlɛko le kɛ keeki mɔɔ bɛva wolɛ bɛdo la.+ 32 Akee Mosisi hanle kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova ɛha la ɛne, ‘Bɛzuzu oma ko bɛzie wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu,+ amaa bɛanwu aleɛ ne mɔɔ menvale memaanle bɛ wɔ fienemgbole ne anu wɔ mekɛ mɔɔ me nee bɛ vi Yigyibiti azɛlɛ zo ɛlɛba la.’” 33 Yemɔti Mosisi zele Aalɔn kɛ: “Fa kanrɛlɛ na suzu mana oma ko gua nu sie ye wɔ Gyihova anyunlu ɛkɛ maa bɛva bɛzie wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu.”+ 34 Aalɔn vale ziele Daselɛlilɛ ne anyunlu+ amaa bɛava bɛazie kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la. 35 Yizilayɛma lile mana ne ɛvolɛ 40+ hɔkpulale kɛ bɛradwule azɛlɛ mɔɔ menli de zolɛ la azo.+ Bɛlile mana too bɛradwule Keena azɛlɛ ne ɛweɛne zo.+ 36 Ɛsuzu debie oma bulu a, ɛnyia yifa* ko.

17 Yizilayɛ ɛlɔne ne amuala vile Sen fienemgbole ne+ anu na bɛdoale bɛ adendulɛ ne azo ngyikyi ngyikyi kɛ mɔɔ Gyihova hanle la,+ na bɛhɔzokoɛle Relɛfedem.+ Noko ɛnee menli ne ɛnnyia nzule ɛnno.

2 Yemɔti menli ne nee Mosisi bɔle ɔ bo lile butule+ na bɛhanle kɛ: “Maa yɛ nzule yɛnlo.” Noko Mosisi bizale bɛ kɛ: “Duzu ati a bɛ nee me ɛlɛdi butule ɛ? Duzu ati a bɛkɔ zo bɛsɔ Gyihova bɛnea ɛ?”+ 3 Noko ɛnee nzuhɔne ɛlɛku menli ne, na bɛhɔle zo bɛdendɛle bɛ nzo abo bɛtiale Mosisi+ kɛ: “Duzu ati a ɛyele yɛ nee yɛ mra yɛɛ yɛ nyɛmoa ɛvile Yigyibiti ɛrale ɛke kɛ ɛmaa nzuhɔne ahu yɛ agua yɛ lɔ ɛ?” 4 Akee Mosisi zunle vɛlɛle Gyihova kɛ: “Kɛ menyɛ menli ɛhye mɔ ɛ? Ɔka ekyii bɛsi me awolɛ!”

5 Gyihova zele Mosisi kɛ: “Fa Yizilayɛ mgbanyima ne mɔ bie boka ɛ nwo na fa wɔ kpɔma ne mɔɔ ɛvale ɛbɔle Azule Naele ne anu la+ na bɛze menli ne anyunlu ɛkɛ bɛhɔ. 6 Nea! Mebagyinla ɛ nyunlu ɛkɛ wɔ Hɔlɛbe bodane ne azo. Fa wɔ kpɔma ne bɔ bodane ne na nzule bavi nuhua ara yeamaa menli ne anlo.”+ Mosisi yɛle ye zɔ wɔ Yizilayɛ mgbanyima ne mɔ anyunlu. 7 Ɔti ɔvɛlɛle ɛkɛ ne Masaa*+ nee Mɛleba,*+ ɔluakɛ Yizilayɛma nee Mosisi lile butule na bɛzɔle Gyihova bɛnleanle+ na bɛhanle kɛ: “Asoo Gyihova wɔ yɛ avinli anzɛɛ ɔnle yɛ avinli?”

8 Akee Amalɛkema+ rale kɛ bɛ nee Yizilayɛ baho wɔ Relɛfedem.+ 9 Ɔti Mosisi zele Dwɔhyua kɛ:+ “Kpa mrenyia maa bɛ nee Amalɛkema ɛhɔho. Ɛhyema mebalɛ nɔhalɛ Nyamenle ne kpɔma ne me sa nu na meahɔgyinla boka ekyi ne azo.” 10 Na Dwɔhyua yɛle mɔɔ Mosisi hanle la pɛpɛɛpɛ,+ na ɔ nee Amalɛkema hɔhonle. Na Mosisi, Aalɔn yɛɛ Hɛɛ+ hɔgyinlanle boka ekyi ne azo.

11 Saa Mosisi maa ɔ sa zo a, ɛnee Yizilayɛma ɛlɛdi konim, noko saa Mosisi gua ɔ sa aze a, ɛnee Amalɛkema ɛlɛdi konim. 12 Mɔɔ ɛnee Mosisi asa ɛlɛbu la, bɛvale bolɛ bɛdole ɛkɛ bɛmaanle ɔdɛnlanle zolɛ. Akee Aalɔn nee Hɛɛ gyinlanle ye foa ko nee ye foa ko na bɛzɔle ɔ sa, yemɔti yeangua ɔ sa aze too sɛnzɛne ne hɔdɔle. 13 Ɔti Dwɔhyua vale konle dadeɛ lile Amalɛkema anwo zo konim.+

14 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Kɛlɛ ɛhye wɔ buluku nu maa ɔyɛ ngakyelɛ na kenga kile Dwɔhyua kɛ, ‘Mebakyikyi Amalɛkema abo zo meavi azɛlɛ ye azo, na bɛnrɛhakye bɛ bieko.’”+ 15 Akee Mosisi zile afɔlemokyea na ɔdonle ye Gyihova-nisi,* 16 na ɔhanle kɛ: “Kɛmɔ Amalɛkema ɛmaa bɛ sa zo ɛtia Gyaa belemgbunli ebia ne la ati,+ Gyihova nee Amalɛkema nee bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti mɔɔ bara la baho.”+

18 Mosisi ase Gyɛtulo mɔɔ le Medean ɛsɔfo la,+ dele mɔɔ Nyamenle ɛyɛ ɛmaa Mosisi nee ye menli Yizilayɛma nee kɛzi Gyihova yele Yizilayɛma vile Yigyibiti la amuala.+ 2 Mosisi ase Gyɛtulo nleanle Zepɔla, Mosisi aye ne, wɔ mekɛ mɔɔ ɔmaanle ɔziale ɔrale ɔ nwo ɛkɛ ne la, 3 nee Zepɔla amra mrenyia nwiɔ ne.+ Mosisi donle ɔ ra ne ko Gɛhyɔm,*+ ɔluakɛ ɔhanle kɛ, “Mele ɛyɛvolɛ wɔ azɛlɛ ɛhye azo,” 4 yɛɛ ɔdonle ko noko Ɛleyizɛ,* ɔluakɛ ɔhanle kɛ, “Me papa Nyamenle ne le me boavolɛ, ɔdaye a ɔliele me ɔvile Falo konle dadeɛ ne anloa a.”+

5 Yemɔti, Mosisi ase Gyɛtulo nee Mosisi amra ne mɔ yɛɛ ɔ ye rale Mosisi anwo ɛkɛ wɔ fienemgbole ne anu wɔ nɔhalɛ Nyamenle ne boka ne anwo, ɛleka mɔɔ ɔyɛle ye azokoɛleɛ ne la.+ 6 Akee ɔdole Mosisi nrɛlaleɛ kɛ: “Medame, wɔ ase Gyɛtulo,+ me nee ɛ ye yɛɛ ɔ mra nwiɔ ne ɛlɛba ɛ nwo lɔ.” 7 Ɛkɛ ne ala, Mosisi hɔyiale ye ase, ɔbɔle ɔ ti aze na ɔvole ɔ nloa anwo. Bɛ nuhua ko biala bizale ɔ gɔnwo akpɔkɛ nu, na akee bɛhɔwolole ɛdanlɛsua ne anu.

8 Mosisi hanle debie biala mɔɔ ɔlua Yizilayɛma ati Gyihova ɛva ɛyɛ Falo nee Yigyibiti la,+ amaneɛ mɔɔ bɛnwunle ye wɔ adenle nu+ nee kɛzi Gyihova liele bɛ la amuala hilele ye ase. 9 Gyɛtulo lile fɛlɛko wɔ kpalɛ mɔɔ Gyihova yɛle maanle Yizilayɛma na ɔliele bɛ ɔvile Yigyibiti* la anwo. 10 Akee Gyɛtulo hanle kɛ: “Ayɛlɛyelɛ ɛha Gyihova mɔɔ liele bɛ vile Yigyibiti nee Falo asa anu, na ɔliele menli ne ɔvile Yigyibiti tumi bo la. 11 Kɛkala menwu kɛ Gyihova le kpole tɛla nyamenle mɔɔ ɛha la amuala,+ ɔlua mɔɔ ɔvale ɔyɛle menli mɔɔ memaanle bɛ nwo zo tiale ye menli ne la ati.” 12 Akee Mosisi ase Gyɛtulo vale ɛyelalɛ afɔlebɔdeɛ nee afɔlebɔdeɛ gyɛne rɛlɛle Nyamenle, na Aalɔn nee Yizilayɛ mgbanyima kɔsɔɔti nee Mosisi ase ne ralile debie wɔ nɔhalɛ Nyamenle ne anyunlu.

13 Aleɛ hyenle la, Mosisi dɛnlanle aze kɛ mɔɔ ɔyɛ ye dɛba la kɛ ɔdi menli ne edwɛkɛ, na menli ne hɔle zo ragyinlanle Mosisi anyunlu ɔvi nwonlomɔ kɔdwu nɔsolɛ. 14 Mɔɔ Mosisi ase ne nwunle mɔɔ ɔlɛyɛ yeamaa menli ne amuala la, ɔhanle kɛ: “Duzu a ɛlɛyɛ wɔamaa menli ne la? Duzu ati a ɛ ngomekye ɛkɛdɛnla ɛke na ɛkɛmaa menli ne amuala kɛgyinla ɛ nyunlu ɔvi nwonlomɔ kɔdwu nɔsolɛ ɛ?” 15 Mosisi buale ye kɛ: “Ɛralɛ ala a menli ne ba me nwo ɛke kɛ membiza debie wɔ Nyamenle ɛkɛ memaa bɛ a. 16 Saa edwɛkɛ bie si menli nwiɔ avinli a, bɛfa bɛbɛlɛ me kɛ menli memaa bɛ, na memaa bɛnwu nɔhalɛ Nyamenle ne kpɔkɛzilɛ nee ye mɛla ne mɔ.”+

17 Mosisi ase ne zele ye kɛ: “Tɛ adenle kpalɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɛdua zo ɛdi edwɛkɛ la ɛne. 18 Ɛ nee menli mɔɔ wɔ ɛ nwo ɛke la amuala bavɛ, ɔluakɛ adesoa ne bo ɛ nwo zo na ɛ ngomekye ɛnrɛhola ye soa. 19 Akee tie me. Metu wɔ folɛ, na Nyamenle nee wɔ balua.+ Wɔmɔ gyinla menli ne agyakɛ anu wɔ nɔhalɛ Nyamenle ne anyunlu,+ na fa edwɛkɛ biala to nɔhalɛ Nyamenle ne anyunlu.+ 20 Ɔwɔ kɛ ɛkilehile bɛ ngyehyɛleɛ nee mɛla ne mɔ,+ na ɛmaa bɛnwu adenle mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛdua nu yɛɛ gyima mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ la. 21 Noko ɔwɔ kɛ ɛkpa mrenyia mɔɔ fɛta+ na bɛsulo Nyamenle, bɛdi nɔhalɛ na bɛmkpondɛ nvasoɛ ɛtane la+ wɔ menli ne avinli na ɛyɛ bɛ mgbanyima ɛmaa bɛnea menli apenle apenle, menli ɛya ɛya, menli abulanlu abulanlu nee menli bulu bulu nwo zo.+ 22 Saa edwɛkɛ si menli ne avinli* a, ɔwɔ kɛ bɛsiezie. Bɛbava edwɛkɛ mɔɔ bo bɛ nwo zo la bɛarɛlɛ wɔ,+ na bɛali edwɛkɛ ngyikyi mɔɔ bara la. Maa bɛzoa wɔ adesoa ne bie na wɔ ɛvɛlɛ ne azo ɛde.+ 23 Saa ɛyɛ ɛhye na Nyamenle die to nu a, ɛbahola wɔazoa adesoa ne, na awie biala bava ahunlundwolɛ ahɔ sua nu.”

24 Mosisi diele ye ase edwɛkɛ ne na ɔyɛle mɔɔ ɔhanle ɔhilele ye la amuala ndɛndɛ. 25 Mosisi kpale mrenyia mɔɔ fɛta la wɔ Yizilayɛ amuala na ɔyɛle bɛ mgbanyima ɔmaanle bɛnleanle menli apenle apenle, menli ɛya ɛya, menli abulanlu abulanlu nee menli bulu bulu nwo zo. 26 Yemɔti bɛbuale menli ne ndɛne wɔ mekɛ mɔɔ edwɛkɛ bie kɛzi la. Bɛvale edwɛkɛ mɔɔ bo bɛ nwo zo la bɛrɛlɛle Mosisi+ na bɛdabɛ mumua ne bɛlile edwɛkɛ ngyikyi mɔɔ kɛra la. 27 Ɛhye anzi, Mosisi gyakyile ye ase ne adenle,+ na ɔmaanle ɔhɔle ye azɛlɛ zo.

19 Mɔɔ Yizilayɛma vile Yigyibiti azɛlɛ zo la, ye siane nsa ne azo, bɛhɔdwule Saenae fienemgbole ne anu kenle ko zɔhane ala. 2 Bɛdule bɛ bo bɛvile Relɛfedem+ na bɛhɔdwule Saenae fienemgbole ne anu na bɛyɛle bɛ azokoɛleɛ wɔ fienemgbole ne anu. Yizilayɛma yɛle bɛ azokoɛleɛ ne wɔ boka ne anyunlu.+

3 Akee Mosisi vole boka ne hɔle nɔhalɛ Nyamenle ne ɛkɛ, na Gyihova vɛlɛle ye wɔ boka ne azo+ na ɔhanle kɛ: “Ka kile Gyekɔbo abozoamra, Yizilayɛma ne kɛ, 4 ‘Bɛdabɛ bɛnwu mɔɔ menvale menyɛle Yigyibitima+ amaa meavia bɛ wɔ kɔleɛ ndɛbalɛ zo meara me nwo ɛke la.+ 5 Yemɔti saa bɛtie me ne bɔkɔɔ na bɛdi me ngyekyeleɛ zo a, mebaye bɛ meavi menli kɔsɔɔti anu meava bɛ meayɛ me agyapadeɛ titili,*+ ɔluakɛ azɛlɛ ne amuala le me ɛdeɛ.+ 6 Bɛbayɛ ɛsɔfoma mɔɔ le arelemgbunli nee maanle nwuanzanwuanza bɛamaa me.’+ Edwɛkɛ mɔɔ ɛbaha wɔahile Yizilayɛma la ɛne.”

7 Yemɔti Mosisi hɔle na ɔvɛlɛle menli ne mgbanyima ne mɔ na ɔhanle edwɛkɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele ye la amuala ɔhilele bɛ.+ 8 Na menli ne anloa hɔle ko na bɛbuale kɛ: “Mɔɔ Gyihova ɛha la amuala, yɛbayɛ.”+ Ɛkɛ ne ala Mosisi hanle menli ne edwɛkɛ ne hilele Gyihova. 9 Na Gyihova zele Mosisi kɛ: “Nea! Mebara ɛ nwo ɛkɛ ne wɔ awozinli kabikabi nu, amaa saa me nee wɔ tendɛ a menli ne ade na bɛanyia ɛdawɔ noko wɔ nu diedi dahuu.” Akee Mosisi vale menli ne edwɛkɛ ne dole Gyihova anyunlu.

10 Na Gyihova zele Mosisi kɛ: “Kɔ menli ne ɛkɛ na maa bɛde bɛ nwo ɛnɛ nee ɛhyema, na bɛkpo bɛ adɛladeɛ. 11 Ɔwɔ kɛ bɛsiezie bɛ nwo bɛmaa kenle ne mɔɔ tɔ zo nsa la, ɔluakɛ kenle nsa ne azo Gyihova badwu Saenae Boka ne azo wɔ menli ne kɔsɔɔti anye zo. 12 Ɔwɔ kɛ ɛgya ɛweɛne ɛmaa menli ne wɔ nwolɛ amuala na ɛka ɛkile bɛ kɛ, ‘Bɛnlea boɛ na bɛanvo boka ne anzɛɛ bɛandu bɛ gyakɛ bɛanzie ɛweɛne ne azo. Awie biala mɔɔ bava ɔ sa aha boka ne la, bɛbahu ye. 13 Awie biala ɛnrɛva ɔ sa ɛnrɛha ahenle zɔhane, emomu bɛbazi ye awolɛ anzɛɛ bɛbado debie bɛawɔ ye.* Saa sonla o, nane o, ɔnrɛdɛnla ngoane nu.’+ Noko saa bɛte aweɛne* ne ane a,+ bɛbahola bɛavo boka ne azo.”

14 Akee Mosisi dwule rale menli ne anwo ɛkɛ, na ɔdele menli ne anwo na bɛkpole bɛ adɛladeɛ.+ 15 Ɔzele menli ne kɛ: “Bɛziezie bɛ nwo bɛmaa kenle mɔɔ tɔ zo nsa la. Bɛmmafa bɛ nwo bɛka bɛ ye mɔ.”*

16 Kenle nsa ne azo nwonlomɔ, ezule hulule yɛɛ ɛsɛlɛmanye kpakyele, na amungu kumɔɔnwo+ hedale boka ne azo yɛɛ aweɛne ne lieliele kpole bie, na menli ne mɔɔ wɔ azokoɛleɛ ɛkɛ ne la amuala anwo wosole bɛ.+ 17 Akee Mosisi vale menli ne vile azokoɛleɛ ɛkɛ ne kɛ bɛkayia nɔhalɛ Nyamenle ne, na bɛhɔgyinlanle boka ne abo. 18 Esike hedale Saenae Boka ne azo amuala, ɔluakɛ Gyihova luale senle nu dwule zolɛ;+ na ye esike ne hɔle anwuma kɛ fonlomo nu esike la, na boka ne amuala kpusule kpole kpalɛ.+ 19 Mɔɔ aweɛne ne ɛlɛdielie kpole la, Mosisi dendɛle, na nɔhalɛ Nyamenle ne vale ɛnelɛ kpole liele zo.

20 Ɔti Gyihova dwule Saenae Boka ne azo anwuma. Akee Gyihova vɛlɛle Mosisi kɛ ɔrɛla boka ne azo, na Mosisi vole zolɛ.+ 21 Na Gyihova zele Mosisi kɛ: “Dwu aze kɔbɔ menli ne kɔkɔ kɛ bɛmmabɔ mɔdenle kɛ bɛbikye bɛanlea Gyihova, anrɛɛ bɛ nuhua dɔɔnwo kɛwu. 22 Na maa ɛsɔfo ne mɔ mɔɔ dahuu bikye Gyihova la ɛde bɛ nwo amaa Gyihova angu bɛ.”*+ 23 Akee Mosisi zele Gyihova kɛ: “Menli ne ɛnrɛhola ɛnrɛra Saenae Boka ne azo, ɔluakɛ wɔbɔ yɛ kɔkɔ dɛba kɛ, ‘Gya ɛweɛne wɔ boka ne anwo, na yɛ ye nwuanzanwuanza.’”+ 24 Noko Gyihova zele ye kɛ: “Dwu aze kɔ na ɛdawɔ nee Aalɔn bɛrɛla, noko mmamaa ɛsɔfo ne mɔ nee menli ne bɔ mɔdenle kɛ bɛfo bɛara Gyihova anwo ɛke, amaa yeangu bɛ.”+ 25 Yemɔti Mosisi dwule hɔle menli ne anwo lɔ na ɔhanle ɔhilele bɛ.

20 Akee Nyamenle hanle edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala, ɔse:+

2 “Medame a mele Gyihova wɔ Nyamenle ne mɔɔ yele wɔ vile Yigyibiti azɛlɛ zo, akɛlɛzonlenlɛ sua nu la.+ 3 Mmasonle nyamenle gyɛne biala ɛboka me nwo.*+

4 “Mmayɛ ananze anzɛɛ debie biala mɔɔ wɔ anwuma anzɛɛ aze anzɛɛ azule nu wɔ azɛlɛ ye azo la ɛsaso* ɛmaa ɛ nwo.+ 5 Mmabɔ ɛ ti aze ɛmaa bɛ anzɛɛ mmamaa bɛtwehwe wɔ na ɛsonle bɛ,+ ɔluakɛ medame Gyihova wɔ Nyamenle ne, mele Nyamenle mɔɔ mekulo kɛ bɛsonle me ngomekye.+ Mefa selɛma mɔɔ kpɔ me la ɛtane nwo anzohwenlɛ meba bɛ mra, bɛ awolɛndoazo mɔɔ tɔ zo nsa nee nna la amuala anwo zo, 6 noko meda ɛlɔlɛ kpundii ali mekile bɛdabɛ mɔɔ bɛkulo me na bɛdi me mɛla ne mɔ azo la too ɔkɔdwu bɛ awolɛndoazo mɔɔ tɔ zolɛ apenle ko la azo.+

7 “Mmabɔ Gyihova wɔ Nyamenle ne duma mgbane mgbane,+ ɔluakɛ Gyihova ɛnrɛmaa awie mɔɔ bɔ Ye duma mgbane mgbane la ɛnrɛva ɔ nwo dwɔɔ.+

8 “Kakye Ɛnwomenlelielɛ kenle ne na yɛ ye nwuanzanwuanza.+ 9 Ɔwɔ kɛ ɛfa kenle nsia ɛyɛ wɔ gyima kɔsɔɔti,+ 10 noko kenle ne mɔɔ tɔ zo nsuu ne la le Gyihova wɔ Nyamenle ne Ɛnwomenlelielɛ kenle. Ɔnle kɛ ɛyɛ gyima biala, ɛdawɔ o, ɛ ra nrenyia o, ɛ ra raalɛ o, wɔ akɛlɛ nrenyia anzɛɛ wɔ akɛlɛ bɛlɛra o, wɔ ayɛmoa anzɛɛ ɛyɛvolɛ mɔɔ wɔ wɔ sua ne azo* la.+ 11 Ɔluakɛ kenle nsia a Gyihova vale bɔle anwuma nee aze,* nyevile, nee mɔɔ wɔ nu la amuala a, na ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔdie ɔ menle wɔ kenle ne mɔɔ tɔ zo nsuu la azo.+ Ɛhye ati a Gyihova yilale Ɛnwomenlelielɛ kenle ne azo na ɔyɛle ye nwuanzanwuanza la.

12 “Di wɔ papa nee wɔ mame eni,+ amaa wɔahyɛ azɛlɛ ne mɔɔ Gyihova wɔ Nyamenle ne ɛlɛfa amaa wɔ la azo.+

13 “Mmayɛ kodiawu.+

14 “Mmasɛkye agyalɛ.+

15 “Mmawua.+

16 “Mmadi daselɛ adalɛ ɛtia ɛ gɔnwo.+

17 “Mmamaa ɛ nye bolo ɛ gɔnwo sua. Mmamaa ɛ nye bolo ɛ gɔnwo aye+ anzɛɛ ye akɛlɛ nrenyia anzɛɛ ye akɛlɛ bɛlɛra anzɛɛ ye ɛnlankɛ anzɛɛ ye asoaso anzɛɛ debie biala mɔɔ le ɛ gɔnwo ɛdeɛ la.”+

18 Menli ne amuala dele ezulehululɛ nee ɛsɛlɛmanye ne, yɛɛ aweɛne ne ane, na bɛnwunle esike ne mɔɔ ɛlɛkpu boka ne azo la; mɔɔ bɛnwunle ɛhye la, bɛ nwo wosole bɛ na bɛgyinlanle moamoa.+ 19 Yemɔti bɛzele Mosisi kɛ: “Wɔmɔ tendɛ kile yɛ na yɛbadie, mmamaa Nyamenle tendɛ kile yɛ, ɔluakɛ yɛsulo kɛ yɛkɛwu.”+ 20 Ɔti Mosisi zele menli ne kɛ: “Bɛmmasulo, ɔluakɛ nɔhalɛ Nyamenle ne ɛra kɛ ɔbazɔ bɛ yeanlea+ amaa bɛazulo ye dahuu na bɛanyɛ ɛtane.”+ 21 Yemɔti menli ne hɔle zo gyinlanle moamoa, noko Mosisi bikyele amungu kisii ne, ɛleka mɔɔ nɔhalɛ Nyamenle ne wɔ la.+

22 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Ɛhye a ɛbaha wɔahile Yizilayɛma a, ‘Bɛdabɛ bɛnwu kɛ me nee bɛ ɛdendɛ ɛvi anwuma.+ 23 Bɛmmafa dwɛtɛ fufule bɛyɛ nyamenle bɛboka me nwo, yɛɛ bɛmmafa nvutuke bɛyɛ nyamenle bɛmaa bɛ nwo.+ 24 Fa ndɛtɛlɛ si afɔlemokyea maa me na bɔ wɔ ɛyelalɛ afɔle, wɔ anzodwolɛ afɔle, wɔ mboane nee wɔ nyɛmoa afɔle wɔ zolɛ. Ɛleka biala mɔɔ mebahile kɛ bɛhakye me duma la,+ mebara wɔ ɛkɛ na meayila wɔ. 25 Saa ɛfa awolɛ wɔazi afɔlemokyea wɔamaa me a, mmafa awolɛ mɔɔ bɛva mbulalɛ bɛhwɔlɔhwɔlɔ nwolɛ* la ɛsi.+ Ɔluakɛ saa ɛfa wɔ kyesele ne ɛka ye a, ɛbagua nwolɛ evinli. 26 Mmayɛ kpolike wɔ me afɔlemokyea ne anwo amaa ɛfo zo a ɛ nwo angua ɛkɛ.’*

21 “Mɛla ɛhye mɔ a ɛbava wɔamaa bɛ a:+

2 “Saa ɛtɔ Hibulunli akɛlɛ a,+ ɔbazonle wɔ ɛvolɛ nsia, noko ɛvolɛ nsuu ne azo, ɔwɔ kɛ ɔnyia fanwodi ɔkɔ mɔɔ ɔndua ɛhwee a.+ 3 Saa ɔ ngomekye a ɔrale a, ɔ ngomekye a ɔbahɔ a. Saa ɔgya raalɛ a, ɛnee ɔ ye nee ye bahɔ. 4 Saa ɔ menle gya raalɛ maa ye na ɔ nee ye wo mralɛ mrenyia nee mraalɛ a, ɔ ye nee ɔ mra ne mɔ bayɛ ɔ menle ne ɛdeɛ, na ɔ ngomekye yeahɔ.+ 5 Noko saa akɛlɛ ne ka tinli zo kɛ, ‘Mekulo me menle, me ye nee me mra; memkpondɛ kɛ mekɔ’ a,+ 6 ɔwɔ kɛ ɔ menle ne fa ye kɔ nɔhalɛ Nyamenle ne anyunlu. Akee ɔbava ye yeahɔgyinla anlenkɛ ne anzɛɛ felɛmo ne anwo, na ɔ menle ne ava bulalɛ* afiti ɔ nzo, na yeayɛ ye akɛlɛ wɔ ye ngoane mekɛ kɔsɔɔti anu.

