Help uw kind godvruchtige toewijding aan te kweken

„Leid een knaap op overeenkomstig de weg voor hem; ook als hij oud wordt, zal hij er niet van afwijken.” — SPREUKEN 22:6.

1. Wat moet bereikt worden, wil men een kind met succes opleiden, en waarom?

EEN circusartieste die haar zoon de kunst van het trapezewerk probeerde bij te brengen, bemerkte dat hij er moeite mee had over de rekstok te komen. „Je moet gewoon je hart over de rekstok gooien,” suggereerde zij, „dan volgt je lichaam vanzelf.” Zo moeten ook ouders die hun kind ’opleiden’ met de wens dat hij godvruchtige toewijding aankweekt, het hart motiveren. Dit is vooral in de tienerjaren moeilijk. — Spreuken 4:23.

2. Waarom zijn de tienerjaren moeilijk, en hoe kunnen ouders hulp bieden?

² „Jarenlang was het niet moeilijk erachter te komen wat er in mijn jongens omging”, vertelde een christelijke vader in Duitsland. „Maar dat veranderde bliksemsnel zodra zij in de puberteit kwamen.” In die overgangsperiode naar de volwassenheid wordt het hart van een jongere beïnvloed door veel nieuwe en opwindende verlangens, die worden gevoed doordat er lichamelijke en hormonale veranderingen optreden. Maar al te vaak worden zulke jaren echter ontsierd door pijnlijke fouten. Zelfs de getrouwe Job betreurde het dat hij „de gevolgen van de dwalingen van [zijn] jeugd” onder de ogen moest zien (Job 13:26). Emotionele spanningen kunnen „angstige bezorgdheid in het hart” van een jongere teweegbrengen. Spreuken 12:25 zegt dat als gevolg daarvan het hart zal „neerbuigen, maar het goede woord is wat maakt dat het zich verheugt”. Hoe kunt u uw kind in deze kritieke jaren door middel van een goede communicatie helpen?

Communicatie van hart tot hart

3, 4. (a) Hoe verschilde de manier waarop Elihu Job benaderde om hem raad te geven, van de manier waarop Jobs drie „vrienden” dit deden? (b) Wat zal een barrière vormen voor communicatie van hart tot hart?

³ Beschouw het contrast eens tussen de manier waarop Elihu Job benaderde om hem raad te geven en de manier waarop Jobs drie „vrienden” dit deden. Daaruit blijkt duidelijk wat bevorderlijk is voor communicatie en wat niet. Elihu was een goed luisteraar. Terwijl de anderen zich op een afstand hielden en nooit hun eigen menselijke zwakheden erkenden, zei hij: „Zie! Ik ben voor de ware God precies als gij; ook ik werd uit leem gevormd.” Hij drong er bij Job op aan te ’antwoorden’, te zeggen wat hij op het hart had en niet verschrikt te zijn (Job 33:5-7). De drie „vrienden” daarentegen lieten het voorkomen alsof zij met Job meeleefden en hem troostten, maar zij luisterden met een vooropgezette mening. „Hoort alstublieft mijn tegenargumenten, en schenkt aandacht aan de pleidooien van mijn lippen”, smeekte Job tevergeefs (Job 13:6). Ja, zij hadden met hun benadering een barrière opgeworpen.

⁴ Een ouder kan, als hij niet oppast, zonder het te beseffen soortgelijke barrières opwerpen. Laat uw kind dus uitspreken (Spreuken 18:13). Denk er goed over na hoe uw antwoord zal overkomen. „Er bestaat er een die onbezonnen spreekt als met de steken van een zwaard, maar de tong van de wijzen is genezing” (Spreuken 12:18). Het is waar dat de houding en/of de woorden van een jongere soms irritant kunnen zijn. Maar bedenk dat er achter zulke ’in het wilde weg gesproken woorden’ een hart vol beroering schuil kan gaan. Gebruik uw tong bedachtzaam om te genezen. — Job 6:2, 3.

5. (a) Wat zal een ouder helpen te weten te komen wat er in het hart van het kind omgaat? (b) Hoe kan het raadplegen van de publikaties van het Genootschap een hulp zijn?

