De maagdelijke geboorte — Feit of verdichtsel?
DE MEESTE mensen kennen het bijbelse verslag over Jezus’ geboorte uit een maagd. Maar niet iedereen aanvaardt het als waar. Komt de maagdelijke geboorte u redelijk voor? Doet het er iets toe of u erin gelooft of niet?
Onder degenen die het bijbelverslag verwerpen, treft u mensen aan die een maagdelijke geboorte als biologisch onaanvaardbaar beschouwen. Toch zullen sommigen van hen zich nu misschien herbezinnen op hun standpunt wegens de huidige wetenschappelijke ontwikkelingen in de genmanipulatie. Is het mogelijk dat er bij de maagdelijke geboorte van Jezus iets dergelijks betrokken is geweest?
Anderen hebben een afkeer van de wijze waarop de Rooms-Katholieke en Orthodoxe Kerk het eenvoudige bijbelse verslag over de maagdelijke geboorte hebben opgesmukt. Voor sommigen heeft het hele verhaal onder meer door de verheerlijking en verering van de maagd Maria een wrange bijsmaak gekregen.
Weer anderen vinden het idee van de maagdelijke geboorte verwerpelijk. ’Als God alles kan,’ zo denken zij, ’dan hoeft hij toch zo’n kunstgreep niet toe te passen om zijn doel te bereiken.’ Zij vatten de maagdelijke geboorte wellicht op als niets dan een zinnebeeldig verhaal, een parabel.
Wij zullen al deze opvattingen eens onder de loep nemen en zien hoe de kwestie van invloed kan zijn op ons leven en onze geloofsovertuiging. Maar allereerst zal het de moeite waard zijn eens kort te beschouwen wat de bijbel in feite over de maagdelijke geboorte zegt.
Wat de bijbel in feite zegt
Er zijn twee verslagen, beide geschreven door intelligente mensen die ter plaatse waren toen Jezus op aarde was. Het ene is, zeer toepasselijk, geschreven door een arts, Lukas. Het andere is van de hand van Matthéüs, iemand die goed met getallen kon omgaan en die door Jezus was uitgekozen als een van de twaalf apostelen.
Matthéüs’ verslag richt zich op de rol van Jozef, „de man van Maria, uit wie Jezus werd geboren” (Matth. 1:16). Vers 18 van hoofdstuk 1 legt uit dat Maria, een maagd, zwanger bleek te zijn voordat zij verenigd was met haar verloofde, Jozef. Toen Jozef, een „rechtvaardig” man, dit hoorde, besloot hij hun verbintenis in het geheim te verbreken om Maria niet aan openbare schande bloot te stellen. God liet hem echter weten dat de bevruchting had plaatsgevonden door de kracht van de heilige geest en dat hij Maria speciaal had uitgekozen om de moeder van de Verlosser te worden. Na deze verzekering nam Jozef Maria mee naar huis, „maar had geen gemeenschap met haar totdat haar zoon was geboren”. — Matth. 1:25, The New English Bible.
Lukas daarentegen brengt het verslag vanuit Maria’s gezichtspunt. De wezenlijke feiten zijn dezelfde, maar hij verschaft details van het gesprek tussen Maria en de engel die onthulde dat haar het voorrecht van het moederschap werd geboden. Verbaasd antwoordde Maria: „Hoe zal dit geschieden, daar ik geen gemeenschap heb met een man?” Het scheen haar allemaal ongelooflijk toe, net als u waarschijnlijk. Daarop legde de engel haar uit dat de bevruchting een wonder zou zijn, door heilige geest, door de kracht van de Allerhoogste, wiens zoon het kind dus zou zijn. Maria aanvaardde de eer graag en baarde te zijner tijd een zoon, Jezus. — Luk. 1:26-38.
De bijbel vertelt betrekkelijk weinig over Maria nadat zij Jezus ter wereld had gebracht. Zij wordt een paar maal in verband met hem genoemd, maar niets wijst erop dat zij onder de discipelen een voorname plaats innam. Het is zeker dat zij na Jezus’ jeugd geen invloed meer op hem had. Nu en dan moest hij haar en anderen hieraan herinneren (Joh. 2:4; Matth. 12:46-50). Dit neemt niet weg dat hij genegenheid voor haar koesterde. Nog tijdens zijn sterven droeg Jezus de apostel Johannes op, voor haar te zorgen. — Joh. 19:26, 27.
Maria bevond zich ook na Jezus’ opstanding onder de discipelen en was waarschijnlijk aanwezig toen met Pinksteren ongeveer 120 personen met heilige geest werden vervuld (Hand. 1:13, 14; 2:1-4). Maria’s rol in haar latere jaren was duidelijk die van een trouwe, nederige discipelin, en niets duidt erop dat zij een voorname plaats innam, autoriteit bezat of speciaal aanzien genoot.
Nu wij gezien hebben wat de bijbel over de maagdelijke geboorte zegt, kunnen wij de vragen beschouwen die bij menigeen rijzen over de wetenschappelijke aanvaardbaarheid of zelfs de redelijkheid en geloofwaardigheid ervan.