Was het Satans eeuw?

„TE OORDELEN naar de ergste uitingen ervan is dit Satans eeuw geweest. In geen enkele voorgaande eeuw hebben mensen zo’n talent, en toewijding, getoond om miljoenen andere mensen vanwege hun ras, religie of klasse te doden.”

Deze opmerking in een redactioneel artikel in The New York Times van 26 januari 1995 werd gemaakt naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de bevrijding van onschuldige slachtoffers uit nazivernietigingskampen. Tijdens de Holocaust — een van de bekendste genociden in de geschiedenis — werden zo’n zes miljoen joden afgeslacht. Bijna drie miljoen niet-joodse Poolse burgers kwamen om in wat wel de „Vergeten Holocaust” wordt genoemd.

„Naar schatting zijn er in de periode van 1900 tot 1989 zo’n 86 miljoen mensen in oorlogen omgekomen”, zegt Jonathan Glover in zijn boek Humanity — A Moral History of the Twentieth Century. Hij voegt hieraan toe: „Het aantal dodelijke slachtoffers in de twintigste-eeuwse oorlogvoering was zo groot dat dit het bevattingsvermogen te boven gaat. Elk gemiddelde dat we van het aantal sterfgevallen maken, is kunstmatig, aangezien ongeveer twee derde (58 miljoen) tijdens de twee wereldoorlogen is omgekomen. Maar als deze sterfgevallen zich gelijkmatig over de hele periode hadden voorgedaan, zou oorlog verantwoordelijk zijn voor de dood van rond de 2500 mensen per dag. Dat is meer dan 100 mensen per uur, de klok rond, gedurende negentig jaar.”

Vandaar dat de twintigste eeuw een van de bloedigste eeuwen is genoemd die de mensheid ooit heeft gekend. In Hope Against Hope schrijft Nadezhda Mandelstam: „We hebben de zege van het kwaad gezien nadat de waarden van het humanisme in diskrediet zijn gebracht en met voeten zijn getreden.” Heeft het kwaad, in de strijd tussen goed en kwaad, echt gezegevierd?

[Illustratieverantwoording op blz. 2]

COVER: Mother and daughter: J.R. Ripper/SocialPhotos

[Illustratieverantwoording op blz. 3]

U.S. Department of Energy photograph