⁵ Aandachtig luisteren — wat ook het stellen van tactvolle vragen inhoudt — zal ertoe bijdragen dat het kind zich uit en zal het hem gemakkelijker maken over dat wat hem dwars zit te praten (Spreuken 20:5). „Heel wat keren begon mijn zoon te praten op een schijnbaar ongeschikt moment en dan zei hij slechts één of twee zinnen, over een voorval op school of zo”, merkte de moeder van een 18-jarige op. „Maar het was aan mij om er vriendelijk ’uit te krijgen’ wat hem op het hart lag door vragen te stellen als: ’En wat gebeurde er toen?’ Of: ’Hoe vond je dat?’ Of: ’Wat heb je toen gedaan of gezegd?’ Dat had hij nodig en dan kwam hij met zijn probleem op de proppen. Maar daar ging heel wat tijd in zitten!” Neem die tijd voor uw kind! Misschien kunt u op lange wandelingen of als u ontspannen bij elkaar zit, te weten komen wat er in hem omgaat. Veel ouders hebben gemerkt dat zij door het raadplegen van de in de loop der jaren verschenen inlichtingen in de publikaties van het Wachttorengenootschap, geholpen worden hun opgroeiende kinderen beter te begrijpen en zinvolle gesprekken met hen te voeren. Het resultaat is dat de gezinsleden vaker van hart tot hart met elkaar praten. Er is echter meer dan een goede communicatie nodig om godvruchtige toewijding aan te kweken.

Bevorder de geestelijke voeding

6, 7. Wat heeft Timótheüs’ moeder klaargespeeld, en hoe kunnen ouders haar voorbeeld volgen?

⁶ Timótheüs’ moeder was niet passief ten aanzien van de geestelijke aangelegenheden die leven voor haar zoon betekenden. Over hem werd geschreven: „Van kindsbeen af [hebt gij] de heilige geschriften . . . gekend, die u wijs kunnen maken tot redding” (2 Timótheüs 3:15). Zo bekommeren ook in deze tijd ouders van wie de kinderen godvruchtige toewijding aankweken, zich intens om de geestelijke voeding van hun kinderen. Zij leren hun reeds op jeugdige leeftijd om aandacht aan persoonlijke studie te schenken.

⁷ Ziet u erop toe dat uw kind zijn eigen bijbelse lectuur heeft en zich op de gemeentevergaderingen voorbereidt? Moedigt u hem krachtig aan tijd in te ruimen om naar de schatten in Gods Woord te graven? (Spreuken 2:1-5; 1 Johannes 2:14) Gaat u tijdens de vergaderingen ter aanmoediging bij hem zitten zodat zijn geest — en hart — niet afdwaalt? Wordt hij aangespoord actief mee te doen? (Hebreeën 10:23-25) Hebt u een geregelde gezinsstudie, waar kennis wordt verschaft die op de specifieke behoeften van uw kind is afgestemd? Sta bij deze vragen eens stil. — Spreuken 24:5.

Help hen ’Jehovah als een werkelijke persoon te zien’

8. Waar moet godvruchtige toewijding volgens Deuteronomium 11:18, 19 beginnen, en hoe kunnen ouders dit in deze tijd ten aanzien van een kind toepassen?

⁸ Wanneer echter enkel het hoofd gevuld wordt met feiten, kunnen het hart en het geweten onberoerd blijven. Om een goed geweten te ontwikkelen, moet uw kind inzien dat Jehovah een persoon is die dynamisch is en zich intens voor hem en voor wat hij doet, interesseert. Maar eerst moet uw eigen hart gevuld zijn met liefde voor Jehovah, zodat u ertoe bewogen wordt geregeld over zijn liefdevolle zorg en zijn grootheid te spreken. U moet de waarheid liefhebben en ernaar leven. Toen aan een moeder in Engeland werd gevraagd hoe haar kinderen, beiden volle-tijdpredikers, zo’n krachtige liefde voor God hadden ontwikkeld, legde zij uit: „Door er met hen over te spreken dat wij Jehovah als een werkelijke persoon moeten zien. Hij heeft mij zozeer geholpen dat ik niet anders kon dan Jehovah reëel voor hen te maken. Alles draait om hem.” Leid uw kind ook op om „met elke vorm van gebed en smeking” met Jehovah te praten en ’bij elke gelegenheid in geest te blijven bidden’ (Efeziërs 6:18). Laat het kind uw oprechte, vurige gebeden horen en spreek met hem over de inhoud van zijn eigen gebeden. — Deuteronomium 11:1, 2, 18, 19; Spreuken 20:7.