7 “Saa nrenyia tɔne ɔ ra raalɛ kɛ akɛlɛ a, ɔnrɛnyia fanwodi kɛ akɛlɛ nrenyia la. 8 Saa ɔ menle ne anye anlie ɔ nwo na yeanva ye yeanyɛ ye nwewe* na ɔkpondɛ kɛ awie gyɛne tɔ* ye a, ɔnlɛ adenle kɛ ɔtɔne ye ɔmaa ɛyɛvolɛ, ɔluakɛ yeanli nɔhalɛ yeammaa ye. 9 Saa ɔfa ye ɔmaa ɔ ra nrenyia a, ɔwɔ kɛ ɔyɛ ye kɛ ɔ ra raalɛ la. 10 Saa ɔgya raalɛ fofolɛ a, ɔnle kɛ ɔte ɔ ye ne mɔɔ limoa la aleɛ, ye ndanlɛ nee mɔɔ fɛta ye wɔ agyalɛ nu+ la azo. 11 Saa ɔnrɛyɛ ninyɛne nsa ɛhye mɔ ɔnrɛmaa ye a, ɛnee ɔwɔ kɛ ɔmaa raalɛ ne kɔ mɔɔ ɔndua ɛhwee a.

12 “Awie biala mɔɔ kɛbɔ sonla kɛhu ye la, ɔwɔ kɛ bɛku ye.+ 13 Noko saa tɛ ɔ nye fuu na nɔhalɛ Nyamenle ne maa nwolɛ adenle a, mebahile wɔ ɛleka mɔɔ ɔbanriandi yeahɔ la.+ 14 Saa awie fa ɔ gɔnwo anwo ɛya kpole na ɔ nye fuu ɔku ye a,+ saa ɔwɔ me afɔlemokyea ne anwo bɔbɔ a, ɔwɔ kɛ bɛye ye bɛku ye.+ 15 Awie mɔɔ kɛbɔ ye papa anzɛɛ ye mame la, bɛhu ye.+

16 “Saa awie kye sonla sie+ na ɔtɔne ye anzɛɛ bɛnwu kɛ ɔvea ye ɛkɛ a,+ bɛhu ye.+

17 “Awie biala mɔɔ kɛha munzule edwɛkɛ kɛtia* ye papa anzɛɛ ye mame la, bɛhu ye.+

18 “Saa mrenyia di butule na ko fa bolɛ anzɛɛ ɔ sa* bɔ ɔ gɔnwo na yeanwu, emomu ɔka ye ɔto ɛkpa zo a, mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ la ɛne: 19 Saa ɔkola ɔdwazo na ɔfa kpɔma ɔfinde alienwo a, ɔnle kɛ bɛtwe ahenle mɔɔ bodale ye la anzo. Ɔbadua mekɛ mɔɔ ahenle mɔɔ ɛboda la angola anva anyɛ gyima la ala anwo kakɛ kɔkpula kɛ ɔbade kpɔkɛ bɔkɔɔ.

20 “Saa awie fa baka bɔ ye akɛlɛ nrenyia anzɛɛ ye akɛlɛ bɛlɛra na ɔwu ɔ sa nu a, ɔwɔ kɛ bɛtwe ɔ nzo.+ 21 Noko saa ɔtɛnla ngoane nu kenle ko anzɛɛ kenle nwiɔ a, ɔnle kɛ bɛtwe ɔ nzo ɔluakɛ ɔle awie mɔɔ ɔ menle ɛva ezukoa ɛdɔ ye a.

22 “Saa mrenyia ɛlɛko na bɛkɔsi nrenzɛvolɛ mɔɔ ye mekɛ ɛtɛdwule la na ɔwo*+ na esiane bie anzi* a, ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ zile ye la tua kakɛ mɔɔ raalɛ ne ahu ne kɛbɔ ye la; na ɔwɔ kɛ ɔtua mɔɔ ndɛnebuavolɛma ne kɛlie kɛdo nu la.+ 23 Noko saa esiane bie si a, ɛnee bɛva ngoane bɛzie ngoane bo zo,*+ 24 ɛnyelɛ ɛzie ɛnyelɛ bo zo, egyele ɛzie egyele bo zo, ɛsalɛ ɛzie ɛsalɛ bo zo, egyakɛ ɛzie egyakɛ bo zo,+ 25 ɛyelalɛ ɛzie ɛyelalɛ bo zo, ɛbodalɛ ɛzie ɛbodalɛ bo zo, kɛlɛ ɛzie kɛlɛ bo zo.

26 “Saa awie bɔ ye akɛlɛ nrenyia anzɛɛ ye akɛlɛ bɛlɛra anye zo maa ɔ nye bɔ a, ɔwɔ kɛ ɔmaa akɛlɛ ne nyia fanwodi ɔlua ɔ nye ne ati.+ 27 Saa ɔbɔ ye akɛlɛ nrenyia anzɛɛ ye akɛlɛ bɛlɛra ɔmaa ɔ gye tu a, ɔwɔ kɛ ɔmaa akɛlɛ ne nyia fanwodi ɔlua ɔ gye ne ati.

28 “Saa ɛnlankɛ bie si nrenyia anzɛɛ raalɛ na ɔwu a, ɔwɔ kɛ bɛsi ye awolɛ bɛku ye,+ ɔnle kɛ bɛdi ye nane; noko ɔnle kɛ bɛtwe ɛnlankɛ ne amenle ne anzo. 29 Noko saa ɛnlankɛ bie ta si menli na bɛbɔ ɔ menle kɔkɔ noko yeangye ye yeanzie na ɔku nrenyia anzɛɛ raalɛ a, ɔwɔ kɛ bɛsi ye awolɛ bɛku ye na bɛku ɔ menle ne ɔdaye. 30 Saa bɛka kɛ ɔdua ɛkpɔnedeɛ bie a, ɔwɔ kɛ ɔtua kakɛ biala mɔɔ bɛkɛbɔ ye la ɔfa ɔdie ye ngoane.* 31 Saa ɔku kakula nrenyia anzɛɛ kakula raalɛ a, ɔwɔ kɛ bɛgyinla mɛla ɛhye azo bɛ nee ɛnlankɛ menle ne di. 32 Saa ɛnlankɛ ne si akɛlɛ nrenyia anzɛɛ akɛlɛ bɛlɛra a, ɔwɔ kɛ ɔtua hyikɛle* 30 ɔmaa akɛlɛ ne amenle na bɛsi ɛnlankɛ ne awolɛ bɛku ye.

33 “Saa awie buke kuma bie azo anzɛɛ ɔtu kuma na yeandua ye na ɛnlankɛ anzɛɛ asoaso tɔ nu a, 34 ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ vunle kuma ne la tua nwolɛ kakɛ.+ Ɔwɔ kɛ ɔtua kakɛ ne ɔmaa ɔ menle na ɔfa nane ne mɔɔ ɛwu la. 35 Saa awie ɛnlankɛ si ɔ gɔnwo ɛnlankɛ maa ɔwu a, ɔwɔ kɛ bɛtɔne ɛnlankɛ ne mɔɔ ɛtɛwule la na bɛkyɛ ezukoa ne; eza ɔwɔ kɛ bɛkyɛ nane ne mɔɔ ɛwu la anu. 36 Noko saa bɛnwu kɛ ɛnlankɛ ne ta si awie mɔ nlankɛ na ɔ menle angye ye anzie a, ɔwɔ kɛ ɔfa ɛnlankɛ ɔsie ɛnlankɛ bo zo, na ɔfa ɛnlankɛ ne mɔɔ ɛwu la.

22 “Saa awie wua ɛnlankɛ anzɛɛ boane na ɔku ye anzɛɛ ɔtɔne ye a, ɔwɔ kɛ ɔfa nlankɛ nnu ɔsie ɛnlankɛ ne abo zo na ɔfa mboane nna ɔsie boane ne abo zo.+

2 (“Saa awie nwu awule+ kɛ ɔlɛwua debie na ɔbɔ ye ɔku ye a, ɔnli ye mogya nwo fɔlɛ. 3 Noko saa ɛnee sɛnzɛne ne ɛdudu yɛɛ ɔhunle ye a, ɔdi ye mogya nwo fɔlɛ.)

“Ɔwɔ kɛ ɔfa bie ɔsie ɔ bo zo. Saa ɔnlɛ ɛhwee a, ɛnee ɔwɔ kɛ bɛtɔne ye bɛfa bɛtua ninyɛne mɔɔ ɔwuale la. 4 Saa bɛnwu deɛ mɔɔ ɔwuale la anyewɔzo wɔ ye ɛkɛ a, ɛnlankɛ o, asoaso o, boane o, ɔwɔ kɛ ɔtua ye mɔnwo nwiɔ.

5 “Saa awie fa ye nane kɔ adidi wɔ ɛbɔ nu anzɛɛ vanye egyinli nu na ɔmaa bɛkɔdidi awie gyɛne ɛya nu a, ɔwɔ kɛ ɔfa ye ɛya anzɛɛ ye vanye egyinli nu ma kpalɛ ne ɔsie ɔ bo zo.

6 “Saa awie to senle na ɔkɔyela kpɔkɛ na ɔmaa hwiiti mɔɔ bɛpɛ bɛkyekye ye avile anzɛɛ mɔɔ bɛtɛpɛle anzɛɛ ɛya yela a, ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ dole senle ne la fa bie sie mɔɔ ɛyela la abo zo.

7 “Saa awie fa ezukoa anzɛɛ ninyɛne maa ɔ gɔnwo kɛ ɔva ɔzie na awie kɔwua ninyɛne ne wɔ ɔ gɔnwo ne sua nu, na bɛnwu awule ne a, ɔwɔ kɛ ɔtua ye mɔnwo nwiɔ.+ 8 Saa bɛannwu awule ne a, ɔwɔ kɛ bɛfa suamenle ne bɛkɔ nɔhalɛ Nyamenle ne anyunlu+ amaa bɛanwu ye saa ɔvale ɔ sa ɔhanle ɔ gɔnwo ne ninyɛne ne a. 9 Saa bɛbɔ awie somolɛ kɛ yeva debie mɔɔ ɛnle ye ɛdeɛ, saa ɛnlankɛ o, asoaso o, boane o, tɛladeɛ o, anzɛɛ debie biala mɔɔ kɛminli la na ɔka kɛ, ‘Me ɛdeɛ ɔ!’ a, ɔwɔ kɛ bɛ mu nwiɔ bɛfa bɛ edwɛkɛ ne bɛkɔto nɔhalɛ Nyamenle ne anyunlu.+ Nuhua ne mɔɔ Nyamenle kɛbua ye fɔlɛ la, ɔwɔ kɛ ɔtua ye mɔnwo nwiɔ+ ɔmaa ɔ gɔnwo ne.

10 “Saa awie fa asoaso anzɛɛ ɛnlankɛ anzɛɛ boane anzɛɛ ayɛmoa biala maa ɔ gɔnwo kɛ ɔzie na ɔwu anzɛɛ ɔboda anzɛɛ bɛkye ye na awie annwu ye a, 11 ɔwɔ kɛ bɛka ndane wɔ Gyihova anyunlu kɛ yeanva ɔ sa yeanga ɔ gɔnwo ne ninyɛne ne; na ɔwɔ kɛ nane menle die to nu. Ɔnle kɛ ɔ gɔnwo ne fa bie sie ɔ bo zo.+ 12 Noko saa bɛwuale nane ne wɔ ye ɛkɛ a, ɔwɔ kɛ ɔfa bie ɔsie ɔ bo zo ɔmaa ɔ menle. 13 Saa nane anwo ɛzulolɛ tete ye nu a, ɔwɔ kɛ ɔfa ye funli ne ɔbadi daselɛ. Ɔnle kɛ ɔfa bie ɔsie nane mɔɔ nane anwo ɛzulolɛ ɛtete ye nu la abo zo.

14 “Noko saa awie sɛlɛ nane fi ɔ gɔnwo ɛkɛ na ɔboda anzɛɛ ɔwu wɔ mekɛ mɔɔ ɔ menle ɛnle ɛkɛ ne la a, ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ zɛlɛle nane ne la fa bie sie ɔ bo zo. 15 Saa ɛnee ɔ menle wɔ ɛkɛ a, ɔnle kɛ ɔfa bie ɔsie ɔ bo zo. Saa ɔduale ezukoa na yealie a, ɔbava ezukoa ne mɔɔ ɔduale la yeazie ɔ bo zo.

16 “Saa nrenyia bɛlɛbɛla bɛlɛra mɔɔ ɛnze nrenyia mɔɔ awie ɛtɛfale ɔ nloa ɛtɛtole ɔ nwo zo la na ɔ nee ye da a, ɔwɔ kɛ ɔsu ɔ ti asoa ne na ɔgya ye.+ 17 Saa ye papa ka kɛ ɔnrɛmaa ɔnrɛgya ye bɔbɔ a, ɔwɔ kɛ ɔtua ɔ ti asoa ezukoa ne.

18 “Bɛmmamaa raalɛ mɔɔ ye ngonyia la tɛnla ngoane nu.+

19 “Ɔwɔ kɛ bɛku awie biala mɔɔ nee nane kɛla la.+

20 “Awie biala mɔɔ kɛgyakyi Gyihova kɛbɔ afɔle kɛmaa nyamenle biala la, bɛhu ye.+

21 “Bɛmmakile ɛyɛvolɛ biala ateetee anzɛɛ bɛmmasisi ye,+ ɔluakɛ ɛnee bɛle nyɛvolɛ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo.+

22 “Bɛmmakile kunlavolɛ anzɛɛ arisa biala nyane.+ 23 Saa bɛkile ye nyane na ɔsu ɔfɛlɛ me a, mebadie ye ɛzunlɛ;+ 24 na mebava bɛ nwo ɛya, na meava konle dadeɛ meahu bɛ, na bɛ ye mɔ bayɛ ahunlanvolɛ na bɛ mra ayɛ nrisa.

25 “Saa bɛbɔ ehyianli bie* mɔɔ wɔ me menli ne avinli la bosea a, bɛmmayɛ kɛ awie mɔɔ bɔ bosea die nwolɛ nvasoɛ la. Bɛmmadie ye mpaefoa.+

26 “Saa ɛdie ɛ gɔnwo tɛladeɛ ɛdi agyinlanu ɛbɔ ye bosea a,+ fa ye debie kɔmaa ye kolaa na sɛnzɛne ne ahɔdɔ. 27 Ɔluakɛ ɛhye ala a ɔwula a, ye tɛladeɛ mɔɔ ɔfa ɔkeda ye sonlabaka* ne anwo la ɛne; duzu a ɔbava yeala a?+ Saa ɔsu ɔfɛlɛ me a, mebadie ye, ɔluakɛ mese anwunvɔne.*+

28 “Mmaka munzule edwɛkɛ* ɛtia Nyamenle+ anzɛɛ wɔ menli ne mgbanyima* ne mɔ bie.+

29 “Mmatwenlehwenle ɛ bo aze kɛ ɛkɛva wɔ ɛbɔ nu ninyɛne nee wɔ nza nee wɔ nwole dɔɔnwo ne bie ɛkɛbɔ afɔle ɛkɛmaa me.+ Fa wɔ belamunli mralɛ mrenyia ne mɔ maa me.+ 30 Kɛ ɔwɔ kɛ ɛyɛ wɔ ɛnlankɛ nee wɔ boane la ɛne:+ Ɔbadɛnla ɔ nli anwo kenle nsuu. Kenle mɔtwɛ ne azo, ɛbava wɔamaa me.+

31 “Ɔwɔ kɛ bɛyɛ bɛ nwo nwuanzanwuanza bɛmaa me,+ na ɔnle kɛ bɛdi ɛbɔ nu nane biala mɔɔ nane anwo ɛzulolɛ ɛtete ye nu la.+ Bɛvuandi bɛdo ye lɔ bɛmaa ahwea ɛli.

23 “Mmamaa edwɛkɛ mɔɔ ɛnle nɔhalɛ la salo.*+ Mmadi daselɛ adalɛ+ ɛboa amumuyɛnli. 2 Mmadi menli dɔɔnwo anzi ɛkɔyɛ ɛtane, yɛɛ mmadi menli dɔɔnwo anzi ɛkɔdi daselɛ adalɛ ɛfa ɛsɛkye pɛlepɛlelilɛ.* 3 Saa ɛlɛdi ehyianli edwɛkɛ a, mmadi mɔguazo.+

4 “Saa ɛnwu kɛ wɔ kpɔvolɛ ɛnlankɛ anzɛɛ asoaso ɛminli a, kye ye kɔmaa ye.+ 5 Saa ɛnwu kɛ adesoa ɛdɔ awie mɔɔ kpɔ wɔ la asoaso nwo zo a, mmagyakyi ye ɛkɛ ne ɛkɔ. Ɔwɔ kɛ ɛboa ye ɛmaa ɔye nane ne.+

6 “Ɛlɛdi ehyianli edwɛkɛ a, nea na wɔangyea nɔhalɛ ne anye.+

7 “Twe ɛ nwo fi adalɛ somolɛ* nwo, yɛɛ mmaku awie mɔɔ ɛnze nwolɛ bie la nee tenlenenli, ɔluakɛ menrɛbua amumuyɛnli benle.*+

8 “Mmadie belaebo, ɔluakɛ belaebo si menli mɔɔ nwu debie wienyi la anye yɛɛ ɔkola ɔsɛkye tenlenema edwɛkɛ.+

9 “Bɛmmasisi ɛyɛvolɛ. Bɛdabɛ bɛze kɛzi ɛyɛvolɛ edwɛkɛ de la,* ɔluakɛ ɛnee bɛle nyɛvolɛ wɔ Yigyibiti azɛlɛ zo.+

10 “Fa ɛvolɛ nsia dua ma wɔ wɔ azɛlɛ ne azo na boɔboa ɔ nloa.+ 11 Noko ɛvolɛ nsuu ne azo, maa azɛlɛ ne ɛla ɛkɛ ne mgbane, mmadua debie wɔ zo na ehyiavolɛma adidi zolɛ, na mɔɔ kɛha la, ɛbɔ nu nane ali. Zɔhane ala a ɔwɔ kɛ ɛyɛ wɔ vanye nee ɔlivi egyinli a.

12 “Fa kenle nsia yɛ wɔ gyima; noko kenle nsuu ne azo, mmayɛ gyima amaa wɔ ɛnlankɛ nee asoaso alie bɛ menle na wɔ akɛlɛ bɛlɛra ara nee ɛyɛvolɛ ahola alie bɛ menle.+

13 “Bɛnlea na bɛli debie biala mɔɔ meha la azo,+ na bɛmmabɔ nyamenle gyɛne aluma; ɔnle kɛ ɔfinde bɛ nloa.+

14 “Ɛvolɛ biala, bɛli ɛvoyia nsa bɛwula me anyunlunyia.+ 15 Bɛbali Paano Mɔɔ Mgbɔvonle Ɛnle Nu Ɛvoyia ne.+ Saa mekɛ ne dwu a, bɛbali paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la kenle nsuu wɔ Ebebe* siane ne anu+ kɛ mɔɔ meha mehile bɛ la, ɔluakɛ mekɛ zɔhane a bɛvile Yigyibiti a. Ɔnle kɛ awie biala fa ɔ sa mgbane ba me nyunlu.+ 16 Eza bɛbali Ma Ɛdelɛ Ɛvoyia* ne wɔ mekɛ mɔɔ bɛkɛde bɛ ɛya nu ma mɔɔ limoa la;+ yɛɛ Ma Nloa Ɛboɔboalɛ Ɛvoyia* ne wɔ ɛvolɛ ne awieleɛ, wɔ mekɛ mɔɔ bɛkɛboɔboa bɛ ɛya nu ma nloa la.+ 17 Ɛvolɛ biala, ɔwɔ kɛ mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti ba Gyihova, nɔhalɛ Awulae ne anyunlu fane nsa.+

18 “Bɛmmafa debie biala mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu la bɛboka me afɔlebɔdeɛ mogya ne anwo. Bɛmmamaa aleɛ kye ɛnlome mɔɔ bɛva bɛbɔ afɔle wɔ me ɛvoyia ne mɔ abo la azo.

19 “Fa wɔ azɛlɛ ne azo ma mɔɔ kɛlimoa kɛbolo la anu kpalɛ ne bɛla Gyihova wɔ Nyamenle ne sua nu.+

“Mmato abɔnkye ralɛ wɔ ɔ nli nyɛfonzule nu.+

20 “Melɛsoa anwumabɔvolɛ meamaa yeali ɛ nyunlu+ na yeazinza wɔ wɔ adenle nu na yeava wɔ yeahɔ azɛlɛ ne mɔɔ meziezie la azo.+ 21 Yɛ ɛnzolɛ tie ye na yɛ tieyɛ maa ye. Mmate ɔ nwo atua, ɔluakɛ ɔnrɛva wɔ mɛladonlɛ ɔnrɛhyɛ wɔ,+ ɔboalekɛ me duma la ɔ nwo zo. 22 Noko saa ɛtie ɔ ne bɔkɔɔ na ɛyɛ debie biala mɔɔ mebaha la a, mebaho meatia wɔ agbɔvolɛ na meadwazo meatia menli mɔɔ dwazo tia wɔ la. 23 Ɔluakɛ me anwumabɔvolɛ bali ɛ nyunlu na yeava wɔ yeahɔ Amɔlema, Hɛtema, Pilɛzema, Keenama, Havaema nee Gyibɛsema azɛlɛ zo, na mebazɛkye bɛ.+ 24 Mmabɔ ɛ ti aze ɛmaa bɛ nyamenle ne mɔ anzɛɛ mmamaa bɛtwehwe wɔ na ɛsonle bɛ yɛɛ mmasukoa bɛ nyɛleɛ ne mɔ.+ Emomu ɔwɔ kɛ ɛbubu bɛ na ɛsɛkye bɛ ɛzonlenlɛ mpila ne mɔ.+ 25 Bɛzonle Gyihova bɛ Nyamenle ne+ na ɔbayila bɛ aleɛ nee bɛ nzule zo.+ Mebaye anwodolɛ meavi bɛ avinli.+ 26 Bɛ mraalɛ ne mɔ ako ɛnrɛkpɔne yɛɛ bɛnrɛyɛ mota,+ na mebamaa bɛanyia ngoane tendenle.*

27 “Mebamaa me nwo ɛzulolɛ ali bɛ nyunlu,+ na mebamaa menli kɔsɔɔti mɔɔ bɛ nee bɛ bayia la anye zo ada bɛ, na meamaa bɛ agbɔvolɛ agua ɛbɔ nu.*+ 28 Mebamaa arɛlebɔlɛ* ali bɛ nyunlu,+ na ɔbavoa Havaema, Keenama yɛɛ Hɛtema yeavi bɛ nyunlu.+ 29 Menrɛvoa bɛ menrɛvi bɛ nyunlu wɔ ɛvolɛ ko anu, anrɛɛ azɛlɛ ne badɔ mgbane na nane anwo ɛzulolɛ ayi zo na bɛagyegye bɛ.+ 30 Mebayɛ ye ngyikyi ngyikyi meavoa bɛ kɔkpula kɛ bɛ nwo kɛzo na bɛkɛva azɛlɛ ne la.+

31 “Mebamaa bɛ azɛlɛ ne ɛweɛne ne abɔ ɔ bo wɔ Nyevile Kɔkɔlɛ ne anloa ahɔdwu Filisitiama nyevile ne anloa, yɛɛ fienemgbole ne anloa kɔdwu Azule ne* anloa;+ ɔluakɛ mebava azɛlɛ ne azo amra meawula bɛ sa nu na bɛavoa bɛ.+ 32 Bɛ nee bɛ anzɛɛ bɛ nyamenle ne mɔ mmayɛ ngyekyeleɛ biala.+ 33 Bɛmmamaa bɛtɛnla bɛ azɛlɛ ne azo, anrɛɛ bɛkɛmaa bɛkɛyɛ ɛtane bɛkɛtia me. Saa bɛsonle bɛ nyamenle ne mɔ a, ɔbayɛ ɛhane yeamaa bɛ.”+

24 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Ɛ nee Aalɔn, Needabe nee Abaehu+ yɛɛ Yizilayɛ mgbanyima 70 ɛrɛla boka ne azo na bɛgyinla moamoa bɛbɔ bɛ ti aze bɛzonle me. 2 Ɔwɔ kɛ Mosisi angomekye bikye Gyihova; bɛdabɛ mɔɔ bɛha la ɛnrɛbikye ye, yɛɛ menli ne nee ye ɛnrɛhɔ boka ne azo bie.”+

3 Akee Mosisi rahanle Gyihova edwɛkɛ ne amuala nee mɛla ne amuala hilele menli ne,+ na menli ne amuala anloa hɔle ko na bɛbuale kɛ: “Mɔɔ Gyihova ɛha la amuala, yɛbayɛ.”+ 4 Yemɔti Mosisi hɛlɛle Gyihova edwɛkɛ ne amuala.+ Akee ɔdwazole nwonlomɔ mangyee ne na ɔzile afɔlemokyea nee mpila 12 mɔɔ gyi ɛkɛ maa Yizilayɛ mbusua 12 ne la wɔ boka ne abo. 5 Ɛhye anzi, ɔzoanle Yizilayɛ mgbavolɛ ɔmaanle bɛhɔbɔle ɛyelalɛ afɔle na bɛvale nlankɛ nyinli bɛbɔle anzodwolɛ afɔle+ bɛmaanle Gyihova. 6 Na Mosisi vale mogya ne foa ko guale ahyɛnze nu, na ɔvale foa ko ne ɔkpondenle afɔlemokyea ne anwo. 7 Akee ɔvale ngyekyeleɛ buluku ne na ɔgengale ye kpole ɔhilele menli ne.+ Na bɛhanle kɛ: “Mɔɔ Gyihova ɛha la amuala yɛbayɛ, yɛɛ yɛbayɛ tieyɛ yɛamaa ye.”+ 8 Ɔti Mosisi vale mogya ne na ɔkpondenle ye wɔ menli ne anwo+ na ɔhanle kɛ: “Ɛhye a le mogya ne mɔɔ bɛva bɛyɛ edwɛkɛ ɛhye mɔ amuala mɔɔ Gyihova nee bɛ ɛha la anwo ngyekyeleɛ a.”+

9 Mosisi nee Aalɔn, Needabe nee Abaehu yɛɛ Yizilayɛ mgbanyima 70 ne hɔle boka ne azo, 10 na bɛnwunle Yizilayɛ Nyamenle ne.+ Ɛnee debie mɔɔ zɔho safaya awolɛ mɔɔ bɛdo la wɔ ɔ gyakɛ abo, na ɛnee nwolɛ te kɛ anwuma la.+ 11 Yeanva ɔ sa yeanga Yizilayɛ menli titili ne,+ na bɛnwunle nɔhalɛ Nyamenle ne wɔ ɛnyelɛzodeɛnwunlɛ nu, na bɛlile na bɛnlonle.

