Ware gerechtigheid — Wanneer en hoe?

DE ONSCHULDIGEN hebben niets te vrezen van ware gerechtigheid. Ja, bijna overal hebben burgers reden om dankbaar te zijn als hun land een rechtssysteem heeft dat gerechtigheid tracht te waarborgen. Zo’n systeem omvat onder meer een raamwerk van wetten, een politieapparaat om ze te handhaven en rechtbanken om recht te spreken. Ware christenen respecteren het rechtsstelsel van het land waarin zij wonen, in overeenstemming met de bijbelse vermaning om „onderworpen [te zijn] aan de superieure autoriteiten”. — Romeinen 13:1-7.

In verscheidene landen heeft de rechtspraak echter schadelijke en gênante fouten gemaakt.a In plaats dat de schuldigen werden gestraft en de onschuldigen beschermd, zijn soms onschuldigen gestraft voor misdrijven die zij niet hebben begaan. Anderen hebben jaren in de gevangenis doorgebracht en werden vervolgens voortijdig vrijgelaten omdat men er ernstig aan twijfelde of zij schuldig waren en of hun veroordeling terecht was. Daarom vragen velen zich af: Zal er ooit voor iedereen ware gerechtigheid zijn? Zo ja, wanneer en hoe? Van wie kunnen wij verwachten dat hij de onschuldigen zal beschermen? En welke hoop is er voor slachtoffers van onrecht?

Verwrongen rechtspraak

In de jaren ’80 maakte Duitsland „een van de meest sensationele processen van de naoorlogse periode mee”, waarin een moeder levenslang kreeg wegens het vermoorden van haar twee dochters. Jaren later werd het bewijsmateriaal tegen haar echter opnieuw beschouwd en werd zij in afwachting van een nieuw proces vrijgelaten. Die Zeit berichtte in 1995 dat het oorspronkelijke vonnis „een rechterlijke dwaling zou kunnen blijken”. Tot het moment dat dit geschreven werd, had deze vrouw negen jaar in de gevangenis doorgebracht terwijl men in onzekerheid verkeerde over haar schuld of onschuld.

Op een novemberavond in 1974 werd het stadscentrum van het Engelse Birmingham opgeschrikt door het ontploffen van twee bommen, waarbij 21 personen omkwamen. Het was een voorval dat „niemand in Birmingham ooit zal vergeten”, schreef Chris Mullen, een parlementslid. Later „werden zes onschuldige mannen veroordeeld in de grootste moordzaak in de Britse geschiedenis”. Later werd deze veroordeling vernietigd — maar pas nadat de mannen zestien jaar achter de tralies hadden doorgebracht!

Juridisch raadsman Ken Crispin berichtte over een zaak die „het publiek in de ban hield op een manier die ongekend was in de annalen van de Australische rechtsgeschiedenis”. Een gezin was in de buurt van Ayers Rock aan het kamperen toen hun baby verdween en nooit meer werd teruggevonden. De moeder werd van moord beschuldigd en tot levenslang veroordeeld. In 1987, nadat zij meer dan drie jaar had vastgezeten, wees een officieel onderzoek uit dat het bewijsmateriaal tegen haar geen veroordeling kon rechtvaardigen. Zij werd vrijgelaten en kreeg gratie.

In 1986 werd een in het zuiden van de Verenigde Staten woonachtige vrouw van achttien jaar vermoord. Een man van middelbare leeftijd werd aangeklaagd en tot de doodstraf veroordeeld. Hij bracht zes jaar in een dodencel door voordat er werd vastgesteld dat hij met de moord niets te maken had.

Zijn dit zeldzame voorbeelden van rechterlijke dwaling? David Rudovsky van de University of Pennsylvania Law School merkt op: „Ik draai nu al ongeveer 25 jaar mee en heb veel rechtszaken meegemaakt. Ik zou zeggen dat ik het aantal veroordeelden die in werkelijkheid onschuldig zijn . . . tussen de 5 en 10% zou schatten.” Crispin stelt de verontrustende vraag: „Zitten er nog andere onschuldige mensen terneergeslagen in gevangeniscellen?” Hoe zijn zulke tragische fouten mogelijk?

Menselijke rechtssystemen — met menselijke zwakheden

„Geen enkel menselijk systeem kan verondersteld worden volmaakt te zijn”, beklemtoonde het Britse Hof van Beroep in 1991. Een rechtssysteem kan slechts zo rechtvaardig en betrouwbaar zijn als de mensen die het ontwerpen en toepassen. Mensen kunnen zich vergissen en zijn tot oneerlijkheid en vooroordeel geneigd. Vandaar dat het ons niet hoeft te verbazen dat de rechtssystemen van de mens precies deze zelfde gebreken vertonen. Beschouw het volgende eens.