9. Hoe kunnen ouders voorbeelden uit het werkelijke leven gebruiken om het geweten van een kind te oefenen?

⁹ Het jeugdige geweten kan sterk beïnvloed worden door voorbeelden uit het werkelijke leven. (Vergelijk 1 Korinthiërs 8:10.) Van tijd tot tijd hoort u misschien dat personen narigheid ondervinden doordat zij Gods wetten hebben overtreden. Bespreek zulke voorbeelden met uw kind, zonder u in beschuldigende zin uit te laten, en help hem aldus in te zien hoe waar Paulus’ woorden zijn: „God laat niet met zich spotten. Want wat een mens zaait, dat zal hij ook oogsten” (Galáten 6:7). Bespreek als positief voorbeeld samen de ontroerende evangelieverslagen over Jezus’ leven. Dan helpt u uw kind „de zin van Christus” te verwerven (1 Korinthiërs 2:16). Maar u moet de verslagen tot leven brengen! Moedig het kind aan zich de dramatische scènes aanschouwelijk voor te stellen en na te denken over de meesterlijke manier waarop Jezus dingen aanpakte. Kies materiaal uit bijbelse publikaties waarin Jezus’ leven en persoonlijke hoedanigheden uitvoerig worden besproken en gebruik deze ter afwisseling nu en dan op uw gezinsstudie.a

10. Hoe kunt u uw kind helpen „de liefde van de Christus te [leren] kennen”?

¹⁰ Uw kind moet er ook naar streven Christus’ voorbeeld te volgen. Alleen dan zal een jongere uit eigen ervaring „de liefde van de Christus [leren] kennen, welke de kennis te boven gaat” (Efeziërs 3:19). Moedig hem daarom aan Jezus’ afkeer van wetteloosheid, zijn liefde voor mensen, zijn ijver voor de aanbidding van zijn Vader, zijn barmhartigheid en groothartigheid, en zijn bereidheid om bespotting te verduren, nog nauwgezetter na te volgen (Hebreeën 1:9; Markus 6:34; Johannes 4:34; Lukas 23:34; 1 Petrus 2:23). Prijs uw kind oprecht wanneer hij uw raad opvolgt. Hij moet zien dat hoewel wij onvolmaakt zijn, wij des te gelukkiger zijn en een des te beter afgestemd geweten krijgen naarmate wij het model van de Meester nauwgezetter volgen. Wij komen ook nader tot God, daar Jezus de persoonlijkheid van zijn Vader weerspiegelt (Johannes 14:6-10). Herinner uw kind er altijd aan, deze verhouding naar waarde te schatten. Een succesvolle christelijke moeder van vier kinderen zei in dit verband: „Mijn man laat nooit een dag voorbijgaan zonder zijn arm om elk van hen te slaan en hun te vertellen hoeveel hij van hen houdt en dat hij weet hoe trots Jehovah wel op hun gedrag moet zijn. ’Jehovah houdt van jullie’, zegt hij. ’Stel hem niet teleur.’” — Spreuken 27:11.

De noodzaak van liefdevol streng onderricht

11. Waarom heeft elk kind streng onderricht nodig?

¹¹ Hoewel David „vanaf [zijn] jeugd” door God was onderwezen, smeekte hij toch: „De zonden van mijn jeugd en mijn daden van opstandigheid, o gedenk ze niet” (Psalm 71:5, 17; 25:7). Ja, ’aan het hart van elk kind is dwaasheid gebonden’, maar „de roede van streng onderricht is wat ze ver van hem zal verwijderen” (Spreuken 22:15). Deze „roede” van ouderlijk gezag kan vaak inhouden dat het kind wordt berispt of het iets wordt ontzegd. Wanneer het verraderlijke hart van uw kind ernaar hunkert iets schadelijks te doen, is er dus vastberadenheid nodig om nee te zeggen! — Jeremia 17:9; Spreuken 29:17, 19, 21.

12, 13. Hoe kunt u ervoor zorgen dat uw strenge onderricht doeltreffend is?