12 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Bɛla me nwo ɛke wɔ boka ne azo na kendɛ ɛkɛ. Mebava awolɛ ndɛbandɛba ne mɔɔ mebahɛlɛ mɛla ne nee adehilelɛ ne mɔɔ ɛbava wɔahilehile menli ne wɔ zolɛ la meamaa wɔ.”+ 13 Yemɔti Mosisi nee ye sonvolɛ Dwɔhyua+ dwazole, na Mosisi hɔle nɔhalɛ Nyamenle ne boka ne azo.+ 14 Noko ɔzele mgbanyima ne mɔ kɛ: “Bɛhendɛ yɛ wɔ ɛke kɔkpula kɛ yɛkɛzia yɛkɛra.+ Aalɔn nee Hɛɛ+ wɔ bɛ nwo ɛke. Awie biala mɔɔ lɛ edwɛkɛ bie la bahola ahɔ bɛ ɛkɛ.”+ 15 Akee Mosisi hɔle boka ne mɔɔ ɛnee amungu ɛheda zolɛ amuala la azo.+

16 Gyihova anyunlunyia ne+ hale Saenae Boka ne azo,+ na amungu ne hedale zolɛ too kenle nsia. Kenle nsuu ne azo, ɔvɛlɛle Mosisi wɔ amungu ne anu. 17 Yizilayɛma mɔɔ ɛlɛnea la nwunle Gyihova anyunlunyia ne kɛ sendɔlɔra kpole bie wɔ boka ne azo. 18 Akee Mosisi wolole amungu ne anu na ɔvole boka ne azo.+ Na Mosisi lile kenle 40, alehyenlɛ nee aledwolɛ wɔ boka ne azo.+

25 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: 2 “Ka kile Yizilayɛma kɛ bɛye ndoboa bɛmaa me; die ndoboa wɔ awie biala mɔɔ ye ahonle kɛha ye la ɛkɛ ne maa me.+ 3 Ndoboa mɔɔ ɛbalie wɔavi bɛ ɛkɛ ne la ɛne: nvutuke,+ dwɛtɛ fufule,+ kɔbele,+ 4 nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ, lenen kpalɛ, abɔnkye enrinli, 5 mboane nyinli nwoma mɔɔ bɛwula ye kɔkɔlɛ, nane nwoma,* akasea baka,+ 6 kɛnlaneɛ nwole,+ balesam mɔɔ bɛbava bɛayɛ ɛkpokpalɛ nwole+ nee ayilevuanlɛ+ ne la, 7 yɛɛ ɔnekese awolɛ nee awolɛ gyɛne mɔɔ bɛbava bɛabobɔ yifɔdo ne+ nee akɛnrazo aguzo ne+ mɔ anu la. 8 Bɛbayɛ ɛleka mɔɔ bɛbazonle me la bɛamaa me, na meadɛnla bɛ avinli.+ 9 Bɛbayɛ ɛdanlɛsua ne nee nuhua ninyɛne ne amuala kɛ neazo ne mɔɔ melɛkile wɔ la pɛpɛɛpɛ.+

10 “Bɛbava akasea baka bɛayɛ ɛlɛka mɔɔ ye tendenle le kubit* nwiɔ nee foa, ye tɛtɛlɛ le kubit ko nee foa, na ye anwumahɔlɛ le kubit ko nee foa la.+ 11 Akee ɛbaholo nvutuke tagyee wɔagua nwolɛ.+ Ɛbaholo wɔagua ɔ kunlu nee nwolɛ amuala, na wɔava nvutuke wɔado* ɔ nloa wɔabɛnga wɔayia.+ 12 Ɛbava nvutuke wɔayɛ ngɛba nna wɔ ɔ gyakɛ nna ne anwuma, ngɛba nwiɔ wɔ ye foa ko yɛɛ ngɛba nwiɔ wɔ foa ko ne noko. 13 Ɛbava akasea baka wɔaze mbaka ndenrɛndenra na wɔaholo nvutuke wɔagua nwolɛ.+ 14 Ɛbava mbaka ne mɔ wɔawulowula ngɛba ne mɔɔ wɔ Ɛlɛka ne foa ko nee ye foa ko la anu amaa bɛava bɛazoa Ɛlɛka ne. 15 Mbaka ne mɔ baha Ɛlɛka ne ngɛba ne mɔ anu; ɔnle kɛ bɛyeye bɛfi nu.+ 16 Ɛbava Daselɛlilɛ ne mɔɔ mebava meamaa wɔ la wɔagua Ɛlɛka ne anu.+

17 “Ɛbava nvutuke tagyee wɔayɛ ɔ ti ne; ye tendenle bayɛ kubit nwiɔ nee foa yɛɛ ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit ko nee foa.+ 18 Ɛbava nvutuke wɔayɛ kyɛlɔbe nwiɔ; ɛbava hamenle wɔabolo bɛ wɔazie ɛlɛka ne ati ne azo wɔ ɔ ti nee ɔ ti.+ 19 Yɛ kyɛlɔbe ne mɔ siezie ɔ ti nee ɔ ti, kyɛlɔbe ko biala wɔ ɔ ti. 20 Ɔwɔ kɛ kyɛlɔbe ne mɔ tɛlɛ bɛ ndɛba ne mɔ anu kɔ anwuma na bɛfa bɛ ndɛba ne mɔ bɛkeda tile ne azo,+ na bɛ nye bɔ zo. Ɔwɔ kɛ kyɛlɔbe ne mɔ anyunlu nea tile ne azo. 21 Ɛbava Daselɛlilɛ ne mɔɔ mebava meamaa wɔ la wɔagua Ɛlɛka ne anu, na wɔava Ɛlɛka ne ati ne+ wɔaheda zolɛ. 22 Mebaye me nwo meahile wɔ wɔ ɛkɛ na me nee wɔ adendɛ wɔ Ɛlɛka tile ne anwuma.+ Kyɛlɔbe nwiɔ ne mɔɔ wɔ Daselɛlilɛ ɛlɛka ne azo la avinli a mebamaa wɔanwu mɛla kɔsɔɔti mɔɔ mebamaa wɔava wɔamaa Yizilayɛma la a.

23 “Eza ɛbava akasea baka wɔayɛ ɛkponle;+ ye tendenle bayɛ kubit nwiɔ, ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit ko yɛɛ ye anwumahɔlɛ bayɛ kubit ko nee foa.+ 24 Ɛbaholo nvutuke tagyee wɔagua nwolɛ na wɔava nvutuke wɔado* ɔ nloa wɔabɛnga wɔayia. 25 Ɛbayɛ kɛba mɔɔ ye tɛtɛlɛ le kɛ bɛ sa mrɛlɛsɛka nna* la wɔado ɔ nloa na wɔava nvutuke wɔado* kɛba ne anloa wɔabɛnga wɔayia. 26 Ɛbava nvutuke wɔayɛ ngɛba nna na wɔava ngɛba ne mɔ wɔawulowula ɛkponle ne muleɛ nna ne, ɛleka mɔɔ ɔ gyakɛ ne mɔ wɔ la. 27 Ɔwɔ kɛ ngɛba ne mɔ bikye ɔ nloa kɛba ne na bɛava mbaka ne mɔ bɛawulowula nu bɛazoa ɛkponle ne. 28 Ɛbava akasea baka wɔaze mbaka ndenrɛndenra na wɔaholo nvutuke wɔagua nwo na bɛava bɛazoa ɛkponle ne.

29 “Eza ɛbayɛ pɛlɛte, kanrɛlɛ ngyikyi, yɛɛ kanrɛlɛ mgbole nee ahyɛnze mɔɔ bɛbava bɛawola afɔlebɔlɛ nza la. Ɛbava nvutuke tagyee a wɔayɛ ɔ muala a.+ 30 Na ɛbava paano ne mɔɔ bɛfa bɛkile la wɔagua ɛkponle ne azo wɔ me nyunlu dahuu.+

31 “Ɛbava nvutuke tagyee wɔayɛ kɛnlaneɛbaka.+ Ɛbava hamenle a wɔabolo kɛnlaneɛbaka ne a. Ɔwɔ kɛ ɔ bo ne, ye baka ne, ye ngane ne mɔ, ye nya ngyikyi ne mɔ, ye deɛ kpokpɔkoo ne mɔ yɛɛ ye ndotolo ne mɔ bɔ nu yɛ debie ko.+ 32 Ɔwɔ kɛ kɛnlaneɛbaka ne nyia ngane nsia, ngane nsa wɔ foa ko yɛɛ ngane nsa wɔ foa ko ne noko. 33 Ɔwɔ kɛ ngane ko biala nyia nya ngyikyi nsa mɔɔ le kɛ alemɔndo ndotolo la mɔɔ deɛ kpokpɔkoo nee ndotolo doɔdoa zo la wɔ ngane ne mɔ foa ko. Zɔhane ala a ɔwɔ kɛ ngane ko biala yɛ wɔ ye foa ko ne noko a. Kɛ ngane nsia ne mɔ bayɛ wɔ kɛnlaneɛbaka ne anwo la ɛne. 34 Nya ngyikyi nna mɔɔ le kɛ alemɔndo ndotolo mɔɔ deɛ kpokpɔkoo nee ndotolo doɔdoa zo la wɔ ye baka mumua ne anwo. 35 Ɔwɔ kɛ deɛ kpɔkoo ko ba ngane nwiɔ mɔɔ limoa la abo, yɛɛ deɛ kpɔkoo ko ba ngane nwiɔ bieko mɔɔ doa zo la abo na bieko ba ngane nwiɔ ne mɔɔ li awieleɛ la abo wɔ ngane nsia ne mɔ mɔɔ wɔ baka mumua ne anwo la abo. 36 Ɔwɔ kɛ deɛ kpokpɔkoo ne mɔ nee ngane ne mɔ yɛɛ kɛnlaneɛbaka ne amuala bɔ nu yɛ debie ko, fa hamenle bolo nvutuke tagyee yɛ.+ 37 Ɛbayɛ ahɛnlaneɛ nsuu wɔ zolɛ, saa bɛsɔ ahɛnlaneɛ ne mɔ a, bɛbada bɛagua kɛnlaneɛbaka ne anyunlu.+ 38 Ɛbava nvutuke tagyee wɔayɛ dabekɛ* nee ye senlevalɛ ahyɛnze ne mɔ.+ 39 Ɔwɔ kɛ ɛfa nvutuke tagyee talɛnte* ko ɛyɛ kɛnlaneɛbaka ne nee nwolɛ ninyɛne ne amuala. 40 Nea kɛ ɛbayɛ bɛ kɛ bɛ neazo ne mɔɔ menvale mengilele wɔ wɔ boka ne azo la.+

26 “Fa lenen nyɛma kpalɛ, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla yɛɛ ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nwo ɛdanlɛ bulu na fa yɛ ɛdanlɛsua ne.+ Maa bɛnwo+ kyɛlɔbe+ bɛgua nu. 2 Ɛdanlɛ ko biala tendenle bayɛ kubit* 28 yɛɛ ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit 4. Ɔwɔ kɛ ndanlɛ ne mɔ amuala mgbole sɛ.+ 3 Fa ndanlɛ nnu bɔ nu maa ɔyɛ ko, na fa nnu ne noko bɔ nu maa ɔyɛ ko. 4 Fa nyɛma buluwu bobɔ ahotosalɛ kendɛhenda ɛdanlɛ ne mɔɔ wɔha wɔbɔ nu la ko anloa, na yɛ zɔhane ala wɔ ko ne noko anloa wɔ ye awieleɛ wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. 5 Ɛbayɛ ahotosalɛ 50 wɔ ɛdanlɛ ko anloa, yɛɛ ahotosalɛ 50 wɔ ko ne noko anloa amaa bɛ nye abɔ zo wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. 6 Ɛbava nvutuke wɔayɛ nzosɔnu 50 wɔava wɔasosɔ ndanlɛ nwiɔ ne anu amaa ɛdanlɛsua ne abɔ nu ayɛ ko.+

7 “Eza ɛbava abɔnkye enrinli wɔanwo ndanlɛ+ wɔaheda ɛdanlɛsua ne azo. Ɛbanwo ndanlɛ 11.+ 8 Ɛdanlɛ ko biala tendenle bayɛ kubit 30 yɛɛ ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit 4. Ɔwɔ kɛ ɛdanlɛ 11 ne amuala mgbole sɛ. 9 Ɛbava ndanlɛ nnu wɔabɔ nu wɔayɛ ye ko, na wɔava nsia ne noko wɔabɔ nu wɔayɛ ye ko. Ɛbabu ɛdanlɛ ne mɔɔ tɔ zo nsia la anu wɔagua ɛdanlɛsua ne anyunlu. 10 Ɛbayɛ ahotosalɛ 50 wɔ ndanlɛ ne mɔɔ wɔha wɔbɔ nu la ko anloa wɔ ye awieleɛ, na wɔayɛ 50 wɔ ko ne noko anloa wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. 11 Ɛbayɛ kɔbele nzosɔnu 50 wɔava wɔawulowula ahotosalɛ ne mɔ anu wɔamaa ndanlɛ ne mɔ abɔ nu ayɛ ko. 12 Ɛdanlɛ ne mɔɔ baha la bahendɛhenda nwolɛ. Ɛdanlɛ ne foa ko ne mɔɔ ɛha la bahenda ɛdanlɛsua ne anzi. 13 Ɛdanlɛ ne mɔɔ baha la kubit ko bahenda ɛdanlɛsua ne foa ko na kubit ko noko ahenda ye foa ko amaa yeaheda nwolɛ amuala.

14 “Eza ɛbava boane nyinli nwoma mɔɔ bɛwula ye kɔkɔlɛ la wɔaheda zolɛ na wɔava nane nwoma*+ noko wɔagua zolɛ.

15 “Ɛbava akasea baka wɔayɛ ɛdanlɛsua ne felɛmo ne mɔ+ wɔagyinlegyinla bɛ senze.+ 16 Felɛmo ko biala tendenle bayɛ kubit bulu yɛɛ ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit ko nee foa. 17 Felɛmo ko biala lɛ ɔ sa nwiɔ mɔɔ betɛbeta nwo. Kɛ ɔwɔ kɛ ɛyɛ ɛdanlɛsua ne felɛmo ne mɔ amuala la ɛne. 18 Ɛbayɛ felɛmo 20 wɔ ɛdanlɛsua ne nyiakɛ.

19 “Ɛbayɛ dwɛtɛ fufule adiabo 40+ wɔ felɛmo 20 ne abo: felɛmo ko nee ɔ sa nwiɔ ne mɔɔ betɛbeta ye la adiabo nwiɔ, yɛɛ felɛmo ko biala mɔɔ ɛha la nee ɔ sa nwiɔ ne mɔɔ betɛbeta ye la adiabo nwiɔ.+ 20 Ɛbayɛ felɛmo 20 noko wɔ ɛdanlɛsua ne sɔlɔ 21 na fa dwɛtɛ fufule yɛ adiabo 40 maa bɛ, felɛmo ko adiabo nwiɔ, yɛɛ felɛmo ko biala mɔɔ ɛha la adiabo nwiɔ. 22 Ɛbayɛ felɛmo nsia wɔ ɛdanlɛsua ne anzi adɔleɛ.+ 23 Ɛbayɛ felɛmo nwiɔ wɔaziezie ɛdanlɛsua ne anzi mgbɛnezo nwiɔ ne. 24 Ɔwɔ kɛ ɛbɔ felɛmo ɛhye mɔ nwolɛ nwiɔ, ɔvi ɔ bo kɔdwu anwuma wɔ ngɛba ne mɔɔ limoa la azo. Kɛ ɔwɔ kɛ ɛyɛ felɛmo nwiɔ ne mɔɔ ɛbaziezie ye wɔ mgbɛnezo ɛkɛ ne la ɛne. 25 Ɔwɔ kɛ ɛyɛ felɛmo mɔtwɛ nee bɛ dwɛtɛ fufule adiabo 16, felɛmo ko adiabo nwiɔ yɛɛ felɛmo ko biala mɔɔ ɛha la adiabo nwiɔ.

26 “Ɛbava akasea mbaka wɔayɛ meɛbeanu, ɛbayɛ nnu wɔabeɛbea felɛmo ne mɔ mɔɔ wɔ ɛdanlɛsua ne foa ko la anu,+ 27 yɛɛ ɛbayɛ nnu wɔabeɛbea felɛmo ne mɔ mɔɔ wɔ ɛdanlɛsua ne foa ko la anu, na wɔayɛ nnu wɔabeɛbea felɛmo ne mɔ mɔɔ wɔ ɛdanlɛsua ne anzi adɔleɛ la anu. 28 Ɔwɔ kɛ baka ne mɔɔ bea avinli na ɔsɔ felɛmo ne mɔ la fi ɔ ti kɔdwu ɔ ti.

29 “Ɛbaholo nvutuke wɔagua felɛmo ne mɔ anwo,+ na wɔayɛ nvutuke ngɛba wɔ nwolɛ mɔɔ bɛbava meɛbeanu ne mɔ bɛawulowula nu la, na kolo nvutuke gua meɛbeanu ne mɔ anwo. 30 Si ɛdanlɛsua ne kɛ mɔɔ menvale nwolɛ neazo mengilele wɔ wɔ boka ne azo la.+

31 “Fa nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen nyɛma kpalɛ yɛ mgbɛnudanlɛ.+ Maa bɛnwo kyɛlɔbe bɛgua nu. 32 Ɛbava wɔahenda mpila nna mɔɔ bɛva akasea bɛyɛ na bɛholo nvutuke bɛgua nwo la azo. Ɛbava nvutuke wɔayɛ bɛ nzosɔnu ne mɔ. Ɛbava mpila ne mɔ wɔaziezie dwɛtɛ fufule adiabo nna azo. 33 Ɛbava nzosɔnu ne mɔ wɔasosɔ mgbɛnudanlɛ ne wɔahenda ye na wɔava Daselɛlilɛ ɛlɛka ne+ wɔazie mgbɛnudanlɛ ne anzi. Mgbɛnudanlɛ ne bahyɛ Nwuanzanwuanza Ɛleka ne+ nee Nwuanzanwuanza Nu Nwuanzaanwu* Ɛleka ne anu.+ 34 Fa tile ne keda Daselɛlilɛ ɛlɛka ne azo wɔ Nwuanzanwuanza Nu Nwuanzaanwu Ɛleka ne.

35 “Ɛbava ɛkponle ne wɔazie mgbɛnudanlɛ ne anyunlu, na kɛnlaneɛbaka ne+ nee ɛkponle ne anye abɔ zo wɔ ɛzonlenlɛsua ne nyiakɛ; ɛbava ɛkponle ne wɔazie ye sɔlɔ. 36 Fa nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen nyɛma kpalɛ nwo ɛdanlɛ* kenda ɛdanlɛsua anlenkɛ ne anyunlu.+ 37 Ɛbava akasea wɔayɛ mpila nnu na wɔaholo nvutuke wɔagua nwo na wɔava ɛdanlɛ* ne wɔahenda nwolɛ. Fa nvutuke yɛ bɛ nzosɔnu ne mɔ, na yɛ kɔbele adiabo nnu na fa siezie zolɛ.

27 “Ɛbava akasea baka wɔayɛ afɔlemokyea ne;+ ye tendenle bayɛ kubit* nnu yɛɛ ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit nnu. Ɔwɔ kɛ afɔlemokyea ne tɛbanu nna ne amuala sɛ na ye anwumahɔlɛ yɛ kubit nsa.+ 2 Ɛbayɛ mɛne+ wɔ ɔ bati nna ne mɔ azo; mɛne ne mɔ nee afɔlemokyea ne babɔ nu ayɛ debie ko, na kolo kɔbele gua afɔlemokyea ne anwo.+ 3 Ɛbayɛ nwolɛ bokiti mɔɔ bɛbava bɛavula nzonle,* yɛɛ sofi, ahyɛnze, faka nee senlevalɛ ahyɛnze, na ɛbava kɔbele a wɔayɛ nwolɛ ninyɛne ne amuala a.+ 4 Ɛbava kɔbele wɔayɛ kɛlakɛlɛ wɔ afɔlemokyea ne anu, na fa kɔbele ne bie yɛ ngɛba nna wɔ ye mgbɛnezo nna ne. 5 Ɛbava kɛlakɛlɛ ne wɔado afɔlemokyea ne anloa kɛba ne abo wɔamaa yeahɔdwu afɔlemokyea ne avinli. 6 Ɛbava akasea baka wɔayɛ mbaka ndenrɛndenra wɔamaa afɔlemokyea ne na wɔaholo kɔbele wɔagua nwolɛ. 7 Bɛbava mbaka ne bɛawulowula ngɛba ne mɔ mɔɔ wɔ afɔlemokyea ne tɛbanu nwiɔ ne la anu amaa bɛava bɛazoa.+ 8 Ɛbayɛ afɔlemokyea ne kɛ taboa ɛlɛka mɔɔ ɔ kunlu le tokule la. Ɔwɔ kɛ ɛyɛ ye kɛ mɔɔ ɔvale ɔhilele wɔ wɔ boka ne azo la.+

9 “Ɛbayɛ ɛdanlɛsua ne alienwo ne.+ Ɛbava mgbɛnudanlɛ mɔɔ bɛva lenen nyɛma kpalɛ bɛnwo la wɔahenda ye nyiakɛ, ye tendenle bayɛ kubit 100.+ 10 Ɛbava wɔahenda mpila 20 mɔɔ gyigyi kɔbele adiabo 20 azo la azo. Ɛbava dwɛtɛ fufule wɔayɛ mpila ne mɔ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ. 11 Sɔlɔ mgbɛnudanlɛ ne noko tendenle bayɛ kubit 100, ye mpila 20 yɛɛ ye kɔbele adiabo 20, yɛɛ mpila ne mɔ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ le dwɛtɛ fufule. 12 Adɔleɛ afoa nu mgbɛnudanlɛ ne bayɛ kubit 50 wɔ alienwo ne tɛtɛlɛ nu, ye mpila bulu yɛɛ ye adiabo bulu. 13 Alienwo ɛkɛ ne aduduleɛ afoa nu tɛtɛlɛ bayɛ kubit 50. 14 Bɛbava mgbɛnudanlɛ mɔɔ le kubit 15 la bɛahenda ye foa ko, ye mpila nsa yɛɛ ye adiabo nsa.+ 15 Foa ko ne noko mgbɛnudanlɛ ne bayɛ kubit 15, ye mpila nsa yɛɛ ye adiabo nsa.

16 “Ɛbava nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen nyɛma kpalɛ wɔabɔ nu wɔanwo ɛdanlɛ*+ mɔɔ le kubit 20 la wɔahenda alienwo anlenkɛ ne anyunlu, ye mpila nna yɛɛ ye adiabo nna.+ 17 Mpila mɔɔ gyigyi alienwo ɛkɛ ne la amuala ngɛba nee ye nzosɔnu ne mɔ bayɛ dwɛtɛ fufule na bɛ adiabo ne mɔ ayɛ kɔbele.+ 18 Alienwo ɛkɛ ne tendenle bayɛ kubit 100,+ ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit 50, yɛɛ ye anwumahɔlɛ bayɛ kubit 5; fa lenen nyɛma kpalɛ mɔɔ bɛnwo la yɛ, yɛɛ ɔwɔ kɛ ye adiabo ne mɔ yɛ kɔbele. 19 Ɔwɔ kɛ ahyɛnze nee ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ bɛfa bɛyɛ gyima wɔ ɛdanlɛsua ne anu, yɛɛ ɛdanlɛsua ne nee alienwo ɛkɛ ne adakola ne mɔ amuala yɛ kɔbele.+

20 “Ka kile Yizilayɛma kɛ bɛva ɔlivi nwole kpalɛ mɔɔ bɛfa bɛgua kɛnlaneɛ nu la bɛrɛlɛ wɔ, amaa ahɛnlaneɛ ne mɔ agyinla zo dahuu.+ 21 Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ banlea azɔ ahɛnlaneɛ ne mɔ wɔ mgbɛnudanlɛ ne mɔɔ henda Daselɛlilɛ ne+ anyunlu wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu la anyunlu, ɔvi nɔsolɛ kɔdwu nwonlomɔ wɔ Gyihova anyunlu.+ Ɛhye le mɛla mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu mɔɔ Yizilayɛma bali zo wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu a.+

28 “Ɛbavɛlɛ ɛ diema Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ wɔavi Yizilayɛma anu amaa bɛayɛ me ɛsɔfoma+—Aalɔn nee ɔ mra+ Needabe nee Abaehu,+ Ɛlieza yɛɛ Yetamaa.+ 2 Ɛbayɛ adɛladeɛ nwuanzanwuanza wɔamaa ɛ diema Aalɔn, amaa yeawula ye anyunlunyia na ɔ nwo ayɛ fɛ.+ 3 Ka kile menli kɔsɔɔti mɔɔ bɔ mɔdenle* mɔɔ memaa nrɛlɛbɛ sunsum ɛyi bɛ tɛkɛɛ la,+ na bɛbayɛ Aalɔn adɛladeɛ ne mɔ amaa ɔ nwo ade na yeayɛ me ɛsɔfo.