Volgens rechter Rolf Bender uit Duitsland zijn in 95 procent van alle strafzaken de getuigenverklaringen doorslaggevend als bewijsmateriaal. Maar zijn die getuigen in rechtszaken altijd betrouwbaar? Rechter Bender denkt van niet. Hij schat dat de helft van de getuigen in rechtszaken onwaarheden vertelt. Bernd Schünemann, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van München, maakte een soortgelijke opmerking. In een interview met Die Zeit bevestigde Schünemann dat getuigenverklaringen de belangrijkste — zij het onbetrouwbare — vorm van bewijsmateriaal zijn. „Ik zou zeggen dat de typerende oorzaak van rechterlijke dwaling is dat de rechter zich op onbetrouwbare getuigenverklaringen verlaat.”

Getuigen zijn feilbaar; en dat geldt ook voor de politie. Vooral na een misdrijf dat publieke opschudding teweegbrengt, komt de politie onder druk te staan om een arrestatie te verrichten. Onder zulke omstandigheden zijn individuele politieagenten gezwicht voor de verleiding om bewijzen te verzinnen of een verdachte een bekentenis af te dwingen. Toen de zes veroordeelden in de bommenzaak van Birmingham werden vrijgelaten, kwam de Britse krant The Independent met de kop: „Veroordeling van de zes geweten aan corrupte politie”. In The Times stond: „Politie loog, spande samen en pleegde bedrog”.

In sommige gevallen kunnen de politie en het publiek door vooroordeel mensen van een bepaald ras, of een bepaalde religie of nationaliteit gaan verdenken. Zoals U.S.News & World Report opmerkt, kan het oplossen van een misdrijf dan ontaarden in „een kwestie van racisme en niet van gezond verstand”.

Is een zaak eenmaal voor de rechter gekomen, dan kunnen beslissingen niet alleen beïnvloed worden door wat getuigen zeggen maar ook door wetenschappelijk bewijsmateriaal. Op het steeds complexer wordende terrein van forensisch onderzoek kan de rechter of de jury gevraagd worden om over schuld of onschuld te beslissen op grond van ballistiek of de identificatie van vingerafdrukken, handschrift, bloedgroepen, haarkleur, textielvezels of DNA-monsters. Een advocaat merkte op dat rechtbanken te maken hebben met „een heel leger van deskundigen die procedures van verbijsterende complexiteit beschrijven”.

Bovendien wordt in het tijdschrift Nature opgemerkt dat niet alle deskundigen het eens zijn over de interpretatie van forensisch bewijsmateriaal. „Er kan een oprecht verschil van mening bestaan tussen forensische deskundigen.” Helaas „is gebrekkig forensisch bewijsmateriaal al verantwoordelijk geweest voor meer dan een redelijk deel van het aantal onterechte veroordelingen”.

Waar wij ook wonen, alle rechtssystemen die momenteel functioneren, weerspiegelen menselijke tekortkomingen. Dus van wie kunnen wij verwachten dat hij de onschuldigen zal beschermen? Kunnen wij de hoop koesteren ooit ware gerechtigheid te hebben? En welke hoop is er voor slachtoffers van rechterlijke dwaling?

„Ik, Jehovah, heb gerechtigheid lief”

Mocht u of een lid van uw gezin het slachtoffer zijn van rechterlijke dwaling, bedenk dan dat Jehovah God en zijn Zoon, Jezus, beseffen wat u doormaakt. Het afschuwelijkste onrecht aller tijden vond plaats toen Christus aan een paal werd terechtgesteld. De apostel Petrus vertelt ons dat Jezus „geen zonde [heeft] begaan”. Toch werd hij beschuldigd door valse getuigen, schuldig verklaard en terechtgesteld. — 1 Petrus 2:22; Mattheüs 26:3, 4, 59-62.

Stel u eens voor wat Jehovah gevoeld moet hebben toen zijn Zoon zo werd mishandeld! Gerechtigheid is een van Jehovah’s belangrijkste eigenschappen. De bijbel vertelt ons: „Al zijn wegen zijn gerechtigheid.” — Deuteronomium 32:4; Psalm 33:5.

Jehovah gaf Israël een uitmuntend rechtssysteem. In het geval van een onopgeloste moord werd er door middel van een slachtoffer verzoening gedaan voor de dood. Rechters stonden niet onder druk om elk misdrijf op te lossen met het risico een onschuldige te veroordelen. Niemand kon louter op grond van indirect of wetenschappelijk bewijs veroordeeld worden wegens moord; er waren op zijn minst twee ooggetuigen nodig (Deuteronomium 17:6; 21:1-9). Deze voorbeelden laten zien dat Jehovah er hoge maatstaven op na houdt en zich erom bekommert dat er op juiste wijze wordt rechtgesproken. Hij zegt immers: „Ik, Jehovah, heb gerechtigheid lief.” — Jesaja 61:8.