¹² Volg bij het geven van streng onderricht, en vooral wanneer u straft, het voorbeeld van Jehovah, die „corrigeert . . . overeenkomstig dat wat juist is”. Jesaja 28:26-29 laat zien dat hij als de boer is die onderscheidingsvermogen gebruikt om te bepalen welk werktuig hij moet gebruiken om de verschillende soorten graan doeltreffend te dorsen en hoe lang hij moet dorsen; hij zal het niet „zonder ophouden treden”. Vraag u dus af: Is het verbod redelijk, gezien de leeftijd van mijn kind en de mate van rijpheid die hij heeft bereikt? Staat de straf in verhouding tot de ernst van de verkeerde daad en is ze ook consequent doordat ik niet alleen uit een opwelling handel? En weet het kind werkelijk waarom hij wordt gestraft? — Job 6:24.

¹³ Onredelijke verboden of inconsequent streng onderricht zullen irritant of tergend zijn voor het kindb (Efeziërs 6:4; Kolossenzen 3:21). Maar liefdevolle strengheid zal uw kind behoeden voor omstandigheden waardoor al het goede onderwijs dat u in zijn hart hebt opgeslagen, tenietgedaan kan worden. Dit is vooral belangrijk met betrekking tot zijn omgang (Spreuken 13:20; 28:7). Maar als uw kind na alle moeite die u gedaan hebt toch in ernstige moeilijkheden komt wat dan?

Als zich moeilijkheden voordoen

14. Waarom dient een ouder het niet snel op te geven als een kind in ernstige moeilijkheden verwikkeld raakt?

¹⁴ Pijnlijk teleurgesteld hebben sommige ouders een kind dat een misstap heeft begaan, al snel opgegeven. Hoewel Jehovah passende straf en terechtwijzing gaf, ging hij er niet snel toe over de natie Israël uit de oudheid, die eens als een „zoon” voor hem was, op te geven (Hosea 11:1; 2 Kronieken 36:15, 16; Psalm 78:37, 38; Nehemía 9:16, 17). Net zoals trainers in de oudheid in staat waren wonden te verbinden en breuken te zetten als een atleet gewond raakte, moeten ouders er nu naar streven ’de neerhangende handen op te richten, opdat wat kreupel is niet ontwricht raakt, maar veeleer gezond gemaakt wordt’. — Hebreeën 12:12, 13.

15. Hoe kan een ouder Galáten 6:1 toepassen om een kind dat een misstap heeft begaan, weer op het rechte pad te brengen?

¹⁵ Om een kind dat geestelijk „kreupel” is op te richten en te voorkomen dat zijn toestand verergert, is het nodig dat de denkwijze van het kind wordt gecorrigeerd. „Zelfs al doet iemand [een kind bijvoorbeeld] een misstap voordat hij zich ervan bewust is,” zo raadde Paulus aan, „tracht gij, die geestelijke hoedanigheden hebt, zo iemand in een geest van zachtaardigheid terecht te brengen” (Galáten 6:1, Engelse NW-Verwijsbijbel). Het Griekse woord dat met „terechtbrengen” is weergegeven, was een medische term die in Paulus’ tijd werd gebruikt voor ’het zetten van beenderen’. Deze pijnlijke procedure vergde stellig de uiterste bekwaamheid wilde men voorkomen dat een gebroken been een levenslange handicap werd. Hetzelfde grondwoord wordt vertaald met „herstellen” (van netten) en „aanvullen” (Markus 1:19; 1 Thessalonicenzen 3:10). Om het hart van een jongere te „herstellen”, dient men te trachten het met de „kunst van onderwijzen” te bereiken. Volg, in plaats van een woordenstrijd aan te gaan, de uiterst belangrijke bijbelse suggestie op: ’Wees vriendelijk, houd u onder het kwade in bedwang, onderricht degenen die niet gunstig gezind zijn met zachtaardigheid, daar God hun misschien berouw geeft.’ — 2 Timótheüs 2:24-26; 3:16; 4:2.

16. (a) Welke wijzigingen kunnen nodig zijn om een kind dat een misstap heeft begaan, terug te winnen? (b) Wat moet het kind duidelijk worden gemaakt?

¹⁶ Voor het corrigeren van de foutieve denkwijze van een kind is het nodig dat een ouder zijn krachtsinspanningen om hem op te leiden, intensiveert. Misschien moet de ouder wijzigingen in zijn levensstijl aanbrengen om de nodige aandacht aan het kind te kunnen besteden. In een gelijkenis die laat zien welke moeite er terecht wordt gedaan om „één zondaar” terug te winnen, beschrijft Jezus een vrouw die nagenoeg alles liet schieten om het geldstuk van een drachme dat zij verloren had, terug te vinden (Lukas 15:7-10). Een kind dat in godsvrucht is opgeleid, kan door gevoelens van waardeloosheid en schuld overweldigd worden wanneer zijn zonde aan het licht komt, en het kan dus nodig zijn dat een ouder het kind van zijn liefde voor hem verzekert. Help het kind te beseffen dat niet hij maar zijn gedrag wordt verfoeid, en dat zijn gedrag verbeterd kan worden. — Judas 23.