4 “Adɛladeɛ mɔɔ ɛbayɛ la ɛne: akɛnrazo aguzo,+ yifɔdo,+ tɛladeɛ mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa,+ tɛladeɛ tendenle ndetɛndeta, abotile+ yɛɛ tabule;+ bɛbayɛ adɛladeɛ ɛhye bɛamaa ɛ diema Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ, amaa bɛayɛ me ɛsɔfoma. 5 Gyimayɛvoma mɔɔ bɔ mɔdenle la bava nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen kpalɛ bɛanwo.

6 “Bɛbava nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen nyɛma kpalɛ bɛayɛ yifɔdo ne, ɔwɔ kɛ bɛnwo nuhua.+ 7 Bɛbayɛ ɔ bati nwiɔ na bɛava bɛasosɔ ye wɔ ɔ nloa nwiɔ ne mɔɔ wɔ anwuma la. 8 Ɔwɔ kɛ bɛfa nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen nyɛma kpalɛ ne bie bɛnwo bɛlɛte*+ bɛsɔ yifɔdo ne na bɛava bɛahye zo.

9 “Ɛbava ɔnekese awolɛ nwiɔ+ na wɔahɛlɛ Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ aluma wɔ zolɛ,+ 10 ɛbahɛlɛ aluma nsia wɔ bolɛ ne ko azo, na wɔahɛlɛ aluma nsia ne mɔɔ ɛha la wɔ bolɛ ko ne noko azo, ɔvi kpanyinli ne anwo zo kɔdwu ekyi ne anwo zo. 11 Dwinvolɛ mɔɔ kɛlɛ aluma wɔ bolɛ zo la bahɛlɛ Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ aluma wɔ awolɛ nwiɔ ne azo kɛ mɔɔ ɔkɛlɛ ɔgua debie zo la.+ Akee ɛbava nvutuke wɔatoto ɔ nloa. 12 Ɛbava awolɛ nwiɔ ne wɔatoto yifɔdo ne abati ne mɔ na yeayɛ ngakyelɛ awolɛ yeamaa Yizilayɛma,+ na Aalɔn bava bɛ aluma mɔɔ wɔ ɔ bati nwiɔ ne la ahɔ Gyihova anyunlu kɛ ngakyedeɛ. 13 Fa nvutuke yɛ debie toto ɔ nloa 14 na fa nvutuke tagyee yɛ kyeenyi nwiɔ mɔɔ bɛbɛka ye kɛ nyɛma la,+ na fa kyeenyi ne mɔ sosɔ nvutuke ne mɔɔ deda ɔ nloa la.+

15 “Maa awie ɛnwo ndɛnebualɛ akɛnrazo aguzo ne.+ Ɔwɔ kɛ ɔfa nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen nyɛma kpalɛ ɔnwo ye kɛ yifɔdo ne la.+ 16 Saa bɛbu bɛgua zo a, ɔwɔ kɛ ye tɛbanu ne mɔ sɛ, ye tendenle bayɛ waa ko* yɛɛ ye tɛtɛlɛ bayɛ waa ko. 17 Ɛbava ezukoa awolɛ wɔabetɛbeta zolɛ, yɛ ye ekpunli nna. Ekpunli ne mɔɔ limoa la le wulubi, topaze yɛɛ ɛmelade. 18 Ekpunli ne mɔɔ tɔ zolɛ nwiɔ la le tɛkoyɛse, safaya yɛɛ gyasepa. 19 Ekpunli ne mɔɔ tɔ zolɛ nsa la le lihyɛm bolɛ,* agate yɛɛ ametese. 20 Ekpunli ne mɔɔ tɔ zolɛ nna la le kelesɔlaete, ɔnekese yɛɛ gyeede. Ɔwɔ kɛ bɛfa nvutuke bɛtoto bɛ nloa. 21 Kɛlɛ Yizilayɛ amra mrenyia 12 ne aluma wɔ bolɛ ko biala azo. Ɔwɔ kɛ bɛkɛlɛ ko biala azo kɛ mɔɔ bɛkɛlɛ bɛgua debie zo la, duma ko biala bagyinla ɛkɛ ne amaa mbusua 12 ne anu ko.

22 “Ɛbava nvutuke tagyee wɔayɛ kyeenyi wɔagua akɛnrazo aguzo ne azo kɛ nyɛma la.+ 23 Ɛbayɛ nvutuke ngɛba nwiɔ wɔamaa akɛnrazo aguzo ne na wɔava ngɛba nwiɔ ne wɔasosɔ akɛnrazo aguzo ne anloa nwiɔ ne. 24 Ɛbava nvutuke nyɛma nwiɔ ne wɔasosɔ ngɛba nwiɔ ne mɔɔ wɔ akɛnrazo aguzo ne anloa la. 25 Ɛbava nyɛma nwiɔ ne anloa nwiɔ ne wɔasosɔ nvutuke nwiɔ ne mɔɔ deda bɛ nloa la, na ɔwɔ kɛ ɛfa ɛsɔ yifɔdo ne abati ne mɔ wɔ ɔ nyunlu. 26 Ɛbayɛ nvutuke ngɛba nwiɔ na wɔava wɔasosɔ akɛnrazo aguzo ne anloa nwiɔ ne mɔɔ wɔ ɔ bo la akunlu ne mɔɔ beta yifɔdo ne la.+ 27 Ɛbayɛ nvutuke ngɛba nwiɔ bieko wɔ yifɔdo ne anyunlu, wɔ ɔ bati nwiɔ ne abo, mɔɔ bikye ɛleka mɔɔ bɛsosɔ yifɔdo ne la wɔ yifɔdo bɛlɛte* ne mɔɔ bɛnwo la anwuma.+ 28 Ɔwɔ kɛ bɛfa nyɛma buluwu bɛsosɔ akɛnrazo aguzo ne na bɛfa bɛkyekye ye ngɛba ne nee yifɔdo ne ngɛba ne mɔ. Ɛhye bamaa akɛnrazo aguzo ne ala yifɔdo ne azo wɔ bɛlɛte* ne mɔɔ bɛnwo la anwuma.

29 “Ɔwɔ kɛ Aalɔn fa ndɛnebualɛ aguzo ne mɔɔ Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ aluma wɔ zo la bɔ ɔ kɛnra azo wɔ mekɛ mɔɔ ɔlɛkɔ Nwuanzanwuanza Ɛleka ne la kɛ ngakyedeɛ wɔ Gyihova anyunlu dahuu. 30 Ɛbava Yulem nee Tɛmem*+ ne wɔawula ndɛnebualɛ akɛnrazo aguzo ne anu, na Aalɔn ava abɔ ɔ kɛnra azo wɔ mekɛ mɔɔ ɔlɛba Gyihova anyunlu la, na ɔwɔ kɛ Aalɔn fa deɛ ne mɔɔ ɔbava yeabua Yizilayɛma ndɛne ne la bɔ ɔ kɛnra azo wɔ Gyihova anyunlu dahuu.

31 “Ɛbava nyɛma buluwu angomekye a wɔayɛ yifɔdo tɛladeɛ ne mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa la.+ 32 Ɔwɔ kɛ bɛpɛ tɛladeɛ ne akɔme wɔ ye avinli. Ɔwɔ kɛ bɛnwo ɔ nloa ne amuala bɛbɛnga bɛyia. Yɛ ye kɛ konle tɛladeɛ kɔme la amaa yeande. 33 Ɛbava nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, nee ɛdanlɛ kɔkɔlɛ wɔayɛ pɔmegelanate wɔ ɔ nloa ne amuala, na wɔayɛ nvutuke dɔne wɔ bɛ avinli. 34 Ɛbamaa nvutuke dɔne ko adoa pɔmegelanate ko biala wɔ tɛladeɛ tendenle ne mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa la anloa ne amuala. 35 Ɔwɔ kɛ Aalɔn wula fa yɛ gyima, na mekɛ biala mɔɔ ɔbahɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne kɛ ɔkagyinla Gyihova anyunlu anzɛɛ ɔlɛfinde la, bɛbade dɔne ne mɔ ane amaa yeanwu.+

36 “Ɛbava nvutuke tagyee wɔabolo debie ɛdɛbaa mɔɔ ta la na wɔahɛlɛ zolɛ kɛ mɔɔ bɛkɛlɛ bɛgua debie zo la kɛ: ‘Gyihova le nwuanzanwuanza.’+ 37 Ɛbava nyɛma buluwu wɔakyekye wɔabɔ abotile ne+ anwo; ɔbaha abotile ne anyunlu. 38 Ɔbabɔ Aalɔn anwoma azo, na saa awie yɛ ɛtane tia ninyɛne nwuanzanwuanza ne mɔ+ mɔɔ Yizilayɛma te nwo wɔ mekɛ mɔɔ bɛkɛva bɛkɛmaa kɛ ahyɛlɛdeɛ nwuanzanwuanza la a, Aalɔn ali nwolɛ ɛzonle. Ɔwɔ kɛ dahuu ɔbɔ ɔ nwoma azo amaa bɛanyia Gyihova anyunlu ɛlolɛ.

39 “Ɛbava lenen kpalɛ wɔanwo tɛladeɛ tendenle ndetɛndeta, wɔava lenen kpalɛ wɔayɛ abotile na wɔanwo tabule.+

40 “Eza ɛbayɛ adɛladeɛ ndendenle, tabule nee ahyɛlɛ wɔamaa Aalɔn amra mrenyia ne mɔ,+ amaa yeawula bɛ anyunlunyia na bɛ nwo ayɛ fɛ.+ 41 Ɛbava wɔawulowula Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ na wɔakpokpa bɛ nwole+ na wɔakpa bɛ+ kɛ ɛsɔfoma* na wɔade bɛ nwo, na bɛayɛ me ɛsɔfoma. 42 Eza yɛ lenen nika* maa bɛ maa bɛva bɛheda bɛ nwo.+ Maa ɔvi bɛ nze zo ɔhɔdwu bɛ ɛzɔlɛ nwo. 43 Mekɛ biala mɔɔ Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ kɛra nyianu ɛdanlɛsua ne anu anzɛɛ bɛkɛbikye afɔlemokyea ne kɛ bɛbazonle wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la, ɔwɔ kɛ bɛwula adɛladeɛ ɛhye mɔ amaa bɛanli fɔlɛ na bɛanwu. Ɔle mɛla mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu maa ɔdaye nee ɔ bo zo amra a.

29 “Mɔɔ ɛbayɛ wɔade bɛ nwo wɔayɛ bɛ me ɛsɔfoma la ɛne: Fa ɛnlankɛ nyinli ekyi ko, mboane nyinli nwiɔ mɔɔ bɛ nwo ɛnlɛ dɛne,+ 2 paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu, paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu mɔɔ bɛva nwole bɛfete na bɛbɔ ye kɛ ngɛba la yɛɛ paano ndɛbandɛba mɔɔ bɛva nwole bɛha ɔ nyunlu la.+ Ɛbava hwiiti esamo motoo a wɔayɛ ɔ muala a 3 na wɔagua bɛ kɛndɛne nu na wɔava bɛ wɔ kɛndɛne ne anu+ wɔaboka ɛnlankɛ nyinli ne yɛɛ mboane nyinli nwiɔ ne anwo wɔara.

4 “Ɛbava Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ wɔara nyianu ɛdanlɛsua ne+ anuhɔlɛ ne na wɔava nzule wɔabia bɛ.+ 5 Akee ɛbava adɛladeɛ ne mɔ,+ na wɔava tɛladeɛ tendenle ne, yifɔdo tɛladeɛ ne mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa, yifɔdo ne, yɛɛ akɛnrazo aguzo ne wɔawula Aalɔn na wɔava yifɔdo bɛlɛte ne* mɔɔ bɛnwo la wɔahye ɔ nze zo.+ 6 Ɛbava abotile ne wɔazoa ye na wɔava bɛnwozoyilalɛ sɛkɛlɛneɛ nwuanzanwuanza ne wɔabɔ abotile ne azo;+ 7 na fa ɛkpokpalɛ nwole ne+ wola gua ɔ ti zo kpokpa ye.+

8 “Akee fa ɔ mra ne mɔ bɛla na fa adɛladeɛ ndendenle ne mɔ wula bɛ+ 9 na fa tabule ne mɔ bɔ Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ avinli na fa bɛ ahyɛlɛ ne mɔ soa bɛ; akee ɛsɔfolilɛ ne bayɛ bɛ ɛdeɛ kɛ ɔle mɛla mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu.+ Kɛ ɔwɔ kɛ ɛkpa Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ ɛyɛ bɛ ɛsɔfoma* la ɛne.+

10 “Akee ɛbava ɛnlankɛ nyinli ne wɔahɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anyunlu na Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ ava bɛ sa agua ɛnlankɛ ne ati zo.+ 11 Ku ɛnlankɛ ne wɔ Gyihova anyunlu wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne.+ 12 Fa ɛ sa ɛrɛlɛsɛka bɔ ɛnlankɛ ne mogya ne anu na fa ka afɔlemokyea ne mɛne ne mɔ azo,+ na wola mogya ne mɔɔ kɛha la amuala gua afɔlemokyea ne abo.+ 13 Akee fa ɛnlome ne+ mɔɔ wɔ anyalɛ ne mɔ anwo la amuala, ɛbolɛ ne anwo ɛnlome, yɛɛ kilenzia nwiɔ ne nee nwolɛ ɛnlome ne na yela bɛ maa bɛkpu wɔ afɔlemokyea ne azo.+ 14 Noko ɛbayela ɛnlankɛ ne nane ne nee ye nwoma ne yɛɛ ye ebinli ne wɔ azokoɛleɛ ne anzi lɔ. Ɔle ɛtane afɔlebɔlɛ.

15 “Akee fa boane nyinli ne ko na Aalɔn nee ɔ mra ne mɔ ɛva bɛ sa ɛgua ɔ ti zo.+ 16 Ku boane ne na fa ye mogya ne kponde afɔlemokyea ne anwo yia.+ 17 Pepɛ boane ne anu azinli, na wowo ye anyalɛ ne+ nee ɔ gyakɛ ne mɔ anwo, na fa sinli ko biala to ye foa ko ne anwo kɔdwu ɔ ti. 18 Yela boane mumua ne maa ɔkpu wɔ afɔlemokyea ne azo. Ɔle ɛyelalɛ afɔle mɔɔ bɛbɔ bɛmaa Gyihova, debie evuanlɛ mɔɔ ɔ nye die nwolɛ.*+ Ɔle afɔle mɔɔ bɛva senle bɛbɔ bɛmaa Gyihova.

19 “Akee fa boane nyinli ko ne na Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ ɛva bɛ sa ɛgua ɔ ti zo.+ 20 Ku boane ne na fa ye mogya ne bie keha Aalɔn anzo fema ne nee ɔ mra mrenyia ne mɔ anzo fema ne mɔ nee bɛ sa fema ahohotile ne yɛɛ bɛ gyakɛ fema ahohotile ne mɔ azo, na kponde mogya ne wɔ afɔlemokyea ne anwo yia. 21 Akee fa mogya ne mɔɔ wɔ afɔlemokyea ne azo nee ɛkpokpalɛ nwole ne+ bie kponde Aalɔn nee ɔ mra ne mɔ anwo yɛɛ bɛ adɛladeɛ ne mɔ anu, amaa ɔdaye nee ɔ mra mrenyia ne mɔ yɛɛ bɛ adɛladeɛ ne mɔ ayɛ nwuanzanwuanza.+

22 “Akee yeye boane ne ɛnlome ne, ɔ dua ne mɔɔ ɛlɔ, anyalɛ ne anwo ɛnlome ne, ɛbolɛ ne anwo ɛnlome ne, kilenzia nwiɔ ne nee nwolɛ ɛnlome ne,+ yɛɛ ɔ gyakɛ fema ne, ɔluakɛ ɔle ɛsɔfo ɛkpalɛ boane.+ 23 Eza ye paano kunguma ko nee paano mɔɔ bɛbɔ ye kɛ ngɛba yɛɛ paano ndɛbandɛba ko fi kɛndɛne ne mɔɔ paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu wɔ nu mɔɔ gyi Gyihova anyunlu la anu. 24 Ɛbava ɔ muala wɔawula Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ asa anu, na wɔado ye ehono kɛ ɔle ehono afɔlebɔlɛ wɔ Gyihova anyunlu. 25 Akee ɛbalie wɔavi bɛ sa nu na wɔayela ye wɔ afɔlemokyea ne azo wɔaboka ɛyelalɛ afɔlebɔdeɛ ne anwo kɛ debie evuanlɛ mɔɔ Gyihova anye die nwolɛ.* Ɔle afɔle mɔɔ bɛva senle bɛbɔ bɛmaa Gyihova.

26 “Akee fa ɛsɔfo ɛkpalɛ boane ne akɛnra ne+ mɔɔ Aalɔn ati bɛvale bɛbɔle afɔle la na to ye ehono kɛ ɔle ehono afɔlebɔlɛ wɔ Gyihova anyunlu, na ɔbayɛ wɔ ɛdeɛ. 27 Ɛbade ɛsɔfo ɛkpalɛ boane ne+ mɔɔ bɛvale bɛbɔle afɔle bɛmaanle Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ la akɛnra ne mɔɔ bɛvale bɛbɔle ehono afɔle la nee ɔ gyakɛ ne mɔɔ le kyɛfoa nwuanzanwuanza mɔɔ bɛdole ye ehono la anwo. 28 Ɛhye bayɛ Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ ɛdeɛ na ɔbayɛ mɛla mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu mɔɔ Yizilayɛma bali zo a, ɔluakɛ ɔle kyɛfoa nwuanzanwuanza, na ɔbayɛ kyɛfoa nwuanzanwuanza mɔɔ Yizilayɛma bava amaa a.+ Ɔbayɛ anzodwolɛ afɔle mɔɔ bɛbɔ bɛmaa Gyihova la anu kyɛfoa nwuanzanwuanza.+

29 “Bɛbava Aalɔn adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ+ bɛamaa ɔ mra mrenyia ne mɔ+ mɔɔ bali ye agya la awula wɔ mekɛ mɔɔ bɛbakpa bɛ na bɛakpokpa bɛ kɛ ɛsɔfoma la. 30 Ɔ mra mrenyia ne mɔ ko mɔɔ bali ye agya kɛ ɛsɔfo na ɔkɛra nyianu ɛdanlɛsua ne anu kɛ ɔbazonle wɔ nwuanzanwuanza ɛleka ne la bawula adɛladeɛ ne mɔ kenle nsuu.+

31 “Ɛbava ɛsɔfo ɛkpalɛ boane ne na wɔado ye nane ne wɔ ɛleka mɔɔ le nwuanzanwuanza la.+ 32 Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ bali+ boane ne nane ne nee paano ne mɔɔ wɔ kɛndɛne ne anu la wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne. 33 Bɛbali ninyɛne mɔɔ bɛvale bɛyɛle mgbɔdalɛ bɛkpale bɛ ɛsɔfoma* na bɛdele bɛ nwo la. Noko awie mɔɔ ɛnlɛ nwolɛ adenle la* ɛnrɛli bie, ɔluakɛ ɔle debie nwuanzanwuanza.+ 34 Saa ɛsɔfo ɛkpalɛ afɔlebɔlɛ nane ne nee paano ne bie ka na aleɛ kye zo a, ɔwɔ kɛ ɛfa senle ɛyela mɔɔ kɛha la.+ Ɔnle kɛ bɛdi ɔluakɛ ɔle debie nwuanzanwuanza.

35 “Ɛbayɛ mɔɔ mehile wɔ la amuala wɔamaa Aalɔn nee ɔ mra ne mɔ. Ɛbava kenle nsuu a wɔakpa bɛ kɛ ɛsɔfoma a.*+ 36 Ɛbava ɛnlankɛ nyinli wɔabɔ ɛtane afɔle alehyenlɛ biala wɔava wɔayɛ mgbɔdalɛ, na wɔabɔ mgbɔdalɛ afɔle wɔava wɔade afɔlemokyea ne anwo, na ɔwɔ kɛ ɛkpokpa ye nwole na ɛte nwolɛ.+ 37 Ɛbava kenle nsuu wɔayɛ mgbɔdalɛ wɔamaa afɔlemokyea ne, na ɔwɔ kɛ ɛte nwolɛ amaa yeayɛ afɔlemokyea mɔɔ le nwuanzanwuanza kpalɛ.+ Awie biala mɔɔ bava ɔ sa aha ye la ɔwɔ kɛ yɛ nwuanzanwuanza.

38 “Mɔɔ ɛbava wɔabɔ afɔle wɔ afɔlemokyea ne azo la ɛne: kenle ko biala ɛbava mboane nyinli nwiɔ mɔɔ ko biala ɛli ɛvolɛ ko la wɔabɔ afɔle dahuu.+ 39 Ɛbava boane nyinli ekyi ko wɔabɔ afɔle nwonlomɔ na wɔava ko ne noko wɔabɔ afɔle nɔsolɛ.*+ 40 Ɛbava esamo motoo yifa* ngyɛnu bulu anu ko mɔɔ wɔva nwole kpalɛ hin* ngyɛnu nna anu ko wɔfete la yɛɛ nwanye hin ngyɛnu nna anu ko wɔaboka boane nyinli ne mɔɔ limoa la anwo wɔabɔ afɔle. 41 Ɛbava boane nyinli ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la wɔabɔ afɔle nɔsolɛ, ɛbava ma nee nza afɔlebɔlɛ wɔaboka nwo kɛ nwonlomɔ ɛdeɛ ne ala la. Ɛbava wɔabɔ afɔle kɛ debie evuanlɛ mɔɔ Nyamenle anye die nwolɛ,* afɔle mɔɔ bɛva senle bɛbɔ bɛmaa Gyihova. 42 Ɔbayɛ ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne wɔ Gyihova anyunlu dahuu, ɛkɛ ne a mebaye me nwo meahile wɔ na meadendɛ meahile wɔ a.+

43 “Mebaye me nwo meahile Yizilayɛma wɔ ɛkɛ ne, na me anyunlunyia ne bamaa ɛkɛ ne ayɛ nwuanzanwuanza.+ 44 Mebade nyianu ɛdanlɛsua ne nee afɔlemokyea ne anwo, yɛɛ mebade Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ anwo+ amaa bɛayɛ me ɛsɔfoma. 45 Mebadɛnla Yizilayɛma avinli na meayɛ bɛ Nyamenle.+ 46 Na amgba bɛbanwu kɛ medame a mele Gyihova bɛ Nyamenle ne mɔɔ yele bɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo amaa meadɛnla bɛ avinli la.+ Medame a mele Gyihova bɛ Nyamenle ne a.

30 “Fa akasea baka yɛ afɔlemokyea+ mɔɔ bɛbakpu ayilevuanlɛ wɔ zo la.+ 2 Ɔwɔ kɛ ye tɛbanu nna ne amuala sɛ, ye tendenle bayɛ kubit ko, ye tɛtɛlɛ bayɛ kubit ko, yɛɛ ye anwumahɔlɛ bayɛ kubit nwiɔ. Ye mɛne ne mɔ nee ye babɔ nu ayɛ debie ko.+ 3 Kolo nvutuke tagyee gua zolɛ, ye tɛbanu ne mɔ amuala yɛɛ ye mɛne ne mɔ anwo; na fa nvutuke to* ɔ nloa bɛnga yia. 4 Eza ɛbayɛ nvutuke ngɛba nwiɔ wɔ nvutuke ne mɔɔ la ɔ nloa la abo wɔ ye foa ko nee ye foa ko, na bɛava mbaka ndenrɛndenra ne mɔ bɛawula nu bɛazoa. 5 Fa akasea baka se mbaka ndenrɛndenra na kolo nvutuke gua nwolɛ. 6 Ɛbava wɔazie mgbɛnudanlɛ ne mɔɔ bikye Daselɛlilɛ ɛlɛka ne+ nee ɔ ti ne la anyunlu, ɛleka mɔɔ mebaye me nwo meahile wɔ la.+

7 “Nwonlomɔ biala, saa Aalɔn+ ba kɛ ɔbaziezie ahɛnlaneɛ ne mɔ a,+ ɔbayela ayilevuanlɛ+ yeamaa yeakpu wɔ afɔlemokyea ne azo.+ 8 Saa Aalɔn sɔ ahɛnlaneɛ ne mɔ nɔsolɛ* noko a, ɔbakpu ayilevuanlɛ. Ɔle ayilevuanlɛ afɔle mɔɔ bɛbabɔ ye dahuu wɔ Gyihova anyunlu wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu a. 9 Bɛmmabɔ ayilevuanlɛ afɔle mɔɔ tia mɛla la wɔ zo,+ yɛɛ bɛmmabɔ ɛyelalɛ afɔle anzɛɛ ma afɔle anzɛɛ nza afɔle biala wɔ zo. 10 Ɛvolɛ biala Aalɔn bava nane ne mɔɔ bɛvale bɛbɔle ɛtane mgbɔdalɛ afɔle ne+ la mogya ne bie aha afɔlemokyea ne mɛne ne mɔ azo amaa yeade nwolɛ.+ Ɛvolɛ biala ɔbayɛ ye kokye yeava yeade nwolɛ wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu. Ɔle debie nwuanzanwuanza kpalɛ ɔmaa Gyihova.”