Het is natuurlijk wel zo dat Israëls rechtspraak in de handen van mensen was die net zulke tekortkomingen hadden als wij. Er waren gevallen waarin de wet onjuist toegepast werd. Koning Salomo schreef: „Indien gij enige onderdrukking van de onbemiddelde en het gewelddadig wegnemen van recht en van rechtvaardigheid ziet in een rechtsgebied, verbaas u niet over de aangelegenheid.” — Prediker 5:8.

Jehovah was in staat het onrecht dat zijn Zoon was aangedaan te herstellen. De zekerheid hiervan sterkte Jezus, die „wegens de hem in het vooruitzicht gestelde vreugde . . . een martelpaal [heeft] verduurd”. Evenzo kan het vreugdevolle vooruitzicht om onder de heerschappij van de Messias op een paradijsaarde te leven waar ware gerechtigheid zal heersen, ons sterken om te volharden wanneer wij over onrecht in dit oude samenstel horen of het zelfs ondervinden. Er bestaat geen kwaad of onrecht dat Jehovah op zijn bestemde tijd niet kan herstellen. Het is zelfs zo dat degenen die door een rechterlijke dwaling hun leven verliezen, een opstanding kunnen ontvangen. — Hebreeën 12:2; Handelingen 24:15.

Als wij het slachtoffer van onrecht zijn, kunnen wij dankbaar zijn dat veel rechtssystemen juridische voorzieningen hebben die ons in staat kunnen stellen de situatie recht te zetten. Christenen kunnen gebruik maken van die voorzieningen. Maar zij houden het volgende feit in gedachte: Onvolmaakte rechtssystemen vormen een weerspiegeling van een mensenmaatschappij die aan een ingrijpende herstructurering toe is. Die zal binnenkort plaatsvinden — door toedoen van God.

Jehovah zal spoedig dit onrechtvaardige samenstel van dingen wegdoen en het vervangen door een nieuw samenstel waarin „rechtvaardigheid [zal] wonen”. Wij kunnen het absolute vertrouwen hebben dat onze Schepper dan recht zal verschaffen door bemiddeling van zijn Messiaanse Koning, Jezus Christus. Ware gerechtigheid voor iedereen is nabij! Wat kunnen wij dankbaar zijn voor dit vooruitzicht. — 2 Petrus 3:13.

[Voetnoot]

[Inzet op blz. 27]

Onvolmaakte rechtssystemen — samen met corrupt bestuur, ontaarde religie en beginselloze commercie — vormen een weerspiegeling van een mensenmaatschappij die aan een ingrijpende herstructurering toe is

[Kader op blz. 28]

TROOST UIT DE HEILIGE SCHRIFT

In november 1952 pleegden Derek Bentley en Christopher Craig een inbraak in een warenhuis te Croydon, vlak bij Londen. Bentley was negentien en Craig zestien. De politie werd erbij gehaald en Craig schoot een van de politieagenten dood. Craig bracht negen jaar in de gevangenis door, terwijl Bentley in januari 1953 werd opgehangen wegens moord.

Bentleys zus, Iris, voerde veertig jaar lang campagne om zijn naam te zuiveren van een moord die hij niet had gepleegd. In 1993 verleende de kroon vrijspraak in verband met het vonnis en erkende dat Derek Bentley nooit opgehangen had mogen worden. Iris Bentley schreef over de zaak in het boek Let Him Have Justice:

„Ongeveer een jaar voor de schietpartij had hij een Jehovah’s Getuige op straat ontmoet . . . Zuster Lane woonde niet ver van ons vandaan aan Fairview Road en zij nodigde Derek bij haar thuis uit om naar bijbelverhalen te luisteren. . . . Het was goed dat zuster Lane de bijbelverhalen op cassettes had, die zij aan hem uitleende [want Derek las slecht]. . . . Hij kwam me dan thuis vertellen wat zij hem had verteld, bijvoorbeeld dat wij allemaal na onze dood zullen terugkomen.”

Iris Bentley bezocht haar broer in de dodencel voordat hij terechtgesteld werd. Hoe voelde hij zich? „De dingen die zuster Lane hem verteld had, hielpen hem die laatste paar dagen door te komen.” — Wij cursiveren.

Mocht u te lijden hebben van een rechterlijke dwaling, dan zou het goed zijn bijbelse waarheden te lezen en erover te mediteren. U kunt hier veel troost uit putten, want Jehovah God is „de Vader der tedere barmhartigheden en de God van alle vertroosting, die ons vertroost in al onze verdrukking”. — 2 Korinthiërs 1:3, 4.

[Illustratie op blz. 29]

Een afschuwelijk onrecht vond plaats toen Christus werd terechtgesteld