De druk om te slagen

EEN televisiespot spoort Nigerianen aan ’succes te hebben en belangrijk te zijn’ door een bepaald merk tandpasta te gebruiken. Hoewel wij allen weten dat tandpasta toch echt niet de sleutel tot prestige vormt, geven de adverteerders wel te kennen zich ervan bewust te zijn dat mensen graag geïdentificeerd worden met dingen die het etiket „succes” dragen.

Het verlangen om te slagen en door anderen erkend te worden, is normaal. Toch leggen zowel mannen als vrouwen vaak zo’n nadruk op menselijke prestaties dat zij zichzelf onder druk zetten om „gelijke tred te houden met de Jansens”. Zou dit streven gevaarlijk kunnen zijn? Zou het op u invloed kunnen hebben?

De druk waaraan mensen blootstaan

De persoonlijke ambitie om rijk te zijn, kan druk uitoefenen. Veel mensen willen graag ’opzichtig kunnen geuren met de middelen voor levensonderhoud die zij hebben’ en willen in maatschappelijk opzicht prestige en prominentie genieten. — 1 Johannes 2:16.

Het gezin kan druk uitoefenen. In veel gezinnen moet de echtgenoot er voortdurend naar streven zijn salaris en zijn positie op het werk te verbeteren om het gezin op een maatschappelijk hoger niveau te brengen. Of de echtgenote kan ernaar streven een succesvolle werkende vrouw te zijn. Kinderen kunnen aangezet worden onredelijk hoge studieprestaties op school te leveren. Dit is vooral een probleem in ontwikkelingslanden, waar velen menen dat een hogere opleiding de sleutel tot lotsverbetering vormt.

Ook de gemeenschap kan druk op iemand uitoefenen om de weg in te slaan naar een hogere opleiding, rijkdom en een door prestige en invloed gekenmerkte positie. Succes, dat gewoonlijk wordt uitgedrukt in termen van geld, kan tot prominentie, lof en respect leiden. In een redactioneel artikel in de Nigeriaanse Daily Times werd gezegd: „Hoeveel rechtschapenheid en indrukwekkende kwaliteiten iemand ook heeft, de meeste [mensen] zullen hem niet respecteren en erkennen als hij geen geld heeft.”

Wat kan het gevolg zijn?

Zulk werelds succes kan een mate van vreugde schenken, maar denk eens aan de hoge prijs die er ook voor betaald moet worden. De columnist Achike Okafo schreef: „Dagelijks vallen ’gearriveerde’ gezinnen . . . uiteen, voornamelijk door geld of wat met geld gekocht kan worden. . . . Zelfs de echtelieden die er nog steeds in slagen bij elkaar te blijven, praten vrijwel nooit in termen van ouderlijke verplichtingen . . . omdat zij allen het te druk hebben met het najagen van de materiële welvaartsbehoeften.” Voeg hierbij nog het probleem van verwaarloosde kinderen die hun toevlucht nemen tot drugs en misdaad of die van huis weglopen, en de prijs wordt wel heel hoog.

De druk om te slagen heeft sommige ambitieuze mensen tot oneerlijkheid en immoraliteit aangezet. Jonge vrouwen hebben zelfs seksuele gunsten geschonken voor goede examenresultaten en werk. Maar ook wanneer succes op een eervolle wijze wordt verworven, kunnen voorspoedige personen niet alleen te maken krijgen met de wrevel of afgunst van degenen die minder succesvol zijn, maar ook met de huichelarij van „vrienden” die door rijkdom en prestige worden aangetrokken (Prediker 5:11). Is dit werkelijk succes?

De wijze schrijver van Prediker in de bijbel antwoordt nee. Na zijn grote rijkdom, macht en prestige, alsook het eruit voortspruitende genot beschouwd te hebben, concludeerde hij dat deze „ijdelheid en een najagen van wind” waren. — Prediker 2:3-11.

Betekent dit dat elk streven in het leven ijdel is? Of kunnen mensen bij het opbouwen van een produktieve carrière een juist evenwicht bewaren? Wat zal in de praktijk waarschijnlijk hun waardevolste doel blijken te zijn?