11 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: 12 “Mekɛ biala mɔɔ ɛkɛdia Yizilayɛma la,+ ɔwɔ kɛ bɛ nuhua ko biala tua ye ngoane nwo ɛkpɔnedeɛ maa Gyihova wɔ mekɛ mɔɔ ɛkɛdia bɛ la. Ɔwɔ kɛ bɛyɛ ɛhye amaa ngyegyelɛ biala ando bɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɛkɛdia bɛ la. 13 Debie mɔɔ menli kɔsɔɔti mɔɔ bɛbadia bɛ la bava amaa la ɛne: hyikɛle* foa ko kɛ mɔɔ bɛsuzu hyikɛle wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la.*+ Gilaa* 20 le hyikɛle ko. Hyikɛle foa ko le ndoboa maa Gyihova.+ 14 Awie biala mɔɔ ɛli ɛvolɛ 20 anzɛɛ ɔbo mɔɔ bɛkɛdia ye la baye ndoboa amaa Gyihova.+ 15 Ɔnle kɛ sukoavolɛ tua maa ɔbo zo yɛɛ ɔnle kɛ ehyianli tua mɔɔ ɛndwu hyikɛle* foa ko ne mɔɔ bɛfa bɛaye ndoboa bɛamaa Gyihova bɛava bɛakpɔda bɛ ngoane* la. 16 Ɛbalie mgbɔdalɛ ezukoa ne wɔavi Yizilayɛma ɛkɛ na wɔava wɔaboa nyianu ɛdanlɛsua ne anu gyimayɛlɛ, amaa yeayɛ ngakyelɛ wɔ Gyihova anyunlu yeamaa Yizilayɛma kɛ bɛkpɔda bɛ ngoane.”*

17 Gyihova zele Mosisi bieko kɛ: 18 “Fa kɔbele yɛ kyɛnze kpole nee debie mɔɔ bɛbazie ye zo la;+ akee fa sie nyianu ɛdanlɛsua ne nee afɔlemokyea ne avinli na gua nzule nu.+ 19 Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ bava nzule ne awowo bɛ sa nee bɛ gyakɛ anwo.+ 20 Saa bɛlɛkɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu anzɛɛ bɛlɛbikye afɔlemokyea ne kɛ bɛkazonle na bɛava senle bɛabɔ afɔle bɛamaa Gyihova bɛamaa yeakpu esike yeahɔ anwuma a, bɛbava nzule ne bɛawowo bɛ sa nee bɛ gyakɛ anwo amaa bɛanwu. 21 Bɛbawowo bɛ sa nee bɛ gyakɛ anwo amaa bɛanwu, na ɔbayɛ mɛla mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu yeamaa bɛ, ɔdaye nee ɔ bo zo amra, wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu.”+

22 Gyihova doale zo zele Mosisi kɛ: 23 “Akee fa ninyɛne evuanlɛ ɛhye mɔ: alufuanlɛ welera ɛzuzudeɛ 500, senamɔn evuanlɛ ɛzuzudeɛ 250, kalamɛse evuanlɛ ɛzuzudeɛ 250 24 nee kasea ɛzuzudeɛ 500, kɛ mɔɔ bɛsuzu hyikɛle wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la,*+ yɛɛ ɔlivi nwole hin* ko. 25 Fa yɛ ɛkpokpalɛ nwole nwuanzanwuanza; ɔwɔ kɛ bɛfonlɔfonla ye kpalɛ.*+ Ɔbayɛ ɛkpokpalɛ nwole nwuanzanwuanza.

26 “Ɔwɔ kɛ ɛfa ɛkpokpa nyianu ɛdanlɛsua ne+ nee Daselɛlilɛ ne, 27 yɛɛ ɛkponle ne nee nwolɛ ninyɛne ne mɔ, kɛnlaneɛbaka ne nee nwolɛ ninyɛne ne mɔ, ayilevuanlɛ afɔlemokyea ne, 28 ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne nee nwolɛ ninyɛne ne mɔ yɛɛ kyɛnze kpole ne nee debie mɔɔ bɛsie ye zo la. 29 Ɔwɔ kɛ ɛte ninyɛne ɛhye mɔ anwo amaa bɛayɛ nwuanzanwuanza kpalɛ.+ Awie biala mɔɔ bava ɔ sa aha bɛ la ɔwɔ kɛ yɛ nwuanzanwuanza.+ 30 Ɛbakpokpa Aalɔn+ nee ɔ mra mrenyia ne mɔ+ na wɔade bɛ nwo wɔamaa bɛayɛ me ɛsɔfoma.+

31 “Ka kile Yizilayɛma kɛ, ‘Ɛhye bahɔ zo ayɛ me ɛkpokpalɛ nwole nwuanzanwuanza wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu.+ 32 Bɛmmafa bɛkpokpa dasanli biala, yɛɛ bɛmmayɛ ye ɛsaso biala. Ɔle debie nwuanzanwuanza. Ɔbahɔ zo yeayɛ debie nwuanzanwuanza yeamaa bɛ. 33 Awie biala mɔɔ kɛyɛ nwole mɔɔ le kɛ ye ɛsaso na ɔkɛva bie ɔkɛkpokpa awie mɔɔ ɛnfɛta* la, bɛbaye ye bɛavi ye menli ne avinli.’”*+

34 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Suzu ninyɛne evuanlɛ ɛhye mɔ pɛpɛɛpɛ:+ setakete, ɔneka, galebanɛm yɛɛ ɛyɛlɛvuanlɛ. 35 Fa yɛ ayilevuanlɛ;+ ɔwɔ kɛ ɛfonlɔfonla ye kpalɛ,* ɛwula ye ngyenle,+ ɛmaa nwolɛ te na ɔyɛ nwuanzanwuanza. 36 Si bie maa ɔyɛ motoo na fa bie sie Daselɛlilɛ ne anyunlu wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu, ɛleka mɔɔ mebaye me nwo meahile wɔ la. Ɔbayɛ nwuanzanwuanza kpalɛ yeamaa bɛ. 37 Bɛmmayɛ ayilevuanlɛ ɛhye mɔɔ ɛbayɛ la bie ɛsaso bɛdabɛ bɛfa.+ Bu ye kɛ ɔle debie nwuanzanwuanza ɔmaa Gyihova. 38 Awie biala mɔɔ ye evuanlɛ ne ati ɔbayɛ bie la, bɛbaye ye bɛavi ye menli ne avinli.”*

31 Gyihova doale zo zele Mosisi kɛ: 2 “Nea, mekpa Hɛɛ ara Yulae ara Bɛzalɛle+ mɔɔ vi Dwuda abusua nu la.+ 3 Mebamaa Nyamenle sunsum ne ayi ye tɛkɛɛ amaa yeanyia nrɛlɛbɛ, ndelebɛbo nee adwinlililɛ biala anwo adwenle, 4 na yeahola yeayɛ ninyɛne ngakyile, na yeava nvutuke, dwɛtɛ fufule yɛɛ kɔbele yeayɛ gyima, 5 yeaziezie awolɛ nwo na yeava ninyɛne yeatoto ɔ nloa,+ na yeahola yeava baka biala yeayɛ gyima.+ 6 Eza mekpa Ahesamake ara Oholeabe+ mɔɔ vi Dan abusua nu la kɛ ɔboa ye, na melɛfa nrɛlɛbɛ meawula menli kɔsɔɔti mɔɔ bɔ mɔdenle la ahonle nu* amaa bɛayɛ debie biala mɔɔ meha mehile wɔ la:+ 7 nyianu ɛdanlɛsua ne,+ Daselɛlilɛ ɛlɛka ne+ nee ɔ ti ne,+ ɛdanlɛsua ne anu ninyɛne ne mɔ amuala, 8 ɛkponle ne+ nee nwolɛ ninyɛne, nvutuke tagyee kɛnlaneɛbaka ne nee nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti,+ ayilevuanlɛ afɔlemokyea ne,+ 9 ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne+ nee nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti, kyɛnze kpole ne nee debie mɔɔ bɛsie ye zo,+ 10 adɛladeɛ mɔɔ bɛnwo bɛ ngɛnlɛma, ɛsɔfo Aalɔn adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ, ɔ mra mrenyia ne mɔ ɛsɔfo adɛladeɛ ne mɔ,+ 11 ɛkpokpalɛ nwole ne, yɛɛ ɛleka nwuanzanwuanza ne ayilevuanlɛ ne.+ Bɛbayɛ debie biala mɔɔ meha mehile wɔ la.”

12 Gyihova zele Mosisi bieko kɛ: 13 “Ka kile Yizilayɛma kɛ, ‘Bɛnlea na bɛli me ɛnwomenlelielɛ kenle ne,+ ɔluakɛ ɔle sɛkɛlɛneɛ mɔɔ la medame nee bɛ avinli wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu a, amaa bɛanwu kɛ medame Gyihova a mede bɛ nwo a. 14 Ɔwɔ kɛ bɛdi Ɛnwomenlelielɛ kenle ne ɔluakɛ ɔle nwuanzanwuanza ɔmaa bɛ.+ Awie biala mɔɔ bagua nwolɛ evinli la, ɔwɔ kɛ bɛku ye. Awie biala mɔɔ bayɛ gyima wɔ kenle zɔhane la, ɔwɔ kɛ bɛye ye* bɛfi ye menli ne avinli.+ 15 Bɛva kenle nsia bɛyɛ gyima, noko kenle ne mɔɔ tɔ zolɛ nsuu la le ɛnwomenlelielɛ kenle, bɛlie bɛ menle bɔkɔɔ.+ Ɔle nwuanzanwuanza ɔmaa Gyihova. Awie biala mɔɔ kɛyɛ gyima wɔ Ɛnwomenlelielɛ kenle ne la, ɔwɔ kɛ bɛku ye. 16 Ɔwɔ kɛ Yizilayɛma di Ɛnwomenlelielɛ kenle ne; ɔwɔ kɛ bɛdi Ɛnwomenlelielɛ kenle ne wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu. Ɔle ngyekyeleɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ ne dahuu. 17 Ɔle sɛkɛlɛneɛ mɔɔ wɔ medame nee Yizilayɛma avinli dahuu a,+ ɔluakɛ Gyihova vale kenle nsia bɔle anwuma nee aze na ɔliele ɔ menle wɔ kenle nsuu ne azo na ɔ nye liele ye gyima nwo.’”+

18 Mɔɔ Nyamenle nee Mosisi dendɛle wiele wɔ Saenae Boka ne azo la, ɔvale Daselɛlilɛ awolɛ ndɛbandɛba nwiɔ ne ɔmaanle Mosisi,+ awolɛ ndɛbandɛba mɔɔ Nyamenle ɛva ɔ sa ɛrɛlɛsɛka ɛhɛlɛ zo la.+

32 Mɔɔ menli ne nwunle kɛ Mosisi ɛhyɛ wɔ boka ne azo na ɔmba la,+ bɛboɔboale bɛ nloa wɔ Aalɔn anwo ɛkɛ ne na bɛzele ye kɛ: “Dwazo, yɛ nyamenle maa yɛ maa ɔli yɛ nyunlu,+ ɔluakɛ Mosisi ɛhye, nrenyia ne mɔɔ yele yɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo la, yɛnze mɔɔ ɛdo ye a.” 2 Na Aalɔn zele bɛ kɛ: “Bɛyeye nvutuke asomadeɛ+ mɔɔ wɔ bɛ ye mɔ, bɛ mra mrenyia nee bɛ mra mraalɛ ne mɔ anzo nu la bɛrɛlɛ me.” 3 Ɔti menli ne amuala yeyele nvutuke asomadeɛ mɔɔ wɔ bɛ nzo nu la rɛlɛle Aalɔn. 4 Akee ɔliele nvutuke ne ɔvile bɛ sa nu na ɔvale adwinli bulalɛ ɔzieziele ye ɔyɛle ɛnlankɛ ralɛ ananze.*+ Bɛbɔle ɔ bo bɛhanle kɛ: “O Yizilayɛ, wɔ Nyamenle ne mɔɔ yele wɔ vile Yigyibiti azɛlɛ zo la ɛne.”+

5 Mɔɔ Aalɔn nwunle ɛhye la, ɔzile afɔlemokyea ɔziele ananze ne anyunlu ɛkɛ. Akee Aalɔn deanle nu kɛ: “Ɛhyema yɛbali ɛvoyia yɛawula Gyihova anyunlunyia.” 6 Yemɔti aleɛ hyenle la, bɛdwazole ndɛ na bɛbɔle ɛyelalɛ afɔle nee anzodwolɛ afɔle. Ɛhye anzi, menli ne dɛnlanle aze lile na bɛnlonle. Akee bɛdwazole na bɛliele bɛ nye.+

7 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Dwu aze kɔ, ɔluakɛ wɔ menli ne mɔɔ ɛyele bɛ ɛvile Yigyibiti azɛlɛ zo la ɛbɛla ɛzɛkye.+ 8 Bɛhwe bɛ nwo bɛvi adenle ne mɔɔ mengilele bɛ kɛ bɛlua nu la anwo ndɛndɛ.+ Bɛyɛ ɛnlankɛ ralɛ ananze* na bɛlɛkoto ye bɛabɔ afɔle bɛamaa ye na bɛaha kɛ, ‘O Yizilayɛ, wɔ Nyamenle ne mɔɔ yele wɔ vile Yigyibiti azɛlɛ zo la ɛne.’” 9 Gyihova doale zo zele Mosisi kɛ: “Menwu kɛ menli ɛhye mɔ ɛsolo.*+ 10 Ɔti gyakyi me maa menva me ɛya wuluwulu ne mengua bɛ nwo zo na membɔ bɛ bo zo, na menyɛ wɔ maanle kpole.”+

11 Akee Mosisi bodole Gyihova ye Nyamenle ne+ na ɔhanle kɛ: “O Gyihova, duzu ati a ɛfa wɔ ɛya wuluwulu ne wɔagua wɔ menli ne mɔɔ ɛvale tumi kpole nee ɛsalɛ mɔɔ tumi wɔ nu ɛyele bɛ ɛvile Yigyibiti azɛlɛ zo la anwo zo a?+ 12 Duzu ati a ɔwɔ kɛ Yigyibitima ka kɛ, ‘Adwenle ɛtane a ɔvale ɔyele bɛ a. Ɔkulo kɛ ɔku bɛ wɔ awoka ne mɔ azo na ɔbɔ bɛ bo zo ɔfi azɛlɛ ye azo la ati a ɔyɛle zɔ’ a?+ Gyakyi wɔ ɛya wuluwulu ne na sia suzu* kpɔkɛ mɔɔ wɔbɔ kɛ ɛmaa munzule ɛhye ado wɔ menli ne la anwo. 13 Kakye wɔ sonvolɛma Ebileham, Ayezeke nee Yizilayɛ mɔɔ ɛdawɔ mumua ne ɛhanle ndane ɛhilele bɛ kɛ: ‘Mebamaa bɛ bo zo amra azo kɛ anwomanyunlu nwɔlɔra,+ yɛɛ mebava azɛlɛ ɛhye mɔɔ mehile bɛ la meamaa bɛ bo zo amra amaa bɛava bɛayɛ bɛ agyapadeɛ dahuu la.’”+

14 Yemɔti Gyihova ziale zuzule* munzule ne mɔɔ ɔhanle kɛ ɔbamaa yeado ye menli ne la anwo.+

15 Akee Mosisi hakyile ɔ nwo na ɔvale Daselɛlilɛ awolɛ ndɛbandɛba nwiɔ ne+ ɔlɛle ɔ sa nu ɔvile boka ne azo ɔdwule.+ Ɛnee bɛhɛlɛ awolɛ ndɛbandɛba ne foa nwiɔ ne amuala azo; ɔ nyunlu nee ɔ nzi. 16 Awolɛ ndɛbandɛba ne le Nyamenle asa anloa gyima, yɛɛ ye edwɛkɛ a ɔhɛlɛle ye wɔ zolɛ a.+ 17 Mɔɔ Dwɔhyua dele kɛ menli ne ɛlɛteɛdea nu ayɛ dede la, ɔzele Mosisi kɛ: “Mete konle ne wɔ azokoɛleɛ lɔ.” 18 Noko Mosisi hanle kɛ:

“Tɛ konimlilɛ* edwɛne ɔ,

Yɛɛ tɛ kɛ bɛli bɛ nwo zo konim la ati a bɛlɛye awolɛ a;

Mete kɛ bɛlɛto edwɛne fofolɛ bie.”

19 Mɔɔ Mosisi bikyele azokoɛleɛ ne na ɔnwunle ɛnlankɛ ralɛ ne+ nee agolezilɛ ne la, ɔvale ɛya kpole na ɔvuandinle awolɛ ndɛbandɛba ne mɔɔ ɔlɛ la ɔguale boka ne abo ɔbubule bɛ.+ 20 Ɔvale ɛnlankɛ ralɛ ne mɔɔ bɛyɛ la na ɔvale senle ɔyelale ye na ɔdinle ye motomoto;+ akee ɔkpondenle ye wɔ nzule ne anye ɔmaanle Yizilayɛma nlonle.+ 21 Na Mosisi bizale Aalɔn kɛ: “Duzu a menli ɛhye vale yɛle wɔ mɔɔ ɔti wɔva ɛtane kpole zɛhae wɔra bɛ nwo zo ɛ?” 22 Aalɔn buale kɛ: “Me menle, mmafa ɛya. Ɛdawɔ ɛze kɛ ɛtane ala a wɔ menli ne adwenle nu a.+ 23 Ɔti bɛzele me kɛ, ‘Yɛ nyamenle maa yɛ maa ɔli yɛ nyunlu, ɔluakɛ Mosisi ɛhye, nrenyia ne mɔɔ yele yɛ vile Yigyibiti azɛlɛ zo la, yɛnze mɔɔ ɛdo ye a.’+ 24 Yemɔti menzele bɛ kɛ, ‘Awie biala mɔɔ lɛ nvutuke la ɛye ɛmaa me.’ Akee menvuandinle menguale senle nu, na mɔɔ vi nu rale la a le ɛnlankɛ ralɛ ɛhye.”

25 Mosisi nwunle kɛ mɔɔ menli ne kulo la a bɛyɛ a, ɔluakɛ Aalɔn ɛmaa bɛ adenle kɛ bɛyɛ mɔɔ bɛkulo la, yemɔti bɛbɔle anyiemgba wɔ bɛ agbɔvolɛ anyunlu. 26 Akee Mosisi ragyinlanle azokoɛleɛ ne anuhɔlɛ na ɔhanle kɛ: “Nwane a wɔ Gyihova afoa a? Ɔrɛla me nwo ɛke!”+ Na Livaema ne amuala hɔgyinlanle ɔ nwo ɛkɛ. 27 Akee ɔzele bɛ kɛ: “Edwɛkɛ mɔɔ Gyihova, Yizilayɛ Nyamenle ne ɛha la ɛne, ‘Bɛ nuhua ko biala ɛva ye konle dadeɛ ɛzia ɔ nwo na ɔpɛ nu wɔ azokoɛleɛ ne ɔvi anuhɔlɛ ɔhɔ anuhɔlɛ, ɔhu ɔ diema, ɔ gɔnwo nee awie mɔɔ bikye ye la.’”+ 28 Livaema ne yɛle mɔɔ Mosisi hanle la. Yemɔti bɛhunle menli kɛyɛ 3,000 wɔ kenle zɔhane. 29 Akee Mosisi hanle kɛ: “Bɛde bɛ nwo* bɛmaa Gyihova ɛnɛ, ɔluakɛ bɛ nuhua ko biala ɛho ɛtia ɔ ra nrenyia nee ɔ diema nrenyia;+ ɔbayila bɛ ɛnɛ.”+

30 Aleɛ hyenle la, Mosisi zele menli ne kɛ: “Bɛyɛ ɛtane kpole, na mebahɔ Gyihova ɛkɛ wɔ boka ne azo na meanlea saa mebahola meali bɛ ɛtane ne anwo mgbɔdalɛ a.”+ 31 Yemɔti Mosisi hɔle Gyihova ɛkɛ na ɔhanle kɛ: “Nea ɛtane kpole mɔɔ menli ne ɛyɛ a! Bɛva nvutuke bɛyɛ nyamenle bɛmaa bɛ nwo!+ 32 Noko mebodo wɔ, fa bɛ ɛtane kyɛ bɛ,+ tɛ ye zɔhane a ɛnee ye me duma fi wɔ buluku ne mɔɔ wɔhɛlɛ ye nu la anu.”+ 33 Noko Gyihova zele Mosisi kɛ: “Awie biala mɔɔ ɛyɛ ɛtane ɛtia me la, mebaye ye duma meavi me buluku ne anu. 34 Akee kɔ, di menli ne anyunlu kɔ ɛleka mɔɔ mengilele wɔ la. Nea! Me anwumabɔvolɛ bali ɛ nyunlu,+ na kenle mɔɔ mebamaa bɛabu mgbonda la, mebahwe bɛ nzo wɔ bɛ ɛtane ne anwo.” 35 Akee Gyihova maanle ngyegyelɛ rale menli ne anwo zo ɔlua ɛnlankɛ ralɛ ne mɔɔ bɛluale Aalɔn anwo zo bɛyɛle la ati.

33 Gyihova zele Mosisi bieko kɛ: “Fa menli ne mɔɔ ɛyele bɛ ɛvile Yigyibiti azɛlɛ zo ɛrale la fi ɛke kɔ. Bɛhɔ azɛlɛ ne mɔɔ menganle ndane mengilele Ebileham, Ayezeke nee Gyekɔbo kɛ, ‘Mebava meamaa bɛ bo zo amra’ la azo.+ 2 Mebamaa anwumabɔvolɛ ali ɛ nyunlu+ na meavoa Keenama, Amɔlema, Hɛtema, Pilɛzema, Havaema yɛɛ Gyibɛsema.+ 3 Bɛhɔ azɛlɛ mɔɔ meleke nee wolɛ se zolɛ la azo.+ Noko kɛmɔ bɛle menli mɔɔ ɛsolo* la ati,+ me nee bɛ ɛnrɛhɔ, anrɛɛ mebabɔ bɛ bo zo wɔ adenle nu.”+

4 Mɔɔ menli ne dele edwɛkɛ ɛhye mɔɔ anloa yɛ se la, bɛlile nyane, na bɛ nuhua ko bɔbɔ anva ye agudeɛ anziezie ɔ nwo. 5 Gyihova zele Mosisi kɛ: “Ka kile Yizilayɛma kɛ, ‘Bɛle menli mɔɔ ɛsolo.*+ Mebahola meara bɛ avinli kɛkala na meabɔ bɛ bo zo.+ Yemɔti bɛyeye bɛ agudeɛ ne mɔ wɔ mekɛ mɔɔ melɛsuzu mɔɔ mebava meayɛ bɛ la anwo la.’” 6 Ɔti mɔɔ bɛvi Hɔlɛbe Boka ne anwo bɛlɛkɔ la, Yizilayɛma anva bɛ agudeɛ ne anziezie bɛ nwo.*

7 Akee Mosisi vale ye ɛdanlɛsua ne hɔziele azokoɛleɛ ne anzi, ɛleka mɔɔ nee azokoɛleɛ ne avinli twe la na ɔvɛlɛle ye nyianu ɛdanlɛsua. Awie biala mɔɔ kpondɛ kɛ ɔbiza debie ɔfi Gyihova ɛkɛ ne la+ kɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu wɔ azokoɛleɛ ne anzi lɔ. 8 Saa Mosisi ɛlɛkɔ ɛdanlɛsua ne anu a, menli ne amuala dwazo na bɛgyinlegyinla bɛ ɛdanlɛ azua ne mɔ anuhɔlɛ na bɛnea Mosisi too kɔkpula kɛ ɔbawolo ɛdanlɛsua ne anu. 9 Saa Mosisi wolo ɛdanlɛsua ne anu ala a, amungu pila ne+ dwu aze bagyinla ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ na Nyamenle nee Mosisi adendɛ.+ 10 Saa menli ne amuala nwu kɛ amungu pila ne gyi ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ a, bɛ nuhua ko biala dwazo na ɔbɔ ɔ ti aze wɔ ɔdaye mumua ne ye ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ. 11 Gyihova dendɛle hilele Mosisi,+ kɛ mɔɔ sonla nee ɔ gɔnwo tendɛ kile bɛ nwo la. Saa ɔsia ɔkɔ azokoɛleɛ ɛkɛ ne a, Nɛn ara Dwɔhyua,+ ye boavolɛ+ nee ye sonvolɛ ne ɛnvi ɛdanlɛsua ne anu.

12 Akee Mosisi zele Gyihova kɛ: “Nea, wɔha wɔhile me kɛ, ‘Di menli ɛhye mɔ anyunlu,’ noko ɛtɛkilele me awie mɔɔ nee me bahɔ la. Eza wɔha kɛ, ‘Meze wɔ kpalɛ,* yɛɛ wɔnyia me nyunlu ɛlolɛ.’ 13 Mesɛlɛ wɔ, saa menyia ɛ nyunlu ɛlolɛ a, ɛnee maa menwu wɔ ndenle ne mɔ+ amaa meanwu wɔ na meahɔ zo meanyia ɛ nyunlu ɛlolɛ. Eza kakye kɛ maanle ɛhye le wɔ menli.”+ 14 Yemɔti ɔhanle kɛ: “Medame mumua ne me* nee wɔ bahɔ,+ yɛɛ mebamaa wɔalie ɛ menle.”+ 15 Akee Mosisi zele ye kɛ: “Saa ɛ* nee yɛ ɛnrɛhɔ a, ɛnee mmamaa yɛfi ɛke. 16 Kɛ ɔkɛyɛ na bɛanwu kɛ medame nee wɔ menli ne ɛnyia ɛ nyunlu ɛlolɛ ɛ? Saa ɛ nee yɛ angɔ a,+ asoo medame nee wɔ menli ne bayɛ ngakyile wɔ menli gyɛne mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo la anwo ɔ?”+

17 Gyihova doale zo zele Mosisi kɛ: “Eza mebayɛ deɛ ɛhye mɔɔ wɔbiza la, ɔluakɛ wɔnyia me nyunlu ɛlolɛ yɛɛ meze wɔ kpalɛ.” 18 Akee Mosisi hanle kɛ: “Mesɛlɛ wɔ, kile me wɔ anyunlunyia ne.” 19 Noko ɔhanle kɛ: “Mebamaa wɔanwu me kpalɛyɛlɛ ne amuala na meabɔ Gyihova duma ne wɔ ɛ nyunlu;+ na mebalo sonla mɔɔ mekulo kɛ medo ye la na meaze sonla mɔɔ mekulo kɛ mese ye anwunvɔne la anwunvɔne.”+ 20 Noko ɔdoale zo kɛ: “Ɛnrɛhola ɛnrɛnwu me nyunlu, ɔluakɛ sonla biala ɛnrɛhola ɛnrɛnwu me nyunlu na ɔnrɛdɛnla ngoane nu.”

