Tijd en eeuwigheid — Wat weten wij er eigenlijk van?

„TIJD schijnt een van de meest mysterieuze fenomenen van de menselijke beleving te zijn”, verklaart een encyclopedie. Ja, tijd laat zich heel moeilijk in eenvoudige bewoordingen definiëren. Wij kunnen zeggen dat tijd „verstrijkt”, „gaat” en „vliegt”, en ook dat wijzelf ons voortbewegen in „de stroom des tijds”. Maar feitelijk weten wij niet waar wij over praten.

Tijd is wel gedefinieerd als de „afstand tussen twee gebeurtenissen”. Toch schijnt onze ervaring ons duidelijk te maken dat tijd niet afhankelijk is van gebeurtenissen; hij schijnt verder te gaan of iets nu wel of niet gebeurt. Een filosoof heeft beweerd dat tijd in werkelijkheid niet bestaat maar eenvoudig iets denkbeeldigs is. Kan dat waarop zoveel van onze ervaring is gebaseerd, louter een product van onze verbeelding zijn?

De bijbelse zienswijze ten aanzien van tijd

In de bijbel wordt geen definitie van tijd gegeven, hetgeen erop schijnt te duiden dat het om een begrip gaat dat de mens mogelijk niet volledig kan bevatten. Tijd is als de oneindige uitgestrektheid van de ruimte, waar wij ons ook moeilijk een begrip van kunnen vormen. Kennelijk behoort tijd tot de dingen die alleen God volledig kan bevatten, want alleen hij is „van onbepaalde tijd tot onbepaalde tijd”. — Psalm 90:2.

Ook al bevat de bijbel geen definitie van tijd, toch spreekt hij over tijd als een realiteit. Om te beginnen licht de bijbel ons erover in dat God de „hemellichten” — de zon, de maan en de sterren — heeft geschapen als tijdmarkeerders, om te „dienen tot tekenen en voor het vaststellen van tijdperken en dagen en jaren”. Veel gebeurtenissen die in de bijbel staan opgetekend, hebben een vaste plaats in de stroom des tijds (Genesis 1:14; 5:3-32; 7:11, 12; 11:10-32; Exodus 12:40, 41). De bijbel spreekt ook over tijd als iets waarvan wij een wijs gebruik dienen te maken om voor Gods zegen van een eeuwigheid van tijd — het vooruitzicht eeuwig te leven — in aanmerking te komen. — Efeziërs 5:15, 16.

Eeuwig leven — Is het logisch?

Aangezien het al frustrerend is te proberen de werkelijke betekenis van het begrip tijd te doorgronden, is het begrip eeuwig leven voor de meeste mensen helemaal niet te bevatten. Eén reden hiervoor kan zijn dat onze beleving van tijd altijd verband houdt met de cyclus van geboorte, groei, veroudering en de dood. Zo zijn wij de stroom des tijds gaan identificeren met het verouderingsproces zelf. Velen zijn van mening dat met het hebben van een andere opvatting de essentie van het begrip tijd geweld wordt aangedaan. ’Waarom zouden mensen een uitzondering vormen op dat waaraan alle andere levende schepselen onderworpen lijken te zijn?’, vragen zij misschien.

Wat bij deze redenatie vaak over het hoofd wordt gezien, is het feit dat mensen reeds op veel terreinen een uitzondering vormen in vergelijking met de rest van de schepping. Dieren missen bijvoorbeeld de intellectuele vermogens die mensen bezitten. Ondanks beweringen als zou het tegendeel waar zijn, stijgt hun creativiteit niet uit boven hetgeen waartoe zij door hun instinct worden aangezet. Zij hebben noch het vermogen liefde en waardering te tonen noch de artistieke gaven waarover mensen beschikken. Als mensen zoveel meer hebben ontvangen op het gebied van deze hoedanigheden en vermogens die het leven zinvol maken, waarom zouden zij dan ook niet meer ontvangen kunnen hebben wanneer het op het leven zelf aankomt?

Is het anderzijds niet vreemd dat bomen, die niet kunnen denken, in sommige gevallen duizenden jaren oud worden terwijl met verstand begiftigde mensen gemiddeld slechts zeventig tot tachtig jaar kunnen leven? Is het niet paradoxaal dat de levensduur van schildpadden, die geen creatieve of artistieke vermogens bezitten, meer dan tweehonderd jaar kan bedragen terwijl mensen, rijkelijk begiftigd met deze vermogens, bij lange na nog niet half zo lang leven?

Hoewel mensen niet volledig kunnen begrijpen wat tijd en eeuwigheid inhouden, vertegenwoordigt de belofte van eeuwig leven niettemin een hoop die goed gefundeerd is in de bijbel. De uitdrukking „eeuwig leven” komt in de bijbel bijna veertigmaal voor. Maar als het Gods voornemen is dat mensen eeuwig zouden leven, waarom is dit dan niet reeds gerealiseerd? Deze vraag zal in het volgende artikel worden beschouwd.