De Bergrede — Haar achtergrond en entourage
DE BERGREDE is de beroemdste rede die ooit is uitgesproken. Zinsneden eruit bevinden zich in het hart en op de lippen van honderden miljoenen mensen over de gehele wereld. Bevat deze toespraak van Jezus Christus, die bijna 2000 jaar geleden werd gehouden, een boodschap voor mensen in deze tijd?
Welnu, trachten mensen nog steeds geluk te vinden? Hebben mensen nog steeds juiste beginselen nodig als leidraad voor hun gedrag jegens elkaar? Zijn er in deze tijd mensen die graag willen weten wat God op het gebied van aanvaardbare aanbidding verlangt?
Er zijn thans meer mensen die graag betrouwbare inlichtingen over deze kwesties willen ontvangen dan ooit tevoren. Aangezien dit nu juist de dingen zijn die in de Bergrede worden behandeld, is ze in de twintigste eeuw even up to date als toen ze werd uitgesproken. Het zal derhalve nuttig voor ons zijn na te gaan wat Jezus in die beroemde redevoering heeft gezegd.
Laten wij, alvorens hiertoe over te gaan, echter eerst eens de achtergrond en entourage van deze belangrijke toespraak beschouwen.
TWEE EENSTEMMIGE VERSLAGEN
De Bergrede komt klaarblijkelijk in twee evangelieverslagen voor (Matthéüs, de hoofdstukken 5-7; Lukas 6:20-49). Matthéüs’ verslag van de toespraak is ongeveer viermaal zo lang als dat van Lukas. Slechts vijf en een half vers van Lukas’ verslag komt niet in dat van Matthéüs voor. Daar waar de twee verslagen parallel lopen, verschillen ze vaak aanzienlijk in bewoordingen. Dient dit aanleiding te geven tot twijfel met betrekking tot de authenticiteit van de redevoering zoals deze in onze bijbels voorkomt?
Betreffende een bezwaar dat is gerezen op grond van het feit dat grote gedeelten van de redevoering zoals deze in het bijbelboek Matthéüs voorkomt, door Lukas zijn weggelaten, schrijft A. T. Robertson in A Harmony of the Gospels for Students of the Life of Christ: „Hierbij wordt geen rekening gehouden met de verscheidene grote gedeelten met dezelfde stof als inhoud die Lukas elders heeft geplaatst of die door Jezus bij andere gelegenheden zijn herhaald ([vergelijk] Matth. 6:9-13 en Luk. 11:2-4; Matth. 6:25-34 en Luk. 12:22-31). Jezus heeft zijn uitspraken vaak bij andere gelegenheden herhaald, zoals alle onderwijzers doen en behoren te doen. . . . Ook moet het ons niet verbazen dat Lukas, die in het algemeen voor alle christenen schrijft, grote gedeelten die in het begin van de redevoering voorkomen en vooral voor de joden bestemd waren, heeft weggelaten (zie Matth. 5:17-27; 6:1-18).” Robertson voegt hier vervolgens aan toe:
„Als tegenwicht tegen deze variaties, die verklaarbaar zijn, dient bovendien in gedachten gehouden te worden dat de twee redevoeringen gelijk beginnen en gelijk eindigen, dat ze een algemene overeenkomst vertonen in de volgorde van de verschillende onderdelen en dat ze een algemene overeenkomst en vaak absolute identiteit in uitdrukkingswijze te zien geven.”
WANNEER EN OP WELKE PLAATS?
Wanneer gedurende zijn aardse bediening heeft de Zoon van God deze redevoering gehouden? De Schrift vermeldt dat Jezus zijn eerste tocht door Galiléa onderbrak om „een feest van de joden” (waarschijnlijk het Pascha van 31 G.T.) te Jeruzalem te vieren (Joh. 4:46–5:1). Lukas bericht dat Jezus, nadat hij weer in Galiléa terug was, door de Farizeeën werd bestraft omdat hij op de sabbat een man met een verdorde hand had genezen (Luk. 6:6-11). Kort daarna „ging hij naar de berg om te bidden, en hij bracht de gehele nacht door in gebed tot God. Toen het echter dag werd, riep hij zijn discipelen bij zich en koos er twaalf van hen uit, aan wie hij tevens de naam van apostel gaf”. — Luk. 6:12, 13.