17, 18. (a) Hoe heeft één vader bereikt dat het weer goed kwam met zijn zoon? (b) Wat levert meestal goede resultaten op?

¹⁷ Een vader wiens zoon door de gemeente streng werd onderricht wegens immoraliteit, ging verscheidene keren per week lange wandelingen met zijn zoon maken en voerde dan lange, ontspannen gesprekken met hem. Hij koos ook bijbelse publikaties uit waarin de specifieke noden van zijn zoon werden besproken. De vader bestudeerde deze met hem, en liet de jongen tevens meedoen met de studie die de vader met het hele gezin hield. De ouder bracht wijzigingen aan in de hoeveelheid werk waarvan hij zich als ouderling in de gemeente moest kwijten, om zijn zoon de volledige emotionele en mentale aandacht te kunnen schenken die hij nodig had. Het kwam weer goed met de jongen.

¹⁸ Soms kan een zoon of dochter echter volslagen opstandig worden, ja, ’gehoorzaamheid verachten’c (Spreuken 30:17). Gelukkig zijn zulke extreme situaties een zeldzaamheid onder Gods volk. Wat is het aanmoedigend te weten dat in verreweg de meeste situaties waarin de ouders — zonder het verkeerde gedrag door de vingers te zien — het kind niet snel opgeven maar geduldig trachten zijn hart te bereiken, de resultaten prima zijn!

Hard werk — maar de moeite waard!

19. Hoe kunt u bij de zorg voor uw gezin het voorbeeld van Maria volgen?

¹⁹ Kinderen grootbrengen, vooral in deze „laatste dagen”, is een formidabele taak. Ouders die zo’n verantwoordelijkheid ernstig nemen, zijn te prijzen! Weeg voortdurend af wat prioriteit verdient. Laat de bezorgdheid om uw dierbaren van „veel dingen” van materiële aard te voorzien, u nooit verhinderen gelegenheden aan te grijpen om op geestelijk terrein samen bezig te zijn. Bedenk dat Jezus tegen Martha zei dat slechts „weinig dingen nodig [zijn], of maar één”. Ja, een eenvoudig maal was voldoende. Wees als Maria, die op het geestelijke vlak van Jezus’ gezelschap genoot. Kies „het goede deel” voor uw gezin door in gezinsverband aan geestelijke activiteiten deel te nemen. — Lukas 10:38-42.

20. Welke beloningen wachten succesvolle christelijke ouders?

²⁰ Enkele jaren nadat een moeder haar zes kinderen met succes had geholpen Jehovah lief te hebben, kreeg zij een kaart van een van hen. Daarop stond onder meer: „Mam, ik houd heel veel van u, veel meer dan u ooit zult weten. Bedankt voor de goede raad en leiding die u me hebt gegeven . . . U hebt me de beste hoop ter wereld gegeven, namelijk de waarheid. Bedankt dat u m’n leven hebt gered.” Hoe verheugd was deze moeder! Het is zoals Spreuken 23:24, 25 zegt: „U kunt trots zijn op een wijze zoon [of dochter]. Laten uw vader en moeder trots op u zijn; geef uw moeder dat geluk” (Today’s English Version). Moge met Jehovah’s hulp een dergelijk geluk ook u beschoren zijn!

[Voetnoten]

Wat zou u hierop antwoorden?

◻ Hoe kan een ouder de communicatie van hart tot hart met een kind verbeteren?

◻ Wat zal een kind helpen een goed geweten te ontwikkelen?

◻ Wanneer zal streng onderricht doeltreffend zijn?

◻ Hoe kan een kind dat een misstap heeft begaan, weer op het rechte pad worden gebracht?

[Illustratie op blz. 23]

Aandachtig luisteren, zelfs als het ongelegen komt, zal tot communicatie van hart tot hart aanmoedigen

[Illustratie op blz. 25]

Het is een ware uitdaging een kind van uw liefde te verzekeren en zijn hart te bereiken wanneer hij een ernstige misstap heeft begaan