21 Gyihova eza hanle kɛ: “Ɛleka bie bikye me wɔ ɛke. Bagyinla bodane ne mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la azo. 22 Saa me anyunlunyia ne ɛlɛpɛ nu a, mebava wɔ meavea tokule nu wɔ bodane ne anu, na meava me sa meaheda ɛ nwo zo kɔkpula kɛ mebapɛ nu. 23 Akee mebaye me sa, na ɛbanwu me nzi. Noko ɛnrɛhola ɛnrɛnwu me nyunlu.”+

34 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: “Se awolɛ ndɛbandɛba nwiɔ kɛ alimoa ɛdeɛ ne la,+ na mebahɛlɛ edwɛkɛ mɔɔ ɛnee wɔ alimoa awolɛ ndɛbandɛba ne mɔ+ mɔɔ ɛbubule bɛ la azo la meagua zolɛ.+ 2 Siezie ɛ nwo maa ɛhyema nwonlomɔ, ɔluakɛ nwonlomɔ ɛbahɔ Saenae Boka ne azo na wɔahɔgyinla me nyunlu ɛkɛ wɔ boka ne azo.+ 3 Noko ɔnle kɛ awie biala nee wɔ kɔ, yɛɛ ɔnle kɛ bɛnwu awie biala wɔ boka ne ɛleka biala. Ɔnle kɛ mboane anzɛɛ nlankɛ bɔbɔ kɔ adidi wɔ boka ne abo.”+

4 Yemɔti Mosisi zele awolɛ ndɛbandɛba nwiɔ kɛ alimoa ɛdeɛ ne la na ɔdwazole nwonlomɔ mangyee ne ɔvale awolɛ ndɛbandɛba nwiɔ ne ɔlɛle ɔ sa nu, na ɔhɔle Saenae Boka ne azo kɛ mɔɔ Gyihova zele ye la. 5 Akee Gyihova dwule+ amungu ne anu na ɔragyinlanle ɔ nwo ɛkɛ na ɔbɔle Gyihova duma ne nolo.+ 6 Gyihova zenle ɔ nyunlu na ɔbɔle ye nolo kɛ: “Gyihova, Gyihova, anwunvɔnezelɛ+ nee ahunluyelɛyelalɛ* Nyamenle,+ ɔkyɛ na yeava ɛya+ yɛɛ ɛlɔlɛ kpundii*+ nee nɔhalɛlilɛ ɛyi ye tɛkɛɛ,+ 7 ɔda ɛlɔlɛ kpundii ali ɔkile apenle apenle,+ ɔfa nvonleɛ nee mɛladonlɛ yɛɛ ɛtane ɔkyɛ,+ noko ɔmmaa mɔɔ di fɔlɛ la ɛnva ɔ nwo ɛnli,+ ɔfa selɛma ɛtane nwo anzohwenlɛ ɔba bɛ mra nee bɛ nlɔnra nwo zo too ɔkɔdwu awolɛndoazo mɔɔ tɔ zo nsa nee nna ne la azo.”+

8 Mosisi yɛle ye ndɛndɛ hotole na ɔbutule ɔ nyunlu aze. 9 Akee ɔhanle kɛ: “O Gyihova, saa akee menyia ɛ nyunlu ɛlolɛ a, ɛnee Gyihova mesɛlɛ wɔ, yɛle menli mɔɔ ɛsolo* ɛdeɛ,+ noko ɛ nee yɛ ɛhɔ+ na fa yɛ nvonleɛ nee yɛ ɛtane kyɛ yɛ,+ na fa yɛ yɛ wɔ agyapadeɛ.” 10 Na Nyamenle zele Mosisi kɛ: “Me nee bɛ yɛ ngyekyeleɛ: Mebayɛ nwanwane ninyɛne mɔɔ bɛtɛyɛle bie ɛlɛ wɔ azɛlɛ ye kɔsɔɔti azo+ anzɛɛ maanle biala anu la wɔ wɔ menli ne kɔsɔɔti anyunlu, na menli kɔsɔɔti mɔɔ ɛde bɛ avinli la banwu Gyihova gyima ne, ɔluakɛ nwanwane debie a mebayɛ meamaa wɔ a.+

11 “Tie mɔɔ melɛka meahile wɔ ɛnɛ la.+ Melɛfoa Amɔlema, Keenama, Hɛtema, Pilɛzema, Havaema yɛɛ Gyibɛsema meavi ɛ nyunlu.+ 12 Nea boɛ na ɛ nee menli mɔɔ de azɛlɛ ne mɔɔ ɛlɛkɔ zolɛ la azo la anyɛ ngyekyeleɛ biala,+ anrɛɛ ɔbayɛ ɛhane yeamaa wɔ.+ 13 Bɛzɛkye bɛ afɔlemokyea ne mɔ, bɛbubu bɛ ɛzonlenlɛ mpila ne mɔ na bɛpepɛ bɛ ɛzonlenlɛ mbaka* ne mɔ bɛgua bɛ lɔ.+ 14 Mmabɔ ɛ ti aze ɛmaa nyamenle gyɛne biala,+ ɔluakɛ bɛze Gyihova kɛ ɔle* awie mɔɔ ɔkulo kɛ bɛsonle ɔ ngomekye.* Ɛhɛe, ɔle Nyamenle mɔɔ ɔkulo kɛ bɛsonle ɔ ngomekye a.+ 15 Nea boɛ na ɛ nee menli mɔɔ de azɛlɛ ne azo la anyɛ ngyekyeleɛ biala, ɔluakɛ saa bɛ nee bɛ nyamenle ne mɔ bɔ tuutuu na bɛbɔ afɔle bɛmaa bɛ nyamenle ne mɔ a,+ awie bado ɛsalɛ avɛlɛ wɔ na wɔali ye afɔlebɔdeɛ ne bie.+ 16 Akee ɛbagya bɛ mra mraalɛ ne mɔ bie wɔamaa ɛ mra mrenyia,+ na bɛ mra mraalɛ ne mɔ nee bɛ nyamenle ne mɔ babɔ adwɔmane na bɛamaa ɛ mra mrenyia ne mɔ noko nee bɛ nyamenle ne mɔ abɔ adwɔmane.+

17 “Mmayɛ bulalɛ ananze biala.+

18 “Bɛli Paano Mɔɔ Mgbɔvonle Ɛnle Nu Ɛvoyia ne.+ Bɛbali paano mɔɔ mgbɔvonle ɛnle nu la kɛ mɔɔ meha mehile bɛ la; mekɛ ne dwu a, bɛyɛ ɛhye too kenle nsuu wɔ siane Ebebe* ne anu,+ ɔluakɛ siane Ebebe ne anu a bɛvile Yigyibiti a.

19 Belamunli ralɛ nrenyia biala* le me ɛdeɛ,+ bɛ nyɛmoa kɔsɔɔti, ɛnlankɛ o, boane o, nyinli mɔɔ bɛkɛlimoa bɛkɛwo ye la le me ɛdeɛ.+ 20 Asoaso ralɛ biala mɔɔ bɛkɛlimoa bɛkɛwo ye la, ɔwɔ kɛ bɛfa boane bɛsenza. Noko saa bɛnrɛzenza a, ɛnee ɔwɔ kɛ bɛbu ɔ kɔme. Bɛdua ezukoa bɛlie belamunli ralɛ nrenyia biala.+ Awie biala mmafa ɔ sa mgbane ba me nyunlu.

21 “Bɛva kenle nsia bɛyɛ gyima, noko kenle nsuu ne azo, bɛbalie bɛ menle.*+ Ɛyazonlɛ mekɛ anzɛɛ ma ɛdelɛ mekɛ nu bɔbɔ, bɛbalie bɛ menle.

22 “Bɛbali Dapɛne Dapɛne Ɛvoyia ne wɔ mekɛ mɔɔ bɛkɛde bɛ hwiiti ma mɔɔ kɛlimoa kɛbolo la, yɛɛ Ma Nloa Ɛboɔboalɛ Ɛvoyia* ne wɔ ɛvolɛ ne awieleɛ.+

23 “Ɛvolɛ biala, mrenyia ne mɔ kɔsɔɔti bara Gyihova, nɔhalɛ Awulae, Yizilayɛ Nyamenle ne anyunlu fane nsa.+ 24 Ɔluakɛ mebavoa maanle maanle ne mɔ meavi bɛ nyunlu+ na meamaa bɛ azɛlɛ ne ayɛ kpole, na saa ɛvolɛ biala bɛlɛkɔ Gyihova bɛ Nyamenle ne anyunlu fane nsa a, awie biala anye ɛnrɛbolo bɛ azɛlɛ ne.

25 “Bɛmmafa debie biala mɔɔ mgbɔvonle wɔ nu la bɛboka me afɔlebɔdeɛ mogya ne anwo.+ Bɛmmamaa aleɛ kye nane mɔɔ bɛva bɛbɔ afɔle wɔ Akpabɛnwo ɛvoyia ne anu la azo.+

26 “Fa wɔ azɛlɛ ne azo ma mɔɔ kɛlimoa kɛbolo la anu kpalɛ ne bɛla Gyihova wɔ Nyamenle ne sua nu.+

“Mmato abɔnkye ralɛ wɔ ɔ nli nyɛfonzule nu.”+

27 Gyihova doale zo zele Mosisi kɛ: “Kɛlɛ edwɛkɛ ɛhye,+ ɔluakɛ edwɛkɛ ɛhye a mebalua zo me nee ɛdawɔ nee Yizilayɛma ayɛ ngyekyeleɛ a.”+ 28 Na ɔhale Gyihova anwo ɛkɛ ne kenle 40, alehyenlɛ nee aledwolɛ. Yeanli aleɛ yɛɛ yeanlo nzule.+ Na ɔhɛlɛle ngyekyeleɛ edwɛkɛ ne, Mɛla Bulu ne* wɔ awolɛ ndɛbandɛba ne mɔ azo.+

29 Akee Mosisi vi Saenae Boka ne azo dwule aze, na ɛnee ɔlɛ Daselɛlilɛ awolɛ ndɛbandɛba nwiɔ ne wɔ ɔ sa nu.+ Mɔɔ Mosisi vi boka ne azo dwule aze la, ɛnee ɔnze kɛ kɛmɔ ɔ nee Nyamenle ɛdendɛ la ati ɔ nyunlu ɛlɛta. 30 Mɔɔ Aalɔn nee Yizilayɛma kɔsɔɔti nwunle Mosisi la, bɛnwunle kɛ ɔ nyunlu ɛlɛta, na bɛzulole kɛ bɛkɛbikye ye.+

31 Noko Mosisi vɛlɛle bɛ, ɔti Aalɔn nee Yizilayɛ mgbanyima kɔsɔɔti rale ɔ nwo ɛkɛ, na Mosisi nee bɛ dendɛle. 32 Nzinlii, Yizilayɛma kɔsɔɔti bikyele ye, na ɔvale mɛla mɔɔ Gyihova vale maanle ye wɔ Saenae Boka ne azo la amuala ɔmaanle bɛ.+ 33 Saa Mosisi nee bɛ tendɛ wie a, ɔfa ɛdanlɛ ɔkeda ɔ nyunlu.+ 34 Noko saa Mosisi kɔ Gyihova anyunlu kɛ ɔ nee ye kadendɛ a, ɔye ɛdanlɛ ne kɔkpula kɛ ɔkɛvi ɛkɛ.+ Akee ɔfinde ɔkɔ Yizilayɛma ɛkɛ na ɔmaa bɛnwu mɛla mɔɔ yeva yemaa ye la.+ 35 Na Yizilayɛma nwunle kɛ Mosisi anyunlu ɛlɛta; akee Mosisi vale ɛdanlɛ ne hedale ɔ nyunlu hɔkpulale mekɛ mɔɔ ɔhɔle kɛ ɔ nee Nyamenle* kadendɛ la.+

35 Nzinlii Mosisi boɔboale Yizilayɛma kɔsɔɔti anloa na ɔzele bɛ kɛ: “Ninyɛne mɔɔ Gyihova se bɛyɛ la ɛne:+ 2 Bɛbava kenle nsia bɛayɛ gyima, noko kenle mɔɔ tɔ zo nsuu la bayɛ nwuanzanwuanza amaa bɛ, ɔle ɛnwomenlelielɛ kenle nwuanzanwuanza ɔmaa Gyihova, bɛlie bɛ menle bɔkɔɔ.+ Awie biala mɔɔ bayɛ gyima wɔ kenle zɔhane la, bɛbahu ye.+ 3 Bɛmmasɔ senle wɔ bɛ azua nu wɔ Ɛnwomenlelielɛ kenle ne.”

4 Akee Mosisi zele Yizilayɛma kɔsɔɔti kɛ: “Mɔɔ Gyihova se bɛyɛ la ɛne, 5 ‘Bɛye ndoboa bɛmaa Gyihova.+ Awie biala mɔɔ ye ahonle kɛha ye la+ ɛva ndoboa ɛrɛlɛ Gyihova: nvutuke, dwɛtɛ fufule, kɔbele, 6 nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ, lenen kpalɛ, abɔnkye enrinli,+ 7 boane nwoma mɔɔ bɛwula ye kɔkɔlɛ, nane nwoma,* akasea baka, 8 kɛnlaneɛ nwole, balesam mɔɔ bɛbava bɛayɛ ɛkpokpalɛ nwole nee ayilevuanlɛ la,+ 9 ɔnekese awolɛ nee awolɛ gyɛne mɔɔ bɛbava bɛabobɔ yifɔdo ne+ nee akɛnrazo aguzo ne mɔ anu la.+

10 “‘Bɛmaa menli kɔsɔɔti mɔɔ bɔ mɔdenle* la+ ɛrayɛ debie biala mɔɔ Gyihova ɛha la, 11 ɛdanlɛsua ne nee nwolɛ ninyɛne ne mɔ yɛɛ mɔɔ bɛbava bɛaheda zolɛ la, ye nzosɔnu nee ye felɛmo ne mɔ, ye meɛbeanu mbaka, ye mpila nee ye adiabo ne mɔ; 12 Ɛlɛka ne+ nee nwolɛ mbaka ne mɔ,+ ɔ ti ne,+ nee mgbɛnudanlɛ ne;+ 13 ɛkponle ne+ nee nwolɛ mbaka ne mɔ nee nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti, yɛɛ paano mɔɔ bɛfa bɛkile la;+ 14 kɛnlaneɛbaka ne+ mɔɔ bamaa wienyi nee nwolɛ ninyɛne nee zolɛ ahɛnlaneɛ ne mɔ yɛɛ nwolɛ nwole;+ 15 ayilevuanlɛ afɔlemokyea ne+ nee nwolɛ mbaka ne mɔ; ɛkpokpalɛ nwole ne nee ayilevuanlɛ ne;+ ɛdanlɛsua anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne; 16 ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne+ nee zolɛ kɔbele kɛlakɛlɛ ne, nwolɛ mbaka ne mɔ nee nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti; kyɛnze kpole ne nee ɔ bo ne;+ 17 ndanlɛ mɔɔ bahendɛhenda alienwo ɛkɛ,+ ye mpila nee ye adiabo ne mɔ; alienwo ɛkɛ anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne; 18 ɛdanlɛsua ne adakola ne mɔ yɛɛ alienwo ɛkɛ nzosɔnu ne mɔ nee nwolɛ nyɛma ne mɔ;+ 19 adɛladeɛ mɔɔ bɛnwo bɛ ngɛnlɛma+ mɔɔ bɛbava bɛayɛ gyima wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne, ɛsɔfo Aalɔn adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ+ yɛɛ ɔ mra mrenyia ne mɔ ɛsɔfo adɛladeɛ ne mɔ.’”

20 Yemɔti Yizilayɛma kɔsɔɔti vi Mosisi anyunlu hɔle. 21 Na awie biala mɔɔ ye ahonle hanle ye+ nee awie biala mɔɔ ye sunsum maanle ye anwosesebɛ la vale ndoboa rɛlɛle Gyihova kɛ bɛva bɛyɛ nyianu ɛdanlɛsua ne, nwolɛ gyima ne amuala yɛɛ adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ. 22 Mrenyia nee mraalɛ, biala mɔɔ ye ahonle hanle ye la rale, bɛvale nvutuke pini, asomadeɛ, mgbɔdelera nee agudeɛ ngakyile yɛɛ nvutuke ninyɛne ngakyile bɛrale. Bɛ muala bɛvale nvutuke bɛrɛlɛle Gyihova kɛ bɛ afɔlebɔdeɛ.*+ 23 Awie biala mɔɔ lɛ nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ, lenen kpalɛ, abɔnkye enrinli, boane nwoma mɔɔ bɛwula ye kɔkɔlɛ, yɛɛ nane nwoma* la vale rale. 24 Menli kɔsɔɔti mɔɔ kulo kɛ fa dwɛtɛ fufule nee kɔbele ye ndoboa la vale rɛlɛle Gyihova, yɛɛ menli kɔsɔɔti mɔɔ lɛ akasea baka mɔɔ bɛbava bɛayɛ gyima ne foa bie la vale rale.

25 Mraalɛ mɔɔ bɔ mɔdenle la kɔsɔɔti+ vale bɛ sa nwonle ninyɛne, na bɛvale mɔɔ bɛnwonle la bɛrale: nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ, yɛɛ lenen kpalɛ. 26 Mraalɛ mɔɔ bɔ mɔdenle kɔsɔɔti mɔɔ bɛ ahonle hanle bɛ la nwonle abɔnkye enrinli ne.

27 Mgbanyima ne mɔ vale ɔnekese awolɛ nee awolɛ gyɛne mɔɔ bɛbava bɛabobɔ yifɔdo ne nee akɛnrazo aguzo ne mɔ anu,+ 28 nee balesam nee kɛnlaneɛ nu nwole nee mɔɔ bɛbava bɛayɛ ɛkpokpalɛ nwole+ yɛɛ ayilevuanlɛ la rale.+ 29 Mrenyia nee mraalɛ kɔsɔɔti mɔɔ bɛ ahonle hanle bɛ la vale debie rale kɛ bɛva bɛyɛ gyima ne mɔɔ Gyihova ɛlua Mosisi anwo zo ɛha kɛ bɛyɛ la; Yizilayɛma vile bɛ ɛhulolɛ nu vale afɔlebɔdeɛ rɛlɛle Gyihova.+

30 Akee Mosisi zele Yizilayɛma kɛ: “Bɛnlea, Gyihova ɛkpa Hɛɛ ara Yulae ara Bɛzalɛle mɔɔ vi Dwuda abusua nu la.+ 31 Yemaa Nyamenle sunsum ɛyi ye tɛkɛɛ, yemaa ye nrɛlɛbɛ, ndelebɛbo nee adwinlililɛ biala anwo adwenle, 32 ɔbahola yeayɛ ninyɛne ngakyile, ɔbahola yeava nvutuke, dwɛtɛ fufule, yɛɛ kɔbele yeayɛ gyima, 33 ɔbahola yeaziezie awolɛ nwo na yeava ninyɛne yeatoto ɔ nloa, yɛɛ ɔbahola yeava baka biala yeayɛ gyima. 34 Nyamenle ɛva ɛwula ɔdaye nee Ahesamake ara Oholeabe+ mɔɔ vi Dan abusua nu la ahonle nu kɛ bɛhilehile awie mɔ. 35 Yemaa bɛ adwinlililɛ biala anwo adwenle,+ ninyɛne nu ɛnwolɛ, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ, nee lenen kpalɛ ɛdanlɛ ɛnwolɛ. Bɛbayɛ gyima biala na bɛali adwinli biala.

36 “Bɛzalɛle nee Oholeabe yɛɛ awie biala mɔɔ bɔ mɔdenle* mɔɔ Gyihova ɛmaa ye nrɛlɛbɛ nee ndelebɛbo mɔɔ bamaa yeanwu kɛzi bɛyɛ gyima nwuanzanwuanza ne amuala la bayɛ mɔɔ Gyihova ɛhile la.”+

2 Akee Mosisi vɛlɛle Bɛzalɛle nee Oholeabe yɛɛ awie biala mɔɔ bɔ mɔdenle mɔɔ Gyihova ɛva nrɛlɛbɛ ɛwula ye ahonle nu,+ awie biala mɔɔ ye ahonle hanle ye kɛ ɔdu ɔ nwo ɔmaa la kɛ bɛyɛ gyima ne.+ 3 Akee bɛliele ndoboa kɔsɔɔti mɔɔ Yizilayɛma vale rale kɛ bɛva bɛyɛ gyima nwuanzanwuanza ne amuala la bɛvile Mosisi ɛkɛ.+ Noko akee Yizilayɛma hɔle zo vile bɛ ɛhulolɛ nu vale afɔlebɔdeɛ rɛlɛle ye nwonlomɔ biala.

4 Mekɛ mɔɔ bɛbɔle gyima nwuanzanwuanza ne abo la, gyimayɛvoma kɔsɔɔti mɔɔ bɔ mɔdenle la rale ngoko, 5 na bɛzele Mosisi kɛ: “Ninyɛne mɔɔ menli ne ɛlɛfa ara la bo gyima mɔɔ Gyihova se yɛyɛ la azo.” 6 Yemɔti Mosisi maanle bɛbɔle nolo wɔ azokoɛleɛ ne kɛ: “Mrenyia nee mraalɛ, bɛmmafa debie bieko bɛba kɛ ndoboa nwuanzanwuanza.” Yemɔti bɛduale menli ne kɛ bɛmmafa debie bieko bɛba. 7 Ɛnee ninyɛne ne bo gyima mɔɔ bɛbayɛ la amuala azo, ɛnee ɔzonle kpalɛ.

8 Ɔti gyimayɛvoma mɔɔ bɔ mɔdenle la kɔsɔɔti+ vale lenen nyɛma kpalɛ, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla yɛɛ ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nwonle ɛdanlɛ bulu na bɛvale bɛyɛle ɛdanlɛsua ne;+ ɔnwonle* kyɛlɔbe ɔguale nu.+ 9 Ɛdanlɛ ko biala tendenle le kubit* 28 yɛɛ ye tɛtɛlɛ le kubit 4. Ndanlɛ ne mɔ amuala mgbole sɛ. 10 Akee ɔvale ndanlɛ nnu ɔbɔle nu ɔyɛle ye ko, na ɔvale nnu ne noko ɔbɔle nu ɔyɛle ye ko. 11 Akee ɔvale nyɛma buluwu ɔbobɔle ahotosalɛ ɔhendɛhendanle ɛdanlɛ ne ko anloa wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. Ɔyɛle zɔhane ala wɔ ko ne noko anloa wɔ ye awieleɛ wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. 12 Ɔyɛle ahotosalɛ 50 wɔ ɛdanlɛ ne ko anloa yɛɛ ahotosalɛ 50 wɔ ko ne noko anloa amaa bɛ nye abɔ zo wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. 13 Akee ɔvale nvutuke ɔyɛle nzosɔnu 50 ɔvale ɔsosɔle ndanlɛ nwiɔ ne anu ɔmaanle ɛdanlɛsua ne bɔle nu yɛle ko.

14 Akee ɔvale abɔnkye enrinli ɔnwonle ndanlɛ ɔhedale ɛdanlɛsua ne azo. Ɔnwonle ndanlɛ 11.+ 15 Ɛdanlɛ ko biala tendenle le kubit 30 yɛɛ ye tɛtɛlɛ le kubit 4. Ndanlɛ 11 ne amuala mgbole sɛ. 16 Akee ɔvale ndanlɛ nnu ɔbɔle nu ɔyɛle ye ko, na ɔhanle nsia ne noko ɔbɔle nu ɔyɛle ye ko. 17 Eza ɔyɛle ahotosalɛ 50 wɔ ɛdanlɛ ne ko anloa wɔ ye awieleɛ wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la, na ɔyɛle 50 wɔ ko ne noko anloa wɔ ɛleka mɔɔ bɛbayia zo la. 18 Ɔyɛle kɔbele nzosɔnu 50 ɔvale ɔsosɔle ndanlɛ nwiɔ ne amaa yeabɔ nu yeayɛ ko.

19 Ɔvale boane nyinli nwoma mɔɔ bɛwula ye kɔkɔlɛ la ɔhedale zolɛ na ɔvale nane nwoma* noko ɔguale zolɛ.+

20 Akee ɔvale akasea baka+ ɔyɛle ɛdanlɛsua ne felɛmo ne mɔ, ɔgyinlegyinlanle bɛ senze.+ 21 Felɛmo ko biala tendenle le kubit bulu yɛɛ ye tɛtɛlɛ le kubit ko nee foa. 22 Felɛmo ko biala lɛ ɔ sa* nwiɔ mɔɔ beta nwo. Kɛ ɔyɛle ɛdanlɛsua ne felɛmo ne mɔ amuala la ɛne. 23 Ɔyɛle felɛmo 20 wɔ ɛdanlɛsua ne nyiakɛ. 24 Ɔyɛle dwɛtɛ fufule adiabo 40 wɔ felɛmo 20 ne mɔ abo, adiabo nwiɔ wɔ felɛmo ko nee ɔ sa nwiɔ ne mɔɔ betɛbeta ye la abo yɛɛ adiabo nwiɔ wɔ felɛmo ko biala nee ɔ sa nwiɔ ne mɔɔ betɛbeta ye la abo.+ 25 Ɔyɛle felɛmo 20 noko wɔ ɛdanlɛsua ne sɔlɔ 26 na ɔvale dwɛtɛ fufule ɔyɛle adiabo 40 ɔmaanle bɛ, adiabo nwiɔ wɔ felɛmo ko abo, yɛɛ felɛmo ko biala mɔɔ ɛha la adiabo nwiɔ.