Hierna „daalde [Jezus] samen met hen af en ging op een vlakke plaats staan, en daar bevond zich een grote schare van zijn discipelen en een grote menigte van mensen uit geheel Judéa en Jeruzalem en het kustland van Tyrus en Sidon, die gekomen waren om hem te horen en van hun ziekten te worden genezen. Zelfs zij die door onreine geesten werden gekweld, werden genezen. En de gehele schare deed pogingen hem aan te raken, want er ging kracht van hem uit die hen allen genas. Hij sloeg nu zijn ogen op, keek zijn discipelen aan” en sprak de Bergrede uit. — Luk. 6:17-20.
De Bergrede werd dus uitgesproken kort nadat Jezus zijn 12 apostelen had uitgekozen. Dit gebeurde klaarblijkelijk in 31 G.T., ongeveer halverwege zijn drie en een halfjarige aardse bediening. Hoewel „een grote menigte van mensen” uit alle delen van Palestina naar de redevoering luisterde, geeft het schriftuurlijke verslag te kennen dat Jezus voornamelijk ten behoeve van zijn discipelen sprak. — Matth. 5:1, 2; Luk. 6:17, 20.
Waar hield Jezus zijn redevoering? Hier bestaan allerlei gissingen over. Sommigen hebben geopperd dat een hoge berg in Galiléa, zoals de berg Tabor, de plaats was. Anderen zijn voorstanders van een plaats die Karn Hattin wordt genoemd en tussen de berg Tabor en Kapérnaüm gelegen is. De precieze plaats waar de Bergrede werd uitgesproken, wordt echter niet in de Schrift vermeld. A Dictionary of the Bible, uitgegeven door James Hastings, zet in dit verband uiteen:
„De Rede werd in Galiléa, waar Jezus’ bediening zich hoofdzakelijk afspeelde, uitgesproken (cf. Mt 4:23-25, Lk 6:17). Mocht Mt 8:5, Lk 7:1 een aanwijzing zijn dat de plaats van de gebeurtenis in de buurt van Kapérnaüm lag, dan nog zou de precieze ligging niet aangeduid kunnen worden. . . . De berg waarnaar in Mt 5:1 8:1, Lk 6:12 wordt verwezen, wordt niet met name genoemd en kan niet geïdentificeerd worden. Wij mogen echter veronderstellen dat de Rede in de streek ten westen van het meer, niet ver van de dichtbevolkte oever, werd uitgesproken.”
JEZUS’ ONDERWIJSMETHODE
Hebt u ooit opgemerkt hoe de onderwijsmethode die in de Bergrede wordt aangetroffen, verschilt van de wijze waarop wereldse intellectuelen onderricht geven? Hetzelfde verwijswerk door Hastings zegt over Jezus’ onderwijsmethode:
„Toen hij de scharen in hun synagogen, op de openbare wegen, langs de zeekust en op de heuvelhellingen van Galiléa onderwees, zette Hij Zijn religieuze waarheden en ethische beginselen in concrete populaire bewoordingen uiteen, waarbij Hij Zijn ideaal met betrekking tot het leven op veel eenvoudige manieren tegenover de conventionele opvattingen en praktijken stelde en Zijn leer met voorbeelden gebaseerd op de gewone werkzaamheden, ervaringen en omgeving van Zijn toehoorders toelichtte. Geheel vrij van de scholastiek en het intellectualisme . . . onderwees Hij deze onderwerpen niet op de manier van de vroegere of hedendaagse scholen. Hij bracht zijn ideeën op zulk een wijze onder woorden dat Zijn kennis universeel werd. Hij sprak met een eenvoud, inzicht en gloed die alle serieuze luisteraars aansprak.”
Hoe goed bent u met de waarheden die in de Bergrede zijn vervat, bekend? Misschien kent u enkele van de erin opgetekende stelregels, zoals het Modelgebed of „Onze Vader”, en de verklaring die als de „gulden regel” bekend is komen te staan, waarin Jezus zei: „Alle dingen . . . die gij wilt dat de mensen voor u doen, moet ook gij insgelijks voor hen doen” (Matth. 6:9-13; 7:12). Maar wat valt er over de rest van Jezus’ redevoering te zeggen? Zou u deze graag uitvoeriger willen beschouwen?
In de komende uitgaven van De Wachttoren zal een serie artikelen verschijnen waarin de gehele Bergrede wordt behandeld. Waarom zou u zich er niet op voorbereiden volledig voordeel van dit materiaal te trekken door de gehele redevoering nu, of zodra dit u gelegen komt, zorgvuldig te lezen? Lees dit schriftgedeelte aandachtig. Denk na over wat Jezus heeft gezegd. U zult hier ongetwijfeld intens van genieten.