27 Ɔyɛle felɛmo nsia wɔ ɛdanlɛsua ne anzi adɔleɛ.+ 28 Ɔyɛle felɛmo nwiɔ ɔzieziele ɛdanlɛsua ne anzi mgbɛnezo nwiɔ ne. 29 Ɔbɔle felɛmo ɛhye mɔ nwolɛ nwiɔ, ɔvi ɔ bo kɔdwu anwuma wɔ ngɛba ne mɔɔ limoa la azo. Kɛ ɔyɛle mgbɛnezo felɛmo nwiɔ ne mɔ la ɛne. 30 Yemɔti felɛmo ne mɔ yɛle mɔtwɛ yɛɛ bɛ dwɛtɛ fufule adiabo 16, felɛmo ko biala adiabo nwiɔ.

31 Akee ɔvale akasea baka ɔyɛle meɛbeanu, ɔyɛle nnu ɔbeɛbeale felɛmo ne mɔ mɔɔ wɔ ɛdanlɛsua ne foa ko la anu+ 32 yɛɛ ɔyɛle nnu ɔbeɛbeale felɛmo ne mɔ mɔɔ wɔ ɛdanlɛsua ne foa ko ne noko la anu na ɔyɛle nnu ɔbeɛbeale felɛmo ne mɔ mɔɔ wɔ ɛdanlɛsua ne anzi adɔleɛ la anu. 33 Ɔyɛle baka ne mɔɔ bea avinli na ɔsɔ felɛmo ne mɔ la ɔvi ɔ ti kɔdwu ɔ ti. 34 Ɔholole nvutuke ɔguale felɛmo ne mɔ anwo na ɔyɛle nvutuke ngɛba wɔ nwolɛ mɔɔ bɛbava meɛbeanu ne mɔ bɛawulowula nu la, na ɔholole nvutuke ɔguale meɛbeanu ne mɔ anwo.+

35 Akee ɔvale nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen nyɛma kpalɛ ɔnwonle mgbɛnudanlɛ.+ Ɔnwonle kyɛlɔbe+ ɔguale nu.+ 36 Akee ɔvale akasea ɔyɛle mpila nna na ɔholole nvutuke ɔguale nwolɛ, yɛɛ bɛ nvutuke nzosɔnu, na ɔvale ɔzieziele dwɛtɛ fufule adiabo nna azo. 37 Akee ɔvale nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen nyɛma kpalɛ ɔnwonle ɛdanlɛ* ɔhendanle ɛdanlɛsua ne anlenkɛ ne anyunlu,+ 38 na ɔyɛle ye mpila nnu ne nee bɛ nzosɔnu. Ɔholole nvutuke ɔguale bɛ ti zo nee bɛ nzosɔnu ne anwo, noko ɔvale kɔbele a ɔyɛle bɛ adiabo nnu ne a.

37 Akee Bɛzalɛle+ vale akasea baka yɛle Ɛlɛka ne.+ Ye tendenle le kubit* nwiɔ nee foa, ye tɛtɛlɛ le kubit ko nee foa yɛɛ ye anwumahɔlɛ le kubit ko nee foa.+ 2 Ɔholole nvutuke tagyee ɔguale ɔ kunlu nee nwolɛ amuala na ɔvale nvutuke ɔdole* ɔ nloa ɔbɛngale ɔyiale.+ 3 Akee ɔvale nvutuke ɔyɛle ngɛba nna wɔ ɔ gyakɛ nna ne anwuma, ngɛba nwiɔ wɔ ye foa ko yɛɛ ngɛba nwiɔ wɔ foa ko ne noko. 4 Akee ɔvale akasea baka ɔzele mbaka ndenrɛndenra na ɔholole nvutuke ɔguale nwolɛ.+ 5 Na ɔvale mbaka ne mɔ ɔwulowulale ngɛba ne mɔɔ wɔ Ɛlɛka ne foa ko nee foa ko la anu amaa bɛava bɛazoa Ɛlɛka ne.+

6 Ɔvale nvutuke tagyee ɔyɛle ɔ ti ne.+ Ye tendenle le kubit nwiɔ nee foa yɛɛ ye tɛtɛlɛ le kubit ko nee foa.+ 7 Eza ɔvale hamenle ɔbolole nvutuke ɔyɛle kyɛlɔbe nwiɔ+ ɔziele ɛlɛka ne ati ne azo wɔ ɔ ti nee ɔ ti.+ 8 Kyɛlɔbe ko biala wɔ ɔ ti. Ɔyɛle kyɛlɔbe ne mɔ ɔzieziele ɔ ti nee ɔ ti. 9 Kyɛlɔbe nwiɔ ne tɛlɛdɛlɛ bɛ ndɛba ne mɔ anu kɔ anwuma, na bɛfa bɛ ndɛba ne mɔ bɛkeda tile ne azo.+ Bɛ nye bɔ zo, yɛɛ bɛ nye dua tile ne.+

10 Akee ɔvale akasea baka ɔyɛle ɛkponle.+ Ye tendenle le kubit nwiɔ, ye tɛtɛlɛ le kubit ko yɛɛ ye anwumahɔlɛ le kubit ko nee foa.+ 11 Ɔholole nvutuke tagyee ɔguale nwolɛ na ɔvale nvutuke ɔdole* ɔ nloa ɔbɛngale ɔyiale. 12 Akee ɔyɛle kɛba mɔɔ ye tɛtɛlɛ le kɛ bɛ sa mrɛlɛsɛka nna* la ɔdole ɔ nloa na ɔvale nvutuke ɔdole* kɛba ne anloa ɔbɛngale ɔyiale. 13 Eza ɔvale nvutuke ɔyɛle ngɛba nna ne mɔ ɔwulowulale ɛkponle ne muleɛ nna ne, ɛleka mɔɔ ɔ gyakɛ ne mɔ wɔ la. 14 Ɛnee ngɛba ne mɔ bikye ɔ nloa kɛba ne amaa bɛava mbaka ne mɔ bɛawulowula nu bɛazoa ɛkponle ne. 15 Akee ɔvale akasea baka ɔzele mbaka ndenrɛndenra na ɔholole nvutuke ɔguale nwo amaa bɛava bɛazoa ɛkponle ne. 16 Eza ɔvale nvutuke tagyee ɔyɛle ɛkponle ne azo ninyɛne—pɛlɛte, kanrɛlɛ ngyikyi, yɛɛ ahyɛnze nee kanrɛlɛ mgbole mɔɔ bɛbava bɛawola afɔlebɔlɛ nza ne la.+

17 Akee ɔvale nvutuke tagyee ɔyɛle kɛnlaneɛbaka.+ Ɔvale hamenle a ɔbolole kɛnlaneɛbaka ne a. Ɔ bo ne, ye baka ne, ye nya ngyikyi ne mɔ, deɛ kpokpɔkoo ne mɔ yɛɛ ye ndotolo ne mɔ bɔ nu yɛ debie ko.+ 18 Kɛnlaneɛbaka ne lɛ ngane nsia, ngane nsa wɔ foa ko yɛɛ ngane nsa wɔ foa ko ne noko. 19 Ngane ko biala lɛ nya ngyikyi nsa mɔɔ le kɛ alemɔndo ndotolo mɔɔ deɛ kpokpɔkoo nee ndotolo doɔdoa zo la wɔ ngane ne mɔ foa ko. Zɔhane ala a ɔde wɔ ngane ko biala azo wɔ foa ko ne noko a. Kɛ ɔyɛle ngane nsia ne mɔ wɔ kɛnlaneɛbaka ne anwo la ɛne. 20 Ɛnee nya ngyikyi nna mɔɔ le kɛ alemɔndo ndotolo mɔɔ deɛ kpokpɔkoo nee ndotolo doɔdoa zo la wɔ ye baka ne anwo. 21 Ɛnee deɛ kpɔkoo ko wɔ ngane nwiɔ ne mɔɔ limoa la abo, yɛɛ deɛ kpɔkoo ko noko wɔ ngane nwiɔ ne mɔɔ doa zo la abo, yɛɛ bieko wɔ ngane nwiɔ ne mɔɔ li awieleɛ la abo wɔ ngane nsia ne mɔ mɔɔ wɔ kɛnlaneɛbaka ne anwo la abo. 22 Deɛ kpokpɔkoo ne mɔ nee ngane ne mɔ yɛɛ kɛnlaneɛbaka ne amuala bɔ nu yɛ debie ko, bɛvale hamenle bɛbolole nvutuke tagyee a bɛyɛle a. 23 Akee ɔvale nvutuke tagyee ɔyɛle ye ahɛnlaneɛ nsuu ne,+ dabekɛ* nee senlevalɛ ahyɛnze ne mɔ. 24 Ɔvale nvutuke tagyee talɛnte* ko ɔyɛle kɛnlaneɛbaka ne nee nwolɛ ninyɛne ne amuala.

25 Akee ɔvale akasea baka ɔyɛle ayilevuanlɛ afɔlemokyea ne.+ Ye tɛbanu nna ne amuala sɛ, ye tendenle le kubit ko, ye tɛtɛlɛ le kubit ko yɛɛ ye anwumahɔlɛ le kubit nwiɔ. Ye mɛne ne mɔ nee afɔlemokyea ne bɔ nu yɛ debie ko.+ 26 Ɔholole nvutuke tagyee ɔguale afɔlemokyea ne azo, ye tɛbanu ne mɔ amuala yɛɛ ye mɛne ne mɔ anwo, na ɔvale nvutuke ɔdole* ɔ nloa ɔbɛngale ɔyiale. 27 Ɔyɛle nvutuke ngɛba nwiɔ wɔ nvutuke ne mɔɔ la* ɔ nloa la abo wɔ ye foa ko nee ye foa ko, amaa bɛava mbaka ndenrɛndenra ne mɔ bɛawulowula nu bɛazoa. 28 Akee ɔvale akasea baka ɔzele mbaka ndenrɛndenra na ɔholole nvutuke ɔguale nwolɛ. 29 Eza ɔyɛle ɛkpokpalɛ nwole nwuanzanwuanza ne+ nee ayilevuanlɛ kpalɛ ne,+ ɔfonlɔfonlanle ye kpalɛ.*

38 Ɔvale akasea baka ɔyɛle ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne. Ye tɛbanu nna ne amuala sɛ, ye tendenle le kubit* nnu, ye tɛtɛlɛ le kubit nnu yɛɛ ye anwumahɔlɛ le kubit nsa.+ 2 Akee ɔyɛle mɛne wɔ ye mgbɛnezo nna ne mɔ azo. Mɛne ne mɔ nee afɔlemokyea ne bɔle nu yɛle debie ko. Akee ɔholole kɔbele ɔguale afɔlemokyea ne anwo.+ 3 Akee ɔyɛle afɔlemokyea ne anwo ninyɛne ne amuala, bokiti ne mɔ, sofi ne mɔ, ahyɛnze, faka yɛɛ senlevalɛ ahyɛnze. Ɔvale kɔbele a ɔyɛle nwolɛ ninyɛne ne amuala a. 4 Eza ɔvale kɔbele ɔyɛle kɛlakɛlɛ ɔwulale afɔlemokyea ne anloa kɛba ne abo ɔmaanle ɔhɔdwule ye avinli. 5 Ɔyɛle ngɛba nna wɔ mgbɛnezo nna ne mɔ mɔɔ bikye kɔbele kɛlakɛlɛ ne la, amaa bɛava mbaka ne mɔ bɛawulowula nu. 6 Akee ɔvale akasea baka ɔzele mbaka ndenrɛndenra na ɔholole kɔbele ɔguale nwolɛ. 7 Ɔvale mbaka ne mɔ ɔwulowulale ngɛba ne mɔ mɔɔ wɔ afɔlemokyea ne tɛbanu ne mɔ la anu amaa bɛava bɛazoa. Ɔyɛle afɔlemokyea ne kɛ taboa ɛlɛka mɔɔ tokule la nu la.

8 Akee ɔvale kɔbele ɔyɛle kyɛnze kpole ne+ nee ɔ bo ne; ɔvale mraalɛ mɔɔ bɛhyehyɛ kɛ bɛyɛ gyima wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne la neanleɛ* ne mɔ a ɔyɛle a.

9 Akee ɔyɛle ɛdanlɛsua ne alienwo ne.+ Ɔvale mgbɛnudanlɛ mɔɔ bɛva lenen nyɛma kpalɛ bɛnwo la ɔhendanle ye nyiakɛ, ye tendenle le kubit 100.+ 10 Ye mpila ne mɔ le 20 yɛɛ ye kɔbele adiabo ne mɔ le 20, yɛɛ mpila ne mɔ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ le dwɛtɛ fufule. 11 Eza ɔyɛle sɔlɔ mgbɛnudanlɛ ne noko. Ye tendenle le kubit 100. Ye mpila 20 yɛɛ ye kɔbele adiabo 20. Mpila ne mɔ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ le dwɛtɛ fufule. 12 Adɔleɛ afoa nu mgbɛnudanlɛ ne le kubit 50. Ye mpila bulu yɛɛ ye adiabo bulu, yɛɛ bɛ mpila ne mɔ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ le dwɛtɛ fufule. 13 Alienwo ɛkɛ ne aduduleɛ afoa nu tɛtɛlɛ le kubit 50. 14 Ɔvale mgbɛnudanlɛ mɔɔ le kubit 15 la ɔhendanle ye foa ko, ye mpila nsa yɛɛ ye adiabo nsa. 15 Foa ko ne noko mɔɔ wɔ alienwo ɛkɛ ne anuhɔlɛ ne la mgbɛnudanlɛ ne le kubit 15, ye mpila nsa yɛɛ ye adiabo nsa. 16 Ɔvale lenen nyɛma kpalɛ ɔnwonle ɛdanlɛ ɔhendɛhendanle alienwo ɛkɛ ne amuala. 17 Ɔvale kɔbele a ɔyɛle mpila ne mɔ adiabo a; mpila ne mɔ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ le dwɛtɛ fufule, ɔholole dwɛtɛ fufule ɔguale bɛ ti zo, na ɔvale dwɛtɛ fufule ɔsosɔle alienwo ɛkɛ ne mpila ne mɔ amuala.+

18 Bɛvale nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen nyɛma kpalɛ bɛnwonle ɛdanlɛ* bɛhendanle alienwo anlenkɛ ne anyunlu. Ye tendenle le kubit 20 yɛɛ ye anwumahɔlɛ le kubit 5, ye anwumahɔlɛ nee ndanlɛ mɔɔ hendɛhenda alienwo ɛkɛ ne la sɛ.+ 19 Ye mpila nna ne nee ye adiabo nna ne mɔ le kɔbele. Bɛ nzosɔnu nee bɛ ngɛba ne mɔ le dwɛtɛ fufule, yɛɛ bɛholole dwɛtɛ fufule bɛguale bɛ ti zo. 20 Ɛdanlɛsua ne nee alienwo ɛkɛ ne adakola ne mɔ amuala le kɔbele.+

21 Mosisi hanle kɛ bɛdia ninyɛne mɔɔ bɛvale bɛyɛle ɛdanlɛsua ne, mɔɔ le Daselɛlilɛ ɛdanlɛsua ne la.+ Livaema mɔɔ ɛsɔfo Aalɔn ara Yetamaa nea bɛ nwo zo la+ yɛle zɔhane gyima ne.+ 22 Hɛɛ ara Yulae ara Bɛzalɛle+ mɔɔ vi Dwuda abusua nu la yɛle debie biala mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la. 23 Ɛnee Ahesamake ara Oholeabe+ mɔɔ vi Dan abusua nu la boka ɔ nwo, ɔle dwinvolɛ mɔɔ ɔnwo ninyɛne nu yɛɛ ɔfa nyɛma buluwu, buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ nee lenen ɔnwo ninyɛne.

24 Nvutuke mɔɔ bɛvale bɛyɛle ɛleka nwuanzanwuanza ne gyima ne amuala nee nvutuke mɔɔ bɛvale bɛbɔle ehono afɔle ne la le ko,+ talɛnte* 29 yɛɛ hyikɛle* 730, kɛ mɔɔ bɛsuzu hyikɛle wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la.* 25 Dwɛtɛ fufule mɔɔ menli mɔɔ bɛdianle bɛ vale rale la dodo le talɛnte 100 yɛɛ hyikɛle 1,775, kɛ mɔɔ bɛsuzu hyikɛle wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la.* 26 Awie biala mɔɔ ɛli ɛvolɛ 20 mɔɔ kɔ+ mɔɔ bɛdianle ye la vale hyikɛle foa ko rale, kɛ mɔɔ bɛsuzu hyikɛle wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la.* Menli mɔɔ bɛdianle bɛ la dodo le 603,550.+

27 Bɛvale dwɛtɛ fufule talɛnte 100 bɛyɛle ɛleka nwuanzanwuanza ne nee mgbɛnudanlɛ ne adiabo ne mɔ; adiabo 100 le talɛnte 100, adiabo ko biala talɛnte ko.+ 28 Ɔvale hyikɛle 1,775 ne bie ɔyɛle mpila ne mɔ nzosɔnu na ɔholole bie ɔguale bɛ ti zo na ɔhanle bɛ ɔbɔle nwolɛ.

29 Ɛnee kɔbele afɔlebɔdeɛ* ne le talɛnte 70 yɛɛ hyikɛle 2,400. 30 Ɔvale ɛhye ɔyɛle nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne adiabo ne mɔ, kɔbele afɔlemokyea ne nee zolɛ kɔbele kɛlakɛlɛ ne, afɔlemokyea ne anwo ninyɛne kɔsɔɔti, 31 yɛɛ alienwo ɛkɛ ne adiabo ne mɔ, alienwo ɛkɛ ne anuhɔlɛ ne adiabo ne mɔ yɛɛ ɛdanlɛsua ne nee alienwo ɛkɛ ne adakola ne mɔ amuala.+

39 Bɛvale nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla,+ yɛɛ ɛdanlɛ kɔkɔlɛ bɛnwonle adɛladeɛ ngɛnlɛma mɔɔ bɛbava bɛayɛ gyima wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne la. Bɛyɛle Aalɔn adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

2 Ɔvale nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen nyɛma kpalɛ ɔnwonle yifɔdo ne.+ 3 Bɛbolole nvutuke bɛyɛle ye ɛdɛbaa, na ɔpepɛle ye ndenrɛndenra ɔvale ɔbokale nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen kpalɛ nwo ɔnwonle. 4 Bɛyɛle ɔ bati nwiɔ na bɛvale bɛsosɔle ɔ nloa nwiɔ ne mɔɔ wɔ anwuma la. 5 Bɛvale nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen nyɛma kpalɛ ko ne ala bie bɛnwonle bɛlɛte* ne mɔɔ bɛbava bɛahye yifɔdo ne azo la,+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

6 Akee bɛvale nvutuke bɛtotole ɔnekese awolɛ ne mɔ anloa, na bɛhɛlɛle Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ aluma wɔ zolɛ kɛ mɔɔ bɛkɛlɛ aluma wɔ bolɛ zo la.+ 7 Ɔvale ɔtotole yifɔdo ne abati ne mɔ amaa yeayɛ ngakyelɛ awolɛ yeamaa Yizilayɛma+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la. 8 Akee ɔmaanle bɛvale nvutuke, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla, ɛdanlɛ kɔkɔlɛ yɛɛ lenen nyɛma kpalɛ mɔɔ bɛnwo la+ bɛnwonle akɛnrazo aguzo ne+ kɛ mɔɔ bɛnwonle yifɔdo ne la. 9 Saa bɛbu bɛgua zo a, akɛnrazo aguzo ne tɛbanu ne mɔ sɛ, ye tendenle le waa* ko, yɛɛ ye tɛtɛlɛ le waa ko. 10 Bɛvale awolɛ ekpunli nna bɛbetɛbetale zolɛ. Ekpunli ne mɔɔ limoa la le wulubi, topaze yɛɛ ɛmelade. 11 Ekpunli ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la le tɛkoyɛse, safaya yɛɛ gyasepa. 12 Ekpunli ne mɔɔ tɔ zo nsa la le lihyɛm bolɛ,* agate yɛɛ ametese. 13 Ekpunli ne mɔɔ tɔ zo nna la le kelesɔlaete, ɔnekese yɛɛ gyeede. Bɛvale nvutuke bɛtotole ɔ nloa. 14 Bɛhɛlɛle Yizilayɛ amra mrenyia 12 ne aluma wɔ awolɛ ne mɔ azo, bɛhɛlɛle aluma ne mɔ kɛ mɔɔ bɛkɛlɛ bɛgua debie zo la. Duma ko biala gyi ɛkɛ ne maa mbusua 12 ne anu ko.

15 Akee bɛvale nvutuke tagyee bɛyɛle kyeenyi bɛguale akɛnrazo aguzo ne azo kɛ nyɛma la.+ 16 Bɛvale nvutuke bɛtotole ɔ nloa na bɛyɛle nvutuke ngɛba nwiɔ, na bɛvale ngɛba nwiɔ ne bɛsosɔle akɛnrazo aguzo ne anloa nwiɔ ne. 17 Akee bɛvale nvutuke nyɛma nwiɔ ne bɛsosɔle nvutuke ngɛba nwiɔ ne mɔɔ wɔ akɛnrazo aguzo ne anloa la. 18 Akee bɛvale nyɛma nwiɔ ne ati nwiɔ ne bɛsosɔle nvutuke nwiɔ ne mɔɔ deda ɔ nloa la na bɛvale bɛzɔle yifɔdo ne abati ne mɔ wɔ ɔ nyunlu. 19 Akee bɛyɛle nvutuke ngɛba nwiɔ bɛsosɔle akɛnrazo aguzo ne anloa nwiɔ ne mɔɔ wɔ ɔ bo la akunlu ne mɔɔ beta yifɔdo ne la.+ 20 Eza bɛyɛle nvutuke ngɛba nwiɔ bieko wɔ yifɔdo ne anyunlu wɔ ɔ bati nwiɔ ne abo, ɔbikye ɛleka mɔɔ ɔ bati ne mɔ nee yifɔdo ne yia zo la, wɔ yifɔdo bɛlɛte* ne mɔɔ bɛnwo la anwuma. 21 Akee bɛvale nyɛma buluwu bɛwulowulale akɛnrazo aguzo ne ngɛba ne mɔ anu na bɛvale bɛkyekyele yifɔdo ne ngɛba ne mɔ, amaa akɛnrazo aguzo ne ala yifɔdo ne azo wɔ bɛlɛte* ne mɔɔ bɛnwo la anwuma, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

22 Akee ɔvale nyɛma buluwu angomekye ɔnwonle yifɔdo tɛladeɛ ne mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa la.+ 23 Bɛpɛle tɛladeɛ ne akɔme wɔ ye avinli kɛ konle tɛladeɛ kɔme la. Bɛnwonle ɔ nloa ne amuala bɛbɛngale bɛyiale amaa yeande. 24 Akee bɛvale nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla yɛɛ ɛdanlɛ kɔkɔlɛ bɛnwonle pɔmegelanate bɛhendɛhendanle ɔ nloa. 25 Bɛvale nvutuke tagyee bɛyɛle dɔne wɔ pɔmegelanate ne mɔ avinli bɛbɛngale tɛladeɛ ne mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa la anloa bɛyiale; 26 bɛmaanle dɔne ko doale pɔmegelanate ko biala wɔ tɛladeɛ ne mɔɔ ɛnlɛ ɔ sa mɔɔ bɛbawula bɛayɛ gyima la anloa ne amuala, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

27 Eza bɛvale lenen kpalɛ bɛnwonle adɛladeɛ ndendenle bɛmaanle Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ,+ 28 yɛɛ bɛvale lenen kpalɛ bɛnwonle abotile,+ ahyɛlɛ ngɛnlɛma,+ nika,*+ 29 na bɛvale lenen nyɛma kpalɛ, nyɛma buluwu, boane enrinli buluwu nee kɔkɔlɛ afonla yɛɛ ɛdanlɛ kɔkɔlɛ bɛnwonle tabule, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

30 Akee bɛvale nvutuke tagyee bɛbolole debie ɛdɛbaa mɔɔ ta la bɛyɛle bɛnwozoyilalɛ sɛkɛlɛneɛ nwuanzanwuanza ne* na bɛhɛlɛle zolɛ kɛ mɔɔ bɛkɛlɛ bɛgua debie zo la kɛ: “Gyihova le nwuanzanwuanza.”+ 31 Bɛvale nyɛma buluwu bɛkyekyele ye bɛbɔle abotile ne anyunlu kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

32 Yemɔti bɛyɛle nyianu ɛdanlɛsua nwuanzanwuanza ne anwo gyima ne amuala bɛwiele, na Yizilayɛma yɛle debie biala mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.+ Bɛyɛle ye zɔ pɛpɛɛpɛ.

33 Akee bɛvale ɛdanlɛsua ne+ nee nwolɛ ninyɛne ne amuala bɛrɛlɛle Mosisi: ye nzosɔnu ne mɔ,+ ye felɛmo ne mɔ,+ ye meɛbeanu ne mɔ,+ ye mpila nee ye adiabo ne mɔ;+ 34 boane nyinli nwoma mɔɔ bɛwula ye kɔkɔlɛ+ yɛɛ nane nwoma* mɔɔ bɛbava bɛaheda zo, mgbɛnudanlɛ ne;+ 35 Daselɛlilɛ ɛlɛka ne nee nwolɛ mbaka ne mɔ+ yɛɛ ɔ ti ne;+ 36 ɛkponle ne, nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti+ yɛɛ paano ne mɔɔ bɛfa bɛkile la; 37 nvutuke tagyee kɛnlaneɛbaka ne,+ ye ahɛnlaneɛ ne mɔ mɔɔ solo zolɛ, nee nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti,+ yɛɛ kɛnlaneɛ nwole ne;+ 38 nvutuke afɔlemokyea ne,+ ɛkpokpalɛ nwole ne,+ ayilevuanlɛ ne,+ ɛdanlɛsua ne+ anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne; 39 kɔbele afɔlemokyea ne+ nee ye kɔbele kɛlakɛlɛ ne, nwolɛ mbaka ne mɔ,+ nwolɛ ninyɛne kɔsɔɔti,+ kyɛnze kpole ne nee ɔ bo ne;+ 40 ndanlɛ mɔɔ bahendɛhenda alienwo ɛkɛ, ye mpila nee ye adiabo ne mɔ,+ alienwo ɛkɛ ne anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne,+ nwolɛ nyɛma nee ye adakola ne mɔ,+ yɛɛ ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ bɛbava bɛayɛ gyima wɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu la; 41 adɛladeɛ mɔɔ bɛnwo bɛ ngɛnlɛma mɔɔ bɛbava bɛayɛ gyima wɔ ɛleka nwuanzanwuanza ne, ɛsɔfo Aalɔn adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ,+ yɛɛ ɔ mra mrenyia ne mɔ ɛsɔfo adɛladeɛ ne mɔ.

42 Yizilayɛma yɛle gyima ne amuala kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi ala la.+ 43 Mɔɔ Mosisi nleanle bɛ gyima ne amuala la, ɔnwunle kɛ bɛyɛle ye kɛ mɔɔ Gyihova hanle la pɛpɛɛpɛ; na Mosisi yilale bɛ.

40 Akee Gyihova zele Mosisi kɛ: 2 “Siane ne mɔɔ limoa la kenle mɔɔ limoa la azo, si nyianu ɛdanlɛsua ne.+ 3 Fa Daselɛlilɛ ɛlɛka ne sie nu,+ na fa mgbɛnudanlɛ ne kenda ɛkɛ maa ɔheda Ɛlɛka ne anyunlu.+ 4 Fa ɛkponle ne sie nu+ na hyehyɛ zolɛ ninyɛne ne na fa kɛnlaneɛbaka+ ne sie nu na sɔ ye ahɛnlaneɛ ne mɔ.+ 5 Akee fa ayilevuanlɛ nvutuke afɔlemokyea ne+ sie Daselɛlilɛ ɛlɛka ne anyunlu na fa ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne kenda ɛkɛ.+

6 “Fa ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne+ sie nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne, 7 na fa kyɛnze kpole ne sie nyianu ɛdanlɛsua ne nee afɔlemokyea ne avinli na gua nzule nu.+ 8 Akee yɛ ɛdanlɛsua ne alienwo ne+ na fa alienwo ɛkɛ ne anuhɔlɛ ɛdanlɛ*+ ne kenda ɛkɛ. 9 Akee fa ɛkpokpalɛ nwole ne+ na kpokpa ɛdanlɛsua ne nee nuhua debie biala,+ na te ɛdanlɛsua ne nee nwolɛ ninyɛne ne amuala anwo amaa yeayɛ debie nwuanzanwuanza. 10 Kpokpa ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne nee nwolɛ ninyɛne ne amuala na te afɔlemokyea ne anwo, amaa yeayɛ afɔlemokyea nwuanzanwuanza kpalɛ.+ 11 Na kpokpa kyɛnze kpole ne nee ɔ bo ne na te nwolɛ.

12 “Akee fa Aalɔn nee ɔ mra mrenyia ne mɔ bɛla nyianu ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ne na fa nzule bia bɛ.+ 13 Fa adɛladeɛ nwuanzanwuanza ne mɔ wula Aalɔn+ na kpokpa ye+ nwole na te ɔ nwo, amaa yeayɛ me ɛsɔfo. 14 Akee fa ɔ mra mrenyia ne mɔ bɛla na fa adɛladeɛ ndendenle ne mɔ wula bɛ.+ 15 Kpokpa bɛ kɛ mɔɔ ɛkpokpale bɛ papa la,+ amaa bɛayɛ me ɛsɔfoma, na bɛ ɛkpokpalɛ ne bamaa bɛayɛ ɛsɔfoma dahuu wɔ bɛ awolɛndoazo kɔsɔɔti anu.”+

16 Mosisi yɛle debie biala mɔɔ Gyihova hanle hilele ye la.+ Ɔyɛle ye zɔ pɛpɛɛpɛ.

17 Ɛvolɛ ne mɔɔ tɔ zo nwiɔ la anu siane ne mɔɔ limoa la kenle mɔɔ limoa la azo, bɛhyehyɛle ɛdanlɛsua ne.+ 18 Mekɛ mɔɔ Mosisi ɛlɛhyehyɛ ɛdanlɛsua ne la, ɔzieziele ye adiabo ne mɔ+ aze, ɔvale felɛmo ne mɔ ɔzieziele zolɛ,+ ɔvale ye meɛbeanu ne mɔ ɔwulowulale nu+ na ɔkpɔnlɔkpɔnlanle ye mpila ne mɔ. 19 Ɔdɛlɛle ɛdanlɛ ne anu+ ɔguale ɛdanlɛsua ne felɛmo ne mɔ azo na ɔvale mɔɔ bɛbava bɛaheda zo la+ ɔhedale zolɛ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

20 Akee ɔvale Daselɛlilɛ ne+ ɔguale Ɛlɛka ne anu,+ na ɔvale mbaka ne mɔ ɔwulowulale+ Ɛlɛka ne anwo na ɔvale Ɛlɛka ne+ ati ne+ ɔhedale zolɛ. 21 Ɔvale Ɛlɛka ne ɔziele ɛdanlɛsua ne anu na ɔvale mgbɛnudanlɛ ne+ ɔhendanle ɛkɛ ɔmaanle ɔhedale Daselɛlilɛ ɛlɛka ne anyunlu,+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

22 Akee ɔvale ɛkponle ne+ ɔziele nyianu ɛdanlɛsua ne sɔlɔ afoa nu wɔ mgbɛnudanlɛ ne anyunlu, 23 na ɔhyehyɛle paano ne+ wɔ zolɛ wɔ Gyihova anyunlu, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

24 Ɔvale kɛnlaneɛbaka ne+ ɔziele nyianu ɛdanlɛsua ne anu wɔ ɛkponle ne anyunlu wɔ ɛdanlɛsua ne nyiakɛ. 25 Ɔsosɔle ahɛnlaneɛ ne mɔ+ wɔ Gyihova anyunlu, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

26 Akee ɔvale nvutuke afɔlemokyea ne+ ɔziele nyianu ɛdanlɛsua ne anu wɔ mgbɛnudanlɛ ne anyunlu, 27 amaa bɛakpu ayilevuanlɛ+ wɔ zolɛ,+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

28 Akee ɔvale ɛdanlɛsua ne anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne+ ɔhendanle ɛkɛ.

29 Ɔvale ɛyelalɛ afɔlebɔlɛ afɔlemokyea ne+ ɔziele nyianu ɛdanlɛsua nwuanzanwuanza ne anuhɔlɛ ne amaa yeabɔ ɛyelalɛ afɔle+ nee ma afɔle wɔ zolɛ, kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

30 Akee ɔvale kyɛnze kpole ne ɔziele nyianu ɛdanlɛsua ne nee afɔlemokyea ne avinli na ɔvale nzule mɔɔ bɛbava bɛawowo bɛ sa nee bɛ gyakɛ anwo la ɔguale nu.+ 31 Mosisi nee Aalɔn yɛɛ ɔ mra mrenyia ne mɔ vale nzule ne wowole bɛ sa nee bɛ gyakɛ anwo. 32 Mekɛ biala mɔɔ bɛlɛkɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu anzɛɛ bɛlɛbikye afɔlemokyea ne la, bɛwowo bɛ sa nee bɛ gyakɛ anwo,+ kɛ mɔɔ Gyihova hanle hilele Mosisi la.

33 Akee ɔyɛle alienwo wɔ ɛdanlɛsua ne+ nee afɔlemokyea ne anwo amuala na ɔvale alienwo ɛkɛ ne anuhɔlɛ ɛdanlɛ* ne ɔhendanle ɛkɛ.+

Ɔti Mosisi wiele gyima ne yɛ. 34 Na amungu rahedale nyianu ɛdanlɛsua ne azo, na Gyihova anyunlunyia ne yile ɛdanlɛsua ne tɛkɛɛ.+ 35 Mosisi angola angɔ nyianu ɛdanlɛsua ne anu, ɔluakɛ amungu ne hedale zolɛ, yɛɛ Gyihova anyunlunyia ne yile ɛdanlɛsua ne tɛkɛɛ.+

36 Wɔ Yizilayɛma adendulɛ ne kɔsɔɔti anu, mekɛ biala mɔɔ amungu ne kɛmaa ɔ nwo zo kɛvi ɛdanlɛsua ne azo la, bɛtoa bɛ adendulɛ ne azo.+ 37 Noko saa amungu ne ammaa ɔ nwo zo a, bɛndu bɛ bo kɔkpula kenle mɔɔ ɔkɛmaa ɔ nwo zo la.+ 38 Ɔluakɛ wɔ bɛ adendulɛ ne kɔsɔɔti anu, ɛnee Gyihova amungu ne wɔ ɛdanlɛsua ne azo wɔ alehyenlɛ nu, yɛɛ aledwolɛ nu, Yizilayɛma kɔsɔɔti nwu kɛ senle wɔ zolɛ.+

Duma “Ɛzɛdɔso” kile “Adendulɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “Menli mɔɔ vi Gyekɔbo ɛzɔlɛ nu la kɔsɔɔti.”

Anzɛɛ “ɛkɛla 70.”

Hibulu aneɛ nu, “Yizilayɛ amra mrenyia ne mɔ.”

Anzɛɛ “bɛkpale gyima mgbanyima.”

Anzɛɛ “ɛlɛka.”

Hibulu aneɛ nu, “Ɔ kunlu yelɛyelale ye maanle ye.”

Ɔ bo kile “Bɛyele Ye Bɛvile Nzule Nu.”

Anzɛɛ “mɔɔ Mosisi anwo ɛlɛyɛ se.”

Anzɛɛ “raliele.”

Ɛhye kile, Gyɛtulo.

Ɔ bo kile “Mele Ɛyɛvolɛ Wɔ Ɛkɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “Mekɛ dɔɔnwo.”

Anzɛɛ “Mebayɛ Me Nwo Mɔɔ Mebayɛ Me Nwo La.” Nea Mok. A4.

Hibulu aneɛ nu, “me nloa yɛ ɛlomboɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “mebaboka ɛ nloa anwo.”

Anzɛɛ “wɔagyinla Nyamenle agyakɛ anu wɔamaa ye.”

Anzɛɛ “ɛlɛkpondɛ wɔ ɛkɛla.”

Anzɛɛ “bolɛ mɔɔ bɛva bɛyɛ dadeɛ.”

Anzɛɛ “bɛ adesoa ne.”

Ɛhye le hwitii nee baale mɔɔ bɛpɛ bɛwie la mbaka ne mɔ.

Anzɛɛ “bɛmaa yɛ nwo ɛbɔ wɔ Falo nee ye sonvolɛma ne abonyi nu.”

Hibulu aneɛ nu, “memaanle me sa zo.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛtɛpɛle me nloa azo nwoma.”

Hibulu aneɛ nu, “kɛ mɔɔ bɛ ɛlɔne ne de la.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛtɛpɛle me nloa azo nwoma.”

Hibulu aneɛ nu, “meyɛ wɔ Nyamenle.”

Hibulu aneɛ nu, “ me ɛlɔne.”

Anzɛɛ “bɛluale bɛ ngonyia nyɛleɛ ne mɔ azo.”

Hibulu aneɛ nu, “kpɔma.”

Hibulu aneɛ nu, “agbɔma.”

Ɛhye kile, kanale mɔɔ bɛdu wɔ Naele ne anwo.

Nrɛzenra mɔɔ bɛkeka.

Ɛhye kile, Yigyibitima.

Anzɛɛ “meaye bɛ.”

Ɔbayɛ kɛ ɛsɛlɛmanye mɔɔ anloa yɛ se la.

Ɔle kɛ fiene la.

Hibulu edwɛkɛkpɔkɛ ne kile hwiiti bie mɔɔ ɛnle kpalɛ mɔɔ ɛnee bɛdua ye wɔ tete Yigyibiti la.

Anzɛɛ “bɛnde ye ndɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “bahɔ zo azua yɛ ɛhane a.”

Ɔbayɛ kɛ Mosisi ɔ.

Anzɛɛ “ɛmaa yɛnyia.”

Hibulu aneɛ nu, “Nane gyakɛ babonle.”

Anzɛɛ “alevinli mu nwiɔ avinli.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛnrɛzi ɔ tafinlima ɛnrɛhile.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔ nee awie mɔɔ zua ye.”

Anzɛɛ “ɛkɛla ne mɔ.”

Hibulu aneɛ nu, “Yizilayɛ asafo ne.”

Hibulu aneɛ nu, “wɔ nɔsolɛ nwiɔ ne avinli.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛva nyɛma bɛhye bɛ bo.”

Anzɛɛ “bɛbahu.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛlɔne.”

Anzɛɛ “bɛku.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Ɛhye kile, boane anzɛɛ abɔnkye ralɛ.

Anzɛɛ “ewule.”

Anzɛɛ “Alevinli mu nwiɔ avinli.”

Hibulu aneɛ nu, “bula sua nu.”

Ɛhye kile, menli gyɛne mɔɔ bɛnle Yizilayɛma, Yigyibitima boka nwo.

Hibulu aneɛ nu, “ɛlɔne.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛlɔne.”

Anzɛɛ “Ye.”

Hibulu aneɛ nu, “belamunli ralɛ biala mɔɔ kɛde awodeɛ ne anloa la.”

Anzɛɛ “sie ahane.”

Nea Mok. B15.

Hibulu aneɛ nu, “ɛweɛne.”

Anzɛɛ “ngakyelɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛ nye avinli.”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ kɛde awodeɛ ne anloa.”

Hibulu aneɛ nu, “debie biala mɔɔ kɛde awodeɛ ne anloa la.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛ nye avinli.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛsalɛ mɔɔ bɛmaa ye zo.”

Ɛhye kile, kɛyɛ aleɛbahye 2:00 kɔdwu nwonlomɔ 6:00.

Hibulu aneɛ nu, “ɛsalɛ.”

“Gyaa” le Gyihova duma ne mɔɔ bɛpɛ ye sinli la.

Anzɛɛ “me ɛkɛla.”

Hibulu aneɛ nu, “awolɛ nyane.”

Ɔ bo kile “Ɛnwonle.”

Hibulu aneɛ nu, “Nɔsolɛ nwiɔ ne avinli.”

Aloma doboo bie mɔɔ zɔho kandalɛ mɔɔ bɛdi la.

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Kɛyɛ L 2.2. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “menli ne liele bɛ menle.”

Ɔbayɛ kɛ ɔvi Hibulu edwɛkɛ mɔɔ kile “Duzu debie ɛne?” la anu.

Yifa ko le L 22. Nea Mok. B14.

Ɔ bo kile “Sɔnea.”

Ɔ bo kile “Butulelilɛ.”

Ɔ bo kile “Gyihova Le Me Sɛkɛlɛneɛ Baka.”

Ɔ bo kile “Mele Ɛyɛvolɛ Wɔ Ɛkɛ.”

Ɔ bo kile “Me Nyamenle Ne Le Boavolɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔvile Yigyibiti asa anu.”

Hibulu aneɛ nu, “mekɛ biala.”

Anzɛɛ “agyapadeɛ mɔɔ sonle bolɛ.”

Bie a bɛbado ɛda bɛawɔ ye.

Hibulu aneɛ nu, “boane nyinli mɛne.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛmmakɔ raalɛ nwo.”

Hibulu aneɛ nu, “andwe bɛ nzo.”

Anzɛɛ “ɛfa ɛka me ahyi.” Hibulu aneɛ nu, “wɔ me nye zo.”

Anzɛɛ “sɔhovolɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “anlenkɛ kpole ne anloa.”

Anzɛɛ “azɛlɛ ne.”

Anzɛɛ “awolɛ mɔɔ bɛkpukekpuke.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛ nwo anla zo wɔ zolɛ.”

Ɔle debie mɔɔ bɛfa bɛfiti tokule.

Nea Gyn 22:24 ɔbdw.

Hibulu aneɛ nu, “awie gyɛne kpɔne.”

Anzɛɛ “kɛdendɛ kɛtia.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “bulalɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “na ɔ mra ne mɔ finde.”

Anzɛɛ “na yeamboda kpole.”

Anzɛɛ “bɛva ɛkɛla bɛzie ɛkɛla bo zo.”

Anzɛɛ “ye ɛkɛla.”

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “awie mɔɔ ɛnlɛ bie.”

Hibulu aneɛ nu, “ye nwonane.”

Anzɛɛ “mele dovolɛ.”

Anzɛɛ “Mmatendɛ.”

Anzɛɛ “tumivolɛma.”

Hibulu aneɛ nu, “Mmaka edwɛkɛ mɔɔ ɛnle nɔhalɛ la.”

Anzɛɛ “ɛkɔdi daselɛ mɔɔ bɛlɛdi la bie.”

Hibulu aneɛ nu, “edwɛkɛ.”

Anzɛɛ “menrɛmaa amumuyɛnli ɛnrɛva ɔ nwo ɛnrɛli.”

Anzɛɛ “bɛze ɛyɛvolɛ ɛbɛlabɔlɛ (ɛkɛla).”

Nea Mok. B15.

Eza bɛfɛlɛ ye Dapɛne Dapɛne Ɛvoyia anzɛɛ Pɛntekɔso Ɛvoyia.

Eza bɛfɛlɛ ye Kpɔda Bo Ɛdɛnlanlɛ (Ɛdanlɛ Azua) Ɛvoyia.

Anzɛɛ “mebamaa bɛali bɛ ngoane mekɛ kɔsɔɔti.”

Anzɛɛ “meamaa bɛ agbɔvolɛ ahakyi bɛ nzi amaa bɛ.”

Anzɛɛ ɔkola ɔkile, “ɛzulolɛ; ahunlundetelɛ.”

Ɛhye kile, Yufileti ne.

Nyevile nu nane bie.

Kubit ko le sm 44.5 (enkyi 17.5). Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “wɔali adwinli wɔagua.”

Anzɛɛ “wɔali adwinli wɔagua.”

Kɛyɛ sm 7.4 (enkyi 2.9). Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “wɔali adwinli wɔagua.”

Anzɛɛ “fefadeɛ.” Ɔle kɛ akpaso, bɛfa bɛsɔ kɛnlaneɛ nu nyɛma nu.

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Kubit ko le sm 44.5 (enkyi 17.5). Nea Mok. B14.

Nyevile nu nane bie.

Anzɛɛ “Nwuanzanwuanza Kpalɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Kubit ko le sm 44.5 (enkyi 17.5). Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “ɛnlome nzonle,” ɛhye kile, nzonle mɔɔ nane mɔɔ bɛva bɛbɔ afɔle la ɛnlome ne ɛfonla ye la.

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ lɛ ahonle mɔɔ ze nrɛlɛbɛ.”

Anzɛɛ “akyeso.”

Ɔvi bɛ sa kokotile mɔɔ kɔdwu bɛ sa ɛrɛlɛsɛka ekyi ne azo la a le bɛ sa waa ko a. Ye tendenle le sm 22.2 (enkyi 8.75) Nea Mok. B14.

Ezukoa bolɛ bie mɔɔ bɛnze ye, ɔbahola yeayɛ amba, hayasente, opale anzɛɛ tɔmalene.

Anzɛɛ “akyeso.”

Anzɛɛ “akyeso.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Hibulu aneɛ nu, “na wɔava tumi wɔawula bɛ sa nu.”

Anzɛɛ “aze adɛladeɛ.”

Anzɛɛ “akyeso ne.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔwɔ kɛ ɛfa tumi ɛwula Aalɔn nee ɔ mra ne mɔ asa.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔ kunlu dwo nwolɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “ɔ kunlu dwo nwolɛ.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛvale tumi bɛwulale bɛ sa.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛyɛvolɛ biala,” ɛhye kile, awie mɔɔ ɛnvi Aalɔn abusua nu la.

Hibulu aneɛ nu, “wɔava tumi wɔawula bɛ sa a.”

Hibulu aneɛ nu, “nɔsolɛ nwiɔ ne avinli.”

Yifa ko le L 22. Nea Mok. B14.

Hin ko le L 3.67. Nea Mok. B14.

Hibulu aneɛ nu, “Nyamenle akunlu dwo nwolɛ.”

Anzɛɛ “di adwinli gua.”

Hibulu aneɛ nu, “nɔsolɛ nwiɔ ne avinli.”

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ nwuanzanwuanza ɛkɛ ne hyikɛle ne de la.”

Gilaa ko le g 0.57. Nea Mok. B14.

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Anzɛɛ “ɛkɛla.”

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ nwuanzanwuanza ɛkɛ ne hyikɛle ne de la.”

Hin ko le L 3.67. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ awie mɔɔ yɛ nwole evuanlɛ yɛ ye la.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛyɛvolɛ,” ɛhye kile, awie mɔɔ ɛnvi Aalɔn abusua nu la.

Anzɛɛ “bɛbahu ye.”

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ awie mɔɔ yɛ nwole evuanlɛ yɛ ye la.”

Anzɛɛ “bɛbahu ye.”

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ lɛ ahonle mɔɔ ze nrɛlɛbɛ la.”

Anzɛɛ “bɛku ye.”

Anzɛɛ “ananze mɔɔ bɛgua.”

Anzɛɛ “ananze mɔɔ bɛgua.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛyɛ bɛ kɔme ketee.”

Anzɛɛ “na nu ɛ nwo wɔ.”

Anzɛɛ “nlunle ɔ nwo wɔ.”

Anzɛɛ “Tɛ debie kpole mɔɔ bɛyɛ la anwo.”

Hibulu aneɛ nu, “Bɛva tumi bɛwula bɛ sa nu.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛyɛ bɛ kɔme ketee.”

Hibulu aneɛ nu, “bɛyɛ bɛ kɔme ketee.”

Hibulu aneɛ nu, “yeyele bɛ nwo agudeɛ ne.”

Hibulu aneɛ nu, “Wɔ duma a mefa menwu wɔ a.”

Hibulu aneɛ nu, “Me nyunlu.”

Hibulu aneɛ nu, “ɛ nyunlu.”

Anzɛɛ “ɛlolɛ.”

Anzɛɛ “atiakunlukɛnlɛma.”

Hibulu aneɛ nu, “yɛyɛ yɛ kɔme ketee.”

Nea Edwɛkɛbohilelɛ.

Hibulu aneɛ nu, “Gyihova, ye duma a le.”

Anzɛɛ “ɔ nee awie ɛngyɛ ye ɛzonlenlɛ.”

Nea Mok. B15.

Hibulu aneɛ nu, “Debie biala mɔɔ kɛde awodeɛ ne anloa la.”

Anzɛɛ “bɛbali ɛnwomenlelielɛ kenle.”

Eza bɛfɛlɛ ye Kpɔda Bo Ɛdɛnlanlɛ (Ɛdanlɛ Azua) Ɛvoyia.

Hibulu aneɛ nu, “Edwɛkɛ Bulu ne.”

Hibulu aneɛ nu, “ye.”

Ɔle nyevile nu nane bie.

Hibulu aneɛ nu, “mɔɔ lɛ ahonle mɔɔ ze nrɛlɛbɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “ɛhono afɔlebɔdeɛ.”

Ɔle nyevile nu nane bie.

Hibulu aneɛ nu, “awie biala mɔɔ lɛ ahonle mɔɔ ze nrɛlɛbɛ.”

Ɔbayɛ kɛ Bɛzalɛle ɔ.

Kubit ko le sm 44.5 (enkyi 17.5). Nea Mok. B14.

Ɔle nyevile nu nane bie.

Anzɛɛ “sika.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Kubit ko le sm 44.5 (enkyi 17.5). Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “ɔlile adwinli ɔguale.”

Anzɛɛ “ɔlile adwinli ɔguale.”

Kɛyɛ sm 7.4 (enkyi 2.9). Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “ɔlile adwinli ɔguale.”

Anzɛɛ “fefadeɛ.” Ɔle kɛ akpaso, bɛfa bɛsɔ kɛnlaneɛ nu nyɛma nu.

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “ɔlile adwinli ɔguale.”

Anzɛɛ “mɔɔ bɛva bɛli adwinli bɛgua.”

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ awie mɔɔ yɛ nwole evuanlɛ yɛ ye la.”

Kubit ko le sm 44.5 (enkyi 17.5). Nea Mok. B14.

Ɛhye kile, mbulalɛ neanleɛ mɔɔ ta.

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Talɛnte ko le kg 34.2. Nea Mok. B14.

Hyikɛle ko le g 11.4. Nea Mok. B14.

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ nwuanzanwuanza ɛkɛ ne hyikɛle ne de la.”

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ nwuanzanwuanza ɛkɛ ne hyikɛle ne de la.”

Anzɛɛ “kɛ mɔɔ nwuanzanwuanza ɛkɛ ne hyikɛle ne de la.”

Anzɛɛ “ehono afɔlebɔdeɛ.”

Anzɛɛ “akyeso.”

Ɔvi bɛ sa kokotile mɔɔ kɔdwu bɛ sa ɛrɛlɛsɛka ekyi ne azo la a le bɛ sa waa ko a. Kɛyɛ sm 22.2 (enkyi 8.75). Nea Mok. B14.

Ezukoa bolɛ bie mɔɔ bɛnze ye, ɔbahola yeayɛ amba, hayasente, opale anzɛɛ tɔmalene.

Anzɛɛ “akyeso.”

Anzɛɛ “akyeso.”

Anzɛɛ “aze adɛladeɛ.”

Anzɛɛ “abotile nwuanzanwuanza.”

Ɔle nyevile nu nane bie.

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

Anzɛɛ “mgbɛnudanlɛ.”

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie